Tại sao �ức Phanxicô đã có lý khi mang ngư�i tị nạn hồi giáo v� Rôma với mình

�ối với ông Henri Hude, để hiểu các vấn đ� quốc tế thì phải có cái nhìn v� vấn đ� �ế quốc

Tôi đặt tôi ở cái nhìn thuần chính trị.

Chúng ta chỉ có thể hiểu hành vi của �ức Giáo hoàng ở Lesbos, một hành vi gây sốc đối với một số ngư�i nếu h� hiểu sai. Nhưng có khôn ngoan khi nghĩ rằng �ức Giáo hoàng hy sinh m�i lợi ích chung, kể cả an toàn quần chúng cho các quy�n cá nhân, hi sinh m�i cẩn tr�ng cho một đức ái không thứ trật, không lý lẽ không? Hành động của ngài mang một ý nghĩa nghiêm túc và vững chắc. Vậy �ức Phanxicô đã làm những gì? Ngài không rơi vào cái bẫy của �ế quốc.

Quả thật, để hiểu một vấn đ� chính trị quốc tế thì cần phải đ� cập đến vấn đ� này trên quan điểm của �ế quốc. Có nghĩa: phải bắt đầu nhìn sự việc khởi đi từ Washington và trên quan điểm của Washington. Tôi nói “Washington� chứ không nói “nước Mỹ�, bởi vì dân chúng Mỹ không có quy�n lực trên chính trị nước ngoài của Mỹ, cũng như dân chúng Pháp không có quy�n lực trên chính trị nước ngoài của nước Pháp.

Vì Washington có một chính trị. Một chính trị tối thượng, mà nguyên tắc hoàn toàn cổ điển là “chia để trị�. Mục đích của nó là quy�n lực. V� mặt thiêng liêng, �ế quốc có nghĩa là tin vào các �nh sáng, hay những gì còn lại từ đó, nhưng một cách n�n tảng nó tin vào quy�n lực của mình và làm thuận lợi cho những gì phục vụ nó. Vì những gì phục vụ nó là sự yếu đuối của ngư�i khác, nên nó thúc đẩy m�i ý tưởng hay m�i cảm nhận để làm phá hủy cơ cấu, làm mất định hướng các đối thủ ti�m tàng của mình.

Cuộc chiến đấu chống hồi giáo, một cuộc chiến tranh mới phục vụ cho �ế quốc

�ối với Âu Châu và đặc biệt nước Pháp, một mặt, �ế quốc tìm cách tái dựng lại bức màn sắt giữa Âu Châu và nước Nga, và mặt khác là làm cho khả dĩ một chiến tranh của các tôn giáo hay của các n�n văn minh giữa Âu Châu và thế giới Ả Rập-hồi giáo. Một chiến tranh giữa các tôn giáo có thể xảy ra trong nhi�u nước Âu Châu dưới hình thức nội chiến, như trư�ng hợp xảy ra ở Trung �ông. Nó làm cho �ế quốc vừa kéo dài đến vô tận sự can dự của mình để bảo vệ Âu Châu, vừa hưởng lợi v� sự bất lực của các đối phương của mình. Dưới lý do vì có tình trạng giới nghiêm và chiến đấu chống khủng bố, như vậy giúp cho nó ngăn chận được các chống đối trong tinh thần dân chủ, mà trong nhi�u nước là chống đối các quy�n lực kinh tế, đó là đế quốc Mỹ (bắt đầu từ tài chánh). �i�u này cung cấp, dưới chiêu đ� để thay thế, trong trư�ng hợp cần, các đảng phái tự do quá m�m bằng các hình thức độc tài khác nhau, vừa có uy quy�n hơn với dân chúng, vừa dễ bảo hơn với quy�n lực tối thượng. Lịch sử của Châu Mỹ La Tinh đầy những chuyện này (lịch sử mà �ức Phanxicô rất rành). Trong m�i giả thuyết, một chiến tranh tôn giáo với Hồi giáo sẽ có hệ quả là cắt đứt các cây cầu giữa ngư�i công giáo và ngư�i hồi giáo, kéo dài ý thức hệ vô thần, dưới chiêu đ�, ai cũng biết, các tôn giáo làm chiến tranh.

Chỉ có �ế quốc thật sự biết tại sao h� làm chiến tranh. Những ngư�i khác chỉ là những ngư�i điên chiến đấu để cho ngư�i khác hưởng lợi. Chia rẽ, h� giết nhau, ghét nhau, nghĩ rằng mỗi ngư�i bảo vệ cho quy�n lực của mình và h� chỉ phục vụ cho �ế quốc, một �ế quốc sống nh� sự chia rẽ của h�.

M�i đế quốc đ�u chú trong việc khai thác tình cảm quốc gia đủ các loại. Chủ nghĩa yêu nước sơ khai, các chia rẽ tôn giáo hay sắc tộc, chủ nghĩa sống theo vùng nhưng cũng là tất cả m�i hình thức cực đoan đ�u là khí cụ tiêu biểu cho ván bài của h�. H� biết khuấy động cái áo choàng đ�, trong đó đầy cả đầu óc sơ khai, không biết gì v� nghệ thuật lèo lái của chủ nghĩa đế quốc.

�ức Giáo hoàng, một cách rất nổi bật vừa tuyên bố với �ế quốc: đừng dựa trên Giáo hội Công giáo để đánh ván bài chiến tranh đế quốc của quý vị. Lôgic của �ế quốc là quy�n lực hoàn vũ. Nhưng lôgic của Giáo hội là loan báo Tin Mừng cho tất cả m�i quốc gia, và Tin Mừng là siêu việt.

Chính �ế quốc tạo ra cơn khủng hoảng của những ngư�i di dân thì chính �ế quốc có thể làm chấm dứt cơn khủng hoảng này

Chủ nghĩa khủng bố hồi giáo không bao gi� có tầm quan tr�ng mà chúng có trong tay nếu cho đến ngày nay �ế quốc đã không đồng minh với những ngư�i wahhabit (ngư�i thuần hồi giáo sunnit), nếu �ế quốc đã không giúp quân khủng bố hồi giáo trong chiến tranh của Xô viết ở Afghanistan, để làm đó thành khí cụ ch�n l�c cho việc làm mất thế quân bình kẻ thù của mình, và nếu nó không đóng vai trò quyết định trong trận chiến tranh Syria, mà từ đó là trực tiếp đưa đến thảm h�a nhân loại và di dân như chúng ta thấy.

Chắc chắn chúng ta phải cẩn thận với sự nổi dậy của chủ nghĩa hồi giáo đến từ các nước như Syria, sự nổi dậy mà đôi khi vì hèn kém, các nhà lãnh đạo của chúng ta đã bao dung và đôi khi còn hãi sợ chúng. Dù vậy, thật là vô nhân khi xem các nạn nhân của các thảm kịch này là tội phạm, là những ngư�i xâm lấn (dù cho, vì cẩn thận và đúng lý, thì đôi khi bắt buộc phải có những biện pháp chặt chẽ – thêm nữa, so với các vị ti�n nhiệm của mình, �ức Phanxicô có một quan điểm ít chủ hòa hơn và một lối chú giải giáo huấn công giáo rắn r�i hơn v� chiến tranh công chính).

Nếu chúng ta muốn chấm dứt cơn khủng hoảng ngư�i tị nạn này, thì chính là Washington là ngư�i mà chúng ta phải nói chuyện, để Washington kiểm soát các đồng minh của mình trong vùng Vịnh, để h� chấm dứt việc khiêu khích chủ nghĩa hồi giáo. Như thế hành vi của �ức Giáo hoàng hoàn toàn hữu ích cho quan điểm này, cũng như việc ngài tiếp, một cách không chính thức, ứng viên Tổng thống Mỹ Bernie Sanders ở Vatican, hoặc các cuộc gặp gỡ khá thư�ng xuyên của ngài với Vladimir Poutine. Các ý kiến của những ngư�i này v� chính trị nước ngoài của nước Mỹ rất phê phán.

Các xáo trộn v� mặt thiêng liêng trong nội bộ hồi giáo

Vậy thì? Như thế có nói được �ức Giáo hoàng không thấy quân khủng bố hồi giáo là nguy hiểm không? Rằng các vụ di dân là dịp cho quân khủng bố trà trộn vào? Có được nghĩ rằng ngài để cho Âu Châu bị hồi giáo hóa không? Có được nghĩ rằng ngài muốn thấy lá c� đen bay phất phới trên Quảng trư�ng Thánh Phêrô ở Rôma chăng? Làm sao chúng ta có thể tin tất cả những chuyện này là nghiêm túc? �ức Giáo hoàng, ngài nghĩ đến lợi ích chung của các dân tộc và nghĩ đến việc phúc âm hóa.

Hệ thống tự do hiện hành ngày càng loại ngư�i trẻ ra kh�i đ�i sống kinh tế, và càng ngày càng là mục đích của một cuộc thải loại lan rộng. Ngay cả ở Mỹ, 80% các ngư�i dân chủ trẻ bầu để chống thứ trật đã được thiết lập. Và có phải đó là để chống n�n kinh tế tự do đó không? Hệ thống chính trị hiện nay ở Pháp đã làm cho ngư�i dân không có khả năng bầu ai khác hơn là bầu bù nhìn, ở năm năm tại chức, trừ đi ba tháng “hân hoan sau khi được bầu�, chỉ để làm cho dân ghét như một ngư�i không m�i mà đến. Và như vậy là dân chủ sao? Nghiệp đoàn văn hóa tự do vô chính phủ không sản xuất gì khác hơn là sản xuất một loại khiếp sợ khốn khổ, loại tình cảm và đạo đức ủy mị như văn sĩ ngư�i Pháp Michel Houellebecq mô tả hoàn toàn đúng trong các tiểu thuyết của ông. Và như vậy là th�i �nh sáng sao?

Các ngư�i trẻ hồi giáo nghĩ gì? Rằng n�n kinh tế của chúng ta là bất công, n�n dân chủ của chúng ta là trò chơi trẻ con, văn hóa chính thức của chúng ta là thối rữa. H� có tuyệt đối sai không? Có, trong chừng mực, qua sự hung bạo tội ác của phản ứng của h�, h� đóng vai trò những ngư�i ngu dốt hữu ích phục vụ cho �ế quốc. �ức Giáo hoàng, ngư�i, dù muốn dù không cũng là uy quy�n tối thượng v� mặt đạo đức của thế giới, đã nói với ngư�i hồi giáo cũng như ngư�i kitô giáo: anh chị em đừng rơi vào bẫy chạm trán tôn giáo này, hãy ở tầm cao với việc canh tân v� mặt thiêng liêng rộng lớn vô cùng này, cùng với sự sụp đổ của ý thức hệ phóng khoáng, chúng ta hãy là tông đồ có khả năng đón nhận các quốc gia thương tổn bị tàn phá và bị khinh khi bởi ý thức hệ, nhưng là những quốc gia trong ni�m vui trước lòng thương xót của Thiên Chúa.

Tất cả m�i ngư�i nghĩ rằng ngư�i hồi giáo muôn thuở vẫn là ngư�i hồi giáo, h� sẽ càng ngày càng theo hồi giáo và h� sẽ không bao gi� trở lại kitô giáo, hoặc sẽ không bao gi� rơi hàng loạt vào một chủ nghĩa vô thần xoàng xĩnh. Tất cả những chuyện này không có gì được xem là thụ đắc và đó là không hiểu thiêng liêng tính xác thực của nhi�u ngư�i hồi giáo. Tr�n Hồi giáo đang sôi động, nó sẽ đặt lại vấn đ� như chưa bao gi� đặt. Hồi giáo đi qua các phong trào tận căn cực đoan, phong trào thế tục vô thần, nhưng cũng đi qua việc đi tìm kiếm một con đư�ng thiêng liêng sâu đậm. Không ai hoặc gần như không có ai nói gì nơi h�, nhưng ai biết chính h� đã suy nghĩ như thế nào, rằng tất cả trở nên phi lý, rằng tôn giáo của h� phải thay đổi, hoặc h� phải thay đổi tôn giáo? Thêm nữa, hình thức cá nhân chủ nghĩa, thuyết hư vô, sự vi phạm do cuộc chiến đấu của những ngư�i khủng bố cực đoan cho thấy chính h� cũng bị phương tây hóa sâu đậm. H� đau khổ cho đến tuyệt v�ng cảm nhận sự phương tây hóa này là không đi lui được. Phản ứng tuyệt v�ng của h�, cá tính khát máu của h�, bầu khí cánh chung này, sự hứng khởi hoang tưởng này, nhất là, tất cả giống như buổi hoàng hôn của các vị thần.

Làm thế nào mà những chuyện này không làm giao động một số lớn đầu óc? Tỷ số có bao nhiêu ngư�i hồi giáo đang đi tìm một con đư�ng thiêng liêng, đang đặt lại vấn đ� Hồi giáo? Nơi những ngư�i hồi giáo đang trên con đư�ng đi tìm này, đâu là kết quả của Thần Khí qua hành động của �ức Phanxicô đã gây ra nơi nơi tận thâm sâu tâm hồn của h�? Không có gì bằng đi�u này: một khi Thần Khí đã vào trong đ�i sống của h�, thì h� có tương quan trực tiếp với Chúa Kitô.

 

L�i m�i g�i của �ức Phanxicô với ngư�i công giáo

�ức Phanxicô m�i g�i ngư�i công giáo trở nên đại đồng và trong tình huynh đệ, đi cùng với anh chị em hồi giáo trong tiến trình thiêng liêng này. Ngài cũng m�i g�i ngư�i công giáo không đi vào những cuộc chạm trán bộ lạc, sắc dân thiểu số và tôn giáo, đó là các khí cụ mà �ế quốc dùng để chia rẽ và để thống trị quy�n lực của mình. Vì Giáo hội công giáo có một nhãn quan đại đồng được Chúa Kitô ban cho: “Anh em hãy đi khắp các nước để thâu nhận môn đệ. Rửa tội cho h� nhân danh Cha, và Con và Thánh thần�. Giáo hội và �ế quốc mang hai nhãn quan đại đồng và �ức Giáo hoàng m�i g�i ngư�i công giáo ch�n nhãn quan của Chúa Kitô. Và các quốc gia phủ nhận �ế quốc, đến lượt mình, phải khám phá một hình thức đại đồng chính trị khác.

Còn v� ngư�i công giáo Pháp, mà rất nhi�u ngư�i theo phái bảo thủ với các lý do tất nhiên, hành vi của �ức Phanxicô ở Hy Lạp buôc h� phải hoán cải một cách sâu đậm, tìm lại tinh thần của các thánh tông đồ. Sau bao nhiêu năm ở trong tư thế tự vệ và thu mình, sau bao nhiêu cuộc chiến thất bại, ngư�i công giáo Pháp phải hiểu th�i cơ to lớn v� mặt thiêng liêng cho nước mình, với ngang tầm cao tài năng của mình: mang cho thế giới một nhãn quan mới v� công chính, thực hiện trong các cơ cấu chính trị cao cả tinh thần nhân bản đại đồng này (= công giáo).

Sự thật, �ức Phanxicô đã làm một hành vi giống hành vi của Chúa Giêsu trong đất nước của Ngài khi Ngài chữa ngư�i bệnh trong ngày xabát. Hành vi đã làm cho ngư�i đương th�i đặt vấn đ�, không thông cảm, phẫn nộ, giận dữ rồi phải suy nghĩ. Cuối cùng, có một số ngư�i cắt đứt với Chúa Kitô và những ngư�i khác thì trở lại. Chúng ta đã thấy các môn đệ bàn tán với nhau: “Sao ông ta lại nói như vậy. Ai sẽ nghe ông ấy?� hoặc: “Chúng ta sẽ đi theo ai? Ngài có l�i mang sự sống đ�i đ�i�.

Kết luận. Tất cả những gì �ức Giáo hoàng làm mang tính thiêng liêng rất cao, v� mặt chính trị thì cũng rất thông minh, theo tôi, là cực kỳ khéo léo. �ư�ng lối chính trị của Ngài mong rằng ngư�i công giáo cũng khá thông minh, khá tin tưởng để hiểu thiện hướng của ngài, để cùng hợp tác theo l�i khuyên của ngài – không đập dẹp ý nghĩa hành động của ngài, như thói bợ đỡ kiểu nói cho vừa lòng m�i ngư�i. Cùng với �ức Thánh Cha, chúng ta hãy tin tưởng trong sự thông minh và trong tính xác thực của con đư�ng thiêng liêng của ngư�i công giáo.

* Một cách độc lập với m�i cuộc chiến tranh, các cuộc di dân này sẽ không tồn tại, hay ít nhất không ở tầm mức này, cũng không theo kiểu này, nếu không tồn tại một thứ trật kinh tế quốc tế này, một thứ trật chỉ là chuyện tất nhiên không tránh được. Phong trào tự do ngoài luật lệ của các nhà tư bản trên hành tinh, trao đổi mậu dịch của cải, dịch vụ ngoài luật lệ thay thế một cách lôgic cho phong trào lao động tay chân ở trên b� mặt quả đất, sự bất bình đẳng xã hội tăng dần và, trừ các cấp đi�u khiển hay các cấp trên, sự bình đẳng hóa toàn cầu giá cả lao động ở mức đủ sinh sống phù hợp với cái g�i là bàn tay vô hình này, nhất là khi bàn tay vô hình này lại là bàn tay sắt.

Marta An Nguyễn chuyển dịch