
ÄHY Luis Antonio Tagle
Trong những ngà y vừa qua nhà in Vaticăng đã cho phát hà nh cuốn sách tá»±a Ä‘á»: “Khà giá»›i tốt nhất, lá»i cầu nguyện theo ÄGH Phanxicôâ€, do ÄHY Luis Antonio Tagle, TGM Manila đỠtá»±a. Sách gồm các bà i phá»ng vấn ÄTC cÅ©ng như nhiá»u Hồng Y, Giám Mục khác nhau, trong đó có ÄHY Angelo Comastri và cha Corrado Maggioni.

ÄHY Angelo Comastri

Cha Corrado Maggioni.
Sau đây chúng tôi xin gá»i tá»›i quý vị bà i phá»ng vấn tu sÄ© Enzo Bianchi, sáng láºp viên cá»™ng Ä‘oà n Ä‘an tu Bose tỉnh Biella bắc Italia và là tu viện trưởng tu viện nà y cho tá»›i tháng giêng 2017 vừa qua.
Thầy Enzo Bianchi sinh năm 1943. Sau khi theo há»c kinh tế tại đại há»c Torino Enzo thầy rút lui và o cô tịch và cùng vá»›i má»™t số bạn bè sống Ä‘á»i cầu nguyện, chiêm niệm và là m việc tay chân kiểu Ä‘an tu. Ngà y mùng 8 tháng 12 năm 1965 Công Äồng Chung Vaticăng II kết thúc, là ngà y khai sinh cá»™ng Ä‘oà n Bose tại quáºn Magnano tỉnh Biella bắc Italia. Từ từ có thêm nhiá»u tu huynh và nữ tu công giáo và tin là nh gia nháºp cá»™ng Ä‘oà n, được thừa nháºn như Hiệp há»™i tư cá»§a các giáo dân. Sau khi cá»§ng cố cá»™ng Ä‘oà n thầy Bianchi dà nh thá»i giá» rao giảng trong cá»™ng Ä‘oà n, cÅ©ng như các giáo há»™i địa phương, công giáo cÅ©ng như tin là nh và chÃnh thống. Äã hai lần thầy được đỠnghị thụ phong linh mục nhưng thầy muốn chỉ là má»™t tÃn hữu kitô thưá»ng. Thầy Enzo Bianchi cÅ©ng đã cá»™ng tác viết bà i cho các nháºt báo La Stampa, La Republica, Osservatore Romano, Avvenire, Famiglia cristiana, La Croix, Panorama và La Vie bên Pháp. Thầy đã là giám đốc nguyệt san “Lá»i, Thần Khà và Sá»± Sống†trong 15 năm cho tá»›i năm 2005, và là thà nh viên ban biên táºp nguyệt san quốc tế Concilium. Trong các năm 2008- 2012 thầy được Äức Biển Äức XVI chỉ định là m chuyên viên tham dá»± Thượng Há»™i Äồng Giám Mục thế giá»›i vá» Lá»i Chúa và Tái truyá»n giảng Tin Mừng. Năm 2014 thầy được ÄTC Phanxicô chỉ định là m cố vấn Há»™i đồng Toà Thánh thăng tiến hiệp nhất các kitô hữu. Thầy đã nháºn được nhiá»u giải thưởng và là tác giả cá»§a gần 30 cuốn sách.
Há»i: Thưa thầy Bianchi, xưa kia ngưá»i ta nói “cầu nguyện là hÃt thởâ€. Ngà y nay trên bình diện thiêng liêng dưỡng khà đang ngà y cà ng hiếm. Váºy gá»i “lá»i cầu nguyện là hÆ¡i thở cá»§a linh hồn†như ÄTC Phanxicô đã nói có nghÄ©a là gì, và nó đòi há»i cái gì?
Äáp: Các thế hệ má»›i có lẽ không còn biết dùng kiểu nói nà y nữa, cả khi há» cầu nguyện. Ngà y nà y lá»i cầu nguyện được quan niệm má»™t cách rất khác biệt vá»›i ngà y xưa: Nó là má»™t dừng lại, má»™t ngưng nghỉ, má»™t việc suy tư trong chiêm ngắm, nhất là tìm lắng nghe tiếng Chúa nói vá»›i con tim. Chắc chắn là lá»i cầu nguyện vẫn là hÆ¡i thở cá»§a linh hồn và cá»§a cuá»™c sống ná»™i tâm, chứ là m sao nó có thể là khác được? Nhưng ná»n nhân chá»§ng há»c đã thay đổi, thế giá»›i thá»±c tế hÆ¡n, các kiểu và hình thức cầu nguyện cÅ©ng đã thay đổi chứ không như trước thá»i tân tiến nữa.
Há»i: Vá»›i việc thay đổi thá»i đại lá»i cầu nguyện vẫn là kiểu diá»…n tả bẩm sinh cá»§a tâm tình tôn giáo trong cuá»™c sống. “Tôi không biết mình có tin hay không tin: nhưng tôi biết là mình cầu nguyệnâ€, nhà văn Tây Ban Nha ông Salvador de Madariaga đã nói như thế. Nhưng nếu như váºy thì đâu có thể là lá»i cầu nguyện giả thiết cá»§a má»™t ngưá»i vô thần thưa thầy?
Äáp: Ngà y nay có nhiá»u ngưá»i nói: “Tôi không biết tôi có tin nÆ¡i má»™t Thiên Chúa ngôi vị hay không, nhưng tôi cầu nguyệnâ€, trong nghÄ©a chúng ta nói: dà nh thá»i giá» cho sá»± chiêm niệm, cho việc suy gẫm, trong việc ở vá»›i chÃnh mình. Äó là điểm đặc thù cá»§a con ngưá»i thuá»™c má»i truyá»n thống văn hóa, tinh thần và tôn giáo: tá»± vấn mình, tá»± đặt ra các câu há»i ná»n tảng, tìm ra má»™t câu trả lá»i. Có nhiá»u ngưá»i vô thần thú tháºt vá»›i tôi rằng trong táºn cùng thẳm con ngưá»i cá»§a há» há» lắng nghe tiếng nói cá»§a lương tâm, suy niệm, Ä‘á»c các sách nhân văn, và qua đó há» tìm trả lá»i cho các câu há»i nóng bá»ng cá»§a cuá»™c sống. Sinh hoạt nà y chắc chắn giống lá»i cầu nguyện, và lá»i cầu nguyện kitô có má»™t đặc thái riêng cá»§a nó, khác vá»›i các lá»i cầu nguyện khác.
Há»i: Như váºy thì đâu là đặc thái cá»§a lá»i cầu nguyện kitô?
Äáp: Äặc thái kitô đó là Thiên Chúa Ä‘i trước chúng ta, kiếm tìm chúng ta, nói vá»›i chúng ta. Lá»i cầu nguyện kitô luôn luôn nảy sinh như việc lắng nghe. Äây là điá»u có giá trị đối vá»›i Do thái giáo cÅ©ng như Kitô giáo. Trước hết phải lắng nghe Thiên Chúa. Äiá»u phi thưá»ng trong đức tin cá»§a chúng ta là đó là má»™t Thiên Chúa nói vá»›i chúng ta (x. Änl 4,32-33). Vì váºy bước đầu tiên cá»§a lá»i cầu nguyện kitô là đặt để mình trong tư thế lắng nghe. Từ việc lắng nghe nảy sinh ra đức tin (x- Rm 1,17), nảy sinh ra việc hiểu biết Thiên Chúa, nảy sinh ra tương quan vá»›i Ngà i. Từ việc lắng nghe nảy sinh ra các lá»i mà chúng ta có thể nói lại vá»›i Ngà i.
Há»i: ÄTC Phanxicô nói rằng: “Cầu nguyện là nói chuyện vá»›i Thiên Chúa†(3-4-2014). Tháºt ra con ngưá»i luôn luôn quỳ xuống trước Má»™t Ai siêu việt hÆ¡n nó. Nhưng mà hướng tá»›i má»™t Quyá»n Lá»±c không thể gặp được vá»›i các tiêu chuẩn nhân lá»ai, lại không phải là sá»± Ä‘iá»n rồ hay sao thưa tu huynh?
Äáp: Có thể là váºy. Nhưng tôi thÃch trả lá»i không phải vá»›i các diá»…n văn lý thuyết mà là vá»›i kinh nghiệm cá nhân cá»§a tôi. Hồi tôi còn bé, truá»›c khi Ä‘i ngá»§ mẹ tôi bảo tôi quỳ xuống ở cuối giưá»ng và vá»›i các lá»i đơn sÆ¡ mẹ tôi là m cho tôi cầu nguyện: xin phúc là nh cá»§a Chúa, sức khá»e cho ngưá»i thân, xin gá»i Chúa Thánh Thần xuống, và mẹ tôi má»i tôi bầy tá» vá»›i Chúa lòng biết Æ¡n và chúc tụng. Vì thế tôi đã quen nói chuyện vá»›i má»™t Sá»± Hiện Diện vô hình. Äà ng khác có các thá»±c tại vô hình mà chúng ta tin. Cứ nghÄ© tá»›i gió chẳng hạn: nó không có gương mặt, ta cÅ©ng không trông thấy nó, nhưng nó là má»™t sá»± hiện diện mà chúng ta cảm nháºn Ä‘uợc và tin. Trong lãnh vá»±c cá»§a đức tin Thiên Chúa là má»™t sá»± hiện diện không thể phân định được, không thể trông thấy được, thế mà chúng ta không chỉ tin nÆ¡i Ngà i, mà cÅ©ng có thể nói chuyện vá»›i Ngà i nữa, tÃn thác chúng ta cho Ngà i và chỠđợi Æ¡n Thần Khà cá»§a Ngà i.
Há»i: Tuy nhiên, cầu nguyện không phải giống nhau trong các tôn giáo, Có các khác biệt cả trên bình diện thá»±c hà nh. Chẳng hạn trong Hồi giáo tÃn hữu phải cầu nguyện ngà y 5 lần, trong khi trong Kitô giáo không có má»™t cấu trúc hằng ngà y cứng nhắc như váºy. Äây là má»™t lợi Ä‘iểm hay má»™t thiếu sót thưa thầy?
Äáp: Äúng váºy nhưng tÃn hữu phải cho mình và i hẹn hò. Cầu nguyện ban sáng và ban chiá»u không phải chỉ được thá»±c thi bởi các Ä‘an sÄ©, nhưng bởi tất cả má»i ngưá»i. Chỉ cần má»™t tư tưởng cÅ©ng là được rồi, vì Kitô giáo thÃch ở trong sá»± hiện diện cá»§a Thiên Chúa, suy tưởng trước Thiên Chúa, lắng nghe tiếng Chúa, táºp nhìn con ngưá»i và các biến cố, các sá»± váºt vá»›i đôi mắt cá»§a Thiên Chúa. Kiểu cầu nguyện nà y gá»i là chiêm niệm, chúng ta có thể thá»±c hà nh trong má»i lúc, trong má»i hoà n cảnh. Có thể nói vá»›i thánh Basileo rằng lá»i cầu nguyện kitô là má»™t “nháºn thức vá» Thiên Chúa† hay cảm nháºn rằng Thiên Chúa, hay nháºn ra rằng Thiên Chúa ở vá»›i chúng ta, nhìn chúng ta, và liên lỉ đổ tinh yêu cá»§a ngà i trên chúng ta. Äó là nòng cốt cá»§a lá»i cầu nguyện kitô, và chắc chắn là không cần phải có má»™t giá» giấc đâu.
Há»i: “Tất cả những Ä‘iá»u nà y để khi cầu nguyện chúng ta không phung phà nhiá»u lá»i như dân ngoại thưá»ng là m (x. Mt 6,7), như Chúa Giêsu cảnh cáo, có đúng thế không thưa thầy?
Äáp: Vâng, đúng váºy, có nguy cÆ¡ là chúng ta trượt và o lá»i cầu nguyện ngoại giáo, mà nhà văn Lucrezio châm biếm gá»i là “sá»± mệt nhá»c cá»§a các thần linh vì nhiá»u lá»iâ€. Äây cÅ©ng là nguy cÆ¡ kitô hữu có thể gặp, khi nghÄ© rằng thuyết phục Thiên Chúa theo các ước mong cá»§a mình, bắt Chúa theo ý riêng cá»§a mình, bằng cách nhiá»u lá»i. Tệ hÆ¡n nữa là có nhiá»u lá»i cầu nguyện trở thà nh lá»i bép xép thiêng liêng, nói xấu nói hà nh ngưá»i khác trước Thiên Chúa. Không! Äiá»u đầu tiên cá»§a lá»i cầu nguyện là lắng nghe. Chỉ cần má»™t Ãt lá»i được nói lên vá»›i sá»± kÃn đáo như Chúa Giêsu dã dáºy chúng ta trong Kinh Lạy Cha. Ãt lá»i xin, chÃnh yếu: lương thá»±c và lòng thương xót. Chúng ta không cần gì khác!
Há»i: Rất tiếc là trong thá»i đại vi tÃnh nà y phung phàlá»i nói là má»™t nguy cÆ¡ lá»›n. Ngà y nay ngưá»i ta cầu nguyện, lần hạt Mân Côi, Ä‘á»c kinh nháºt tụng, chia sẻ các thiện Ãch thiêng liêng vá»›i các phương tiện truyá»n thông. Phải có các Ä‘iá»u kiện nà o để sá»± đồng ý giữa máy móc vi tÃnh và lá»i cầu nguyện có thể hoạt động, thưa thầy Bianchi?
Äáp: Không cần phải trừ quá»· các phương tiện truyá»n thông, chúng cÅ©ng có thể phục vụ lá»i cầu nguyện. ChÃnh tôi trong những lúc cô đơn hay bị bệnh, tôi đã nháºn ra rằng có thể hưởng lợi Ãch cá»§a việc lần hạt. Nhưng rồi lá»i cầu nguyện phải vá»t lên từ cuá»™c sống, chứ các phương tiện truyá»n thông không được Ä‘á»c lá»i cầu nguyện cho chúng ta, mà phải là cuá»™c sống đức tin cuá»™c sống thưá»ng ngà y cá»§a chúng ta.
Chúng ta sá» dụng các phương tiện truyá»n thông miá»…n là chúng ta chú ý để đừng sống bằng lá»i nói, bằng các cảm xúc, không yêu sách lá»i cầu nguyện phải trở thà nh má»™t cuá»™c trình diá»…n. Lá»i cầu nguyện mà Chúa Giêsu yêu cầu là lá»i cầu nguyện thinh lặng: “Hãy cầu nguyện trong bà máºt, Thiên Chúa Cha là Äấng ở trong bà máºt sẽ trả lá»i con†(x Mt 6,6),
Há»i: ÄTC Phanxicô cÅ©ng nói lá»i cầu nguyện là cục pin cá»§a kitô hữu†(7-6-2016). Phải hiểu kiểu nói ẩn dụ nà y như thế nà o?
Äáp: Trong nghÄ©a lá»i cầu nguyện là suối nguồn năng lá»±c, sức mạnh, nó Ä‘i và o chiá»u sâu, đà o xuống sâu, và là khà giá»›i tốt nhất mà chúng ta có để đương đầu vá»›i cuá»™c sống, các cám dá»—, các thá» thách. Không thể có cuá»™c sống kitô mà không có lá»i cầu nguyện. Tuy nhiên, phải chú ý đừng biến lá»i cầu nguyện trở thà nh má»™t sức mạnh bùa chú: nó luôn luôn là má»™t Æ¡n nhưng không, mà Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta. ChÃnh Æ¡n thánh Chúa canh tân lá»i cầu nguyện cá»§a chúng ta, chứ không phải là chúng ta vá»›i lá»i cầu nguyện khÆ¡i dáºy Æ¡n thánh cá»§a Chúa.
Há»i: ChÃnh vì thế ÄTC má»›i cảnh cáo rằng: “Lá»i cầu nguyện không phải là má»™t chiếc đũa thần†(25-5-2016). Tuy nhiên, nếu không được chỠđợi phép lạ từ lá»i cầu nguyện, thì có được phép than van vì thiếu hiệu quả tÃch cá»±c hay không?
Äáp: Sá»± kiện là thưá»ng khi các ước mong cá»§a chúng ta không giao thoa vá»›i Ä‘iá»u Thiên Chúa muốn cho thiện Ãch cá»§a chúng ta. Thiên Chúa tôn trá»ng sá»± tá»± do cá»§a con ngưá»i, và không bắt ép Ä‘iá»u kiện là thụ tạo cá»§a nó sống trong thế giá»›i nà y. Nhưng Chúa Giêsu đã nói vá»›i chúng ta rằng Thiên Chúa đáp trả bằng cách luôn luôn gá»i Thần Khà cá»§a Ngà i đến cho chúng ta, nếu chúng ta xin (x. Lc 11,13). Khi đó có thể xảy ra là chúng ta cảm thấy bị kiệt lá»±c vì không được nháºn lá»i, nhưng không phải vì thế mà Thiên Chúa không thá»±c hiện các lá»i hứa cá»§a Ngà i.
Há»i: Phải nói gì vá» phụng vụ mà Công Äồng Chung Vaticăng II gá»i là “Tá»™t đỉnh mà hoạt động cá»§a Giáo Há»™i hướng tá»›i, đồng thá»i là suối nguồn phát sinh ra má»i sức lá»±c cá»§a Giáo Há»™iâ€. Còn thiếu Ä‘iá»u gì cho cuá»™c cải cách cá»§a nó thưa thầy Bianchi?
Äáp: Phụng vụ là cung lòng nÆ¡i lá»i cầu nguyện bắt đầu, không có phụng vụ lá»i cầu nguyện cá nhân trở thà nh buà chú và không đáp ứng đức tin kitô. ChÃnh vì phụng vụ kêu má»i lắng nghe Lá»i Chúa và nháºn lãnh Mình và Máu Thánh Chúa nên nó tháºt sá»± là cung lòng, trong đó lá»i cầu nguyện cá nhân có thể lá»›n lên. Äồng thá»i phụng vụ cÅ©ng là tá»™t đỉnh cá»§a lá»i cầu nguyện, và trong tuần sống lá»i cầu nguyện cÅ©ng phải hướng tá»›i Bà tÃch Thánh Thể Chúa Nháºt là “lá»i cầu cá»§a các lá»i cầuâ€. DÄ© nhiên, cÅ©ng như không thiếu các khó khăn đối vá»›i lá»i cầu cá nhân, cÅ©ng không thiếu các khó khăn đối vá»›i phụng vụ. Äã có má»™t cuá»™c Cải Cách sau Công Äồng Chung Vaticăng II, và vẫn còn có các kháng cá»± chống lại cuá»™c Cải Cách đó. Nhưng chúng ta hãy nói sá»± tháºt, hÆ¡n 50 năm đã qua rồi, thế giá»›i đã rất là thay đổi, chúng ta Ä‘ang ở trong má»™t ná»n nhân chá»§ng há»c má»›i, ngôn ngữ hoà n toà n khác, thế mà chúng ta còn Ä‘ang tá»± há»i đây có phải là trưá»ng hợp phải Ä‘i đến má»™t thay đổi ngôn ngữ hay không – vá»›i tất cả sá»± tháºn trá»ng có thể –  bởi vì các thế hệ má»›i hoà n toà n xa lạ vá»›i các ngôn ngữ truyá»n thống? Không có cuá»™c Cải Cách phụng vụ thì có nguy cÆ¡ là Giáo Há»™i cà ng suy yếu hÆ¡n, bởi vì các thế hệ má»›i không được thu hút bởi các công thức và các lá»… nghi, ngà y cà ng Ãt tham dá»± phụng vụ hÆ¡n, nhưng trái lại nó tuyệt đối cần thiết.
(Oss. Rom. 20-21 Marzo 2017)
Linh Tiến Khải
RV

