Ph�ng vấn thầy Enzo Bianchi v� l�i cầu nguyện

31477

�HY Luis Antonio Tagle

Trong những ngày vừa qua nhà in Vaticăng đã cho phát hành cuốn sách tựa đ�: “Khí giới tốt nhất, l�i cầu nguyện theo �GH Phanxicô�, do �HY Luis Antonio Tagle, TGM Manila đ� tựa. Sách gồm các bài ph�ng vấn �TC cũng như nhi�u Hồng Y, Giám Mục khác nhau, trong đó có �HY Angelo Comastri và cha Corrado Maggioni.

�HY Angelo Comastri

Cha Corrado Maggioni.

Sau đây chúng tôi xin gửi tới quý vị bài ph�ng vấn tu sĩ Enzo Bianchi, sáng lập viên cộng đoàn đan tu Bose tỉnh Biella bắc Italia và là tu viện trưởng tu viện này cho tới tháng giêng 2017 vừa qua.

Thầy Enzo Bianchi sinh năm 1943. Sau khi theo h�c kinh tế tại đại h�c Torino Enzo thầy rút lui vào cô tịch và cùng với một số bạn bè sống đ�i cầu nguyện, chiêm niệm và làm việc tay chân kiểu đan tu. Ngày mùng 8 tháng 12 năm 1965 Công �ồng Chung Vaticăng II kết thúc, là ngày khai sinh cộng đoàn Bose tại quận Magnano tỉnh Biella bắc Italia. Từ từ có thêm nhi�u tu huynh và nữ tu công giáo và tin lành gia nhập cộng đoàn, được thừa nhận như Hiệp hội tư của các giáo dân. Sau khi củng cố cộng đoàn thầy Bianchi dành th�i gi� rao giảng trong cộng đoàn, cũng như các giáo hội địa phương, công giáo cũng như tin lành và chính thống. �ã hai lần thầy được đ� nghị thụ phong linh mục nhưng thầy muốn chỉ là một tín hữu kitô thư�ng. Thầy Enzo Bianchi cũng đã cộng tác viết bài cho các nhật báo La Stampa, La Republica, Osservatore Romano, Avvenire, Famiglia cristiana, La Croix, Panorama và La Vie  bên Pháp. Thầy đã là giám đốc nguyệt san “L�i, Thần Khí và Sự Sống� trong 15 năm cho tới năm 2005, và là thành viên ban biên tập nguyệt san quốc tế Concilium. Trong các năm 2008- 2012 thầy được �ức Biển �ức XVI chỉ định làm chuyên viên tham dự Thượng Hội �ồng Giám Mục thế giới v� L�i Chúa và Tái truy�n giảng Tin Mừng. Năm 2014 thầy được �TC Phanxicô chỉ định làm cố vấn Hội đồng Toà Thánh  thăng tiến hiệp nhất các kitô hữu. Thầy đã nhận được nhi�u giải thưởng và là tác giả của gần 30 cuốn sách.

H�i: Thưa thầy Bianchi, xưa kia ngư�i ta nói “cầu nguyện là hít thở�. Ngày nay trên bình diện thiêng liêng dưỡng khí đang ngày càng hiếm. Vậy g�i “l�i cầu nguyện là hơi thở của linh hồn� như �TC Phanxicô đã nói có nghĩa là gì, và nó đòi h�i cái gì?

�áp: Các thế hệ mới có lẽ không còn biết dùng kiểu nói này nữa, cả khi h� cầu nguyện. Ngày này l�i cầu nguyện được quan niệm một cách rất khác biệt  với ngày xưa: Nó là một dừng lại, một ngưng nghỉ, một việc suy tư trong chiêm ngắm, nhất là tìm lắng nghe tiếng Chúa nói với con tim. Chắc chắn là l�i cầu nguyện vẫn là hơi thở của linh hồn và của cuộc sống nội tâm, chứ làm sao nó có thể là khác được? Nhưng n�n nhân chủng h�c đã thay đổi, thế giới thực tế hơn,  các kiểu và hình thức cầu nguyện cũng đã thay đổi chứ không như trước th�i tân tiến nữa.

H�i: Với việc thay đổi th�i đại l�i cầu nguyện vẫn là kiểu diễn tả bẩm sinh của tâm tình tôn giáo trong cuộc sống. “Tôi không biết mình có tin hay không tin: nhưng tôi biết là mình cầu nguyện�, nhà văn Tây Ban Nha ông Salvador de Madariaga đã nói như thế. Nhưng nếu như vậy thì đâu có thể là l�i cầu nguyện giả thiết của một ngư�i vô thần thưa thầy?

�áp: Ngày nay có nhi�u ngư�i nói: “Tôi không biết tôi có tin nơi một Thiên Chúa ngôi vị hay không, nhưng tôi cầu nguyện�, trong nghĩa chúng ta nói: dành th�i gi� cho sự chiêm niệm, cho việc suy gẫm, trong việc ở với chính mình. �ó là điểm đặc thù của con ngư�i thuộc m�i truy�n thống văn hóa, tinh thần và tôn giáo: tự vấn mình, tự đặt ra các câu h�i n�n tảng, tìm ra một câu trả l�i. Có nhi�u ngư�i vô thần thú thật với tôi rằng trong tận cùng thẳm con ngư�i của h� h� lắng nghe tiếng nói của lương tâm, suy niệm, đ�c các sách nhân văn, và qua đó h� tìm trả l�i cho các câu h�i nóng b�ng của cuộc sống. Sinh hoạt này chắc chắn giống l�i cầu nguyện, và l�i cầu nguyện kitô có một đặc thái riêng của nó, khác với các l�i cầu nguyện khác.

H�i: Như vậy thì đâu là đặc thái của l�i cầu nguyện kitô?

�áp: �ặc thái kitô đó là Thiên Chúa đi trước chúng ta, kiếm tìm chúng ta, nói với chúng ta. L�i cầu nguyện kitô luôn luôn nảy sinh như việc lắng nghe. �ây là đi�u có giá trị đối với Do thái giáo cũng như Kitô giáo. Trước hết phải lắng nghe Thiên Chúa. �i�u phi thư�ng trong đức tin của chúng ta là đó là một Thiên Chúa nói với chúng ta (x. �nl 4,32-33). Vì vậy bước đầu tiên của l�i cầu nguyện kitô là đặt để mình trong tư thế lắng nghe. Từ việc lắng nghe nảy sinh ra đức tin (x- Rm 1,17), nảy sinh ra việc hiểu biết Thiên Chúa, nảy sinh ra tương quan với Ngài. Từ việc lắng nghe nảy sinh ra các l�i mà chúng ta có thể nói lại với Ngài.

H�i: �TC Phanxicô nói rằng: “Cầu nguyện là nói chuyện với Thiên Chúa� (3-4-2014). Thật ra con ngư�i luôn luôn quỳ xuống trước Một Ai siêu việt hơn nó. Nhưng mà hướng tới một Quy�n Lực không thể gặp được với các tiêu chuẩn nhân l�ai, lại không phải là sự đi�n rồ hay sao thưa tu huynh?

�áp: Có thể là vậy. Nhưng tôi thích trả l�i không phải với các diễn văn lý thuyết mà là với kinh nghiệm cá nhân của tôi. Hồi tôi còn bé, truớc khi đi ngủ mẹ tôi bảo tôi quỳ xuống ở cuối giư�ng và với các l�i đơn sơ mẹ tôi làm cho tôi cầu nguyện: xin phúc lành của Chúa, sức kh�e cho ngư�i thân, xin gửi Chúa Thánh Thần xuống, và mẹ tôi m�i tôi bầy t� với Chúa lòng biết ơn và chúc tụng. Vì thế tôi đã quen nói chuyện với một Sự Hiện Diện vô hình. �àng khác có các thực tại vô hình mà chúng ta tin. Cứ nghĩ tới gió chẳng hạn: nó không có gương mặt, ta cũng không trông thấy nó, nhưng nó là một sự hiện diện mà chúng ta cảm nhận đuợc và tin. Trong lãnh vực của đức tin Thiên Chúa là một sự hiện diện không thể phân định được, không thể trông thấy được, thế mà chúng ta không chỉ tin nơi Ngài, mà cũng có thể nói chuyện với Ngài nữa, tín thác chúng ta cho Ngài và ch� đợi ơn Thần Khí của Ngài.

H�i: Tuy nhiên, cầu nguyện không phải giống nhau trong các tôn giáo, Có các khác biệt cả trên bình diện thực hành. Chẳng hạn trong Hồi giáo tín hữu phải cầu nguyện ngày 5 lần, trong khi trong Kitô giáo không có một cấu trúc hằng ngày cứng nhắc như vậy. �ây là một lợi điểm hay một thiếu sót thưa thầy?

�áp: �úng vậy nhưng tín hữu phải cho mình vài hẹn hò. Cầu nguyện ban sáng và ban chi�u không phải chỉ được thực thi bởi các đan sĩ, nhưng bởi tất cả m�i ngư�i. Chỉ cần một tư tưởng cũng là được rồi, vì Kitô giáo thích ở trong sự hiện diện của Thiên Chúa, suy tưởng trước Thiên Chúa, lắng nghe tiếng Chúa, tập nhìn con ngư�i và các biến cố, các sự vật với đôi mắt của Thiên Chúa. Kiểu cầu nguyện này g�i là chiêm niệm, chúng ta có thể thực hành trong m�i lúc, trong m�i hoàn cảnh. Có thể nói với thánh Basileo rằng l�i cầu nguyện kitô là một “nhận thức v� Thiên Chúa�  hay cảm nhận rằng Thiên Chúa, hay nhận ra rằng Thiên Chúa ở với chúng ta, nhìn chúng ta, và liên lỉ đổ tinh yêu của ngài trên chúng ta. �ó là nòng cốt của l�i cầu nguyện kitô, và chắc chắn là không cần phải có một gi� giấc đâu.

H�i: “Tất cả những đi�u này để khi cầu nguyện chúng ta không phung phí nhi�u l�i như dân ngoại thư�ng làm (x. Mt 6,7), như Chúa Giêsu cảnh cáo, có đúng thế không thưa thầy?

�áp: Vâng, đúng vậy, có nguy cơ là chúng ta trượt vào l�i cầu nguyện ngoại giáo, mà nhà văn Lucrezio châm biếm g�i là “sự mệt nh�c của các thần linh vì nhi�u l�i�. �ây cũng là nguy cơ kitô hữu có thể gặp, khi nghĩ rằng thuyết phục Thiên Chúa theo các ước mong của mình, bắt Chúa theo ý riêng của mình, bằng cách nhi�u l�i. Tệ hơn nữa là có nhi�u l�i cầu nguyện trở thành l�i bép xép thiêng liêng, nói xấu nói hành ngư�i khác trước Thiên Chúa. Không! �i�u đầu tiên của l�i cầu nguyện là lắng nghe. Chỉ cần một ít l�i được nói lên với sự kín đáo như Chúa Giêsu dã dậy chúng ta trong Kinh Lạy Cha. �t l�i xin, chính yếu: lương thực và lòng thương xót. Chúng ta không cần gì khác!

H�i: Rất tiếc là trong th�i đại vi tính này phung phí  l�i nói là một nguy cơ lớn. Ngày nay ngư�i ta cầu nguyện, lần hạt Mân Côi, đ�c kinh nhật tụng, chia sẻ các thiện ích thiêng liêng với các phương tiện truy�n thông. Phải có các đi�u kiện nào để sự đồng ý giữa máy móc vi tính và l�i cầu nguyện có thể hoạt động, thưa thầy Bianchi?

�áp: Không cần phải trừ quỷ các phương tiện truy�n thông, chúng cũng có thể phục vụ l�i cầu nguyện. Chính tôi trong những lúc cô đơn hay bị bệnh, tôi đã nhận ra rằng  có thể hưởng lợi ích của việc lần hạt. Nhưng rồi l�i cầu nguyện phải v�t lên từ cuộc sống,  chứ các phương tiện truy�n thông không được đ�c l�i cầu nguyện cho chúng ta, mà phải là cuộc sống đức tin cuộc sống thư�ng ngày của chúng ta.

Chúng ta sử dụng các phương tiện truy�n thông miễn là chúng ta chú ý để đừng sống bằng l�i nói, bằng các cảm xúc, không yêu sách l�i cầu nguyện phải trở thành một cuộc trình diễn. L�i cầu nguyện mà Chúa Giêsu yêu cầu là l�i cầu nguyện thinh lặng: “Hãy cầu nguyện trong bí mật,  Thiên Chúa Cha là �ấng ở trong bí mật sẽ trả l�i con� (x Mt 6,6),

H�i: �TC Phanxicô cũng nói l�i cầu nguyện là cục pin của kitô hữu� (7-6-2016). Phải hiểu kiểu nói ẩn dụ này như thế nào?

�áp: Trong nghĩa l�i cầu nguyện là suối nguồn năng lực, sức mạnh, nó đi vào chi�u sâu, đào xuống sâu, và là khí giới tốt nhất mà chúng ta có để đương đầu với cuộc sống, các cám dỗ, các thử thách. Không thể có cuộc sống kitô mà không có l�i cầu nguyện. Tuy nhiên, phải chú ý đừng biến l�i cầu nguyện trở thành một sức mạnh bùa chú: nó luôn luôn là một ơn nhưng không, mà Chúa Thánh Thần ban cho chúng ta. Chính ơn thánh Chúa canh tân l�i cầu nguyện của chúng ta, chứ không phải là chúng ta với l�i cầu nguyện khơi dậy ơn thánh của Chúa.

H�i: Chính vì thế �TC mới cảnh cáo rằng: “L�i cầu nguyện không phải là một chiếc đũa thần� (25-5-2016). Tuy nhiên, nếu không được ch� đợi phép lạ từ l�i cầu nguyện, thì có được phép than van vì thiếu hiệu quả tích cực hay không?

�áp:  Sự kiện là thư�ng khi các ước mong của chúng ta không giao thoa với đi�u Thiên Chúa muốn  cho thiện ích của chúng ta. Thiên Chúa tôn tr�ng sự tự do của con ngư�i, và không bắt ép đi�u kiện là thụ tạo của nó sống trong thế giới này. Nhưng Chúa Giêsu đã nói với chúng ta rằng Thiên  Chúa đáp trả bằng cách luôn luôn gửi Thần Khí của Ngài đến cho chúng ta, nếu chúng ta xin (x. Lc 11,13). Khi đó có thể xảy ra là chúng ta cảm thấy bị kiệt lực vì không được nhận l�i, nhưng không phải vì thế mà Thiên  Chúa không thực hiện các l�i hứa của Ngài.

H�i: Phải nói gì v� phụng vụ mà Công �ồng Chung Vaticăng II g�i là “Tột đỉnh mà hoạt động của Giáo Hội hướng tới, đồng th�i là suối nguồn phát sinh ra m�i sức lực của Giáo Hội�. Còn thiếu đi�u gì cho cuộc cải cách của nó thưa thầy Bianchi?

Ä�áp: Phụng vụ là cung lòng nÆ¡i lá»�i cầu nguyện bắt đầu, không có phụng vụ lá»�i cầu nguyện cá nhân trở thành buà chú và không đáp ứng đức tin kitô. Chính vì phụng vụ kêu má»�i lắng nghe Lá»�i Chúa và nhận lãnh Mình và Máu Thánh Chúa nên nó thật sá»± là cung lòng, trong đó lá»�i cầu nguyện cá nhân có thể lá»›n lên. Ä�ồng thá»�i phụng vụ cÅ©ng là tá»™t đỉnh của lá»�i cầu nguyện, và trong tuần sống lá»�i cầu nguyện cÅ©ng phải hÆ°á»›ng tá»›i Bí tích Thánh Thể Chúa Nhật là “lá»�i cầu của các lá»�i cầuâ€�. DÄ© nhiên, cÅ©ng nhÆ° không thiếu các khó khăn đối vá»›i lá»�i cầu cá nhân, cÅ©ng không thiếu các khó khăn đối vá»›i phụng vụ. Ä�ã có má»™t cuá»™c Cải Cách sau Công Ä�ồng Chung Vaticăng II,  và vẫn còn có các kháng cá»± chống lại cuá»™c Cải Cách đó. NhÆ°ng chúng ta hãy nói sá»± thật, hÆ¡n 50 năm đã qua rồi, thế giá»›i đã rất là thay đổi, chúng ta Ä‘ang ở trong má»™t ná»�n nhân chủng há»�c má»›i, ngôn ngữ hoàn toàn khác, thế mà chúng ta còn Ä‘ang tá»± há»�i đây có phải là trÆ°á»�ng hợp phải Ä‘i đến má»™t thay đổi ngôn ngữ hay không – vá»›i tất cả sá»± thận trá»�ng có thể –  bởi vì các thế hệ má»›i hoàn toàn xa lạ vá»›i các ngôn ngữ truyá»�n thống? Không có cuá»™c Cải Cách phụng vụ thì có nguy cÆ¡ là Giáo Há»™i càng suy yếu  hÆ¡n, bởi vì các thế hệ má»›i không được thu hút bởi các công thức và các lá»… nghi, ngày càng ít tham dá»± phụng vụ hÆ¡n, nhÆ°ng trái lại nó tuyệt đối cần thiết.

(Oss. Rom. 20-21 Marzo 2017)

Linh Tiến Khải

RV