Trong mấy ngà y đầu tháng 3 nà y, ÄC Munib Younan, GM cá»§a Giáo Há»™i Luther Giordania và Thánh Äịa, kiêm chá»§ tịch Liên Hiệp Luther thế giá»›i, đã có mặt tại Firenze, trung bắc Italia, để tham dá»± đại há»™i vỠđỠtà i “Äá»c hiểu trở lại cuá»™c Cải Cáchâ€. Nhân dịp nà y ÄC đã dà nh cho phái viên Riccardo Burigana má»™t bà i phá»ng vấn vá» cuá»™c đối thoại đại kết, được đăng trên nháºt báo Quan Sát Viên Roma cá»§a Toà Thánh số ra ngà y mùng 1 tháng 3 vừa qua. ChÃnh ÄC là ngưá»i đã chà o đón ÄTC Phanxicô trong các lá»… nghi ká»· niệm 500 năm Phong trà o Cải Cách tại Lund bên Thụy Äiển, trong hai ngà y 31 tháng 10 và mùng 1 tháng 11 năm 2016.
Sau đây chúng tôi xin gá»i tá»›i quý vị ná»™i dung bà i phá»ng vấn nà y.
Há»i:  Thưa ÄC Younan, cuá»™c đối thoại đại kết diá»…n tả Ä‘iá»u gì đối vá»›i Liên Hiệp Luther thế giá»›i?
Äáp: Äối vá»›i tÃn hữu Luther đại kết là trung tâm cuá»™c sống đức tin, chÃnh vì thế Liên Hiệp đã thăng tiến cuá»™c đối thoại song phương vá»›i Giáo Há»™i công giáo, Giáo Há»™i chÃnh thống, các Giáo Há»™i cải cách, Giáo Há»™i anh giáo, và các cuá»™c nói chuyện vá»›i các anh em Pentecostal và Baptist, cÅ©ng như thăng tiến má»™t lá»™ trình sám hối vá»›i anh em MenonÃt. Tuy nhiên, đại kết không phải chỉ là má»™t việc đối chiếu thần há»c để hiểu xem phải thắng vượt các chia rẽ như thế nà o. Nó phải thay đổi bá»™ mặt cuả các cá»™ng Ä‘oà n nữa, nó phải Ä‘i sâu và o kinh nghiệm cuá»™c sống thưá»ng ngà y cá»§a từng kitô hữu. Má»™t trong các câu há»i còn bá» ngá» là việc tiếp nháºn những gì đã là m được trên bình diện cuá»™c đối thoại thần há»c và o trong cuá»™c sống thưá»ng ngà y: tinh thần cuá»™c gặp gỡ tại Lund có thể giúp các tÃn hữu kitô khám phá ra rằng đại kết có nghÄ©a là cùng nhau sống Chúa Kitô để cùng nhau đương đầu vá»›i các thách đố chung cho má»i kitô hữu.
Há»i: Äâu sẽ là các đỠtà i cá»§a há»™i nghị lần tá»›i cá»§a Liên Hiệp Luther sẽ đưá»c triệu táºp trong các ngà y từ mùng 10 tá»›i 16 tháng 5 tá»›i nà y tại Windhock bên Namibia, thưa ÄC?
Äáp: Cứ 7 năm má»™t lần Liên Hiệp Luther thế giá»›i nhóm tổng đại há»™i để thảo luáºn các đưá»ng hướng chÃnh cho các năm tiếp theo. Äây là thá»i Ä‘iểm quan trá»ng, vì có sá»± tham dá»± cá»§a tÃn hữu Luther đến từ khắp nÆ¡i trên thế giá»›i để chia sẻ các kinh nghiệm cá»§a các cá»™ng Ä‘oà n địa phương. Năm nay chúng tôi sẽ thảo luáºn vá» việc Cải Cách, là gia tà i tinh thần má»i gá»i má»i kitô hữu, chứ không phải chỉ các tÃn hữu Luther, suy tư vá» sá»± kiện “chúng ta đã được giải thoát bởi Æ¡n thánh cá»§a Thiên Chúa “ là đỠtà i cá»§a há»™i nghị. Tại Windhock chúng tôi sẽ thảo luáºn 3 Ä‘iểm chÃnh: thứ nhất nhắc cho tất cả má»i ngưá»i biết rằng Æ¡n cứu rá»—i là ơn nhưng không, và không thế chiếm hữu bằng bất cứ cách nà o. Cần phải tránh xa ý tưởng cho rằng sá»± thịnh vượng cá»§a cá nhân là con đưá»ng dẫn tá»›i Æ¡n cứu độ, như có ai đó bị cám dá»— nói rằng bằng cách Ä‘á»c và i trang Thánh Kinh là đủ. KhÃa cạnh thứ hai được thảo luáºn liên quan tá»›i phẩm giá con ngưá»i. Không thể chấp nháºn nghèo đói, nô lệ và việc khước từ các quyá»n con ngưá»i, trong đó có quyá»n tá»± do tôn giáo. Các kitô hữu phải đặt để và o trung tâm việc tôn trá»ng đối vá»›i má»—i má»™t ngưá»i nam nữ, bằng cách lên án bất cứ hà nh động bạo lá»±c và gạt bá» ngoà i lá» nà o. Äiểm thứ ba đại há»™i sẽ thảo luáºn là việc cứu vãn thụ tạo: chúng ta Ä‘ang ở tại “điểm không thể trở lại đà ng sau được nữaâ€, như nhiá»u nhà khoa há»c đã láºp Ä‘i láºp lại. Sau các ký kết thoả hiệp quốc tế vá» môi sinh các Giáo Há»™i phải hoạt động để can thiệp và o các thay đổi khà háºu Ä‘ang xảy ra. Äây không phải chỉ là điá»u liên quan tá»›i các tÃn hữu Luther và công giáo, mà liên quan tá»›i toà n thế giá»›i: tạo dá»±ng hoà bình và công lý, khởi hà nh từ việc cứu vãn thụ tạo là má»™t bổn pháºn cá»§a tất cả má»i ngưá»i.
Há»i: Thưa ÄC sau cuá»™c gặp gỡ tại Lund các liên lạc giữa Liên Hiệp Luther thế giá»›i và Giáo Há»™i công giáo đã ra sao?
Äáp: Cuá»™c gặp gỡ tại Lund đã là má»™t trong những kinh nghiệm thay đổi cuá»™c sống. Nó tháºt là quan trá»ng sau việc soạn thảo tà i liệu “Từ xung khắc tá»›i hiệp thông “ đã giúp các tÃn hữu luther và công giáo luôn luôn tìm kiếm các Ä‘iểm đồng quy, bắt đầu từ những gì nối kết chúng ta. Tà i liệu đỠra 5 Ä‘iểm cần hướng dẫn con đưá»ng đại kết, khởi hà nh từ việc thừa nháºn phép rá»a duy nhất trong Chúa Kitô. Trên con đưá»ng đại kết hiện nay giữa các tÃn hữu luther và công giáo việc phục vụ thế giá»›i có giá trị ngôn sứ, bởi vì nó là m chứng cho dấn thân chung lo lắng cho các anh chị em rốt hết. Cuá»™c gặp gỡ tại Lund đã có thể, vì từ 50 năm qua các tÃn hữu công giáo và luther đã bắt đầu cuá»™c đối thoại đại kết sản xuất ra các tà i liệu, nhưng nhất là đã khiến cho sá»± tin tưởng và tình bạn đối vá»›i nhau lá»›n lên. GiỠđây Ä‘iá»u quan trá»ng là cuá»™c đối thoại nà y không chỉ được sống tại Roma hay tại Genève thôi, mà phải Ä‘i tá»›i vá»›i má»i cá»™ng Ä‘oà n địa phương. Trong các tháng tá»›i đây chúng tôi sẽ duyệt xét các vấn đỠcòn phân rẽ các tÃn hữu luther khá»i tÃn hữu công giáo; chúng tôi sẽ bà n luáºn vá» giáo há»™i há»c, vá» bản chất cá»§a chức thừa tác, và sá»± hiệp thông giáo há»™i. Trong cuá»™c đối thoại nà y quá khứ cá»§a các thế ká»· thinh lặng đè nặng. Không thể thay đổi được quá khứ, nhưng nó không được xác định hiện tại và tương lai cá»§a chúng ta. Tôi chắc chắn là má»™t ngà y kia có thể thắng vượt được các chia rẽ nà y, và có thể chia sẻ bánh cá»§a bà n tiệc Thánh Thể: con đưá»ng đó không tuỳ thuá»™c nÆ¡i chúng ta, nhưng ở trong tay Chúa.
Há»i: ÄC nghÄ© các kitô hữu Ä‘ang sống ká»· niệm 500 năm Cải Cách như thế nà o?
Äáp: Có ba bình diện để ká»· niệm biến cố nà y: thứ nhất, cùng nhau cảm tạ Chúa, bằng cách nhá»› rằng Ä‘iá»u nà y đã chưa bao giỠđược là m; thứ hai sám hối các tá»™i lá»—i và các chia rẽ cá»§a chúng ta, bằng cách biết rõ rằng như thế là chúng ta có thể trông thấy Chúa Kitô nÆ¡i gương mặt cá»§a ngưá»i khác; và thứ ba sống ká»· niệm nà y trong tinh thần đại kết, nghÄ©a là thăng tiến má»™t sứ mệnh chia sẻ trong thế giá»›i, nhất là tại miá»n nam thế giá»›i, nÆ¡i các tình trạng nghèo túng phổ biến nhất. Như váºy cùng nhau ká»· niệm Cải Cách có nghÄ©a là tá»± há»i xem Cải Cách muốn nói vá»›i từng ngưá»i trong chúng ta những gì, biết rõ rằng nó đã không chỉ kết thúc hồi thế ká»· XVI, nhưng vẫn sống động trong tinh thần cá»§a kiểu nói “Giáo Há»™i luôn luôn cải cách†quy chiếu sá»± năng động cá»§a Chúa Kitô, là Äấng má»i gá»i chúng ta đương đầu vá»›i cách thách đố hiện nay. Tôi đồng ý vá»›i ÄTC Phanxicô, khi ngà i xin chúng ta “đem bục giảng ra ngoà i đưá»ng†để nói vá»›i má»i ngưá»i: thế giá»›i cần Lá»i cá»§a Thiên Chúa trong má»™t thá»i đại, trong đó ngưá»i ta luôn ngà y cà ng phổ biến việc tục hoá, và ngưá»i ta nháºn ra sá»± vắng bóng các ngưá»i lãnh đạo quốc tế.
Há»i: ÄC nghÄ© gì vá» tình hình tại Thánh Äịa hiện nay?
Äáp: Trong lúc nà y thì tôi không lạc quan, hoà bình xem ra xa vá»i . Trong các ngà y qua giải pháp hai quốc gia đã bị thảo luáºn. Không có con đưá»ng nà o khác ngoà i con đưá»ng đối thoại: thà nh Giêrusalem không được chia cắt, mà phải được chia sẻ bằng cách trở thà nh nÆ¡i đối thoại. Tôi cÅ©ng lo sợ cho các kitô hữu vùng Trung Äông vì há» bị cám dá»— bá» xứ nà y để Ä‘i đến má»™t nước khác. Trước cám dá»— nà y đã khiến cho biết bao nhiêu kitô hữu ra Ä‘i, ngưá»i ta phải tá»± há»i vùng Trung Äông sẽ ra sao, nếu không còn các kitô hữu nữa. ChÃnh để thá» thay đổi lá»™ trình nà y, cần phải thăng tiến công lý và tái khẳng định các quyá»n con ngưá»i và quyá»n tá»± do tôn giáo cho tất cả má»i ngưá»i. Kitô hữu toà n thế giá»›i phải cảm thấy có trách nhiệm đối vá»›i số pháºn cá»§a các kitô hÅ©u Thánh Äịa; vì thế há» phải yểm trợ các tÃn hữu nà y trên bình diện tinh thần và váºt chất, vì vá»›i sá»± hiện diện cá»§a há» há» có thể trợ giúp việc xây dá»±ng hoà bình.
Há»i: Thưa ÄC các kitô hữu có thể là m gì cho hoà bình?
Äáp: Hoà bình không phải chỉ là má»™t vấn đỠliên quan tá»›i Thánh Äịa: trên toà n thế giá»›i hoà bình bị thảo luáºn, cÅ©ng bởi vì sá»± xuất hiện cá»§a biết bao chÃnh trị gia nhân danh các lợi nhuáºn cá nhân và địa phương thổi cho ngá»n lá»a chia rẽ bùng lên, mà không há» nghÄ© tá»›i thiện Ãch cá»§a thế giá»›i. Ãch ká»· là má»™t trong các tá»™i kinh khá»§ng nhất trong thế giá»›i hiện nay. Các kitô hữu phải luôn luôn ý thức rằng việc xây dá»±ng hoà bình là má»™t bổn pháºn đã được Thiên Chúa tÃn thác cho há». Trước hoà n cảnh đó Giáo Há»™i phải là m má»™t cái gì đó, phải trở thà nh lương tâm cá»§a các quốc gia, lãnh lấy trách nhiệm lãnh đạo luân lý, bằng cách cao giá»ng nói vá» công lý, mà không sợ hãi. Giáo Há»™i phải và có thể là m nhiá»u hÆ¡n là những gì kitô hữu đã là m cho tá»›i nay, cả bởi vì trong năm 2017 nà y Giáo Há»™i hiệp nhất trong việc đòi há»i công lý, bằng cách khiến cho thế giá»›i chÃnh trị lắng nghe như là má»™t tiếng nói duy nhất.
Há»i: Thưa ÄC có thể là m gì cho ngưá»i tỵ nạn và di cư?
Äáp: Tôi coi chÃnh sách cá»§a các nước âu châu từ chối không tiếp nháºn ngưá»i di cư tỵ nạn là má»™t sá»± hổ nhục. Là má»™t sá»± hổ nhục vì hai lý do: thứ nhất sau đệ nhị thế chiến toà n âu châu đã sống thảm cảnh di cư, và Âu châu có các trách nhiệm chÃnh xác trong các cuá»™c khá»§ng hoảng đảo lá»™n thế giá»›i, khiến cho ngưá»i ta trốn chạy khá»i quê hương mình, từ Siria cho tá»›i Somalia cho tá»›i Sudan. Trong viá»…n tượng nà y tà i liệu “Tiếp đón ngưá»i ngoại quốc†quan trá»ng, là tà i liệu đã được biết bao nhiêu giá»›i lãnh đạo tôn giáo đồng ký tên. Qua đó các vị đã muốn đáp trả cho má»™t lá»i xin cá»§a cao uá»· tỵ nạn Liên Hiệp Quốc, yêu cầu các giá»›i chức chÃnh trị là m má»™t cái gì đó cho việc tiếp đón khác các ngưá»i di cư tỵ nạn. ChÃnh tôi cÅ©ng đã là má»™t ngưá»i tỵ nạn, và tôi rất hiểu Ä‘i tìm má»™t cuá»™c sống, má»™t phẩm giá cho cuá»™c sống có nghÄ©a là gì. Trên thế giá»›i các tÃn hữu Luther trợ giúp hà ng triệu ngưá»i di cư mà không đòi há»i gì. Trong Ä‘iá»u nà y thì có má»™t sá»± đồng Ä‘iệu rất sâu xa. Cần phải lên án việc bà i Hồi giáo, bà i Do thái, bà i Kitô giáo,  bà i ngưá»i nước ngoà i, vì chúng không giúp xây dá»±ng má»™t ná»n văn hóa tiếp đón, là má»™t lá»i đáp trả lại Thiên Chúa: ai cho má»™t ly nước lã, không phải má»™t chai nước, thì sẽ có phần thưởng trong nước Thiên Chúa.
Há»i: Äức Cha nghÄ© gì vá» dấn thân cá»§a ÄTC Phanxicô và sá»± liên lụy cá nhân cá»§a ngà i trong phong trà o đại kết?
Äáp: Truá»›c hết tôi tin rằng tháºt là quan trá»ng nhắc lại rằng Äức Gioan XXIII, vá»›i Công Äồng Chung Vaticăng II đã mở ra má»™t mùa má»›i được các vị kế nhiệm tiếp tục. Tôi đã có niá»m vui được gặp gỡ Äức Gioan Phaolô II và Äức Biển Äức XVI cÅ©ng như ÄGH Phanxicô, sống kinh nghiệm những gì các vị có trong tim, không phải chỉ có con đưá»ng đại kết mà cả việc thăng tiến đối thoại vá»›i tất cả má»i ngưá»i. ÄGH Phanxicô, ngưá»i anh em cá»§a tôi trong Chúa Kitô, nhắc nhở rằng khi cùng tiến bước các kitô hữu mạnh mẽ hÆ¡n trong việc loan báo Chúa Kitô. Äối thoại là tương lai: ÄTC Phanxicô đã hiểu Ä‘iá»u nà y,  ngà i thá»±c thi và nháºp thể nó. Trong đối thoại và vá»›i đối thoại các kitô hữu được má»i gá»i cùng nhau sống hoà bình, công bằng, cứu vãn thụ tạo và yêu thương.
Linh Tiến Khải
RV

