Nicolas Buttet: “Thế giới ngày nay thiếu trào lưu ngôn sứ�

Mùa Chay là “th�i gian ơn phúc để tái định hướng cuộc sống của chúng ta hướng v� Chúa�, linh mục Nicolas Buttet giải thích. Bên bữa cơm đạm bạc, nhà sáng lập cộng đoàn Eucharistein nhấn mạnh đến sự khẩn cấp phải quay v� với tình cha con: dưới mắt linh mục, đây là câu trả l�i duy nhất cho tình trạng khủng hoảng của th�i buổi này.

Dưới quy�n tự do hành động của chúng ta, Giáo hội cần phải tìm lại sức sống “ngôn sứ�, linh mục nói một cách dịu dàng và xác tín. Linh mục Buttet ngư�i đi khắp nơi trên thế giới, cha vừa từ Qatar v�, vừa giảng cho các Nữ tu dòng Mẹ Têrêxa ở Lausanne, vừa dự một cuộc thi ở tỉnh Valais.

Mùa Chay là mùa nhắc chúng ta trở v� với đi�u thiết yếu. L�i kêu g�i này có thể vượt các biên giới Giáo hội để đến với thế giới ngày càng theo thuyết bất khả tri không?

Ngày nay, báo chí và thế giới ngạc nhiên với tháng chay ramadan của hồi giáo. Nếu có một đức tính của hồi giáo ở Tây phương thì đó là đức tính nhắc đến đi�u siêu việt, lặp lại rằng không thể sống trong một thế giới không có Chúa. Ngược lại ngư�i bây gi� ít quan tâm đến Mùa Chay. Có lẽ chúng ta sống quá đủ tự do và quá hiễn nhiên hơn không? Rõ ràng sự quay v� với Ngư�i Cha không được để ý đến bao nhiêu.

Và thế giới siêu vật chất của chúng ta ngày càng không muốn nghe l�i kêu g�i này. Vết thương thì sâu đậm, đây là một thảm kịch ở tận gốc rễ văn hóa Phương Tây. Vậy mà thế giới này lại cần đến việc tái can thiệp này. Tín hữu kitô ngày nay phải trở thành ngôn sứ. Cấp bách bây gi� là phải cho xã hội tiêu thụ này các dấu hiệu để nhắc h� quay v� với đi�u thiết yếu.

Ngày nay kitô giáo gần như âm thầm r�i các lãnh vực có tính cách quyết định của đất nước chúng ta, như thế đi�u cấp bách này có còn là lúc hợp th�i nữa không?

Chỉ duy nhất nhiệt huyết ngôn sứ mới vực thế giới này được. “Chúa đã chết�, chặng đàng thánh giá nhắc chúng ta như vậy. Nhưng chúng ta là kitô hữu, chúng ta có để Chúa chết trong mồ hay chúng ta đón Ngài như �ấng Sống lại? Chính chúng ta, chúng ta có sống như ngư�i được sống lại không? Trong thế giới này, đi�u làm cho việc loan báo sứ điệp kitô khó khăn, có phải chính là cuộc sống có vấn đ� của kitô hữu không? Triết gia Nietzsche đã kêu lên, “Cái đầu mà bạn kéo thì gây tai hại cho đức tin của bạn hơn là các lý do để bạn tin.�

“Chúng ta không còn đủ can đảm để gây ‘lộn xộn’ trong Giáo hội.�

Với �ức Phanxicô, ngày nay chúng ta có một dịp may không thể tưởng tượng. Tôi dám nói, chúng ta không thể hình dung kitô giáo như thế nào trước khi �ức Phanxicô đến. Ngài đã dựng cho sứ vụ của Thánh Phêrô mang tính đặc sủng và ngôn sứ qua các dấu hiệu cực kỳ hùng hồn, có thể tiếp cận đến với tất cả m�i ngư�i. Ngài cho chúng ta một tấm gương để theo. Còn phần chúng ta, chúng ta làm gì?

Ngày nay, ngay trong lòng Giáo hội cũng thiếu tính ngôn sứ. Chúng ta ở trong hình thức sống theo sở thích. Lấy ví dụ một tu sĩ, không ai sống tiện nghi hơn h�. H� khấn đức khó nghèo, nhưng nếu cần đi bác sĩ hoặc nha sĩ thì h� sẽ đi đến các chuyên gia gi�i nhất thế gian này; nếu h� cần thang máy cho căn nhà hai tầng thì h� sẽ có. �t ai có được cuộc sống sang tr�ng này.

Chúng ta không còn can đảm làm ‘lộn xộn’ trong Giáo hội, theo gợi ý của �ức Giáo hoàng. Nhưng Chúa liên tục làm ‘lộn xộn’, liên tục!

Vậy thì “mùa chay� ở Thụy Sĩ như thế nào?

�ây là một loại điên cuồng mới, như �ức Phanxicô đã từng nói, chúng ta đã dựng lên bí tích thứ 8: “hải quan mục vụ�. Khi có ngư�i gặp Chúa Kitô và xin rửa tội, thì ngư�i ta đòi h� ghi tên vào một danh sách trước khi kinh ngạc v� chuyện này. Năm nay tôi vẫn còn chứng kiến những chuyện này nhi�u lần. Tôi gặp một phụ nữ tin lành, bà khám phá được Thánh Thể và �ức Mẹ Maria. Bà gặp một ngư�i và h� đưa bà một danh sách các chuyện phải làm. Chúng ta phải đừng dùng cái đầu! Bà yêu mến Chúa Kitô, bà đã yêu Chúa trước và bà đi tới. �ừng đặt bí tích thứ 8 trên đư�ng đi của bà để ngăn bà không đến được bảy bí tích khác.

Như thế phải ít đòi h�i hơn?

Không, không phải ít đòi h�i hơn, nhưng phải chú ý đến thực tế của từng ngư�i. Chính �ức Giáo hoàng cũng đã nói: vì sao xem những ngư�i muốn rửa tội là những ngư�i đã nhận ơn? Rồi khi h� nhận ơn thì b� h�.

“Không phải nh� tất cả những ngư�i tốt trên tất cả m�i phương diện mà chúng ta sẽ thay đổi thế giới.�

Chúng ta sẽ phải suy nghĩ lại khi nói: chúng tôi cho bạn được rửa tội và sau đó chúng tôi dạy bạn làm sao sống với ơn này không? Thực chất, chúng ta vẫn còn lạc giáo kiểu Pêlagiô (Pêlagiô, một tu sĩ thế kỷ thứ 5 bị Giáo hội cho là ngư�i lạc giáo vì ông nghĩ, m�i kitô hữu có thể nên thánh do chính sức mình và coi nhẹ ơn sủng, xem đó là đi�u không cần thiết, không cần ơn Chúa).

Cũng vậy đối với Thánh Thể?

Cũng vậy, chắc chắn chúng ta vẫn còn giữ nguyên một hình thức lạc giáo kiểu pêlagiô đối với Thánh Thể. Chúng ta đã đánh mất một phần huy�n nhiệm và xem đây chỉ là một nghi thức có tính xã hội. Ngược với đư�ng hướng chỉ đạo hiệp thông với ánh sáng của Chúa. Trong cuộc h�p Thượng Hội �ồng v� Gia đình vừa qua, ngoài hồng y Ouellet thì ít ngư�i nhắc lại đi�u này. Tất cả đ�u quay chung quanh loại hợp pháp: bạn có được hay không được!

Tinh thần lạc giáo Pêlagiô vẫn còn mang tính th�i sự đáng ngạc nhiên. Chúng ta, tất cả làm theo cử động cổ tay, với các cơ cấu, các phương tiện của chúng ta đến mức, đôi khi, biến các nghi thức của Giáo hội thành nghi thức của xã hội.

Với khía cạnh ngôn sứ, cần phải nỗ lực gấp đôi để tái thể hiện nét huy hoàng của kitô giáo trong các hình thức, các thái độ, các đối xử để nó có thể đánh động thế giới với tất cả sự rõ ràng, hiển nhiên mà ngư�i khác không thể nào không đặt câu h�i.

Và một khía cạnh khác, trong nội bộ, giáo lý phải giúp tín hữu sống một cuộc sống thiêng liêng đích thực. �ôi khi ngư�i ta nghĩ, tín hữu kitô thì phải dễ thương, phải tốt dưới m�i phương diện. Không! Trong số kitô hữu cũng có những ngư�i sát nhân, những kẻ bất lương, những phư�ng bất hảo. Nhưng, những kẻ giết ngư�i, những kẻ bất lương, những ngư�i bất hảo… đ�u có thể biến đổi nh� ơn sủng!

Chất liệu đầu tiên của ơn sủng, đó là tội. Không phải nh� những ngư�i tốt trên tất cả m�i phương diện mà chúng ta thay đổi được thế giới. Vậy mà ngày nay chúng ta không còn ch�n lựa nào: nếu chúng ta không làm cách mạng thì chúng ta không thoát kh�i tình trạng này được. �ứng trước sự dữ, đứng trước đau khổ, đứng trước các cơn khủng hoảng liên tục, chúng ta chỉ có một giải pháp: Giêsu-Kitô!

Từ khi cha trở lại, cha có xác tín này hay đôi khi cha cũng hoài nghi?

Không, tôi càng đi tới thì tôi càng xác tín. Tôi càng tiếp xúc với ngư�i khác, tôi càng khẳng định. �ó là xác tín của tôi khi tôi trở lại cách đây ba mươi năm. Và nó chỉ tăng lên thêm.

Chỉ cách đây vài năm, ngư�i ta còn có thể nghĩ, khi thay đổi một vài cơ cấu thì sẽ tìm được giải pháp.

“Tôi nghĩ chúng ta không nắm được thách thức của th�i buổi chúng ta đang sống.�

Chúng ta thấy rõ, có sự căng thẳng ở toàn Trung �ông, ở toàn hành tinh. Một thế chiến thứ ba từng mảnh đã bắt đầu. Ngư�i ta nhận ra n�n kinh tế đang sụp đổ hoàn toàn. Vậy mà lúc nào con ngư�i cũng muốn nhắm mắt và tiếp tục làm như cũ, cơn khủng hoảng năm 2008 chưa bao gi� chấm dứt. Bang chỗ này, vá chỗ kia trên một cái chân bằng gỗ. Ngư�i ta cố gắng chêm thật nhi�u ti�n vào n�n kinh tế, nhưng chẳng có gì làm được. Tôi vẫn tin chắc, câu trả l�i duy nhất là Giêsu-Kitô.

Từ muôn thuở, trong lịch sử Giáo hội luôn có những ngư�i loan báo hồi cánh chung sắp tới. Có một nguy hiểm nào trong câu nói: đi�u làm cho con ngư�i thay đổi là sợ hãi?

Tôi không nghĩ là vì sợ. �úng hơn đây là vấn đ� hiện thực. Khi tôi thấy tầm bao la của các đau khổ của con ngư�i hiện nay, các chia lìa, các thảm kịch hiện sinh, thảm kịch tình cảm; khi tôi thấy sự đau khổ trên các vùng đất, nơi nạn đói, nơi chiến tranh. 400 000 ngư�i chết ở Syria, hàng triệu ngư�i phải b� nhà ra đi. Tất cả Phi Châu trong lửa và máu, từ Xuđăng đến Mali, từ Nigeria đến Êrythrê. Trên thế giới, cứ mỗi phút có 11 trẻ em chết đói, trong khi các phương tiện kỹ thuật của chúng ta cho phép chúng ta diệt được nạn này… Có một thực tế khách quan ở đây.

Và ở giữa các chuyện này, chúng ta đang sống Năm Lòng Thương Xót. Thiên Chúa yêu thương chúng ta và �ức Giáo hoàng công bố Năm Lòng Thương Xót để loan báo tin mừng này. Nhưng lòng thương xót không được thoát xác, nó đến trong một thế giới đang đau khổ.

Hans Joans, một triết gia ngư�i �ức đã nói v� sự phát hiện của nỗi sợ: khi đứng trước các thảm kịch chúng ta sẽ gặp, sợ trở nên một loại luân lý cần thiết để lay động. Tôi không ở trong đư�ng hướng này nhưng tôi ở trong đư�ng hướng cho sự phát hiện của hạnh phúc. Không phải vì sợ mà chúng ta đi tới.

Dù sao, lịch sử vẫn đi theo con đư�ng của nó, nhưng đi theo con đư�ng tiêu cực v� mặt môi sinh, chính trị, kinh tế. Ngư�i ta không thể dùng 10 hay 20 năm để đi tới kiểu này. “Tôi nghĩ chúng ta không nắm được thách thức của th�i buổi trong đó chúng ta đang sống.�

�ể kết thúc, chúng tôi xin trở lại với Mùa Chay, chính xác là Mùa Chay của cha. Sự định hướng này có còn hữu ích với cha không?

(Cư�i) Chưa bao gi� tôi cần như bây gi�!

Mùa Chay theo linh mục Nicolas Buttet

Mùa Chay là gì?

�ó là mùa để đi khởi lại. Chúng ta thấy rõ, lúc nào chúng ta cũng bị cuộc sống hàng ngày lôi kéo, có khi còn bị nó nhận chìm… Và Mùa Chay là th�i gian để chúng ta tổ chức lại cuộc sống, sắp xếp lại m�i quan hệ của mình – qua l�i cầu nguyện: tái tổ chức lại quan hệ của mình với Chúa, xem chuyện gì là ưu tiên; qua việc từ thiện: tái định hướng đ�i mình, đặt ngư�i khác ưu tiên trên cái ích kỷ của mình; qua việc ăn chay: tái định hướng đ�i mình để tầm mức thiêng liêng được ưu tiên hơn các khía cạnh vật chất.

�ây không phải tiêu cực nhưng là một hình thức trở lại. Các Tổ phụ trong sa mạc đã nói, ai không “thay đổi tâm trí, métanoïa� thì rơi vào “cuồng hoảng, paranoïa�. Theo tôi, Mùa Chay là th�i gian ơn sủng để định hướng m�i sự v� cùng đích đích thực của nó.

Vì sao việc trở lại này dính li�n với cố gắng, với hình phạt? – mặt khác Mùa Chay là th�i gian “ăn năn sám hối�.

�àng sau chữ “ăn năn� là chữ “corban� mà trong Thánh Kinh có nghĩa là: “tiến lại gần�. Như vậy, hy sinh luôn luôn là tiến lại gần Chúa, tiến lại gần ngư�i khác và với những gì mật thiết nhất trong lòng chúng ta.

Một thái độ như vậy đòi h�i chúng ta phải cắt đứt với những gì mình dính chặt, những gì nối và giữ mình lại. Chắc chắn sẽ không dễ chịu nhưng đi�u quan tr�ng là không bao gi� được đánh mất cùng đích của mình. Chúng ta cắt đứt các mối dây để vào trong một cuộc phiêu lưu xích lại gần.

Nếu không thấy khía cạnh tích cực trước tiên, thì chúng ta sẽ chỉ thấy từ b�, hy sinh và ăn năn. Phải xem lại ý nghĩa của những việc này để cho nó lại tầm mức tích cực của nó và do đó, đuổi đi các chuyện tiêu cực.

Vậy Mùa Chay trong Năm Lòng Thương Xót mang một tầm mức đặc biệt?

Năm Lòng Thương Xót mang lại khía cạnh hàng đầu của ân sủng. Với Năm Thánh, các con kênh trên tr�i sẽ mở ra và Chúa sẽ đổ đầy tràn lòng thương xót vào đó.

Tiểu sử ngắn g�n của linh mục Nicolas Buttet:

Linh mục Buttet sinh năm 1961 ở Monthey. Cha h�c luật, năm 23 cha là nghị viên trẻ nhất của tỉnh Valais (PDC). Năm 1985 cha trở lại đạo công giáo và khấn bậc sống độc thân. Sau đó cha là luật sư, hoạt động chính trị, cha làm việc ở Rôma và ở Vatican. Năm 1992, cha từ b� tất cả các sinh hoạt để v� sống ẩn tu ở  Notre-Dame du Scex, vùng đồi Saint-Maurice.

Năm 1996, cha thành lập cộng đồng huynh đệ Eucharistein theo đư�ng hướng của Thánh Phanxicô Axixi, đặt Thánh Thể là tr�ng tâm cho đ�i sống cộng đồng. Hiện nay, cộng đồng có bốn trụ sở: Epinassey ở Valais, Bourguillon, gần Fribourg, Château-Rima và Saint-Jeoire ở Pháp. Năm 2007, cha được giám mục địa phận Dominique Rey, giám mục địa phận Toulon phong linh mục, ngài công nhận cộng đồng của cha là Cộng đồng Chung của Tín hữu.

Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch