Một năm sau Ni�m Vui Yêu Thương

Tông huấn hậu thượng hội đồng giám mục thế giới v� tình yêu gia đình, Ni�m Vui Yêu Thương, đã được công bố ngày 8 tháng Tư năm 2016, hơn một năm nay. Diễn trình hoàn thành tông huấn này được kể là dài nhất trong mấy thập niên qua. Dù đụng đến một đ� tài phức tạp và đ� tài này từng gây sóng gió trong suốt diễn trình hai thượng hội đồng liên tiếp, ngư�i ta vẫn hy v�ng với tông huấn của �ức Phanxicô, bầu khí thanh thản sẽ được lập lại.

Nhưng thực tế đã không xẩy ra như thế. Chỉ mấy tháng sau ngày công bố, các nghi ngại đối với tông huấn đã được nói lên thật rõ và thật to bởi rất nhi�u nhà thần h�c và giáo phẩm, mà nổi nhất là bởi bốn vị hồng y, tuy không nắm giữ chức vụ gì quan tr�ng hiện th�i, nhưng có một quá khứ không đến nỗi m� nhạt cho lắm. Ngư�i ta g�i các ngài là 4 hồng y nghi ngại.

Cho đến nay, nỗi nghi ngại của các ngài vẫn còn đó và dư�ng như nó vẫn được một số giới trong Giáo Hội nghi�n ngẫm suy tưởng. Và do đó, một làn mây không chắc chắn đang phủ lên bầu tr�i tín lý của Giáo Hội.

Tại sao chưa để cuộc tranh luận lắng dịu?

Ngày 11 tháng Tư năm 2017, Linh Mục Raymond J. de Sousa đặt câu h�i: Tại sao ta chưa thể để cuộc tranh luận “Ni�m Vui Yêu Thương� lắng dịu?

Và linh mục de Sousa trả l�i: chưa, “nếu bạn tin rằng giáo huấn của Giáo Hội v� hôn nhân đang lâm nguy, lòng trung thành của Giáo Hội đối với giáo huấn Tin Mừng của Chúa Giêsu, và khả năng của Giáo Hội trong việc cung cấp một giải pháp tin mừng thay thế cho cuôc cách mạng tình dục, một cuộc cách mạng mà chất axít của nó đã hủy hoại rất nhi�u ni�m vui yêu thương được �ức Giáo Hoàng Phanxicô đ� xuất�.

Nhân dịp này, linh mục de Sousa bác b� lập trư�ng của �ức Hồng Y Wuerl, tổng giám mục Washington D.C., Hoa Kỳ. Vị giáo phẩm này đ� nghị phương pháp giải thích tông huấn thích đáng nhất là coi không có gì trong tông huấn này thay đổi tín lý của Giáo Hội cả: tính bất khả tiêu của hôn nhân còn nguyên vẹn, các chỉ thị của Bộ Giáo Luật còn nguyên vẹn và cả vai trò của lương tâm cá nhân trong việc xác định trách nhiệm tội lỗi vẫn còn nguyên vẹn.

V� điểm sau cùng, �ức Hồng Y Wuerl viết rằng “Tông huấn không tạo nên một thứ diễn trình tòa trong để vô hiệu hóa hôn nhân hay để thay đổi trật tự luân lý khách quan. Thay vào đó, tông huấn nhấn mạnh nhi�u hơn tới vai trò của lương tâm cá nhân trong việc thích ứng các chuẩn mực luân lý vào các hoàn cảnh thực tại của bản thân�.

Linh mục de Sousa cho rằng �ức Hồng Y Wuerl co thể đúng khi cho rằng không có gì thay đổi v� tín lý, vì ngài đ�c nó như một giáo lý viên bậc thầy. Nhưng nhi�u vị giáo phẩm khác không đ�c nó như vậy. Các giám mục Malta, chẳng hạn, hay một số giám mục �ức. H� rõ ràng đ�c nó như một thay đổi v� tín lý.

Tuy nhiên, đi�u �ức Hồng Y Wuerl hay các giám mục Malta nghĩ không quan tr�ng. �i�u linh mục de Sousa mong ước là chính đức Phanxicô lên tiếng nói rằng �ức Hồng Y Wuerl đúng, và các giám mục Malta sai.

Quả thực, theo linh mục de Sousa, hiện có hai trư�ng hợp được nêu lên để giải thích Ni�m Vui Yêu Thương nhất là những đi�u liên quan tới giáo huấn v� tình trạng các cặp sống trong một cuộc kết hợp tính dục ở bên ngoài cuộc hôn nhân hợp pháp.

Trư�ng hợp thứ nhất là một ngư�i thừa nhận cuộc kết hợp của mình trái với giáo huấn Tin Mừng, và mong muốn một là ly thân hai là, ít nhất, hạn chế các liên hệ tính dục, nhưng không thể làm được. Lý do thư�ng được nêu ra là các hậu quả do ngư�i kia đe d�a.

�ức Hồng Y Francesco Coccopalmerio, đứng đầu cơ quan giải thích các bản văn giáo luật, đưa ra trư�ng hợp một ngư�i đàn bà muốn thế, nhưng ngư�i chồng theo dân luật sẽ tự sát nếu h� ngưng giao hợp tính dục.

Theo linh mục de Soua, thoạt nghe, trư�ng hợp này có vẻ đầy cảm kích, nhưng thực ra, nó vẫn nằm trong truy�n thống Công Giáo: ngư�i ta sẽ không có tội nếu làm một đi�u xấu nặng nhưng không hiểu biết v� nó hoặc thiếu tự do khi làm nó.

Trư�ng hợp thứ hai là hoàn cảnh của một cặp không lấy nhau hợp pháp, hoặc ly dị và tái hôn,hoặc sống chung chưa bao gi� lấy nhau; cặp này hoàn toàn biết rõ mối liên hệ của h� trái ngược với Tin Mừng, nhưng quyết định tiếp diễn các liên hệ tính dục, coi nó như một diễn trình tốt hơn, xét vì nếu ly thân hay tiết dục sẽ dẫn tới các tội mới.

“Những tội mới� này là gì thì không được chỉ rõ nhưng không phải là các khó khăn cố hữu của việc tuân theo luật lệ luân lý trong một thế giới sa ngã.

Lối giải thích này quả có đi trệch ra ngoài giáo huấn v� hôn nhân của Thánh Kinh. Theo Cha de Sousa, đây là lãnh vực mà hình như đoạn 301 của Ni�m Vui Yêu Thương đ� cập tới khi nó dậy rằng “một chủ thể có thể biết tr�n vẹn l� luật, thế nhưng… ở trong một hoàn cảnh cụ thể không cho phép h� hành động và quyết định khác được mà không phạm thêm tội�.

Xem ra đi�u muốn nói ở đây là trong một số hoàn cảnh, sẽ tốt hơn nếu ch�n sống các liên hệ tính dục ngoài hôn nhân một cách có hiểu biết và ưng thuận hoàn toàn. �ây quả là một đi�u mới lạ đối với giáo huấn của Giáo Hội vì đã dạy rằng có những hoàn cảnh trong đó ngư�i ta được phép v� luân lý ti hành các liên hệ tính dục ngoài hôn nhân hợp pháp.

Nếu thế, thì nó đã mâu thuẫn với giáo huấn rõ ràng của Thánh Kinh v� hôn nhân và các liên hệ tính dục. Ni�m Vui Yêu Thương có dạy thế không?

Linh mục de Sousa cho rằng chỉ có �ức Phanxicô mới làm ngư�i ta an lòng chứ không phải l�i khẳng định của �ức Hồng Y Wuerl rằng Ni�m Vui Yêu Thươngkhông thay đổi giáo huấn của Giáo Hội v� hôn nhân.

Một sự im lăng từng bị kết án

Sự im lặng của �ức Phanxicô đã gợi hứng cho linh mục Regis Scanlon, Dòng Capuchin Phanxicô, viết bài “Lịch sử nói với ta đi�u gì v� Ni�m Vui Yêu Thương�. Trong bài này, linh mục thuật lại câu truyện đã xẩy ra cách nay 1,500 năm dưới tri�u giáo hoàng của �ức Honorius I (625-638).

�ức Honorius bị áp lực phải phản ứng đối với lạc giáo Nhất Chí (monothelitism) được lòng ngư�i lúc đó; lạc giáo này cho rằng Chúa Giêsu Kitô, v� phương diện bản tính, chỉ có một ý chí. Nhưng Giáo Hội vốn dạy rằng Ngư�i có hai ý chí không thể tách biệt nhau nhưng khác biệt nhau hay hai hoạt động khác biệt nhau, v� phương diện bản tính. Và đồng th�i, Giáo Hội cũng dạy rằng v� phương diện luân lý, Ngư�i chỉ có một ý chí và một hành động mà thôi. Nói cách khác, không có sự đối ch�i nào giữa hai ý chí và hai hoạt động nơi Chúa Kitô.

Mặc dù �ức Honorius tin giáo huấn chân thực của Giáo Hội, nhưng ngài muốn tránh rắc rối trong Giáo Hội và tránh xúc phạm những ngư�i Nhất Chí, mà một trong số h� chính là Hoàng �ế Heraclius. Giống ngày nay, các giám mục muốn được minh xác, nhưng �ức Honorius khuyên nên giữ im lặng. Ngài khuyên giám mục Sergius như sau:

“Các trÆ°á»›c tác thánh đã minh chứng rõ ràng rằng Chúa Giêsu Kitô, Chúa chúng ta, Chúa Con và Lá»�i của Thiên Chúa, nhá»� NgÆ°á»�i mà muôn vật được tạo thành, là má»™t, khi thá»±c hiện các việc thuá»™c Thiên Chúa và thuá»™c ngÆ°á»�i ta. Tuy nhiên, vá»� vấn Ä‘á»� các việc làm của Nhân Tính và Thần Tính, liệu má»™t hoặc hai hoạt Ä‘á»™ng cần phải được công bố và hiểu biết, thì những việc này không thuá»™c chúng ta; chúng ta hãy để chúng cho các nhà văn phạm há»�c; những ngÆ°á»�i này quen thuá»™c vá»›i việc trình bầy vá»›i giá»›i trẻ nguồn gốc có giá trị nhất của các chữ dùng… Ta khuyên hiá»�n huynh hãy giảng dậy vá»›i ta rằng có má»™t Chúa Giêsu Kitô, Con Thiên Chúa Hằng Sống, Thiên Chúa chân thật nhất trong hai bản tính, hoạt Ä‘á»™ng theo thần tính và theo nhân tính, vì ta vốn nhất trí vá»›i hiá»�n huynh trong đức tin chính thống và sá»± hợp nhất Công Giáo, nhÆ°ng tránh không dùng các chữ đã được du nhập, tức má»™t hay hai hoạt Ä‘á»™ngâ€�

Ta nên lưu ý l�i của �ức Honorius: “…những việc này không thuộc chúng ta; chúng ta hãy để chúng cho các nhà văn phạm h�c…� Ngài nghĩ rằng chân lý đã rõ ràng đủ và Giáo Hội không cần phải minh xác thêm nữa bằng các hạn từ như hai hoạt động và hai bản tính.

Tuy nhiên, khoảng 40 năm sau ngày �ức Honorius qua đ�i, Công �ồng Chung Thứ Sáu của Giáo Hội đã kết án sự kiện ngài giữ im lặng. �ức Giáo Hoàng Lêô II, kế nhiệm �ức Giáo Hoàng Agatho, chấp nhận việc kết án này. Trong lá thư xác nhận gửi cho Hoàng �ế Constantine Pogonatus, ngài viết:

“Ta cÅ©ng kết án tuyệt thông những ngÆ°á»�i sáng chế ra sai lạc má»›i, tức Theodore, giám mục Pharan, Cyrus thành Alexandria, Sergius, Pyrrhus, Paul, và Peter, là những kẻ gài bẫy chứ không hÆ°á»›ng dẫn, của Giáo Há»™i Constantinople; và cả Honorius, ngÆ°á»�i đã không soi sáng Giáo Há»™i Tông Truyá»�n này bằng tín lý của truyá»�n thống Tông Ä�ồ, nhÆ°ng để cho nó, vốn không tì vết, bị tì vết bởi sá»± phản bá»™i phàm trầnâ€�.

Và trong thư gửi các giám mục Tây Ban Nha, �ức Giáo Hoàng Lêô II cũng quả quyết rằng:

“Tuy nhiên, những ai dám chủ trương chống lại tính tinh ròng của tín lý Tông Truy�n, đi trệch ra kh�i nó, thì quả thực đã bị kết án đ�i đ�i; h� là Theodore thành Pharan, Cyrus thành Alexandria, Sergius, Pyrrhus, Paul, và Peter, đ�u là ngư�i Constantinople; với Honorius ngư�i đã không dập tắt ng�n lửa chớm nở của tín đi�u lạc giáo, vốn là việc thích đáng của thẩm quy�n Tông Truy�n, nhưng vì sao lãng, đã nuôi dưỡng nó�.

Do đó, quyết định của �ức Honorius đã bị lên án không phải vì tích cực rao giảng sự sai lầm hay lạc giáo, mà chỉ vì đã “sao lãng� việc giảng dậy sự thật!

Cha Scanlon kết luận: “Trư�ng hợp cổ xưa trên khiến ta liên tưởng tới Ni�m Vui Yêu Thương. Dù sao, �ức Giáo Hoàng Phanxicô cũng đang giữ im lặng, rõ ràng để các giám mục tự ý đoán ra ý nghĩa của văn kiện mà không được ngài giúp đỡ mặc dù có những l�i kêu g�i được soi sáng để tránh mù m� xao xuyến. Trong khi sự im lặng của �ức Honorius ảnh hưởng tới tín lý đức tin (h�c lý), hành động của �ức Giáo Hoàng Phanxicô còn nghiêm tr�ng hơn nữa vì sự im lặng của ngài liên quan tới các hành vi luân lý (thực hành) là đi�u trực tiếp và nhanh chóng ảnh hưởng tới ngư�i ta hơn.

Linh mục Scanlon tự h�i: tại sao �ức Phanxicô giữ im lặng? Và ngài tự động trả l�i: cho đến nay, chúng ta không biết tại sao. Theo ngài, chúng ta có thể nêu ý kiến, khẩn khoản yêu cầu, và khiếu nại một vị giáo hoàng vế các hành động hay không hành động của ngài, như Thánh Nữ Catarina thành Sienna vốn làm, nhưng ta không thể chính thức xử án ngài. Chỉ có vị giáo hoàng mới xử án một vị giáo hoàng mà thôi. �ức Giáo Hoàng Phanxicô và Ni�m Vui Yêu Thương chắc chắn sẽ được một vị giáo hoàng sau này phán kết. Liệu ngài có được xử sự tốt hơn �ức Honorius hay không, không ai biết.  Chỉ có Thiên Chúa mới biết. Chúng ta không biết hết m�i sự. Có những lý do mà chúng ta không biết tại sao �ức Giáo Hoàng Phanxicô từ khước không giải quyết cuộc tranh chấp. Và bất chấp m�i đi�u đã được nói ra và thực hành, rất có thể ngài sẽ được các vị giáo hoàng sau này xử sự tốt hơn �ức Honorius.

Âm thầm hay công khai

�úng là chúng ta không biết hết m�i sự. Nhưng việc �ức Phanxicô từ khước minh xác các đi�u bị nghi ngại trong tông huấn của ngài vẫn tiếp tục gây thắc mắc ngỡ ngàng.

�ức Ông Nicola Bux, một giáo sư thần h�c và là một cố vấn phụng vụ của Tòa Thánh gần đây cho rằng các nghi ngại của bốn vị Hồng Y là dấu chỉ sự thừa nhận thừa tác vụ của Phêrô vì nó yêu cầu được �ức Giáo Hoàng minh xác, củng cố ni�m tin. Thành thử nó chính đáng theo giáo luật.

Hơn nữa, nó được sự hưởng ứng của giáo dân và giáo sĩ khắp nơi, không phải chỉ của Âu Châu mà của quốc tế, những ngư�i theo giáo luật (đi�u 212, tiết 3) có quy�n và bổn phận phát biểu ý kiến với các mục tử.

Thành thử không nên lấy làm chướng tai gai mắt bởi các nghi ngại này. Theo �ức Ông Bux, �ức Giáo Hoàng có thể triệu 4 vị Hồng Y (nay chỉ còn 3) chung quanh một chiếc bàn và nói với h� một cách huynh đệ, chứ không xúc cảm, với lý chứng đức tin và lý lẽ. Các phản ứng thù nghịch, đến độ qủy quái hóa h� và đe d�a h�, chỉ cho thấy mình đầy xúc cảm, lên mặt dạy đ�i và tức giận.

�ức Ông Bux tự h�i: há h� không mong muốn “một Giáo Hội đối thoại� đó hay sao? những ngư�i nh� có dịp may trở thành “những kẻ bảo giáo hoàng� (papists) trong khi ở quá khứ h� không từ bất cứ l�i chỉ trích nào đối với các vị ti�n nhiệm…

�ối với việc đáng lẽ nên âm thầm nêu nghi ngại mới đúng, �ức Ông Bux cho hay đúng là trong Tin Mừng, Chúa Giêsu có nói tới tiến trình sau khi coram duobus vel tribus testibus (trước sự hiện diện của 2 hay 3 ngư�i chứng) mà không thành thì mới nên dic ecclesiae (nói cho cả cộng đồng Giáo Hội) (xem Mt 18: 15-17). Nhưng với một tai tiếng và lạc giáo công khai, thì việc sửa sai không thể là gì khác hơn là công cộng. �ó là đi�u hai thánh Phêrô và Phaolô đã tiến hành ở Công �ồng Giêrusalem (xem Gl 2:11). Mà nghi ngại đã công khai thì trả l�i cũng phải công khai.

�ẩy đến cực đoan, �ức Ông Bux cho rằng cuộc khủng hoảng không được giải quyết công khai này sẽ dẫn tới ly giáo trên thực tế: một thứ tư duy không Công Giáo sẽ l�t vào Giáo Hội, một tư duy coi Thánh Lễ chỉ là 1 bữa tiệc chứ chủ yếu không phải là 1 lễ hy sinh, hôn nhân như một hành vi nhân bản chứ không còn là một bí tích bất khả tiêu, nói tới tội lỗi và ơn thánh là đi�u lỗi th�i, một tư duy rao giảng n�n luân lý thương xót không cần hồi tâm và thống hối… “Há đây không phải là cách thanh toán Giáo Hội hay sao?�

Nhưng không riêng �ức Phanxicô giữ im lặng, mà �ức Bênêđíctô XVI cũng đang giữ hết sức im lặng. Ký giả Steve Skojec, ngày 13 tháng Tư năm 2017 cho hay: �ức Tổng Giám Mục Georg Gänswein, thư ký riêng của �ức Giáo Hoàng hưu trí và đứng đầu phủ Giáo Hoàng của �ức Phanxicô, nói rằng �ức Giáo Hoàng Hưu Trí “đ�c Ni�m Vui Yêu Thương cách thấu đáo, ghi nhận các tranh cãi chung quanh văn kiện và cách nó được mang ra thi hành, nhưng không h� bình luận gì v� nó�.

Thực ra, sự im lặng của �ức Phanxicô, theo linh mục de Sousa, trong bài “Tranh luận ‘Ni�m Vui Yêu Thương’: một cái nhìn v� phía trước� (Debating ‘Amoris Laetitia’: A Look Ahead) còn có một phương diện khác đáng lưu ý như sau:

Ai cũng biết Ni�m Vui Yêu Thương trích dẫn rất nhi�u văn kiện của huấn quy�n, nhưng lại phớt l�, nghĩa là hoàn toàn im lặng đối với thông điệp rất quan tr�ng của Thánh Gioan Phaolô II là Thông �iệp Veritatis Splendor. Ni�m Vui Yêu Thương coi Veritatis Splendor như chưa h� hiện hữu!

Khốn nỗi, 4 trong 5 đi�u nghi ngại của 4 vị Hồng Y là v� Veritatis Splendor! Thành thử, đã im lặng, không nhắc gì tới Veritatis Splendor ở Ni�m Vui Yêu Thương, thì lẽ dĩ nhiên cũng phải im lặng không trả l�i trực tiếp các nghi ngại.

Không phải �ức Phanxicô mà thôi, hai Thánh Bộ đáng lý ra phải lên tiếng để giải thích Ni�m Vui Yêu Thương, nhưng đã không làm thế, đó là Thánh Bộ Giáo Lý �ức Tin và Thánh Bộ Phụng Th� Thiên Chúa và Kỷ Luật Bí Tích.

Và ngoại trừ một số giám mục ở Malta, � Căn �ình, �ức Quốc và Hoa Kỳ giải thích Ni�m Vui Yêu Thương nghiêng v� phía cho phép những ngư�i Công Giáo ly dị và tái hôn rước lễ, phần đông các giám mục thế giới cũng im lặng, như thể chương 8 của Ni�m Vui Yêu Thương không h� hiện hữu.

Trong khi ấy, những cộng sự viên thân tín của �ức Phanxicô không ngại lớn tiếng chỉ trích những ngư�i muốn được soi sáng. Linh mục Dòng Tên Antonio Spadaro dùng twitter (sao giống Trump vậy, dù Sparado chẳng mấy thích Trump!) hót rằng những ngư�i nêu nghi ngại là “nhằm gây khó khăn và chia rẽ�, chứ không hẳn “tìm các câu trả l�i với lòng thành thực�.

Austen Ivereigh, ngư�i viết tiểu sử �ức Phanxicô, đi xa hơn, g�i những ngư�i nêu câu h�i không biết Ni�m Vui Yêu Thương có mâu thuẫn với Veritatis Splendor không là “những kẻ bất đồng… dám nghi vấn tính hợp pháp của tri�u giáo hoàng�.

Nhưng h� đâu có nêu được luận điểm thuyết phục nào để cho rằng Ni�m Vui Yêu Thương không đi ngược lại Veritatis Splendor mà chỉ biết nại tới thẩm quy�n, chứng t� một chiến thuật chính trị cận thị.

Thực ra, các nghi ngại của 4 vị Hồng Y không thể bị coi là “thiếu thành thực�. Ngày 14 tháng Giêng năm 2017, nói với t� báo � Il Foglio, �ức Hồng Y Caffarra, một trong 4 vị Hồng Y này cho biết: “chúng được suy nghĩ rất lâu, cả hàng tháng tr�i… Riêng tôi, chúng còn là đ� tài cho l�i cầu nguyện dài của tôi trước Bí Tích Cực Thánh�.

V� lý do ra công khai, �ức Hồng Y Caffarra cho hay: vì lòng kính tr�ng �ức Giáo Hoàng, các vị đã âm thầm đệ trình các nghi ngại lên �ức Phanxicô; các ngài chỉ phổ biến chúng công khai “khi chúng tôi biết chắc �ức Thánh Cha sẽ không trả l�i. Chúng tôi giải thích sự im lặng này như việc cho phép tiếp tục cuộc thảo luận thần h�c. Và, hơn nữa, vấn đ� này liên hệ cách sâu xa tới cả huấn quy�n của các giám mục lẫn đ�i sống của tín hữu�.

Nhân dịp này �ức Hồng Y Caffarra quả quyết rằng sự chia rẽ trong Giáo Hội “là nguyên nhân của lá thư, chứ không phải hiệu quả của nó�.

Muốn nắm vững điểm vừa kể, nên đ�c bài “Cha Murray nói v� 1 năm sau ‘Ni�m Vui Yêu Thương’: tình thế của vấn đ�� của Linh Mục John Zuhlsdorf. Bài này mô tả tình hình như sau: “Ta có sự im lặng của �ức Giáo Hoàng đối với các nghi ngại; �ức Giáo Hoàng chấp thuận bản nháp l�i tuyên bố của một nhóm giám mục � Căn �ình thuộc vùng Rio de la Plata nhằm cho phép các ngư�i Công Giáo ly dị và tái hôn dân sự được rước lễ; l�i quả quyết của �ức Hồng Y Müller rằng những ngư�i đang sống trong trạng thái ngoại tình không thể rước lễ; t� báo riêng của �ức Giáo Hoàng, tức L’Osservatore Romano, cho đăng tuyên bố của các giám mục Malta nói rằng các cặp đang sống trong cuộc hôn nhân bất thành sự thứ hai có thể rước lễ nếu lương tâm h� bình an với quyết định đó; l�i tái khẳng định của các giám mục Ba Lan rằng giáo huấn và kỷ luật công bố trong Familiaris Consortio của �ức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II không thay đổi, và chỉ những cặp hôn nhân dân sự nào chịu sống như anh trai em gái mới được rước lễ; �ức Tổng Giám Mục Philadelphia cũng đồng ý như thế; trong khi các giám mục Bỉ và �ức đồng ý với các giám mục Malta và Rio del La Plata, � Căn �ình�.

Tóm lại, không phải chỉ là chia rẽ mà còn là một hỗn độn phi thần thánh (unholy mess): đi�u là tội ở Ba Lan đã trở thành tốt ở �ức, đi�u bị cấm ở Philadelphia đã thành được phép ở Malta.

Diễn trình sửa sai công khai

Chính vì thế, �ức Hồng Y Burke công khai tuyên bố sẽ “sửa sai� �ức Phanxicô. Ngày 16 tháng Tám vừa qua, trong một cuộc ph�ng vấn mới của t� The Wanderer, ngài cho rằng: vì �ức Giáo Hoàng Phanxicô quyết định không trả l�i câu h�i rằng liệu tông huấn Ni�m Vui Yêu Thương của ngài có phù hợp với giáo huấn Công Giáo hay không, nên “một sự sửa sai� v� cách giáo huấn của ngài đi trệch ra ngoài đức tin Công Giáo là “đi�u cần thiết�.

Cũng trong cuộc ph�ng vấn trên, ngài cho biết diễn trình sửa sai rất đơn giản: “một đàng, ta sẽ trình bầy rõ giáo huấn của Giáo Hội; đàng khác, ta sẽ xác định đi�u �ức Giáo Hoàng thực sự dạy. Nếu có sự mâu thuẫn, �ức Giáo Hoàng sẽ được m�i g�i làm cho giáo huấn riêng của ngài phù hợp trong sự vâng l�i Chúa Kitô và Huấn Quy�n Giáo Hội�.

Ngư�i ta tin rằng khi sửa sai như trên, các vị Hồng Y “nghi ngại� sẽ trả l�i 5 câu h�i của các ngài như sau:

1. Theo các quả quyết của Ni�m Vui Yêu Thương (các số 300-305), một cặp thư�ng xuyên ngoại tình có được ban ơn xá tội và được rước lễ không? KHÔNG.

2. Với việc công bố Ni�m Vui Yêu Thương, (xem số 304), ngư�i ta có còn phải coi là có giá trị giáo huấn của Thánh Gioan Phaolô II trong Veritatis Splendor rằng có “những qui phạm luân lý tuyệt đối ngăn cấm các hành vi xấu từ trong nội tại và có tính trói buộc, không h� có luật trừ?� CÓ.

3. Sau Ni�m Vui Yêu Thương (số 301), ta còn có thể quả quyết rằng việc thư�ng xuyên ngoại tình là “một hoàn cảnh khách quan của tội nặng thư�ng xuyên không?�. CÓ.

4. Sau các quả quyết của Ni�m Vui Yêu Thương (số 302), các giáo huấn của �ức Gioan Phaolô II trong Veritatis Splendor có còn giá trị không khi dạy rằng “các hoàn cảnh hay ý hướng không bao gi� có thể biến đổi một hành vi xấu từ trong nội tại, nh� đối tượng của nó, thành một hành vi tốt hay có thể bảo vệ như một ch�n lựa ‘v� phương diện chủ quan’?�. CÓ.

5. Sau Ni�m Vui Yêu Thương (số 303), ngư�i ta có còn cần coi là có giá trị giáo huấn của Thánh Gioan Phaolô II trong thông điệp Veritatis Splendor khi nó “loại b� lối giải thích có tính sáng tạo v� vai trò của lương tâm và nhấn mạnh rằng lương tâm không bao gi� được phép hợp pháp hóa các trư�ng hợp trừ thành những qui phạm luân lý tuyệt đối ngăn cấm các hành vi xấu từ trong nội tại căn cứ vào đối tượng của chúng?�. CÓ.

Nhân dịp này, �ức Hồng Y Burke bác b� ý niệm ly giáo. Ngài bảo “Ngư�i ta nói tới một ly giáo trên thực tế. Tôi tuyệt đối chống lại bất cứ loại ly giáo chính thức nào, ly giáo không bao gi� đúng cả�.

“Tuy nhiên, ngư�i ta có thể sống trong một trạng thái ly giáo nếu giáo huấn của Chúa Kitô bị bác b�. Chữ thích đáng hơn có thể là chữ được �ức Mẹ dùng trong Sứ �iệp Fatima: b� đạo (apostasy). Có thể có việc b� đạo trong Giáo Hội và việc này, thực sự, là đi�u đang diễn ra. V� việc b� đạo, �ức Mẹ cũng nói tới sự thất bại của các mục tử trong việc đem Giáo Hội tới sự hợp nhất�.

Thay đổi giáo luật để sửa sai các sai lầm của �ức Giáo Hoàng

Cùng lúc với l�i phát biểu trên đây của �ức Hồng Y Burke, một nhà thần h�c nổi tiếng đã đưa ra đ� nghị cải tổ bộ giáo luật để có thể xác định các sai lầm tín lý của một vị giáo hoàng.

�ó là linh mục Aidan Nichols, Dòng �a Minh, một tác giả viết rất nhi�u và hiện giảng dạy tại Oxford và Cambridge cũng như Angelicum ở Rôma. Cha cho rằng tông huấn Ni�m Vui Yêu Thương của �ức Phanxicô dẫn ta tới một tình thế “cực kỳ nghiêm tr�ng�.

Cha Nichols đ� nghị: vì các tuyên bố của �ức Giáo Hoàng v� các vấn đ� hôn nhân và luật luân lý, Giáo Hội cần “một thủ tục để đem một vị giáo hoàng giảng dạy các sai lạc vào trật tự�.

Cha Nichols nói như trên tại một hội nghị thư�ng niên ở Cuddesdon của một hội đại kết, tức Hội Giao Hảo Thánh Alban và Thánh Sergius, mà thính giả đa số không phải Công Giáo.

Ngài nói: diễn trình luật pháp sẽ “cản ngăn các vị giáo hoàng không có bất cứ xu hướng ương ngạnh tín lý hay xao lãng nào� và các ngài phải trả l�i một số “lo lắng đại kết� của ngư�i Anh Giáo, Chính Thống và những ngư�i khác, những ngư�i vốn sợ vị giáo hoàng có toàn quy�n áp đặt bất cứ giáo huấn nào.

Cha nói thêm: “Quả thực, rất có thể cuộc khủng hoảng hiện nay của huấn quy�n Rôma được Chúa Quan Phòng dùng để kêu g�i ngư�i ta lưu ý tới các giới hạn của tối thượng quy�n v� phương diện này�.

Trước đây, Cha Nichols là một trong số 45 linh mục ký lá thư gửi Hồng Y đoàn yêu cầu có sự minh xác của �ức Giáo Hoàng để loại b� các lối giải thích lạc giáo và sai lầm đối với tông huấn của ngài.

Dịp này, cha bác b� nhận định cho rằng �ức Phanxicô xao lãng nhiệm vụ vì có tư�ng trình cho hay Thánh Bộ Giáo Lý �ức Tin có đ� nghị một số sửa sai đối với Ni�m Vui Yêu Thương, nhưng bị làm ngơ.

V� mưu toan chính thức sửa sai của �ức Hồng Y Raymond Burke, Cha Nichols cho hay: cả Bộ Giáo Luật Tây Phương cũng như Bộ Giáo Luật �ông Phương đ�u không có thủ tục nào “để tìm hiểu trư�ng hợp một vị giáo hoàng bị nghi ng� dạy đi�u sai lầm v� tín lý, càng không có dự liệu xử án nào�.

Cha Nichols cho rằng giáo luật vốn có truyá»�n thống nói rằng “tòa thứ nhất không bị ai phán kết cảâ€�. NhÆ°ng ngài nói Công Ä�ồng Vatican I đã giá»›i hạn quyá»�n vô ngá»™ của Ä�ức Giáo Hoàng giúp “Giáo Há»™i Công Giáo Rôma không có chủ trÆ°Æ¡ng cho rằng vị giáo hoàng không có khả năng dẫn ngÆ°á»�i ta ra sai lạc bằng giáo huấn sai lầm trong tÆ° cách 1 tiến sÄ© công cá»™ng”.

“Ngài có thể là chánh án thượng thẩm tối cao của Thế Giới Kitô Giáo… nhưng đi�u này không làm ngài được miễn kh�i việc phạm các sai lầm lớn v� tín lý…� Chính vì vậy, giáo luật nên được phép đưa ra một thủ tục chính thức để tìm hiểu xem liệu một vị giáo hoàng có giảng dạy sai lầm hay không.

Cha Nichols cho rằng có nguy cơ ly giáo, nhưng khó xẩy ra và dù sao chưa tức khắc bằng nguy cơ lạc giáo luân lý. Quan điểm của Ni�m Vui Yêu Thương, nếu không được sửa sai, “càng ngày càng được coi ít nhất như một ý kiến thần h�c có thể chấp nhận được. Và đi�u này gây nhiêu tai hại không dễ gì sửa chữa được�.

Nhà giáo luật h�c ngư�i Mỹ Edward Peters, tuy ca ngợi sự uyên bác của Cha Nichols, nhưng dè chừng trước đ� nghị của ngài. Theo ông, dù Bộ Giáo Luật là công trình của con ngư�i, nhưng một số đi�u khoản của nó đặt n�n trên thiên luật, nên khó có thể tu chính, đó là trư�ng hợp đi�u 331 v� thẩm quy�n tr�n vẹn và tối cao của Giám Mục Rôma và đi�u 1404 v� việc Tòa Thánh được miễn nhiễm không bị phán kết. Các đi�u khoản này là tuân theo quyết định của Chúa muốn để Phêrô và các vị kế nhiệm ngài được tự do hành động theo nhận định của các ngài trong việc hướng dẫn Giáo Hội, nghĩa là các đi�u khoản này, vì hỗ trợ cho một quy�n tự do được chính Thiên Chúa qui định, nên không thể bị hủy b� dù các vị giáo hoàng lạm dụng quy�n tự do này.

Nhưng lẽ dĩ nhiên, theo Peters, quy�n tự do của Phêrô có giới hạn vì nó được ban không phải để vị giáo hoàng có thể làm những việc như ăn cắp tài sản của Giáo Hội hay ve vãn các lý thuyết thần h�c nguy hại, mà đúng hơn để phục vụ nhu cầu của Giáo Hội và quy�n của tín hữu được có sự chắc chắn và liên tục trong việc �ạo Công Giáo làm chứng cho các giáo huấn của Chúa Kitô.

Chứng cớ giáo luật cho thấy sự giới hạn trên có thể là đi�u 336 là đi�u thừa nhận giám mục đoàn cũng là chủ thể của thẩm quy�n tr�n vẹn và tối cao trong Giáo Hội. �ây là một đi�u mầu nhiệm, khó hiểu vì làm thế nào trong Giáo Hội lại có đến hai thẩm quy�n tr�n vẹn và tối cao. Tuy nhiên đây là một dữ kiện Giáo Hội h�c mà ta phải tính đến chứ không thể bị b� qua.

Ngoài ra, theo Peters còn một định chế khác không kém phần quan tr�ng là Thánh Truy�n. Mà truy�n thống, như chính Cha Nichols từng nói, vốn coi: Các vị Giáo Hoàng là Nhà Làm Luật của giáo luật, nên cơ may có một nhà làm luật nào đó viết ra một đạo luật chống lại ngài quả là đi�u hết sức mong manh. Nhưng truy�n thống cũng đã có trư�ng hợp �ức Honorius. Nhưng �ức Honorius chỉ bị một vị giáo hoàng sau đó kết án mà thôi. Thành thử, chính Cha Nichols cũng nghĩ là việc đi�u tra các sai lầm của một vị giáo hoàng chỉ nên diễn ra sau khi ngài đã qua đ�i!

Vũ Văn An

Thanlinh