Lòng mộ đạo và sự đúng mực

“Và khi cầu nguyện, anh em đừng làm như b�n đạo đức giả: chúng thích đứng cầu nguyện trong các hội đư�ng, hoặc ngoài các ngã ba ngã tư, cho ngư�i ta thấy. … Còn anh, khi cầu nguyện, hãy vào phòng, đóng cửa lại, và cầu nguyện cùng Cha của anh, �ấng hiện diện nơi kín đáo. (Mt 6: 5-6)

hông hiểu sao, xưa nay, giáo hội và từng cá nhân chúng ta vẫn chậm chạp trong việc tôn tr�ng các l�i cảnh cáo của chúa Giê-su, rằng không nên t� lòng mộ đạo của chúng ta trước công chúng. Vậy mà chúa Giê-su cảnh cáo chúng ta một cách rất rõ ràng và mạnh mẽ, không được thực hiện trước công chúng những hành động riêng tư thầm kín như cầu nguyện, sùng kính và sống khổ hạnh. Hơn nữa, trong l�i cảnh cáo này, Chúa không phân biệt liệu đó là hành động phát xuất từ trái tim chân thành hay giả dối. Chân thành hay giả dối không phải là mối quan tâm duy nhất của Ngư�i. Nhưng việc bày biện lòng mộ đạo trước công chúng, dù chân thành đến mấy, mới là vấn đ�.

Tại sao vậy? Có gì sai trái trong việc bày t� lòng mộ đạo trước công chúng? Chẳng lẽ việc đó không truy�n cảm hứng cho ngư�i khác?

�i�u sai trái khi phô bày tình cảm riêng tư của chúng ta ở nơi công cộng có thể được trả l�i chỉ với một chữ: thẩm mỹ. �ó là loại nghệ thuật hạ cấp, loại làm cho ngư�i khác khó chịu hơn là truy�n cảm hứng. �ó là phô bày không lành mạnh. Tại sao?

Bởi vì mộ đạo là cái gì riêng tư mà những gì thuộc lãnh vực riêng tư thì cần có một thái độ đúng mực. Riêng tư là một cái gì sâu lắng tự đáy lòng, giữa đương sự và những gì riêng tư này đòi h�i cách biểu lộ tình cảm kín đáo.

Chẳng có gì trừu tượng ở đây. Chúng ta ai cũng biết cần làm tình sau cánh cửa khép kín. Sự thầm kín, từ chính bản chất của nó, đòi h�i kín đáo, riêng tư, đúng mực, một tấm khiên để tránh cái nhìn xoi mói của ngư�i khác, một đi�u mà giáo hội tiên khởi g�i là kỹ luật giữ kín, cái gì vô hình thì đẹp hơn là hữu hình. �ó là lý do vì sao chúng ta cảm thấy không thoải mái khi bắt gặp những ngư�i t� tình cảm thân mật quá trớn ở nơi công cộng. Phản ứng tức th�i của chúng ta là nhìn đi nơi khác, cảm thấy không thoải mái, mong rằng đi�u này đang không xảy ra trước mắt mình; phản ứng này lành mạnh, vì những gì chúng ta đang thấy là cách phô diễn thiếu lành mạnh, dù tình cảm thân mật giữa hai ngư�i là lành mạnh. Không phải  tình yêu có gì sai trái, mà việc phô bày trước công chúng mới thiếu lành mạnh. Tình cảm thân mật riêng tư cần phải thiêng liêng hơn trong việc giữ cho riêng tư tính cách đúng mực của nó.

�i�u này cũng đúng với việc cầu nguyện riêng tư, lòng thành kính riêng tư, và l�i sám hối riêng tư. Dù chân thành hay không, thì việc phô bày chúng trước công chúng là thiếu lành mạnh. Ai cũng chấp nhận, khi Chúa Giêsu cảnh cáo chúng ta phải ăn năn sám hối, cầu nguyện nơi khuất mắt là Ngư�i đang răn chúng ta không được đạo đức giả, không được tự xem là tốt đối với cái tốt đích thực. Nhưng Ngư�i cũng răn chúng ta không được phô bày công khai chính cái việc cầu nguyện riêng tư, dù việc này có chân thành đến mấy.

Ví dụ, giáo hội thuở đầu thực hiện cái g�i là kỹ luật giữ kín. �ây là một thông lệ, mà bất cứ tín hữu Ki-tô nào đã được rửa tội và tham dự bí tích Thánh Thể đã bị cấm không được đưa một ngư�i bạn chưa được rửa tội đến dự bí tích này, thậm chí không được kể lại cho ngư�i khác nghe buổi lễ này. �ây không phải là tạo ra một loại sùng bái bí mật đối với bí tích Thánh Thể, mà để bảo vệ tính cách riêng tư của nó. �ối với h�, bí tích Thánh Thể cũng giống như thể hiện tình yêu, nó phải được làm sau cánh cửa đóng kín.

Tôi may mắn được thấy cha mẹ tôi giữ quan niệm này một cách lành mạnh, cả ở đ�i sống cầu nguyện lẫn trong mối quan hệ giữa hai ngư�i. Mẹ và cha tôi thương yêu nhau sâu đậm và chắc chắn, sau cánh cửa đóng kín, h� làm tình nhi�u với nhau. Nhưng h� không bao gi� thể hiện tình cảm thương yêu đó trước mặt ngư�i khác. Nói ra chuyện này thì bây gi� các gia đình chỉ mỉm cư�i, đôi khi chúng tôi cũng thấy cha mẹ ngồi bên nhau, cầm tay nhau, khi h� nghĩ không có ai nhìn thấy. ��i sống cầu nguyện của h� cũng vậy. Cả hai đ�u có một đức tin sâu sắc, đ�u sùng đạo, nhưng cả hai đ�u cẩn thận giữ gìn để việc cầu nguyện và lòng mộ đạo của h� là thầm kín và riêng tư. Cả hai đ�u có vẻ e dè khi h� thấy lòng mộ đạo hay tình cảm thân mật bị phô bày lộ liễu ở nơi công cộng. Có lẽ đó là lý do tại sao tôi thừa hưởng cái gen dị ứng với việc phô bày lộ liễu lòng mộ đạo.

Nhưng, hầu hết chúng ta đ�u chưa xem tr�ng l�i răn của chúa Giêsu v� chuyện này. �ôi khi lại còn làm ngược lại, đưa chuyện cầu nguyện riêng tư tôn lên như một đi�u lý tưởng. Một ví dụ: Cách đây vài năm, tôi dự một buổi lễ ngày chúa nhật do vị phụ tá Giám mục làm chủ lễ. Ngay trước khi rước lễ, trước ngư�i tham dự hơn 500 ngư�i, với tất cả lòngï chân thành và tôn kính, ông giơ hai cánh tay lên bàn th�, cúi mặt xuống giữa hai cánh tay, và cứ giữ tư thế tôn kính đó trong hơn một phút, trong khi m�i ngư�i không biết làm gì hơn là nhìn ông biểu lộ hành vi tôn kính riêng tư đó. Lúc ấy, tôi chỉ thấy khó chịu vì cái việc mà tôi cho là làm không đúng nơi, không đúng lúc, thứ nghệ thuật hạ cấp, nhưng sau đó, tôi còn sửng sốt hơn khi đi ra nhà th� và nghe ngư�i ta bình luận: “Thật là tuyệt v�i, nhỉ?� “�ức tin sâu đậm thật!�

�ức tin sâu sắc thì có lẽ đúng. Nhưng tuyệt v�i thì không. Hoàn toàn có lý do đúng đắn khi chúng ta nhất th�i co rúm lại khi thấy những cử chỉ thân mật lộ liễu quá mức, vốn thật ra là để biểu lộ nhưng xúc cảm sâu kín riêng tư.

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn