Linh mục Dòng Tên Michel Jaouen dà nh trá»n Ä‘á»i mình cho các thiếu niên phạm pháp, cha đưa chúng ra biển để phá vòng vây ngục tù độc hại. Chỉ má»›i cách đây hai tháng, linh mục Jaouen còn thổ lá»™ vá»›i Aleteia, má»™t cuá»™c phá»ng vấn cuối cùng trong Ä‘á»i. Äã yếu vì tuổi cao nhưng quả tim cá»§a cha vẫn dịu hiá»n và tinh thần vẫn minh mẫn. Cha qua Ä‘á»i ngà y 5 tháng 3-2016, thá» 96 tuổi.
Cha đúng là hiệp sÄ© biển cả thá»i hiện đại. Linh mục Jaouen để cả tâm và thân mình cho các thiếu niên phạm pháp. Nhá» các ân nhân và nhá» hiệp há»™i Hy vá»ng Tốt đẹp (Bel Espoir) nổi tiếng qua chương trình truyá»n hình Thalassa, cha đã thá»±c hiện được loại thuyá»n buồm để đưa các trẻ phạm pháp nà y ra khÆ¡i. Qua năm tháng, chèo thuyá»n là phương tiện tốt nhất để bẻ gãy sá»± cô láºp do những ngà y tháng ngồi tù và do sá»± lệ thuá»™c và o ma túy và rượu.
Aleteia: Là m thế nà o cha bắt đầu lo cho các thiếu niên phạm pháp?
Linh mục Michel Jaouen: Tôi sinh ở Ouessant và tôi và o trưá»ng Dòng Tên ở Brest. Tôi luôn có đức tin và tôn giáo luôn có mặt trong gia đình tôi, nó tất nhiên cÅ©ng như biển cả. Lá»›n lên trong gia đình có đạo đã giúp tôi thà nh linh mục Dòng Tên. Má»›i đầu tôi há»c ở Lyon, nÆ¡i tôi bắt đầu từ năm 1939 và tôi lo cho các thiếu niên phạm pháp được há»™i nháºp và o xã há»™i. Chúng tôi tổ chức trại hè cho các em nhá» nhất. Chúng tôi rất được các nhà tù đón nháºn vì há» chẳng có chương trình gì để lo cho các em. Sau và i năm, tôi lên Paris và tôi là cha tuyên úy cá»§a nhà tù Fresnes. Lúc đó tôi xây má»™t trung tâm có 150 chá»— cho các thiếu niên phạm pháp ở Clichy.
Nếu bạn yêu vá»›i má»™t tình yêu tháºt thì Chúa sẽ ở vá»›i bạn
Và chÃnh ở nhà tù Fresnes mà cha ý thức thảm kịch cá»§a các nhà tù?
Äúng. Tôi thấy những chuyện tồi tệ nhất mà ông không bao giá» tưởng tượng được. Khi nà o há» cÅ©ng để thiếu niên phạm pháp gần vá»›i những ngưá»i bất lương. Sống gần nhau, các thiếu niên phạm pháp sẽ xây dá»±ng “vá»›i nhauâ€. Và khi các em ra khá»i tù không má»™t xu, không việc là m, đôi khi không giấy tá» thì chúng chỉ có má»™t chá»n lá»±a: quay lại con đưá»ng phạm pháp. Lẽ tất nhiên không có má»™t chá»n lá»±a xen kẻ nà o khác, nhưng sẽ không có giải pháp nếu ngưá»i ta không thấy má»i sá»± trước mặt.
Tôi vẫn tin chắc, không phải chỉ cần cải thiện Ä‘á»i sống cá»§a các tù nhân, phải đóng nó lại! Phải thá» tìm các cách má»›i và nhất là không để há» vá»›i nhau. Không có gì xấu hÆ¡n. Bạn muốn hai tá»™i phạm nói gì vá»›i nhau khi hỠở chung vá»›i nhau? Toà n chuyện bất lương, chứ không có chuyện gì khác. Phải đưa há» ra khá»i môi trưá»ng độc hại nà y, huấn nghệ cho há», cho há» công ăn việc là m, nhà ở. Tháºt tiếc là ngà y hôm nay chẳng có gì trong các chuyện nà y.
Là m sao cha nghĩ đến việc tổ chức những buổi ra biển?
Khi ghi nháºn sá»± kiện nà y, tôi quyết định tìm tà u để đưa các thiếu niên phạm pháp ra khá»i vòng hư há»ng nà y. Vì tôi biết chèo nên đó là ý nghÄ© đầu tiên đến vá»›i tôi. Ngay những lần đầu ra biển, tôi để ý thấy các em nà y hoà n toà n tham dá»± và o chương trình. Các em nà y đã không còn thÃch thú đến Ä‘iá»u gì nữa, và bây giá» bá»—ng nhiên chúng thÃch thú má»™t cái gì. Äiá»u thuáºn lợi cá»§a chiếc tà u là các em thấy đất nước ở má»i ý nghÄ©a theo đúng ý nghÄ©a cá»§a nó: các em gặp những ngưá»i má»›i, đó là cứu nguy.
Là m sao cha sống đức tin của mình khi tiếp xúc với các thiếu niên phạm pháp?
Äiá»u tốt nhất mình có thể là m khi mình có đức tin, đó là sống. Má»›i đầu thì nó có thể tạo vấn đỠnhưng cuối cùng thì nó lại là m cho ngưá»i khác chú ý. Há» thấy và hệ quả là há» tin. Nếu mình chỉ phỉnh phá» thì mình chẳng đụng được đến ai. Rất nhiá»u trẻ thiếu niên phạm pháp mà tôi quen đã vá» lại vá»›i đức tin sau khi đã nháºn những gì hỠđược cho. Tôi không còn nhá»› con số các em xin rá»a tá»™i. Thiên Chúa là tình yêu, Deus Caritas est. Nếu bạn yêu vá»›i má»™t tình yêu tháºt thì Chúa sẽ ở vá»›i bạn. Không là m được như váºy thì bạn sẽ không yêu được. Phải yêu vá»›i má»™t tình yêu đã thúc đẩy mình hiến Ä‘á»i sống mình cho há». Hy sinh mình, đó là cách diá»…n tả đẹp nhất cho sá»± hiện diện cá»§a Chúa trong chúng ta.
Trong tinh thần nà o mà cha đỠcáºp đến lá»… Giáng sinh?
Tôi có thể nói, hiện nay các ngà y lá»… Giáng sinh là m tôi bá»±c mình má»™t chút. Ngưá»i ta chỉ nói đến quà , gói nà y đến gói kia. Trong số những ngưá»i mừng lá»… Giáng sinh, tôi dám chắc Ãt ai biết Chúa Kitô là lý do duy nhất và chÃnh cho kỳ lá»… nà y. Trên truyá»n hình hay trên báo chÃ, ngưá»i ta chỉ nói đến lá»… Giáng sinh mà không má»™t ai nói đến Chúa Giêsu Kitô. Váºy mà Chúa sinh ra trong máng cá» hang lừa, Äức Mẹ và Thánh Giuse phải Ä‘i trốn ngưá»i La Mã. Và đó cÅ©ng là số pháºn cá»§a những ngưá»i di dân, Ä‘iá»u nà y phải là m cho há» cảm động.

Năm 2010, linh mục Jaouen tá»± hà o vá»›i chiếc thuyá»n Bel Espoir cá»§a mình ở Aber Wrac’h. Photo @ Julien
Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch


