LẠY CA�C THA�NH, XIN THƯƠNG �ÒI LẠI…

Chiều ngày 18-11 vừa qua, tôi dâng lễ riêng cho một gia tộc nhân dịp giỗ. Không co� nhu cầu mừng lễ trọng thể Ca�c Tha�nh Tử �ạo Việt Nam, chu�ng tôi được cử hành Tha�nh lễ Chu�a nhật XXXIII thường niên. �ây là Chu�a nhật a�p cuô�i của lịch phụng vụ, năm nào ca�c bài đọc cũng giu�p suy niệm về ngày Chu�a Kitô đê�n kê�t thu�c lịch sử và pha�n xe�t chung nhưng đã ba mươi năm rồi Chúa nhật này bị quên lãng.

Nửa sô� người tham dự là giơ�i trẻ, tôi bă�t đầu phần chia sẻ bằng câu hỏi: Bạn nào giỏi gia�o ly� kể cho cha nghe “bô�n sự sau� là gì? (Không ai trả lời) Bô�n sự thật quan trọng cuô�i cùng â�y mà? (Cũng không ai trả lời).

Trong sô� cử tọa, co� một gia�o ly� viên khoảng 30 tuổi. Tôi không da�m nhờ cô trả lời vì co� nguy cơ là chi�nh cô cũng không nă�m vững.

Trươ�c năm 1988, tư�c là trước thời điểm lễ tôn phong 117 hiển tha�nh chư�ng nhân đư�c tin tại Việt Nam, hễ cuô�i năm phụng vụ là khă�p mọi nhà thờ trên toàn cõi Việt Nam đều giảng về viễn ảnh ca�nh chung: Chu�a đê�n, sự pha�n xe�t chung, cuộc sô�ng đời sau, thưởng phạt, thiên đàng và hỏa ngục.

Từ sau năm 1988, Chu�a nhật XXXIII thư�ng niên luôn luôn bị trưng dụng để cử hành tr�ng thể lễ Ca�c Tha�nh Tử �ạo Việt Nam.

Ngày trươ�c, trong quyển sa�ch bổn (sa�ch thiên) bài “bô�n sự sau� nằm ở giữa sa�ch (trươ�c khi học về luân ly� và bi� ti�ch), việc học gia�o ly� hỏi thưa thê� nào cũng học qua bài “bô�n sự sau�. Nê�u như một học sinh gia�o ly� vì bâ�t cư� ly� do nào đo�, chưa từng được học về những điều sau hê�t, về mục đi�ch cuô�i cùng của đời người, thì đã co� phụng vụ lời Chu�a của Chu�a nhật XXXIII thường niên hằng năm bổ khuyê�t.

Ngày nay, vơ�i cái nhìn gia�o ly� theo lịch sử cư�u độ, nội dung này được học ở cuô�i những chu kỳ ke�o dài hai hoặc ba năm, và luôn nằm ở cuô�i năm học. Nê�u lơ�p bị cha�y chương trình, phần này sẽ bị chạy vội hoặc bỏ qua. Nói chung, học sinh gia�o ly� ít được đào sâu nội dung này. Co� thể nhi�u em không nă�m được tầm quan trọng và y� nghĩa của ngày tận thê�, của việc pha�n xe�t chung, xa�c kẻ chê�t sô�ng lại. Ca�c em râ�t dễ rơi vào một quan niệm mơ hồ về đời sau, không kha�c mâ�y vơ�i quan niệm dân gian Việt Nam, chỉ mới biết sợ luật nhân quả, chưa thấm nhuầnhướng sống Kitô giáo, sống theo đúng mục đích đ�i ngư�i. Xin quý bạn đ�c cứ thử “kiểm tra� các h�c sinh giáo lý quanh mình thì biết.

�ã thiê�u lời gia�o huâ�n đều đặn hằng năm của chu kỳ phụng vụ, lại bị bao vây bằng phim ảnh ngoài Kitô gia�o tràn ngập, bằng những quan niệm sô�ng duy vật hưởng thụ, ca�c bạn trẻ Công giáo dần dần đánh mất ý thức trách nhiệm trước Thiên Chúa là �ấng phán xét m�i ngư�i. Giữa một xã hội suy đồi, ca�c em chẳng những không còn kha�i niệm về sư� mạng thiêng liêng của người ti�n hữu, mà lă�m khi còn mâ�t cả những ly� tưởng cao thượng của một cuộc sô�ng xã hội lành mạnh bình thư�ng. Ca�c bạn trẻ tiê�p nhận ly� tưởng làm giàu như một lẽ đương nhiên. Thi đại học hoặc đi học nươ�c ngoài đều chỉ nhă�m một chuyện duy nhất là khả năng tìm những việc làm sẽ kiê�m được nhiều tiền nhâ�t và nhanh nhâ�t. Các em không không có cái nhìn chính xác v� mục tiêu cuối cùng của đ�i ngư�i thì làm sao cảm nghiệm được tiếng g�i của Chúa Giêsu đang thiết tha nhắn gửi đến từng ngư�i?

Cần phục hồi Chúa nhật XXXIII thư�ng niên để xây dựng lại ý thức cần có, để ý thức này trở thành một trực giác giúp các bạn trẻ mau mắn phân định, biết rõ cái gì hợp ý Chúa, cái gì không, để các em có thể bén nhạy và quả cảm ch�n l�c và tiếp thu được những cái hay của th�i mới, còn cái dở thì loại b�; để các em làm việc gì cũng biết hướng đến mục đích cuối cùng của đ�i ngư�i.

�i�u ấy cũng cần thiết cả cho các phụ huynh nữa. Biết bao phụ huynh cao niên đã từng nghe giảng lễ v� các thực tại cuối cùng nhi�u năm trước năm 1988, thế nhưng sau 30 năm không còn nghe giảng như thế, nay cũng chẳng còn bén nhạy gì v� những đi�u này nữa… Do đó mà chúng ta phải chứng kiến bao cảnh đau lòng: Cả những tín hữu cao niên, khi gặp kho� khăn thử tha�ch cũng mâ�t khả năng đư�ng vững trong định hướng đức tin nhưng dễ dàng chuyển sang đô�i pho� theo kiểu thê� gian: b� lễ Chúa nhật, b� kinh nguyện sáng tối, phá thai, ly dị, xúi con cái ly dị…

Không chỉ có thế, việc xóa sổ Chu�a nhật XXXIII thường niên còn ảnh hưởng đa�ng ngại cà trên ca�i nhìn của người linh mục. Ca�c bài đọc giờ Kinh Sa�ch cũng như Lời Chu�a ca�c tha�nh lễ ngày thường suô�t tuần XXXIII này đều nhă�c tơ�i những thực tại cuô�i cùng, tuy nhiên do không co� cơ hội lă�ng lòng và động não đầu tư cho một bài giảng Chu�a nhật, thì ngay cả với linh mục, những điều â�y cũng dần dần bị bô�c hơi, trở thành thư� yê�u và xa lạ. Quan tâm mục vụ của linh mục dễ hươ�ng về những chuyện kha�c thay vì tập trung giu�p Dân Chu�a hươ�ng lòng về điểm hẹn đời đời.

Việc cử hành trọng thể lễ Ca�c Tha�nh Tử �ạo Việt Nam lấn chiếm Chu�a nhật XXXIII quả đã để lại những thiệt thòi trầm tr�ng cho Dân Chúa. Ngư�i ta tưởng rằng cứ chuyển sang Chúa nhật là sẽ long tr�ng, hoành tráng hơn. Ng� đâu, chính việc cử hành vào Chúa nhật lại khiê�n cho đại lễ này sẽ chẳng bao giờ có cơ may trở thành một lễ hội dân gian đánh động cõi lòng và khă�c sâu vào tâm khảm người dân.

Năm 2002, Hội Nhà văn Việt Nam quyết định ch�n ngày Rằm Tháng Giêng (ngày Nguyên Tiêu) làm Ngày thơ Việt Nam, thế là từ năm 2003 nó bắt đầu trở thành lễ hội.Nhiều chùa chiền xây dựng chỉ mơ�i dăm bảy năm, nay đã co� lễ hội hằng năm được nhi�u Phật tử ha�o hư�c chào đo�n. Nhiều Gia�o xư�, gia�o họ mơ�i thành lập được dăm bảy năm, ngày bổn mạng đã lập tức trở thành một lễ hội rộn ràng, lắm nơi đã định hình được cả thư�c ăn đặc thù của ngày hội, nhà nào cũng có ba�nh te�t, ba�nh i�t, ba�nh in… Tại sao sự hình thành lễ hội co� vẻ dễ như thê� mà đại lễ ca�c hiển tha�nh chư�ng nhân đư�c tin của ta đã 30 năm rồi vẫn chưa thành niềm rộn ràng tự pha�t của ca�c gia đình Công gia�o Việt Nam?

LyÌ� do Ä‘Æ¡n giản laÌ€ viÌ€ nó cứ phải bị Ä‘á»™ng chạy theo ChuÌ�a nhật XXXIII thÆ°Æ¡Ì€ng niên chẳng ai tài nào nhá»› được. Ngày lá»… của bất cứ tổ chức nào vừa nói cÅ©ng Ä‘á»�u là má»™t ngày cố định, rằm tháng Giêng, 19-3, 24-6 hoặc má»™t Chúa nhật đầu tháng hay cuối tháng nào đó trong năm…, còn ChuÌ�a nhật XXXIII thÆ°Æ¡Ì€ng niên không thể laÌ€ một ngaÌ€y côÌ� Ä‘iÌ£nh trong thaÌ�ng 11, cÅ©ng chẳng phải là Chúa nhật thứ ba của tháng 11 – vì nếu lá»… Chúa Kitô Vua nhằm ngày 20-11 thì nó sẽ nhằm Chúa nhật trÆ°á»›c đó, tức là Chúa nhật thứ hai của tháng 11.

Thực ra ca�c hiển tha�nh của chúng ta đã co� một ngày cô� định, ngày 24-11, nhưng số phận thật hẩm hiu, chẳng được ai ngo� ngàng tới chỉ vì cuộc lễ đã “bị� cử hành vào một Chúa nhật nào trước đó mất rồi. Ngày 24-11 trở thành ông vua không ngai, chỉ còn là một ngày rất xoàng, không quan tr�ng bằng một ngày giỗ hay ngày cưới, không đáng cho cuộc sống của bất cứ ai bị quấy rầy, không đáng được ai nghỉ việc để tham gia. �úng là ta đi sai nước c�, cứ tưởng rằng “tôn vinh� hóa ra lại thành “hạ bệ�.

Ôi! Lạy ca�c Tha�nh Tử �ạo Việt Nam, thế là Năm thánh tôn vinh các �ấng tối mai sẽ lặng lẽ trôi vào quá khứ. Trước kia, lễ mừng các �ấng nhằm ngày 01-9, kéo theo nguyên cả một “Tháng các Thánh Tử �ạo Việt Nam� đủ 30 ngày. Nay tháng 9 đã mất, ngày 24-11 của các �ấng không kèn không trống, còn ni�m hy v�ng cánh chung của chúng con thì bị chôn vùi. Xin các Thánh hãy đòi lại ngày 24-11 cho mình để no� thành một lễ hội đi vào lòng người, cuô�n hu�t cả ti�n hữu và lương dân. Còn ngày Chúa nhật XXXIII thư�ng niên thì xin các �ấng đòi lại giúp chúng con, để phụng vụ trả lại cho chu�ng con thông điệp v� ca�c thực tại cuô�i cùng của lịch sử, để chu�ng con khỏi bị bô�c hơi đư�c tin chân thật và cao quy� mà ca�c �â�ng đã đổ ma�u để minh chư�ng và truyền lại cho chu�ng con.Nếu ngày 24-11 trùng vào Chúa nhật thì xin các �ấng vui lòng mừng lễ trước đi một ngày, còn ngày Chúa nhật hãy cứ dành cho Chúa và cho chúng con. Amen.

L�i thưa thêm: Li�n trước khi nhắp chuột gửi bài chia sẻ này đến các trang truy�n thông Công giáo, tôi nhận được một email bất ng�: “Riêng đối với giáo phận Hải Phòng trong lịch vẫn ghi 24/11 là lễ các Thánh Tử đạo Việt Nam chứ không chuyển vào Chúa nhật�. Thì ra, đ� xuất của tôi chẳng phải là chuyện mới, chỉ là một câu hát nghêu ngao gợi nhớ bài ca ai cũng đã biết, khiến nhi�u ngư�i buột miệng hát theo. Mong sao càng lúc càng thêm nhi�u tiếng hát để khắp công trư�ng cùng dậy lên một bản đồng ca rộn rã, bản đồng ca mùa lễ hội.

Qui Nhơn, ngày 23-11-2018

Lm Trăng Thập Tự

CGVN