Khi John Henry Newman cho Thủ tướng Anh một bài h�c lương tâm

«Lương tâm có những quy�n vì nó có các bổn phận của nó.»

Khi n�n văn hóa hiện đại đang đi đến vực thẳm thì cũng cần nhắc lại cái �úng, cái Tốt, cái �ẹp. Ở kỷ nguyên đi ngược với sự thật, biết cái đúng sẽ giúp chúng ta hoàn tựu được đi�u công chính. Thủ tướng Anh W.E. Gladstone (1809-1898) đã đưa ra một nhận xét gay gắt chống ngư�i công giáo ở Vương quốc Anh. Sợ bị cho là trung thành với Giáo hội Rôma có thể có nguy cơ bị cho là phản bội, ông tuyên bố: «Không ai có thể hoán cải mà không từ b� tự do luân lý và tinh thần của mình».

�ây không phải là lần đầu tiên chuyện này xảy ra, và đây cũng không phải là lần cuối cùng. Vì thế hồng y John Henry Newman buộc phải trả l�i. Trong bức thư gởi Quận công Norfolk năm 1875, cha đã cho thủ tướng Anh một bài h�c sự thật v� «tự do luân lý và tinh thần» của các tín hữu công giáo. Bức thư đã là một khảo luận xuất sắc v� lương tâm công giáo.

---

Là �ấng Tạo Dựng, Thiên Chúa đã để một phần của Chính Mình trong tất cả các tạo vật có khả năng lý luận. Luật thánh thiêng là quy�n uy tối thượng, không hồi tố, tuyệt đối, trước con ngư�i và trước các thiên thần.

Lương tâm là sứ điệp của Chúa, lương tâm nói với chúng ta sau tấm voan và và giảng dạy cho chúng ta. Và ngay cả cho Giáo hội có phải biến mất, nguyên tắc thánh này vẫn còn tiếp tục áp dụng.

Ngày nay những l�i nói này chỉ là dài dòng đối với thế giới triết lý. Luôn có một âm mưu để chống lại quy�n của lương tâm như tôi đã mô tả. Với văn sĩ đại chúng đã tuyên truy�n vào đầu óc độc giả với những lý thuyết lật đổ cho những gì h� muốn yêu sách. Ngư�i trí thức can thiệp để làm xói lở các n�n tảng của quy�n lực mà lưỡi gươm không thể nào phá hủy. Lương tâm đã có nơi con ngư�i sơ khai và sự cưỡng bức để buộc phải theo chỉ là sản phẩm của tưởng tượng; khái niệm mặc cảm tội lỗi mà sữ cưỡng bức này bắt phải tôn tr�ng, thì hoàn toàn… vô lý.

Trong tinh thần đại chúng, «lương tâm» không mang một ý nghĩa đích thực, mang tính công giáo của chữ này.

Khi con ngư�i nói đến quy�n của lương tâm, h� nói quy�n của suy nghĩ, của hành động mà không nghĩ đến Chúa. H� không hành động gì theo một nguyên tắc luân lý, nhưng đòi h�i mỗi ngư�i là chủ của mình trong m�i sự và làm những gì mình hài lòng, không xin phép. Lương tâm có những quy�n vì nó có những bổn phận; nhưng hiện nay, lương tâm là quy�n và tự do cho phép không cần lương tâm, huênh hoang nghĩ mình ở trên các tôn giáo. Lương tâm là một ngư�i hướng dẫn nghiêm khắc; ngày nay nó được thay thế bằng thứ đồ giả mà trước đây nó không có: quy�n theo ý riêng…

Ngư�i công giáo không dính với nhân cách của �ức Giáo hoàng nhưng dính với l�i giảng dạy chính thức của ngài. Ngài thể hiện luân lý và lương tâm, lý do tồn tại…

Nhưng, khi tôi nói đến lương tâm là tôi nói một lương tâm thật. Chống với Uy Quy�n tối thượng, lương tâm đó phải tốt hơn là thứ giả tồi tàn mang tên này… Nếu luật này được tôn tr�ng thì các đụng chạm giữa uy quy�n Giáo hoàng và uy quy�n của lương tâm sẽ (…) rất hiếm.

Nếu tôi phải nâng cốc chúc mừng tôn giáo – tôi sẽ nâng cốc cho lương tâm trước hết, rồi sau đó mới đến �ức Giáo hoàng.

---

Hồng y Newman đã xuất sắc bác lại sự tấn công của Thủ tướng, ngài kêu g�i ngư�i công giáo vứt b� loại «lương tâm» giả tạo, ngài vinh danh sự đào tạo thích ứng cho lương tâm, nh� ơn Chúa và nh� sự khôn ngoan của Giáo hội.

«Lương tâm có những quy�n vì nó có những bổn phận.»

�ức hồng y Newman đã biết đi�u này. Còn chúng ta?

Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch[phanxico.vn]