Những giá trị nà o Ä‘ang bị bá» qua trong các gia đình ở phương Tây? Những Ä‘iá»u gì cần phải thay đổi?
Thách thức trong việc tái thiết gia đình
Việc thay đổi cần phải được bắt đầu nÆ¡i ngưá»i trẻ trong tiến trình tiến đến hôn nhân. Trong cuá»™c sống hiện đại ngà y nay, chúng ta bị tác động bởi việc phải đặt mình lên trước ngưá»i khác. Tuy nhiên, bạn cà ng sống vì mình, bạn cà ng cảm thấy mình cô độc. Cả nam lẫn nữ Ä‘á»u không nên sống trong cô đơn hay tìm kiếm ngưá»i bạn đồng hà nh chỉ để thá»a mãn lòng Ãch ká»·. Ngưá»i nam cần phải vun đắp cho ngưá»i khác, cho những ngưá»i mà anh yêu thương. ChÃnh vì thế, anh ta cần phải xây dá»±ng má»™t mái ấm.
Các đôi vợ chồng nếu không ra khá»i chÃnh mình và không sống vì nhau và sống vì con cái sẽ lại chìm và o trong sá»± đơn độc cá»§a chÃnh mình, cà ng ngà y cà ng sâu và tách biệt bản thân mình; và con cái cá»§a há» tháºm chà trở nên Ãch ká»· hÆ¡n và cô độc hÆ¡n. Äó chÃnh là lý do tại sao chúng ta có Ãt ước mÆ¡ cao thượng hÆ¡n – trong hiện tại và tương lai – so vá»›i việc láºp nên các gia đình, những mái ấm Ä‘Ãch thá»±c, đó có thể là hình mẫu và hạt mầm cho má»™t tương lai quảng đại và hạnh phúc hÆ¡n.
Ná»n tảng gia đình có thể tạo dá»±ng và lan truyá»n những giá trị tÃch cá»±c
Má»™t mái ấm Ä‘Ãch thá»±c chỉ có thể được xây dá»±ng dá»±a trên tình yêu. Và tá»± bản thân tình yêu chỉ hiện hữu khi nó chứa đựng lý tưởng và sá»± quảng đại. Má»™t đôi bạn trẻ dá»± định kết hôn thá»±c sá»± yêu thương nhau nếu há» cùng nhau chia sẻ những lý tưởng: mang lại hạnh phúc cho nhau và truyá»n tình yêu đó cho con cái – gia đình cần được triển nở từ tình yêu quảng đại cá»§a há».
Ngưá»i chồng và ngưá»i vợ là những ngưá»i đầu tiên cần há»c biết vá» tình yêu quảng đại: tình yêu đó không lặp Ä‘i lặp lại khuyết Ä‘iểm cá»§a nhau, há»c cách để hiểu, để tha thứ và mong muốn được thứ tha. Äó là cách duy nhất để tình yêu vợ chồng có thể tồn tại và triển nở. Những kinh nghiệm mà há» trải qua sẽ giúp há» trở nên những giáo viên táºn tụy và tốt là nh vá» bà i há»c yêu thương cho chÃnh con cái mình.
Nhu cầu trước tiên cá»§a các em nhá» là nháºn được tình yêu thương nhưng không. Nếu các em đón nháºn được tình yêu thương đó, sau nà y, các em sẽ bắt đầu nháºn ra tình yêu vô Ä‘iá»u kiện đó đòi há»i má»™t sá»± ná»— lá»±c; và các em cÅ©ng cần sá»± ná»— lá»±c tương tá»±, để trẻ có thể vượt qua được sá»± Ãch ká»· tá»± nhiên, cÅ©ng như há»c cách yêu thương cha mẹ, và không chỉ có cha mẹ mà còn yêu thương anh chị em theo cách cá»§a riêng chúng.
Hôn nhân và gia đình là trưá»ng há»c đầu tiên. Và môn há»c đầu tiên được dạy ở đây chÃnh là tình yêu. Cha mẹ cần phải há»c cách yêu trước, và sau đó trở thà nh giáo viên dạy cho con cái cá»§a mình. Há»c cách yêu thương, trưởng thà nh trong sá»± hiểu biết và thông cảm, tha thứ và bá» qua cho nhau, khám phá ra rằng má»—i ngưá»i luôn có cách riêng cá»§a mình…
Nếu mái nhà là má»™t trưá»ng há»c bắt buá»™c vá» tình yêu, thì đây cÅ©ng chÃnh là nÆ¡i trẻ em còn có thể há»c thêm được những Ä‘iá»u khác nữa. Má»™t Ä‘iá»u đặc biệt quan trá»ng trong thá»i đại ngà y nay chÃnh là há»c cách sá» dụng sá»± tá»± do. Ở thá»i đại nà y, hiếm có Ä‘iá»u gì giá trị hÆ¡n sá»± tá»± do; nhưng chỉ má»™t số Ãt được dạy vá» sá»± tháºt đầu tiên cá»§a tá»± do: đó chÃnh là tá»± do có thể được thá»±c hiện để trở nên tốt hoặc nên xấu, có thể phát triển hoặc biến mất, nếu má»™t ngưá»i chỉ yêu sá»± tá»± do cá»§a chÃnh mình và không quan tâm đến sá»± tá»± do cá»§a ngưá»i khác thì đó không phải là tình yêu tá»± do Ä‘Ãch thá»±c.
HÆ¡n nữa, gia đình là nÆ¡i cung cấp những khái niệm tá»± nhiên đầu tiên vá» mầu nhiệm cá»§a giá»›i tÃnh. Trong bầu khà không bị xáo trá»™n bởi ham muốn thể xác, anh chị em trong gia đình bắt đầu nháºn thức vá» sá»± khác biệt và bổ túc cho nhau cá»§a hai giá»›i má»™t cách sâu hÆ¡n và chân tháºt hÆ¡n – từ đó, há» biết cảm kÃch và tôn trá»ng sá»± khác biệt vá» giá»›i tÃnh cá»§a nhau.
Ngoà i ra, chỉ ở nÆ¡i gia đình, các em có thể há»c biết rằng uy quyá»n có thể đến từ tình yêu, và tuân theo những Ä‘iá»u đó có thể là hà nh động diá»…n tả tình yêu.
Kho báu kỷ niệm của gia đình
Cuá»™c sống không chỉ sống cho hiện tại. Nó còn phải xây dá»±ng tương lai – má»™t tương lai có thể tồn tại. Chúng ta cần phải hy vá»ng, và hy vá»ng được cá»§ng cố bởi những ká»· niệm tươi đẹp trong quá khứ.
Trong cuốn tiểu thuyết nổi tiếng cá»§a Dostoyevsky, Anh em nhà Karamazov, gần vá»›i nháºn xét cá»§a má»™t trong ba anh em. Ông ta đỠcáºp vá»›i má»™t nhóm bạn trẻ, sau sá»± ra Ä‘i cá»§a má»™t trong những ngưá»i đồng hà nh như sau:
Không có Ä‘iá»u nà o có sức mạnh hoặc có lợi cho sức khá»e cÅ©ng như hiệu quả hÆ¡n trong cuá»™c sống nà y bằng những ký ức tốt đẹp; và cách đặc biệt đối vá»›i ai được sinh ra trong mái ấm vá»›i cha mẹ từ thá»i thÆ¡ ấu. Ngưá»i ta thưá»ng nói vá»›i bạn vá» sá»± giáo dục, nhưng má»™t ký ức đẹp đẽ và thánh thiện có được từ thá»i thÆ¡ ấu chÃnh là cách giáo dục tốt nhất. Nếu má»™t ngưá»i táºp hợp được cà ng nhiá»u ká»· niệm trong cuá»™c sống, má»™t ngà y nà o đó anh ta sẽ được cứu bởi các ká»· niệm đó. Và kể cả nếu chỉ có má»™t ká»· niệm đẹp tồn tại trong tâm hồn cá»§a chúng ta, đến má»™t lúc nà o đó, các ká»· niệm sẽ giải thoát chúng ta. (Epilogue).
Trở vá» nhÃ
“Luôn có má»™t con đưá»ng để trở vá» nhà â€; đó là 1 câu trong bái hát cá»§a nhóm The Beatles, bà i “Golden Slumbersâ€. Nhưng ngà y nay, kể cả khi biết đưá»ng, vẫn có rất rất Ãt những ngưá»i được thúc giục trở vá» nhà bởi vì đơn giản là há» không có nhà ; có thể có má»™t nÆ¡i để vá» nhưng đó không phải là nhà . Những ngưá»i nà y, hầu như không có, hoặc nếu có, thì cÅ©ng có rất Ãt những ká»· niệm đáng nhá»› vá» thá»i thÆ¡ ấu và quá trình trưởng thà nh cá»§a há»; và những Ä‘iá»u Ä‘em lại cho há» niá»m hi vá»ng hay sá»± giải thoát, lại cà ng hiếm hoi hÆ¡n.
Di sản truyá»n lại trong má»™t gia đình tốt là nh chÃnh là những ká»· niệm mà gia đình đó tạo ra: những ká»· niệm từ sá»± thánh thiện cá»§a Cha và Mẹ, ở má»™t nÆ¡i mà ngưá»i ta có thể nháºn được sá»± che chở, nÆ¡i mà há» có thể được cảm thông và há»c cách thông cảm ngưá»i khác, nÆ¡i mà sá»± cãi nhau giữa anh chị em được bá» qua, nÆ¡i cá»§a sá»± tha thứ và được thứ tha. Äó chÃnh là trưá»ng há»c cuá»™c Ä‘á»i.
Äối vá»›i những ai đã kết hôn, và cả những ai dá»± định sẽ kết hôn, có thể tá»± há»i má»™t câu quan trá»ng: những đứa con cá»§a chúng ta – hoặc những đứa con sau nà y cá»§a chúng ta – có tháºt sá»± được hạnh phúc vá»›i những gì chúng nháºn được từ cha mẹ hay không? Liệu tôi và chúng ta có thể mang lại những Ä‘iá»u tốt nhất cho chúng hay không? Và điá»u tốt nhất ở đây không phải là tiá»n bạc hay danh vá»ng, nhưng chÃnh là tình yêu. Tình yêu trong những việc nhá» nhặt hằng ngà y có thể xây dá»±ng cuá»™c sống gia đình Ä‘Ãch thá»±c, và còn tô Ä‘iểm cho gia đình bằng những ká»· niệm giúp chúng ta tiếp tục Ä‘i lên.
Có má»™t đại gia đình ở phương tây mà tôi quen biết đã lâu, má»™t gia đình già u tình yêu thương và đông con cái. Và i năm trước, ngưá»i mẹ qua Ä‘á»i, tất cả con cái Ä‘á»u có mặt tại đám tang. Sau khi chôn cất bà , ngưá»i cha và các con tụ há»p tại ngôi nhà thân thương, và cùng nhau hồi tưởng lại tất cả những ká»· niệm mà hỠđã có cùng vá»›i ngưá»i mẹ quá cố. Ngưá»i cha đó đã kể vá»›i tôi sau đó rằng không má»™t ngưá»i xa lạ nà o có thể tưởng tượng được mất mát mà há» Ä‘ang phải trải qua. Nhưng ngược lại, bầu khà khi đó trở nên vui vẻ dù hòa lẫn nước mắt. Niá»m vui và nước mắt cá»§a lòng biết Æ¡n. Äó chÃnh là sá»± già u có; đó là má»™t di sản!
Ná»—i buồn và nước mắt qua Ä‘i, chỉ còn niá»m vui ở lại, Và nếu năm tháng qua Ä‘i, những ká»· niệm vẫn còn mang lại nước mắt, há» sẽ khóc vì niá»m vui không bị lãng quên.
Äó là nÆ¡i đặt ná»n tảng và hứa hẹn hạnh phúc. Có lẽ chúng ta vẫn cần phải há»c thêm từ Ä‘iá»u cÆ¡ bản mà Chúa đã dạy: “Cho thì có phúc hÆ¡n là nháºnâ€. HÆ¡n nữa, chÃnh khi cho Ä‘i là khi đón nháºn: từ đây, hạnh phúc Ä‘Ãch thá»±c khởi nguồn, và sau đó sẽ đạt đến sá»± trá»n vẹn cá»§a nó.
Äức Ông CORMAC BURKE, Catholic Education Resource Center
Nguyễn Lâm Trấn An chuyển dịch

