Gia đình nh�, “Giáo hội tại gia�

Nhân dịp Thượng Hội đồng Giám mục sắp khai mạc, báo La Croix có một loạt bài nói v� giáo đi�u của Giáo hội và các vấn đ� mục vụ liên hệ.

Giáo hội Công giáo thư�ng xem gia đình như một “Giáo hội nh��, một cách để kêu g�i tín hữu sống đ�i sống đức tin mỗi ngày, giữa vợ chồng và dĩ nhiên là cùng với con cái để phục vụ xã hội.

Từ đâu có thành ngữ này?

Thành ngữ xem gia đình như một “Giáo hội nh�� hay “Giáo hội tại gia� có từ thế kỷ thứ tư. Giám mục Jean Chrysostome, địa phận Constantinople, trong các bài giảng của ngài đã liên tục xin tín hữu sống tinh thần Kitô không những “một, hai lần mỗi tuần� khi nghe giảng “giáo huấn� nhưng sống tinh thần này trong cuộc sống hàng ngày.

“Khi v� nhà, chúng ta chuẩn bị hai bàn: một bàn để thức ăn, một bàn để đ�c l�i Chúa, ngư�i đàn ông lặp lại những gì cha nói ở nhà th�; ngư�i đàn bà h�c, trẻ con lắng nghe, ước gì các tôi tớ có l�i đ�c này�, giám mục viết trong các Bài giảng v� sách Sáng Thế. “Hãy làm cho căn nhà của con là nhà th� để con đem ơn cứu rỗi đến cho con cái và cho những ngư�i phục vụ.�

Qua các bài giảng, ngài lần lượt nhấn mạnh trên sự cần thiết của  “ngôi nhà th� nh�� này, nơi giữ hòa khí giữa các thành viên, phải thực hành hạnh đón tiếp và cho đậu nhà những ngư�i nghèo nhất, những ngư�i “nước ngoài�…

V� mặt lịch sử, bà Frédérique Mesmin d’Estienne, giảng viên thần h�c ở �ại h�c Công giáo Lyon nhắc lại thành ngữ này có trong th�i gian đầu của đạo Kitô, những ngư�i trở lại thư�ng h�p thành từng nhóm nh� ở nhà ngư�i này ngư�i kia.

Mô thức này được Công đồng Vatican II dùng lại và phát triển để nhắc tín hữu Kitô “tìm lại đơn vị hiệp nhất� có trong đ�i sống hàng ngày theo tinh thần Phúc Âm thánh Matêô – “Khi có hai hay ba ngư�i h�p lại nhân danh Ta, thì Ta sẽ ở giữa h�� (Mt 18, 20), – hay trong thư của thánh Phaolô gởi tín hữu thành Côrintô – “Nào anh em chẳng biết rằng anh em là ��n Th� của Thiên Chúa, và Thánh Thần Thiên Chúa ngự trong anh em sao?� (1Co 3, 16-17).

“Các tín hữu phải nhớ chính Chúa Kitô ở đó cho đến tận cùng của th�i gian, trong nhà h�, nơi vợ chồng con cái�, bà Frédérique Mesmin d’Estienne tóm tắt như trên. Bà cũng trích một đoạn trong Tông huấn Ni�m vui Tin Mừng của �ức Phanxicô:

“Tôi m�i g�i mỗi tín hữu Kitô, dù ở nơi đâu và trong tình trạng nào, ngày hôm nay hãy làm mới lại cuộc gặp gỡ gỡ riêng của mình với Chúa Giêsu Kitô, ít nhất, quyết định để cho Chúa gặp mình, để mình đi tìm Chúa mỗi ngày, không ngừng.�

Làm sao để hiểu?

Dưới ngòi bút của một vài tác giả, h� giao trách nhiệm này cho gia đình, đặc biệt là cho các cha mẹ. Một trách nhiệm quá cao, mang nhi�u tham v�ng thậm chí khó thực hiện được. Thánh Jean Chrysostome, thánh Âu Tinh có vẻ như không ngần ngại đòi h�i các ngư�i cha gia đình phải như “các giám mục, có trách nhiệm trông coi, chăm sóc, chăm chú lắng nghe�…

Trong Tự điển �ạo đức Công giáo, Tổng giám mục Jean-Louis Bruguès nhắc lại, “qua gia đình, tình yêu Thiên Chúa được thể hiện�. Cũng như Giáo hội, gia đình có kinh phụng vụ riêng, chẳng hạn gi� đ�c kinh chung. Ở đó, đức tin được trao truy�n, L�i Chúa được giảng dạy. Gia đình cố gắng xây dựng các quan hệ dựa trên công chính (cho mỗi ngư�i phần của mình được hưởng, vâng l�i cha mẹ), ngài nói tiếp.

Tiếp theo sau Công đồng Vatican II, các nhà thần h�c đã đào sâu các suy nghĩ này và nhận thấy gia đình không hẳn chỉ là “hình ảnh� của Giáo hội – và như thế thì gia đình tái lập lai mô hình cấu trúc và nghi thức của Giáo hội – nhưng gia đình được xem như hòa nhập hoàn toàn vào Giáo hội – với công việc, nơi chốn vv. – là một trong những nơi mà ngư�i đã rửa tội sống ơn g�i của mình, phục vụ xã hội.

Hiến chế Tín lý v� Giáo hội của Công đồng Vatican II đã tuyên bố, “L�i và gương của Giáo hội là gia đình, cha mẹ là những ngư�i đầu tiên truy�n đức tin cho con cái, phục vụ cho ơn g�i riêng của mỗi ngư�i và đặc biệt là ơn g�i thánh hiến�. Bà Frédérique Mesmin d’Estienne cũng có cùng quan điểm, “xem gia đình là “Giáo hội tại gia�không hẳn là tạo thêm việc cho gia đình, một “bắt buộc� phụ thêm cho cha mẹ mà công việc hàng ngày đã quá nhi�u, thật ra nó là thức ăn nuôi dưỡng chứ không hẳn là bó buộc. Không phải “làm� nhưng là “sống�: xét cho cùng, ngoài đi lễ ngày chúa nhật ra, tín hữu chúng ta còn làm thêm gì? �ương nhiên là chúng ta còn sống đức tin của mình trong những quan hệ với tất cả anh em, nhưng làm sao làm nếu chúng ta không bắt đầu từ mình!�

�âu là các liên hệ kéo theo?

Các hệ quả của giáo đi�u này thì đa dạng, rất khác nhau tùy mỗi gia đình. Linh mục Philippe Bordeyne, thần h�c gia và Viện trưởng Viện Công giáo ở Paris, trong bài diễn thuyết của mình v� chủ đ� này ở Nhà th� �ức Bà Paris năm 2011 đã đưa ra một vài chỉ dẫn cho thính giả, “một nhu cầu tha thứ và giải hòa rất lớn, trong Giáo hội cũng như trong gia đình, nơi mà các mối bất hòa và các cắt đứt đã thư�ng làm nhiễm độc các thành viên và các thế hệ�. “Gia đình có thể gợi lên ý thức tha thứ vì gia đình là nơi vun trồng ý nghĩa sâu đậm, nét đặc biệt của từng ngư�i. Hơn nữa, nếu gia đình tin rằng mình phải đi ra kh�i mình để gặp ngư�i khác thì gia đình sẽ đào tạo ra được những con ngư�i có khả năng nhận biết một cách khiêm tốn các lỗi lầm của mình  và làm chứng cho sức mạnh của lòng tha thứ.�

Ông bà Antoine và Stéphanie Bonnasse, luật sư và giảng viên Sách Thánh cũng làm chứng, “gi� đ�c kinh gia đình là giây phút đặc biệt của đ�i sống Giáo hội tại gia. Mỗi gia đình tìm cho mình một cách riêng để đ�c kinh, tùy theo th�i gian, tùy theo tuổi của con cái, nhưng trong tinh thần tôn tr�ng tự do của mỗi ngư�i và tôn tr�ng quan hệ duy nhất của h� với Chúa, nhưng không phải chỉ trong những giây phút này mà gia đình mới là Giáo hội tại gia.�

�ối với các cha mẹ có con đông, gia đình là Giáo hội tại gia  trong tất cả sinh hoạt hàng ngày của h�, đ�i sống cụ thể kể cả các công việc lặp đi lặp lại, gia đình là nơi ngư�i này ngư�i kia gặp nhau, h�c để chấp nhận nhau�. Bà Lisa Sowle Cahill, thần h�c gia lớn ngư�i Mỹ phát biểu, “gia đình là nơi m�i ngư�i được sống bình an trong đạo đức, trong riêng tư của đ�i sống thiêng liêng, tách biệt với xã hội bên ngoài. Nhưng gia đình cũng là trư�ng h�c của đức tin, của hòa bình và của hy v�ng để phục vụ cho lợi ích chung.�

Nguyễn Tùng Lâm dịch

Phanxicovn

ranh: Ngư�i con hoang đàng trở v�, Maitre de l’Annonce aux bergers, thế kỷ 17.