Äức Giáo hoà ng cảm thấy rằng việc phân định trở nên bất khả thi vì cuá»™c tranh luáºn đã trở thà nh má»™t cuá»™c chiến theo kiểu nghị viện giữa các bên khác nhau.
Ngà i tiết lá»™ suy nghÄ© nà y cá»§a mình trong má»™t ghi chú, trong đó vị Giáo hoà ng Dòng Tên 83 tuổi nhấn mạnh rằng “Thượng há»™i đồng vẫn chưa kết thúcâ€, và kêu má»i Giáo há»™i “tiếp tục đồng hà nh cùng nhauâ€. Những ý kiến nà y và những bình luáºn khác cho thấy cánh cá»a không bị đóng lại đối vá»›i những cải cách trong tương lai.
Trong má»™t chú thÃch cá nhân được chia sẻ vá»›i tạp chà La Civiltà Cattolica cá»§a Dòng Tên, Äức Phanxicô nói rằng thượng há»™i đồng năm ngoái đã có “má»™t cuá»™c thảo luáºn phong phú… má»™t cuá»™c thảo luáºn có cÆ¡ sở, nhưng không có sá»± phân địnhâ€.
Äức Giáo hoà ng tiếp tục: “Chúng ta phải hiểu rằng Thượng há»™i đồng không chỉ là má»™t nghị viện, và trong trưá»ng hợp cụ thể nà y, nó không được phép Ä‘i ra ngoà i tÃnh năng động đó. Tại Thượng há»™i đồng, chá»§ đỠnà y đã được thảo luáºn theo kiểu nghị viện má»™t cách rất phong phú, hiệu quả và tháºm chà thiết yếu; nhưng nó má»›i chỉ dừng lại ở đó. Äối vá»›i tôi, Ä‘iá»u nà y có ý nghÄ©a quyết định trong quá trình phân định cuối cùng.â€
Äa số các giám mục tham dá»± thượng há»™i đồng tháng 10 năm 2019 đã bá» phiếu á»§ng há»™ việc phong chức linh mục cho những ngưá»i nam đã láºp gia đình tại những vùng xa xôi cá»§a rừng nhiệt đới Amazon, nÆ¡i các cá»™ng đồng không thể cá» hà nh các bà tÃch thưá»ng xuyên. Nhưng các nguồn tin ná»™i bá»™ cá»§a Thượng há»™i đồng cho biết đỠxuất nà y đã bị phản đối mạnh mẽ bởi các vị chức sắc cấp cao trong Giáo triá»u Roma, là những vị đã thà nh công trong việc ngăn chặn bất kỳ thay đổi tức thá»i nà o.
Äức Giáo hoà ng nói rằng đôi khi, “xảy ra bầu khà dẫn há»™i trưá»ng cá»§a Thượng hồi đồng đến tình trạng méo mó, giản lược và chia rẽ thà nh các quan Ä‘iểm biện chứng và đối kháng, vốn không giúp Ãch gì cho sứ mệnh cá»§a Giáo há»™i. [Äiá»u nà y là ] do má»i ngưá»i Ä‘á»u cố thá»§ trong ‘chân lý cá»§a mình’, rồi rốt cục trở thà nh tù nhân cá»§a chÃnh mình và cá»§a các quan Ä‘iểm bản thân, phóng chiếu sá»± bối rối và bất mãn cá»§a chÃnh mình và o nhiá»u tình huống. Do đó, việc đồng hà nh cùng nhau trở nên bất khả thi. “
Sau cuá»™c há»p Thượng há»™i đồng, Äức Thánh Cha đã đưa ra phản ứng cá»§a mình, dưới hình thức má»™t tông huấn có tiêu đỠQuerida Amazonia, trong đó ngà i không đưa ra bất cứ má»™t ám chỉ nà o đến vấn đỠtruyá»n chức linh mục cho những ngưá»i đã kết hôn. Äức Giáo Hoà ng chỉ kêu gá»i gá»i các giáo sÄ© truyá»n giáo đến Amazon, và cổ võ các giám mục xúc tiến những lá»i cầu nguyện cho Æ¡n gá»i linh mục.
Tuy nhiên, Äức Phanxicô đã tán thà nh văn kiện cuối cùng cá»§a các giám mục, trong đó 128 vị bá» phiếu á»§ng há»™ việc phong chức cho các phó tế đã kết hôn ở các vùng xa xôi, và 41 ngưá»i bá» phiếu chống. Äiá»u đó có nghÄ©a là mặc dù, trước mắt, vấn đỠtruyá»n chức linh mục cho những ngưá»i đã kết hôn không được đưa ra bà n cãi, nhưng nó vẫn là má»™t khả thể sống động. Trong ghi chú cá»§a mình, Äức Giáo hoà ng nhấn mạnh rằng, “Thượng há»™i đồng vẫn chưa kết thúc”, và kêu gá»i Giáo há»™i “tiếp tục đồng hà nh cùng nhau.”
Ghi chú nà y cá»§a Äức Giáo hoà ng vá» Thượng há»™i đồng Amazon được đăng trong má»™t bà i báo mang tÃnh định hướng cá»§a Cha Antonio Spadaro, giám đốc La Civiltà Cattolica, đã phản ánh phong cách quản trị cá»§a Äức Phanxicô.
Vị linh mục Dòng Tên nháºn xét, Ä‘iểm cốt lõi trong quản trị cá»§a Äức Giáo hoà ng là ngà i khuyến khÃch sá»± phân định và mở ra các quá trình đổi má»›i thay vì thá»±c thi má»™t chương trình nghị sá»± đóng khung cụ thể. Cha Spadaro nói: “Äó không phải là vấn đỠxây dá»±ng má»™t lá»™ trình cải cách thể chế.â€
Cha Spadaro nhấn mạnh rằng tầm nhìn quản trị cá»§a Äức Phanxicô được bén rá»… từ môi trưá»ng huấn luyện trong Dòng Tên mà Äức Thánh Cha đã hấp thụ, vá»›i trá»ng tâm là tinh thần lắng nghe, cầu nguyện thầm lặng, phân tÃch thá»±c tế và nháºn định thần loại. Dòng Tên được Thánh I-nha-xi-ô thà nh Loyola thà nh láºp và o năm 1534, và Äức Phanxicô là vị giáo hoà ng Dòng Tên đầu tiên.
Cha Spadaro giải thÃch: “Vì váºy, Thượng há»™i đồng là nÆ¡i phân định, nÆ¡i mà các đỠxuất được tá» lá»™.â€
“Huấn quyá»n cá»§a giáo hoà ng [giáo huấn] qua các Tông Huấn từ hoa trái cá»§a thượng há»™i đồng hệ tại ở việc lắng nghe các đỠxuất, nhưng cÅ©ng ở việc phân định tinh thần diá»…n tả cá»§a các đỠxuất đó – vốn là điá»u vượt ra ngoà i bất kỳ áp lá»±c truyá»n thông hay trưng cầu dân ý nà o.
 “Huấn quyá»n đó cÅ©ng hệ ở việc đánh giá liệu có thá»±c sá»± có phân định hay chỉ là má»™t cuá»™c tranh biện. Và sau đó, Giáo hoà ng [Phanxicô] đánh giá xem liệu ngà i có thể đưa ra má»™t quyết định hay không. Nếu các Ä‘iá»u kiện không được đáp ứng, Giáo hoà ng đơn giản là không đưa ra quyết định; tuy nhiên, ngà i cÅ©ng không phá»§ nháºn tÃnh hợp lệ cá»§a các đỠxuất. Thay và o đó, ngà i yêu cầu tiếp tục phân định và để ngá» cuá»™c thảo luáºn.”
Thượng há»™i đồng Amazon cÅ©ng xem xét câu há»i vá» việc phong chức phó tế cho nữ giá»›i, vá»›i việc Giáo hoà ng thiết láºp má»™t á»§y ban má»›i để xem xét chá»§ đỠnà y sau cuá»™c há»p và o tháng 10 năm ngoái.
Äầu năm nay, ông Mauricio Lopez, má»™t nhân váºt chá»§ chốt tại Thượng há»™i đồng Amazon, đã giải thÃch mức độ phân cá»±c tại Thượng há»™i đồng, lặp lại mối báºn tâm cá»§a Äức Giáo hoà ng vá» vấn đỠnà y.
Ông Lopez nói vá»›i tạp chà Tablet: “Bạn có thể thấy rằng cảm thức vá» sá»± phân định đã bị mất Ä‘i và [việc bà n luáºn] trở nên giống má»™t đấu trưá»ng chÃnh trị hÆ¡n, vì váºy rất khó để Giáo hoà ng thúc đẩy nó, dù chúng tôi cÅ©ng có đạt được má»™t số kết quả tốt ở đó.â€
“Ở má»™t số chá»§ Ä‘á», má»i thứ trở nên phân cá»±c đến mức chúng tôi không thể cung cấp những gì Giáo hoà ng cần: ngà i cần cảm thấy sá»± đồng thuáºn, nhưng đã không có sá»± đồng thuáºn.”
Theo cha Spadaro, đối vá»›i Äức Phanxicô, không phải má»i vấn đỠđá»u phải được giải quyết ngay láºp tức, mà chÃnh quá trình cải tổ má»›i là điá»u quan trá»ng. Äức Giáo hoà ng đã nhiá»u lần kêu gá»i hướng đến má»™t “Giáo há»™i công nghịâ€, má»™t Giáo há»™i luôn phân định và tìm kiếm sá»± đổi má»›i. Ở Äức, má»™t tiến trình thượng há»™i đồng kéo dà i hai năm đã được khởi động, trong khi ở Úc, má»™t há»™i nghị mang tÃnh bước ngoặt ở tầm mức quốc gia sẽ diá»…n ra và o cuối năm nay.
Tuy nhiên, việc chú trá»ng và o các thượng há»™i đồng, và việc mở ra các cuá»™c tranh luáºn, đã là m nổ ra các cuá»™c chiến ná»™i bá»™ bên trong Giáo há»™i. Tất cả các cuá»™c há»p thượng há»™i đồng cá»§a Äức Phanxicô đã bị chỉ trÃch bởi những ngưá»i Công giáo theo chá»§ nghÄ©a truyá»n thống, trong khi má»™t số ngưá»i Công giáo có tư tưởng cải cách lại thất vá»ng vì tốc độ thay đổi diá»…n ra cháºm chạp. Trong ná»— lá»±c xác định hình ảnh cá»§a má»™t Giáo há»™i đồng nghị, Äức Giáo hoà ng đã công bố rằng Thượng há»™i đồng giám mục năm 2022 sẽ có chá»§ đỠ“TÃnh công nghịâ€.
Cha Spadaro nói rằng việc cải cách đôi khi là vấn đỠthá»±c hiện má»™t bước nhá», vá»›i việc Äức Giáo Hoà ng lấy cảm hứng từ câu nói vốn nêu rõ tầm nhìn cá»§a Thánh I-nha-xi-ô. Câu nói đó nhắc nhở rằng “điá»u không bị giá»›i hạn bởi những thứ lá»›n lao nhất, nhưng lại được chứa đựng trong những Ä‘iá»u nhá» bé nhất – đó là sá»± thánh thiêng.â€
Cha Spadaro giải thÃch: “Dá»± án cải cách vÄ© đại có thể được thá»±c hiện trong má»™t cá» chỉ nhá» nhất, trong má»™t bước nhá», chẳng hạn, ngay cả trong cuá»™c gặp gỡ vá»›i má»™t ai đó, hoặc khi chú ý đến má»™t tình huống cụ thể cần thiếtâ€.
Äiá»u mà Äức Giáo hoà ng tìm cách tránh là thái độ trở nên cố thá»§ theo các quan Ä‘iểm “cánh tả†hoặc “cánh hữuâ€, vốn là điá»u gì đó tách rá»i Giáo há»™i khá»i thế giá»›i hiện thá»±c và khiến Giáo há»™i trở nên vô cảm vá»›i lịch sá». Mặc dù đây là má»™t cám dá»— từ khắp nÆ¡i trong Giáo há»™i, nhưng cha Spadaro đỠcáºp đến những ngưá»i cứng rắn đã tìm cách khiển trách Giáo hoà ng từ Tông huấn vá» Ä‘á»i sống gia đình, Amoris Laetitia, là tông huấn đã mở đưá»ng cho những ngưá»i Công giáo ly dị và tái hôn được rước lá»…. Tông huấn Amoris Laetitia được viết sau hai cuá»™c há»p Thượng há»™i đồng cá»§a các giám mục.
Trong má»™t trưá»ng hợp, má»™t nhóm các hồng y, do Hồng y Raymond Burke cá»§a Hoa Kỳ dẫn đầu, đã công khai thách thức giáo huấn vá» Ä‘á»i sống gia đình cá»§a Äức Giáo hoà ng, vá»›i việc Hồng y Burke Ä‘e dá»a sẽ đưa ra lá»i khuyên “sá»a lá»—i huynh đệ†dà nh cho cho Äức Phanxicô.
Cha Spadaro viết rằng, ta có thể thấy được việc há» lôi kéo Giáo há»™i và o những tranh chấp ý thức hệ “chẳng hạn, khi xuất hiện những nhân váºt dưá»ng như muốn thay thế Äức Giáo hoà ng nhân danh việc bảo vệ giáo lý hoặc việc cải cách Ä‘Ãch thá»±c, hoặc khi há» gieo rắc tÃnh không chắc chắn và bối rối, tháºm chà cho phép ngưá»i ta hình dung ra những nguy hiểm đối vá»›i sá»± chÃnh thống hoặc đối vá»›i việc cải cách. Và đặc biệt là khi, vá»›i những thái độ đó, sá»± đạo đức giả dẫn đến việc ngưá»i ta công khai tuyên xưng ‘lòng hiếu thảo’ đối vá»›i Äức Thánh Cha và tinh thần ‘sá»a lá»—i huynh đệ trong sá»± tôn trá»ng’.
Ngay sau cuá»™c bầu cá» năm 2013, Äức Giáo hoà ng đã được tá» Economist mô tả như má»™t “Giám đốc Ä‘iá»u hà nh cải tổ†(turnaround CEO) vì cách ngà i đã giúp cá»§ng cố sá»± tÃn nhiệm dà nh cho Giáo há»™i sau má»™t và i năm bê bối. Bảy năm trong triá»u đại giáo hoà ng cá»§a mình, rõ rà ng là những cải cách cá»§a Äức Phanxicô vượt xa mấy chuyện trang phục: ngà i Ä‘ang tìm kiếm má»™t sá»± thức tỉnh tinh thần sâu xa trong Ä‘á»i sống cá»§a Giáo há»™i Công giáo.
Tác giả: Christopher Lamb, bà i đăng trên the Tablet, ngà y 04/09/2020
Ngưá»i dịch: Khắc Bá, SJ. – CTV Vatican News
