Chết như Chúa Giêsu – �ức tin và Nỗi sợ

Một ngư�i lính thư�ng chết mà không sợ hãi, còn Chúa Giêsu chết trong sợ hãi. Iris Murdoch đã viết những dòng này và sự thật này có thể khiến bạn thấy khó chịu. Tại sao lại thế? Nếu ai đó chết với đức tin sâu đậm, không phải ngư�i đó chết với một sự đi�m tĩnh và tin tưởng nhất định nh� đức tin hay sao? Chẳng phải ngược lại cũng hợp lý, chẳng phải một ngư�i chết mà không có đức tin thì sẽ chết với tâm hồn sợ hãi hơn sao? Và có lẽ bối rối nhất là: Tại sao Chúa Giêsu, mẫu mực của đức tin, lại chết trong sợ hãi, kêu lên trong đau đớn như thể mất đức tin?

Vấn đ� nằm ở trí hiểu của chúng ta. Có lúc chúng ta có thể rất ngây thơ v� đức tin và động lực của đức tin, nghĩ rằng tin vào Chúa là tấm vé cho sự bình an và hân hoan đ�i này. Nhưng đức tin không phải là con đư�ng đến với sự êm đ�m dễ dãi, cũng không bảo đảm rằng chúng ta sẽ ra kh�i cuộc đ�i này trong êm đ�m. Và đi�u này có thể làm chúng ta bối rối lung lay. Một ví dụ là:

Ngòi bút thiêng liêng trứ danh, Henri Nouwen, trong quyển sách ‘Trong Ký ức’ đã chia sẻ một câu chuyện quay quanh cái chết của mẹ ngài. Cha Nouwen, một ngư�i gốc Hà Lan, đang dạy h�c ở Hoa Kỳ, thì được tin mẹ ngài đang hấp hối ở quê nhà. Trên chuyến bay từ New York v� Amsterdam, ngài suy ngẫm v� đức tin và đức hạnh của mẹ mình, và kết luận bà là một phụ nữ Kitô nhất mà ngài từng biết. Với suy nghĩ đầy khuây kh�a đó, ngài hình dung mẹ sẽ chết thế nào, những gi� cuối đ�i của bà sẽ đầy đức tin và êm đ�m, và đức tin êm đ�m đó sẽ là l�i chứng cuối cùng của bà cho gia đình.

Nhưng, sự thật không phải vậy. Không những không êm đ�m không sợ hãi, những gi� cuối cùng của mẹ ngài dư�ng như bị kìm kẹp trong một bóng tối không giải thích được, một sự bất an nội tâm sâu sắc, và một đ�u gì đó có vẻ như đối lập với đức tin. �i�u này khiến cha Nouwen quá bối rối. Tại sao lại thế? Tại sao mẹ ngài lại bất an trong khi cả cuộc đ�i mẹ là ngư�i với đức tin quá mạnh mẽ?

Ban đầu đi�u này khiến ngài hoang mang sâu sắc, cho đến khi một nhận thức sâu sắc hơn v� đức tin mở ra. Mẹ ngài là một phụ nữ đã cầu nguyện mỗi ngày, xin Chúa ban ơn để bà sống như Chúa đã sống, và chết như Chúa đã chết. Vâng, có vẻ như l�i cầu nguyện của bà đã được lắng nghe. Bà đã chết như Chúa Giêsu. Dù có đức tin vững như đá, nhưng Chúa Giêsu đã đổ mồ hôi máu khi nghĩ v� cái chết của mình, và trên thập giá, Ngài đã kêu lên thống thiết, cảm giác rằng Chúa Cha đã b� mình. Nói tóm lại, l�i cầu nguyện của bà đã được nhậm l�i. Bà đã xin Chúa Giêsu cho bà chết như Ngài đã chết, và với sự mở lòng đón nhận của bà, l�i nguyện xin của bà đã được nhậm l�i, dù cho gia và bạn bè cảm thấy thật bối rối vì h� tưởng m�i chuyện sẽ khác thế kia. �ây cũng là cách mà Chúa Giêsu đã chết, và cũng là những gì mà gia đình và các môn đệ của Chúa cảm thấy. �ây không phải là những gì mà ngư�i ta tưởng tượng v� cái chết của một con ngư�i đầy đức tin.

Nhưng một nhận thức thâm sâu hơn v� đức tin lại đảo ngược cái lập luận ấy của con ngư�i. Nhìn vào cái chết của mẹ cha Henri Nouwen, câu h�i đặt ra không phải là, làm sao chuyện này lại xảy đến với bà như vậy? Vấn đ� nằm ở chỗ khác kia. Tại sao đi�y này lại không xảy ra với bà chứ? �ây là những gì bà đã cầu nguyện xin, và là một đấu sỹ thiêng liêng xin Chúa gởi đến cho mình thử thách cuối cùng, vậy tại sao Chúa lại không ban cho bà cơ chứ?

�i�u này cũng tương tự như những hoài nghi đau khổ của Mẹ Teresa. Khi nhật ký của mẹ được xuất bản và cho thấy đêm tối linh hồn của mẹ, nhi�u ngư�i đã bị sốc mà h�i nhau: Làm sao chuyện này lại xảy ra với mẹ chứ? Tôi tin rằng, một nhận thức thâm sâu hơn v� đức tin sẽ h�i khác đi: Tại sao đi�u này lại không xảy đến với mẹ chứ, bởi mẹ có đức tin và hoàn toàn mong m�i được đi vào những cảm nghiệm của Chúa Giêsu một cách tr�n vẹn?

Nhưng, vẫn có những phức tạp khác. Có lúc, một ngư�i có đức tin sâu sắc lại không chết như thế, mà ra đi trong êm đ�m không sợ hãi, được đức tin nâng đỡ như chiếc phà chở che trong cơn bão. Tại sao đi�u này lại xảy đến với một số ngư�i, số khác thì không? Chúng ta không có câu trả l�i. �ức tin không đặt tất cả chúng ta vào cùng một băng chuy�n.  Có lúc những ngư�i với đức tin sâu sắc, chết như Chúa Giêsu đã chết, trong bóng tối và sợ hãi, và có lúc ngư�i có đức tin sâu sắc chết trong bình an và êm đ�m.

Elizabeth Kubler-Ross cho rằng mỗi một ngư�i chúng ta đi qua năm giai đoạn rõ ràng của hấp hối, cụ thể là, chối b�, giận dữ, thương lượng, khủng hoảng, và chấp nhận.  Kathleen Dowling Singh lại cho rằng những gì mà Kubler-Ross g�i là sự chấp nhận, cần có một sắc thái sâu hơn nữa.  Theo Singh, phần gay go nhất của sự chấp nhận này, là một sự quy phục hoàn toàn, và trước sự quy phục đó, một số ngư�i sẽ trải qua bóng tối nội tâm thâm sâu mà ngư�i ngoài nhìn vào sẽ thấy như sự tuyệt v�ng. Chỉ sau khi đó, h� mới cảm nghiệm ni�m vui và hân hoan.

Tất cả chúng ta đ�u cần h�c bài h�c mà cha Nouwen đã h�c được bên giư�ng hấp hối của mẹ mình. Cũng như đức mến, đức tin có nhi�u thể thức, và có lẽ không thể phán định đơn giản từ bên ngoài.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch[phanxico.vn]