Theo truyá»n thống xưa cổ kitô giáo, khi Ä‘i trốn khá»i sá»± bách hại ở Giêrusalem, Thánh Gioan thánh sỠđã đưa Äức Mẹ đến thà nh phố cổ Êphêsô trong vùng Izmir (Smyrne) Thổ NhÄ© Kỳ, nÆ¡i đây Äức Mẹ sống những năm cuối Ä‘á»i. Má»™t truyá»n thống công giáo và chÃnh thống cho rằng, cÅ©ng tại nÆ¡i nà y, hồn xác Äức Mẹ đã được lên trá»i.
Căn nhà được tìm lại năm 1891
Năm 1891, hai linh mục Dòng Ladarô cá»§a trưá»ng trung há»c Pháp ở Smyne đã tìm lại được căn nhà nà y theo các chỉ dẫn chÃnh xác cá»§a bà Anne-Catherine Emmerich, ngưá»i Äức, bà có thị kiến và bà viết lại trong quyển sách Äá»i sống cá»§a Äức Mẹ. Năm năm sau, 1891, Äức Giáo hoà ng Lêô XIII chÃnh thức ra tá»± sắc căn nhà nà y là nÆ¡i thánh cho tÃn hữu kitô (nhưng không chÃnh thức nhìn nháºn đây là nÆ¡i Äức Mẹ hồn xác lên trá»i). Sau nà y, các giáo hoà ng Phaolô VI, Gioan-Phaolô II và Bênêđictô XVI Ä‘á»u có đến thăm viếng căn nhà nà y.
Một hơi hà nh hương
Theo bà Anne-Catherine Emmerich, và o thế ká»· 13, căn nhà nà y trở thà nh má»™t nhà nguyện nhá» theo kiểu byzantine, má»™t kiến trúc có từ thế ká»· thứ 6, thứ 7. Hà ng năm có hà ng trăm ngà n ngưá»i trên khắp thế giá»›i, đủ má»i thà nh phần đến hà nh hương ở đây, khách du lịch khách hà nh hương, tÃn hữu kitô giáo các nhánh và ngay cả ngưá»i hồi giáo, đặc biệt là hà nh hương và o ngà y 15 tháng 8, ngà y lá»… Äức Mẹ hồn xác lên trá»i.
Má»™t cá»™ng Ä‘oà n nam nữ tu sÄ© công giáo sống thưá»ng xuyên ở đây.

