Äây là các vấn đỠkhó hiểu vỠ“cái chết cứu độ†cá»§a Chúa Giêsu. Là m sao Thiên Chúa Cha có thể “khuây khá»a†bằng cái chết cá»§a Ngưá»i Con vô tá»™i?
- TẠI SAO THIÊN CHÚA TẠO DỰNG CON NGƯỜI CÓ THỂ PHẠM TỘI?
Tại sao Thiên Chúa dá»±ng nên các thụ tạo biết yêu thương? Yêu thương nghÄ©a là tá»± do ước muốn. Thiên Chúa có thể dá»±ng nên các thụ tạo không có ý muốn tá»± do? Có chứ. Bằng chứng là Ngà i đã dá»±ng nên thảo má»™c và động váºt. Thế nhưng con ngưá»i (và thiên thần) là các thụ tạo có ý muốn tá»± do, có thể chá»n tình yêu. Mặt khác, ngưá»i ta cÅ©ng có thể chá»n sá»± Ãch ká»·. Chá»n Ãch ká»· là phạm tá»™i.
- THIÊN CHÚA CÓ BIẾT THỤ TẠO SẼ PHẠM TỘI?
Thiên Chúa thấu suốt má»i sá»±. Khi Ngà i dá»±ng nên các thụ tạo có ý muốn tá»± do, có thể sá»± bất tuân hoặc Ãch ká»· đã được cà i đặt trong phương trình đó. Váºy Ngà i có muốn chúng ta phạm tá»™i? Không, Ngà i không há» muốn. Thiên Chúa có biết trước tÃnh khả dÄ© đó? Có. Chẳng hạn, mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái. Sau khi cho đứa con được giáo dục tá» tế, cha mẹ có biết trước chúng có thể lạm dụng sá»± giáo dục? Cha mẹ biết chứ. Do đó, cha mẹ cÅ©ng có thể biết trước chúng biết táºn dụng tác phẩm nà y để phục vụ xã há»™i. Và nếu chúng tá»± do chá»n hà nh động yêu thương, đó là điá»u tuyệt vá»i, không hỠ“bị ép buá»™câ€.
- NẾU THỤ TẠO PHẠM TỘI, CÃI CHẾT CỦA CHÚA CON CÓ LÀ CÃCH DUY NHẤT ÄỂ CỨU THOÃT HỌ?
Hai Thánh tiến sÄ© Augustinô và Tôma Aquinô, hai “cá»™t trụ†thần há»c cá»§a Công giáo, Ä‘á»u trả lá»i “khôngâ€. Thiên Chúa tối cao, vô biên, Ngà i có thể chá»n nhiá»u cách khác. Ngà i có thể chỉ cần tha thứ cho há» là đủ. Tháºt váºy, Ngà i đã là m váºy như đượ mô tả trong sách Sáng Thế. Ngà i đã Ä‘uổi Adam và Eva bởi vì há» không biết tÃnh nghiêm trá»ng cá»§a việc há» là m: muốn bằng Thiên Chúa, muốn biết thiện và ác. Tuy nhiên, Ngà i cho thấy rằng Ngà i quan tâm chăm sóc há» bằng cách “là m cho há» những chiếc áo bằng da và mặc cho há»â€ (St 3:21).
Tháºt váºy, trong Cá»±u Ước, Thiên Chúa dạy dân Israel cách đạt được Æ¡n tha thứ, qua chÃnh các lá»… váºt Ä‘á»n tá»™i dâng tại Äá»n Thá». Trong các Thánh vịnh, đặc biệt là Tv 51, có nhiá»u Ä‘oạn cho thấy con ngưá»i nháºn ra tá»™i mình và tin tưởng được tha thứ.
- TẠI SAO THIÊN CHÚA PHẢI SAI CON NGÀI XUá»NG THẾ GIAN, NẾU ÄÓ KHÔNG LÀ SỨ VỤ CỨU ÄỘ?
Chân phước Duns Scotus, má»™t “cá»™t trụ†khác vá» thần há»c Công giáo, cho biết: “Việc nháºp thể là công việc vÄ© đại nhất và tốt đẹp nhất cá»§a Thiên Chúa, và không cần có Ä‘iá»u kiện bởi bất cứ yếu tố ngẫu nhiên nà o khácâ€. Thiên Chúa luôn luôn hoạch định để “kết hiệp tất cả thụ tạo vá»›i chÃnh Ngà i và nhục thể cá»§a Chúa Conâ€.
Nói cách khác, Chúa Con đến thế gian không là “kế hoạch B†nhưng luôn là ý tiá»n định cá»§a Thiên Chúa ngay từ đầu. Nếu Ông Bà Nguyên Tổ không phạm tá»™i, việc nháºp thể có thể giống như má»™t lá»i má»i gá»i lịch sá»±, như hoà ng tá» Ä‘i thăm thần dân và cùng uống trà vá»›i há». Äó là điá»u rất hạnh phúc và vui mừng. Tháºt váºy, C.S. Lewis đã cố gắng nghÄ© ra má»™t kịch bản như váºy trong ba chiá»u không gian.
Mặc dù Nguyên Tổ phạm tá»™i, và háºu thế cÅ©ng váºy, Con Thiên Chúa vẫn duy trì cuá»™c hẹn. Thế nên đến thá»i viên mãn, Con Thiên Chúa nháºp thể, giữa tình trạng bất thưá»ng đó. Má»™t trong những Ä‘iá»u Con Thiên Chúa cần thá»±c hiện là chấn chỉnh cách hoạt động bất thưá»ng cá»§a thế gian.
- TẠI SAO SỨ VỤ CỨU ÄỘ PHẢI LIÊN QUAN Sá»° ÄÓNG ÄINH?
Chúng ta cần biết rõ vá» vấn đỠnà y. Thiên Chúa không vui khi Ngà i thấy máu. Äó là điá»u lố bịch đối vá»›i ngưá»i bị kết tá»™i sát nhân mà lại được trắng án, bởi vì quan tòa đồng ý rằng ngưá»i con vô tá»™i có thể thay thế và chịu chết. Äiá»u đó không là lòng thương xót, mà là sá»± xuyên tạc. Äây không là giáo huấn Công giáo. Có thể các nhóm Tin Là nh nà o đó duy trì Ä‘iá»u nà y. Äiá»u đó gá»i là sá»± thay thế hình sá»±.
- Sá»° ÄÓNG ÄINH KHÔNG CẦN THIẾT Äá»I VỚI Æ N CỨU ÄỘ, TẠI SAO CHÚA CON MUá»N Tá»° HIẾN TẾ?
Triết gia Plato (Hy Lạp) sống trước công nguyên cả trăm năm, có lẽ ông có thể giúp đỡ. Ông thắc mắc rằng không biết Ä‘iá»u gì sẽ xảy ra cho má»™t ngưá»i hoà n toà n công chÃnh nếu bước và o má»™t xã há»™i đầy những con ngưá»i kém năng lá»±c và cố gắng giúp đỡ há». Ông kết luáºn rằng há» sẽ đóng Ä‘inh ngưá»i đó.
Äiá»u mà Plato muốn nhấn mạnh là thá»±c tế kinh khá»§ng cá»§a con ngưá»i. Chúng ta thưá»ng cảm thấy dá»… chịu vá»›i tÃnh Ãch ká»·, hà nh vi sai trái và khả năng yếu kém cá»§a mình. Chúng ta không muốn mình cần được cứu giúp. Nếu ngưá»i công chÃnh xuất hiện và cho chúng ta biết cách tốt hÆ¡n, có thể chúng ta sẽ tức giáºn và cho rằng há» Ä‘iên rồ. Có thể chúng ta muốn đẩy há» và o chá»— chết.
Thá»i Chúa Giêsu, hình phạt đóng Ä‘inh là cách mà ngưá»i Rôma bảo kẻ thù phải thần phục há». Nếu bạn muốn nổi loạn, đó là điá»u xảy ra đối vá»›i bạn. Khi Chúa Giêsu rao giảng vá» Vương quốc cá»§a Thiên Chúa, tình yêu thương, tình huynh đệ, và là m phép lạ giữa những ngưá»i nghèo, rồi sau đó dần dần xác định thần tÃnh cá»§a Ngà i, Ä‘iá»u đó vượt quá trì hiểu đối vá»›i ngưá»i Do Thái và tổng trấn Philatô cá»§a Rôma. Äiá»u Chúa Giêsu rao giảng là má»™t vương quốc Ä‘Ãch thá»±c. DÄ© nhiên Ngà i phải chịu chết, và Ngà i sẵn sà ng trả giá vì Nước Trá»i.
- à CHÚA MUá»N TRẢ GIà ÄỂ CỨU ÄỘ NHƯ THẾ NÀO?
Ngưá»i Công giáo phân chia hiệu quả vá» cái chết cá»§a Chúa Giêsu thà nh hai phạm trù. Cái chết đó là má»™t tấm gương và để cứu chuá»™c (bù và o những gì chúng ta không thể là m).
Trước tiên, vấn đỠđó là “chúng ta có thá»±c sá»± tồi tệ?â€. Tôi không chịu trách nhiệm vá» cái chết cá»§a Chúa Giêsu sao? Má»™t bà i thánh ca phổ biến được sá» dụng và o Thứ Sáu Tuần Thánh có câu nà y: “Bạn có mặt ở đó lúc ngưá»i ta đóng Ä‘inh Chúa?â€. DÄ© nhiên chúng ta không ở đó. Nhưng nếu chúng ta ở đó thì sao? Chúng ta có hùa theo đám đông và la to “đóng Ä‘inh†chỉ vì hèn nhát? Hoặc quay Ä‘i và nói “tôi báºn nghÄ© chuyện cá»§a tôi?†Hoặc nếu chúng ta đứng bên Äức Mẹ, chúng ta có cảm thấy Ä‘au buồn cho má»™t ngưá»i không là m Ä‘iá»u sai mà chịu khổ nạn như thế? Nếu đó không là má»™t ngưá»i công chÃnh bình thưá»ng mà bị những ngưá»i ác sát hại, hoặc nếu ngưá»i công chÃnh đó là Thiên Chúa nháºp thể? Äiá»u đó có nghÄ©a là chúng ta hoà n toà n tá»± do ước muốn, có thể giết Thiên Chúa hay không? Nếu chúng ta giết Thiên Chúa, chúng ta có đáng được tha thứ chăng?
Ãp dụng và o hoà n cảnh cá»§a chúng ta, chúng ta có dám nói rằng chúng ta không hướng con mắt mù lòa cá»§a mình vá» cái xấu ở xung quanh chúng ta? Chúng ta không là tòng phạm sao?
Câu trả lá»i từ Tháºp Giá là “cóâ€. ChÃnh Chúa Giêsu đã cầu xin: “Lạy Cha, xin tha cho há», vì há» không biết việc há» là mâ€Â (Lc 23:34). Nếu thá»±c sá»± chân nháºn rằng chúng ta đóng Ä‘inh Con Thiên Chúa, chúng ta có thể báºt khóc như Phêrô và nói: “Xin tránh xa con, vì con là kẻ tá»™i lá»—i!â€Â (Lc 5:8). Thế nhưng chúng ta vẫn muốn bám sát Ngà i.
Cái chết cá»§a Chúa Giêsu đã cứu thoát chúng ta bởi vì chúng ta chân thà nh tin kÃnh. Chúng ta thá»±c sá»± là những tá»™i nhân, chúng ta chẳng có gì để khoe khoang hoặc khoác lác – ngà y nay nói là “nổ†hoặc “chảnhâ€. Chúng ta thá»±c sá»± cần Äấng Cứu Äá»™. Từ trên Tháºp Giá, Thiên Chúa đã tuyến án. Nếu bạn nháºn biết mình cần Äấng Cứu Äá»™, bạn sẽ được tha thứ, bởi vì chúng ta cÅ©ng chẳng biết mình phải là m gì nữa.
- CÃI CHẾT CỦA CHÚA GIÊSU CÓ à NGHĨA CỨU CHUỘC NHƯ THẾ NÀO?
Sống trong xã há»™i hiện đại tiện nghi, chúng ta có thể cho rằng chỉ cần nói “xin lá»—i†là đủ và các mối quan hệ có thể vãn hồi. Chúng ta không thưá»ng xuyên gặp sá»± ác ghê gá»›m, Ãt là riêng cá nhân mình. Nhưng hãy nghÄ© vá» cuá»™c xâm chiếm cá»§a ngưá»i Nháº). Nói lá»i “xin lá»—i†có đủ đối vá»›i má»™t binh sÄ© Nháºt là ngưá»i hà nh hạ và sát hại chồng cá»§a các phụ nữ vô tá»™i hay không?
Dù cho chân tháºt tá»›i mức nà o, ngay cả lÃnh Nháºt mổ bụng tá»± sát (seppuku) để Ä‘á»n tá»™i, chúng ta có thể nói rằng anh ta đã “đá»n bù†cho tá»™i ác mà anh ta đã là m chăng? Chúng ta có thể cho cái chết cá»§a anh ta có giá trị “cứu chuá»™c†chăng? Có thể lá»i cầu xin tha thứ cá»§a anh ta là tháºt lòng, và anh ta chân thà nh hy sinh, váºy anh ta có thá»±c sá»± “là m đúng†đối vá»›i phụ nữ sau khi anh ta đã hà nh hạ và giết chết chồng cá»§a há»? Không thể được!
Äó chỉ là sá»± can thiệp cá»§a ngưá»i nắm giữ sá»± sống và sá»± chết, đồng thá»i có thể là m những Ä‘iá»u đúng hÆ¡n so vá»›i ý nghÄ©a trần tục có thể trở thà nh phù hợp.
ChÃnh Chúa Giêsu là ngưá»i đó. Ngà i là Con Ngưá»i: Ngà i có thể thay mặt chúng ta. Ngà i là Thiên Chúa: Sá»± sống tá»± hiến cá»§a Ngà i thá»±c sá»± có thể là m cho má»i sá»± lại trở nên đúng. Tại sao? Không phải vì Thiên Chúa Cha yêu cầu máu, nhưng vì công lý chỉ có thể được phục hồi qua Äấng là trung gian hòa giải quan trá»ng.
Äối vá»›i lÃnh Nháºt, trong Äức Kitô, ná»— lá»±c Ä‘á»n tá»™i cá»§a anh ta trở thà nh có thể. Äối vá»›i nạn nhân, trong Äức Kitô, sá»± Ä‘á»n tá»™i (là m cho đúng) không thể nhá» cái chết cá»§a lÃnh Nháºt mà trở thà nh có thể, vì Äức Kitô nắm giữ cả sá»± sống và sá»± chết.
Trong Cá»±u Ước, các con váºt sát tế nÆ¡i Äá»n ThỠđể Ä‘á»n tá»™i là váºt nhác nhở dân chúng. Là m cho má»i thứ thà nh đúng là điá»u quan trá»ng. Nhưng chiên sát tế chỉ có thể là biểu tượng. Äối vá»›i má»i trưá»ng hợp, tha thứ luôn là điá»u khả thi. Tuy nhiên, là m cho má»i thứ thà nh đúng có “giá trị cứu chuá»™c†là ngoà i khả năng cá»§a bạn, bởi vì theo phân tÃch cuối cùng, qua váºt sát tế, đó chỉ có thể là biểu tượng. Chúng ta cần chÃnh Thiên Chúa cung cấp cách giải quyết qua Äấng mà Ngà i sai đến: Äức Giêsu Kitô.
Thư gởi giáo Ä‘oà n Do Thái có cách nháºn xét mang tÃnh tiên tri: “Vị tư tế nà o cÅ©ng phải đứng trong Äá»n Thá» lo việc phụng tá»± má»—i ngà y và dâng Ä‘i dâng lại cÅ©ng ngần ấy thứ lá»… tế; mà những lá»… tế đó chẳng bao giá» xoá bỠđược tá»™i lá»—i. Còn Äức Kitô, sau khi dâng lá»… tế duy nhất để Ä‘á»n tá»™i cho nhân loại, Ngưá»i đã lên ngá»± bên hữu Thiên Chúa đến muôn Ä‘á»i. Và từ khi đó, Ngưá»i chỠđợi ngà y các kẻ thù bị đặt là m bệ dưới chân. Quả tháºt, Ngưá»i chỉ dâng hiến lá»… má»™t lần, mà vÄ©nh viá»…n là m cho những kẻ Ngưá»i đã thánh hoá được nên hoà n hảoâ€Â (Dt 10:11-14).
NICK CHUI
TRẦM THIÊN THU (chuyển ngữ từ IgnitumToday.com)
Mùa Chay Thánh – 2018

