Bốn năm giáo hoàng của �úc Phanxicô

Ngày 13 tháng 3 vừa qua là kỷ niệm 4 năm �ức Hồng Y Jorge Mario Bergoglio được bầu làm Giáo Hoàng lấy tên là Phanxicô. Nhân dịp này chương trình � ngữ đài Vaticăng đã ph�ng vấn �HY Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Toà Thánh. Sau đây chúng tôi xin gửi tới quý vị nội dung bài ph�ng vấn này.

H�i: Thưa �HY, �HY có kỷ niệm gì v� biến cố Mật nghị Hồng Y bầu �ức  Jorge Mario Bergoglio làm Giáo Hoàng thứ 266 của Giáo Hội công giáo hối tháng 3 năm 2013?

�áp: Ngày 13 tháng 3 hồi ấy tôi không ở Roma, nhưng còn là Sứ Thần Toà Thánh tại Caracas bên Venezuela. Tin tức đã đến với chúng tôi lúc giữa trưa, trong khi ở Roma thì đã là ban chi�u. Dĩ nhiên đi�u đầu tiên tôi nghe được đã là một ngạc nhiên  lớn đối với tên g�i, đối với việc bầu �ức Hồng Y Bergoglio, mà tôi đã nghe nói tới nhưng ngư�i ta đã không thấy trước trong lúc đó là ngài sẽ là đức Tân Giáo Hoàng, ít nhất là báo chí đã không giới thiệu ngài giữa các vị “có thể là Giáo Hoàng�. Vì thế đó đã là một ngạc nhiên, tên g�i “Phanxicô� cũng là một ngạc nhiên nữa, vì nó đã không có trong loạt tên của các Giáo Hoàng, và theo tôi nó đã nhận diện ngay lập tức các đặc tính của vị Tân Giáo Hoàng. Thế rồi trong diễn văn của ngài, được nói với sự đơn sơ biết bao, với biết bao an bình, thanh thản; đã đánh động tôi nhất là sự tín thác lẫn nhau, sự kiện ngài đã tín thác nơi dân chúng và xin l�i  cầu nguyện của h�, “dân thánh của Thiên Chúa�, như �TC Phanxicô thích nói, để Thiên Chúa chúc phúc cho ngài. �àng khác, đó cũng là sự tín thác của vị mục tử cho dân Chúa, và của dân Chúa cho mục tử và của mục tử cho dân Chúa và tất cả cùng nhau tín thác cho Thiên Chúa. Từ đó nảy sinh ra hình ảnh này của Giáo Hội là một cộng đoàn cùng nhau tiến bước , mục tử và dân Chúa, với lòng tin tưởng và tín thác tất cả m�i ngư�i cho l�i cầu nguyện, và như thế cho ơn thánh và lòng thương xót của Chúa.

H�i: Ngay trong các lần phát biểu công khai đầu tiên, �TC Phanxicô đã nhấn mạnh trên sự kiện “Giáo Hội đi ra�, Giáo Hội bước đi. Kiểu công nghị này, quan điểm mà �ức Giáo Hoàng rất lưu tâm này đang được khẳng định trong nhi�u bình diện của Giáo Hội, có phải thế không thưa �HY?

�áp:  �ương nhiên nó là một lộ trình dài, một con đư�ng tiệm tiến, một con đư�ng mà chúng ta có thể nói đã bắt đầu với Công �ồng Chung Vaticăng II, mà �TC Phanxicô muốn là ngư�i tiếp tục áp dụng vào trong cuộc sống của Giáo Hội. �ối với tôi xem ra quan tr�ng, việc Giáo Hội tiến bước, Giáo Hội rộng mở: một Giáo Hội rộng mở trước hết đối với Chúa, một Giáo Hội đi ra hướng tới Chúa của mình, hướng tới Chúa Giêsu Kitô. Chính vì Giáo Hội đi ra hướng v� Chúa Giêsu Kitô, nên cũng có thể đồng hành với dân chúng, gặp gỡ dân chúng, đồng hành với dân chúng trong thực tại cuộc sống thư�ng ngày của h�. �ối với tôi đây là đi�u rất quan tr�ng,  và xem ra lộ trình này phải được làm cùng nhau. �ó là tính cách công nghị! Giáo Hội bước đi được làm cùng nhau, nhưng dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần. Như thế một Giáo Hội được hiệp nhất lại bởi Thần Khí, trong đó mỗi ngư�i chú ý tới tiếng nói của Thần Khí, và mỗi ngư�i để chung lại các ơn mà Chúa Thánh Thần ban cho để thực hiện sứ mệnh này.

H�i: Thưa �HY, Năm Thánh Lòng Thương Xót đã kết thúc, nhưng lòng thương xót  vẫn là đà chính của Tri�u đại giáo hoàng này, như huy hiệu giám mục của �ức Jorge Mario Bergoglio nhắc nhớ. �HY trông thấy các hoa trái phong phú nhất của việc liên tục nhắc nhở này của �TC đối với chi�u kích của lòng thương xót, của sự hi�n dịu của Thiên Chúa như thế nào?

�áp:  Tôi muốn nói rằng việc nhấn mạnh trên lòng thương xót này không phải là một sở thích cá nhân của �TC cho bằng nó là trung tâm sự chú ý trên Mầu nhiệm n�n tảng là tình yêu của Thiên Chúa. Lịch sử cứu độ không là gì khác hơn là lịch sử của mạc khải  tình yêu, của lòng thương xót và sự hi�n dịu của Thiên  Chúa đối với nhân loại. Và �TC đã nhắc nhớ chúng ta v� trung tâm này, v� suối nguồn này. Tôi tin rằng nỗ lực của Giáo Hội phải là nỗ lực làm trung gian, làm con kênh của cuộc gặp gỡ này giữa lòng thương xót của Thiên Chúa với con ngư�i ngày nay trong thực tại cụ thể của nó, trong các ni�m vui và các khổ đau, trong các an ninh và cả trong các yếu đuối và nghi ng� của nó nữa. Năm Thánh Lòng Thương Xót đã là một cống hiến mà �TC đã trao ban cho Giáo Hội, để trở thành dụng cụ của lòng thương xót. Một cách đúng đắn như chính ngài đã nói, Cửa Thánh được khép lại, nhưng cửa lòng thương xót luôn luôn rộng mở! Liên quan tới các hoa trái của Năm Thánh tôi muốn nêu bật hai đi�u. Thứ nhất, từ phía nhi�u kitô hữu, nhi�u ngư�i đã được rửa tội, là việc tái khám phá ra Bí tích Giải Tội như Bí Tích lòng thương xót của Thiên Chúa, trong đó Chúa Giêsu cho chúng ta sống kinh nghiệm lòng thương xót của Thiên Chúa Cha, ơn tha thứ các tội lỗi và tất cả tình yêu của Ngài đối với chúng ta. Tôi đã nghe từ nhi�u phía nói rằng đã có một thức tỉnh của Bí Tích này và biết bao nhiêu ngư�i đã đến với Bí Tích Giải Tội. Chúng ta hy v�ng rằng sự thức tỉnh này tiếp tục, và được thực sự diễn tả ra qua việc thư�ng xuyên lãnh Bí Tích Hoà Giải. Thứ hai là sự chú ý tới các tình trạng nghèo túng, thiếu thốn. �TC đã cho chúng ta thấy, nhất là bằng các cử chỉ, việc thực thi lòng thương xót, và cũng là một trong các đi�u được xin một cách cấp thiết trong Mùa Chay: sự hoán cải nảy sinh từ việc thực thi các công tác bác ái huynh đệ. Và vì thế tái chú ý tới những ngư�i gặp khó khăn, ngư�i nghèo, ngư�i bị gạt b� ngoài l� xã hội, chú ý tới tất cả những ai cần sự trợ giúp và gần gũi. Xem ra có biết bao nhiêu sáng kiến. Tôi tin rằng cả đi�u này nữa cũng là một chi�u kích cần tiếp tục nhấn mạnh.

Há»�i: Trong năm thứ tÆ° của Triá»�u đại giáo hoàng, đặc biệt vá»›i việc công bố Tông huấn hậu thượng há»™i đồng giám mục “Niá»�m vui yêu thÆ°Æ¡ng – Amoris laetitiaâ€�, trong lãnh vá»±c công giáo cÅ©ng đã nổi lên các chỉ trích, các không hiểu, nếu muốn nói nhÆ° thế, đối vá»›i Huấn quyá»�n của Ä�TC Phanxicô. Ä�HY có thể Ä‘á»�c hiểu nó nhÆ° thế nào?

�áp: Trước hết tôi xin nói rằng hãy nhìn Tông huấn “Amoris laetitia� như là một món quà �TC ban tặng cho chúng ta. Tôi nhớ là �TC, ngay từ đầu, trước khi Thượng hội đồng giám mục v� gia đình bắt đầu, ngài đã nói: “Thượng Hội �ồng Giám Mục này phải làm sáng lên Tin Mừng của gia đình�. Và Tin Mừng của gia đình một đàng có nghĩa là chương trình của Thiên Chúa đối với gia đình, chương trình mà Thiên  Chúa đã quan niệm từ đ�i đ�i đối với gia đình và đồng th�i cũng là các đi�u kiện thực tế trong đó gia đình này sống: một gia đình bị ghi dấu bởi tội tổ tông như tất cả thực tại nhân loại. Vì thế tôi tin rằng Tông huấn “Amoris laetitia� đã và đang trao ban một sức đẩy lớn cho mục vụ gia đình, như tôi đã nghe nhi�u ngư�i nói. Tông huấn đang sản xuất các hoa trái đích thực của việc canh tân và đồng hành với các hoàn cảnh gia đình giòn m�ng. Liên quan tới các chỉ trích phê bình, thì trong Giáo Hội đã luôn luôn có! �ây không phải là lần đầu tiên xảy ra chuyện này. Tôi tin là chính �TC đã cho chúng ta chià khoá đ�c hiểu chúng: nghĩa là, đó phải là các phê bình chỉ trích chân thành, muốn xây dựng, và khi đó chúng giúp tiến tới, chúng cũng giúp cùng nhau tìm ra cách ngày càng hiểu biết hơn ý muốn của Thiên Chúa và áp dụng nó.

H�i: Thưa �HY, �TC Phanxicô cũng đang bắt đầu việc cải cách sâu rộng các cơ quan trung ương Toà Thánh. Thế rồi ngài cũng thư�ng nhấn mạnh rằng tất cả chúng ta đ�u cần một cuộc cải cách, nếu chúng ta muốn, một cuộc cải cách quan tr�ng hơn nhi�u, đó là “cải cách con tim�. Và trong Tông huấn “Evangelii gaudium Ni�m vui Phúc Âm� �TC khẩn nài “một cuộc cải cách Giáo Hội đi ra truy�n giáo�. Tại sao tiến trình cải tổ này lại quan tr�ng đối với �TC như vậy, vì ngài liên tục nhắc nhở trong biết bao nhiêu lãnh vực như thế?

�áp: Trong lịch sử, rồi Công �ồng lấy lại, “Giáo Hội luôn luôn canh cải!� Nó là một chi�u kích n�n tảng của Giáo Hội, chi�u kích ở trong một tiến trình cải tổ, “hoán cải�, để dùng từ của Phúc Âm. Và thật đúng đắn là như vậy, thật cần thiết là như thế. �TC tha thiết nhắc nhớ cho chúng ta biết đi�u đó, để Giáo Hội luôn ngày càng trở nên chính mình hơn, ngày càng trở nên trung thực hơn, gỡ đi các cáu bẩn chồng chất lên trên con đư�ng lịch sử, và thực sự rạng ng�i như sự trong sáng của Tin Mừng. Tôi sẽ nói rằng một cách n�n tảng đó là ý nghĩa của cuộc cải tổ, và chính vì vậy mà �TC nhấn mạnh trên “việc cải cách con tim�. M�i cuộc canh cải cần thiết cả trên bình diện cơ cấu – trên bình diện các cơ quan trung ương Toà Thánh đang có các thay đổi cho việc canh tân – tuy nhiên tất cả khởi hành từ con tim, tất cả khởi hành từ nội tâm. Do đó, thật là đúng đắn khi �TC nhấn mạnh trên đi�u này. Tôi muốn nói rằng, thật là quan tr�ng, ngoài ra chính �TC nói thế, bằng cách nhấn mạnh trên “việc cải cách con tim�: không phải các tiêu chuẩn hoạt động hữu hiệu hướng dẫn cuộc cải tổ này, nhưng là một cách sâu rộng hơn các tiêu chuẩn của một cuộc trở lại đích thật của con ngư�i với Thiên Chúa và một biểu lộ trung thực của bản chất thật của Giáo Hội.

H�i: Thưa �HY, �HY là cộng sự viên thân tín gần gũi nhất của �TC. Việc ở gần �TC Phanxicô trong các năm qua đã đang trao ban cho �HY đi�u gì trên bình diện cá nhân, trước hết như là kitô hữu, rồi như là Quốc Vụ Khanh Toà Thánh?

�áp: Tôi thật cảm tạ Chúa. �i�u đánh động tôi nhất nơi �TC Phanxicô chính là kiểu ngài đ�c hiểu các sự vật, các hoàn cảnh dưới ánh sáng đức tin, từ nó nảy sinh ra một sự thanh thản lớn lao. Chính �TC đã nói lên đi�u đó nhi�u lần, nhưng tôi sống kinh nghiệm trong việc tiếp xúc với ngài: Sụ thanh thản n�n tảng ấy trước các tình trạng, cả khi khó khăn nhất, phức tạp nhất – và có biết bao nhiêu tình trạng như thế gây khắc khoải âu lo – khả năng nhìn các sự việc với sự thanh thản, và biết rằng các sự việc ở trong tay Thiên Chúa, và vì thế tiến bước  với sức mạnh, với lòng can đảm. Và đi�u này trợ giúp tôi rất nhi�u cả trong việc thi hành các trách nhiệm  và vai trò của tôi nữa.

Linh Tiến Khải

RV