Có thể lầm lẫn vì có nhiá»u Hê-rô-đê khác nhau cai trị miá»n Giu-đê. Hê-rô-đê là tên thưá»ng được biết đến có liên quan vụ “sát hại các trẻ em vô tá»™i†xảy ra sau khi Chúa Giê-su giáng sinh. Tuy nhiên, Hê-rô-đê được sau đó được nhắc lại trong các Phúc Âm và các thư cá»§a Tân Ước.
Hê-rô-đê thứ nhất trong cuá»™c Ä‘á»i Chúa Giê-su được các há»c giả coi là “Hê-rô-đê Cả†cai trị những năm 37–4 trước Công Nguyên. Äa số các sá» gia xác định Chúa Giê-su giáng sinh trong khoảng năm 6 và năm 4 trước Công Nguyên, trùng khá»›p vá»›i thá»i gian cai trị cá»§a Hê-rô-đê nà y.
ChÃnh Hê-rô-đê nà y đã ra lệnh giết các trẻ em vô tá»™i được đỠcáºp trong Mt 2:16, và là lý do mà Äức Thánh Giu-se được thiên thần báo tin đưa Hà i Nhi và Äức Mẹ trốn sang Ai Cáºp.
Sau khi Hê-rô-đê nà y chết, má»™t Hê-rô-đê má»›i lên ngôi cai trị trong thá»i thÆ¡ ấu cá»§a Chúa Giêsu, các sá» gia xác định đó là Hê-rô-đê Ãc-khê-lao. Lúc đó Äức Thánh Giu-se được tin trở lại Ãt-ra-en, nhưng Hê-rô-đê nà y không tốt lắm nên Äức Thánh Giu-se được báo tin là đi tá»›i Giu-đê. (Mt 2:22)
Từ đó trở Ä‘i, có các Hê-rô-đê khác được đỠcáºp trong Tân Ước. Há»™i Khảo Cổ Kinh Thánh (Biblical Archeological Society) có gia phả dòng dõi Hê-rô-đê giúp chúng ta xác định Hê-rô-đê nà o được đỠcáºp trong Kinh Thánh.
Äây là má»™t số Ä‘iá»u thú vị đáng lưu ý và cần biết:
1. Hê-rô-đê Cả, khởi đầu vương triá»u, đã muốn giết Hà i Nhi Giê-su bằng cách sát hại các trẻ thÆ¡ tại Bê-lem.
2. Hê-rô-đê Phi-lÃp-phê, chồng trước cá»§a Hê-rô-Ä‘i-a, không là ngưá»i cai trị.
3. Hê-rô-Ä‘i-a bá» Hê-rô-đê Phi-lÃp-phê để lấy Hê-rô-đê An-ti-pát, thuá»™c vùng Tứ Äầu Chế (có bốn ngưá»i cùng cai quản) cá»§a Ga-li-lê và Pê-rê-a.
4. Gio-an Tẩy Giả “sá»a lưng†An-ti-pát vá» việc lăng nhăng và lấy luôn chị dâu Hê-rô-Ä‘i-a, trong khi anh mình còn sống – trái luáºt Mô-sê.
5. Sa-lô-mê múa cho Hê-rô-đê An-ti-pát xem, Hê-rô-Ä‘i-a đạo diá»…n và bảo xin cái đầu cá»§a Gio-an Tẩy Giả. Sau đó, ả lấy luôn ông chú Phi-lÃp-phê.
6. Hê-rô-đê An-ti-pát, Tứ Äầu Chế cá»§a Ga-li-lê và Pê-rê-a (khoảng năm 4 trước Công Nguyên tá»›i năm 39 sau Công Nguyên), là chú và chồng thứ hai cá»§a Hê-rô-Ä‘i-a. Sau khi xem vÅ© Ä‘iệu cá»§a Sa-lô-mê và lá»i hứa ngông cuồng, ông ta cho chém đầu Gio-an Tẩy Giả. Và rồi sau đó, chÃnh ông ta lại xét xá» Chúa Giê-su.
7. Hê-rô-đê Ãc-khê-lao, tổng trấn Giu-đê, Sa-ma-ri-a và I-Ä‘u-mê-a (khoảng năm 4 trước Công Nguyên tá»›i năm 6 sau Công Nguyên), được thay thế bằng các quan tổng trấn Rô-ma, trong đó có Phong-xi-ô Phi-la-tô (khoảng năm 26–36 Công Nguyên).
8. Phi-lÃp-phê là ngưá»i Tứ Äầu Chế cá»§a các lãnh địa miá»n Bắc (khoảng năm 4 trước Công Nguyên tá»›i năm 34 sau Công Nguyên) và lấy Sa-lô-mê, con gái cá»§a Hê-rô-Ä‘i-a, và cÅ©ng là cháu cá»§a ông.
9. Vua Hê-rô-đê A-grÃp-pa I (khoảng năm 37–44 sau Công Nguyên) xá» tá» Gia-cô-bê, con trai cá»§a Dê-bê-đê, và bá» tù Phê-rô, rồi Phê-rô được thiên thần đưa ra khá»i ngục.
10. Sau hai lần góa chồng, Bê-rê-ni-xê bá» ngưá»i chồng thứ ba để ở vá»›i ngưá»i anh là A-grÃp-pa II (ngưá»i ta đồn là yêu nhau) khi Phao-lô bị xét xá».
11. Vua Hê-rô-đê A-grÃp-pa II (khoảng năm 50 tá»›i năm 93 sau Công Nguyên) được bổ nhiệm để nghe lá»i biện há»™ cá»§a Phao-lô.
12. An-tô-ni-ô Phê-lÃch, ngưá»i đại diện Rô-ma kiểm soát vùng Giu-đê (khoảng năm 52 tá»›i năm 59 sau Công Nguyên), Phao-lô xét xá» và bị tù 2 năm, tá»›i khi có ngưá»i đại diện má»›i là Póc-xi-ô Phét-tô (khoảng năm 60 tá»›i năm 62 sau Công Nguyên), và Phao-lô kháng án lên Xê-da.
13. Dru-si-la bá» ngưá»i chồng thứ nhất để lấy Phê-lÃch, tổng trấn Rô-ma.
TRẦM THIÊN THU (theo CatholicExchange.com và BiblicalArchaeology.org)
Miá»n Giáng Sinh – 2019

