Sao lại có ta trên đ�i?

Nhi�u lúc chúng ta tự h�i: mình sinh ra trên đ�i để làm gì nhỉ? Tại sao lại “có� mình ở đây? Nếu như thế giới này không có mình, nó sẽ ra sao? Nếu mình chưa từng tồn tại, thì gia đình mình có khác đi không? … Những câu h�i kiểu này thư�ng mang đến cho chúng ta một cảm xúc chơi vơi nào đấy và mãi mãi, chúng ta sẽ chẳng bao gi� tìm ra được câu trả l�i thoả đáng. Lý do là vì “mình đã hiện diện ở đây rồi�, nên không có chuyện “mình không hiện hữu�, để có thể suy ra đi�u gì khác với khả thể đó.

Chúng ta nhận biết mình là ngư�i trong thân xác mà chúng ta đang thụ hưởng. Nói cách khác, chúng ta hiện diện trên đ�i qua thân xác này. Thân xác ấy chính là ta, và ta được nhận biết cũng như tiếp cận với thế giới qua nó. Nếu một ngày nào đó, thân xác này không còn thì dư�ng như ta cũng biến mất. Nhưng có bao gi� các bạn nghĩ, thân xác ấy từ đâu mà ra? Tại sao chúng lại có hình thù thế này? �i�u đầu tiên chúng ta phải chân nhận là chính chúng ta không thể làm ra mình. Chúng ta thành hình cùng với sự thành hình của thân xác, chứ chúng ta không hiện hữu trước nó để rồi tạo ra nó. (Nói đùa: nếu chúng ta làm ra nó, chắc là chúng ta đã khiến nó hoàn hảo hơn rất nhi�u rồi, phải không?). Cha mẹ đưa chúng ta vào đ�i, xương cốt máu thịt ta là được lãnh nhận từ cha mẹ. Nhưng xét cho cùng, h� cũng không phải là ngư�i “tạo dựng� nên chúng ta. Bào thai lớn lên như thế nào trong dạ mẹ, mẹ đâu có biết. Chín tháng mư�i ngày cưu mang, cũng là những tháng ngày hồi hộp, ch� đợi. Cha mẹ cố gắng cung cấp cho bào thai những môi trư�ng tốt nhất để hy v�ng là nó sẽ phát triển bình thư�ng, mạnh khoẻ, sau này sẽ đẹp đẽ, thông minh, ngoan ngoãn… Cha mẹ hy v�ng đi�u đó, chứ cha mẹ không có quy�n năng để biến nó thành thực tế như mình muốn.

Như thế, nói một cách văn hoa, chúng ta nợ Ai �ó thân xác và sự sống này. Chúng ta lãnh nhận từ Ai �ó hồng ân cao cả này. �ã từng có một khoảng th�i gian ta chưa tồn tại và rồi cũng sẽ có một khoảng th�i gian ta hết tồn tại. Khoảng hiện hữu của ta trong thế giới vật chất này chỉ là một quãng ngắn ngủi, chẳng thấm vào đâu. Ta vốn dĩ không cần phải tồn tại vì có ta hay không, m�i sự vẫn có và xoay vòng. Sự hiện hữu của ta không ảnh hưởng gì mấy đến sự hiện hữu của muôn loài. Nó không quyết định số phận của thế giới. Có chăng, nó chỉ đóng góp một chút, chút nh� nhoi nào đấy mà thôi!

Vốn không cần phải hiện hữu, nhưng Tạo Hoá đã cho ta hiện hữu. Ngài ban cho ta thân xác này và đặt để ta vào một khoảng th�i gian nào đó trong dòng chảy dài của lịch sử. Sự hiện hữu của ta có một giá trị nào đó hơn hẳn m�i loài cây c� hay động vật khác. Chính bản thân ta cũng cảm thấy đi�u đó mà không cần ai phải dạy bảo cho. Trong chúng ta, có một sự sống thần linh nào đó chảy tràn, được thể hiện qua cảm thức tôn giáo mà m�i con ngư�i, m�i th�i đại, m�i xã hội đ�u có. Quả vậy, ngay khi ý thức được, chúng ta đã biết là mình “có� ở đây rồi. Ta thấy mình đã là “con ngư�i�, nhưng ngư�i lớn cứ bảo ta phải cố gắng h�c tập và rèn luyện nhân cách để “nên ngư�i� hơn. Chữ “nên ngư�i hơn� làm chúng ta suy nghĩ! Nó có nghĩa là gì? Tại sao đã là ngư�i rồi mà phải trở nên ngư�i hơn nữa? Nó có vẻ muốn nói đến một hành trình tiến tới không ngừng nghỉ. Ngày nào ngư�i ta thôi nỗ lực phấn đấu, ngày đó “tính ngư�i� sẽ giảm đi, bớt “ngư�i� hơn. Và nếu chúng ta để ý, hình như “tính ngư�i� hệ ở một sự trưởng thành v� nhân cách, trong việc vận dụng đầy đủ và hiệu quả những năng lực đặc nét Tr�i ban, hơn là một sự to khoẻ v� thể lý hay giàu sang v� vật chất!

Chúng ta có một khởi đầu trong tiến trình hiện hữu và cũng có một đích đến trong việc “trở nên ngư�i hơn�. �ấng Tạo Hoá cho ta điểm xuất phát, để ta vươn đến cùng đích mà bởi đó ta được dựng nên. Con ngư�i nối kết với �ấng ấy qua hành vi ngợi khen, tôn kính và phụng sự, nghĩa là đặt mình hoàn toàn trong bàn tay của Ngài, trao dâng cho Ngài tr�n vẹn tâm tình mến yêu và quy hướng m�i sự v� Ngài với ý thức rằng ta hiện hữu là hiện hữu trong Ngài và cho Ngài. Việc chúng ta có mặt trên đ�i không phải là kết quả của một sự tình c� nào đấy, nhưng được kết tinh từ ý định của Tạo Hoá. Ngài muốn ta hiện hữu và trao ban cho chúng ta một sứ mạng để thực thi. Hành trình cuộc sống là hành trình khám phá ra sứ mạng đó và chu toàn nó.

Chúng ta thư�ng sợ sự thinh lặng và trạng thái “không làm gì�. Nhưng sự thinh lặng sẽ giúp chúng ta đi vào thế giới bên trong, và khám phá ra bản thân mình và một �ấng nào đó, giữa ta với Ngài có mối tương giao với nhau. Ta không thể tách ra kh�i Ngài vì bất cứ khi nào ta lìa xa Ngài, ta tự biến mình thành hư không. Càng gắn kết với Ngài, ta càng thấy mình được tròn đầy hơn, “ngư�i� hơn, sức sống thần linh trong ta sẽ dồi dào mãnh liệt hơn, cuộc đ�i của ta sẽ ý nghĩa hơn vì đã tìm thấy được điểm tựa cho vòng tuần hoàn bất tận của kiếp lưu vong này. Ngài chính là đích đến của ta, là nơi ta sẽ tiến v� bởi vì ta được dựng nên là để hướng v� Ngài và thụ hưởng sự sống nơi Ngài. Chính nét đẹp và vinh quang của Ngài thu hút ta, làm cho lòng ta sẽ chẳng bao gi� được mãn nguyện hoàn toàn khi chưa tìm gặp được �ấng đó.

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongten