LỜI CHÚA THỨ HAI SAU LỄ CHÚA BA NGÔI 2019 (17/6/2019) – (Mt 5, 38-42) – THÁNG THÁNH TÂM CHÚA GIÊSU

“THẦY BẢO CÁC CON: ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

BÀI ĐỌC I: 2 Cr 6, 1-10
“Chúng tôi chứng tỏ mình là những người phục vụ Thiên Chúa”.
Trích thư thứ hai của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.

Anh em thân mến, với tư cách là những người cộng sự với Chúa Giêsu, chúng tôi khuyên anh em đừng nhận lấy ơn của Thiên Chúa một cách vô ích. Quả thật Chúa phán: “Dịp thuận tiện đến, Ta đã nhậm lời ngươi, vào ngày cứu thoát, Ta đã cứu vớt ngươi”. Bây giờ là cơ hội thuận tiện, giờ đây là ngày cứu thoát. Chúng tôi không hề làm cớ cho ai phải vấp phạm, để công việc phục vụ của chúng tôi khỏi bị đàm tiếu. Nhưng trong mọi sự, chúng tôi chứng tỏ mình là những người phục vụ Thiên Chúa, với hết lòng kiên nhẫn: trong gian truân thiếu thốn, nguy khốn, đòn vọt, tù đày, biến loạn, khó nhọc, nhịn ăn, nhịn ngủ với lòng thanh khiết, am hiểu, đại lượng, dịu dàng, bằng sức mạnh Thánh Thần, bằng lòng yêu thương không giả dối, bằng lời chân thật, và bằng quyền năng Thiên Chúa; nhờ khí giới công chính bên tả bên hữu; trải qua vinh quang cũng như tủi nhục, tiếng xấu cũng như tiếng tốt, bị coi là phường bịp bợm, mặc dầu là chân thành; bị coi là vô danh, nhưng hằng được biết đến; bị coi là đang giẫy chết, nhưng này chúng tôi vẫn sống; bị coi như bị gia hình, mà nào đã chết đâu; bị coi như phải ưu sầu, nhưng chúng tôi vẫn luôn an vui; bị coi là kẻ nghèo túng, nhưng chúng tôi lại làm cho nhiều người được giàu có; bị coi như không có gì, nhưng chúng tôi làm chủ tất cả.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 97, 1. 2-3ab. 3cd-4
Đáp: Chúa đã công bố ơn cứu độ của Người (c. 2a).

Xướng:
1) Hãy ca mừng Chúa một bài ca mới, vì Người đã làm nên những điều huyền diệu. Tay hữu Người đã tạo cho Người cuộc chiến thắng, cùng với cánh tay thánh thiện của Người. – Đáp.
2) Chúa đã công bố ơn cứu độ của Người, trước mặt chư dân Người tỏ rõ đức công minh. Người đã nhớ lại lòng nhân hậu và trung thành, để sủng ái nhà Israel. – Đáp.
3) Khắp nơi bờ cõi địa cầu đã nhìn thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa chúng ta. Toàn thể địa cầu hãy reo mừng Chúa, hãy hoan hỉ, mừng vui và đàn ca. – Đáp.

ALLELUIA: 1 Sm 3, 9
Alleluia, alleluia! – Lạy Chúa, xin hãy phán, vì tôi tớ Chúa đang lắng tai nghe. Chúa có lời ban sự sống đời đời. – Alleluia.

PHÚC ÂM: Mt 5, 38-42
“Thầy bảo các con: đừng chống cự lại với kẻ hung ác”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Các con đã nghe bảo: ‘Mắt đền mắt, răng đền răng’. Còn Thầy, Thầy bảo các con: đừng chống cự lại với kẻ hung ác; trái lại, nếu ai vả má bên phải của con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa. Và ai muốn kiện con để đoạt áo trong của con, thì hãy trao cho nó cả áo choàng nữa. Và ai bắt con đi một dặm, thì con hãy đi với nó hai dặm. Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từ”.

Đó là lời Chúa.
___________________________________________

I/. BÀI SUY NIỆM (Mt 5, 38-42)

“THẦY BẢO CÁC CON: ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

Hôm nay thứ Hai tuần XI Thường niên, chúng ta lại được nghe Chúa Giêsu kiện toàn một luật nữa của Cựu ước: “LUẬT BÁO THÙ”.

Luật Môsê dạy rằng: “Các con đã nghe bảo: ‘Mắt đền mắt, răng đền răng’”.

‘MẮT ĐỀN MẮT, RĂNG ĐỀN RĂNG’

Rõ ràng Luật Môsê cho phép Báo thù. Nhưng BÁO THÙ TRONG MỘT GIỚI HẠN NHẤT ĐỊNH chứ không được báo thù tràn lan theo lòng thù hận của mình, chỉ trả thù tương xứng với những gì mình bị thiệt hại, chứ không được vượt qua mức đó.

“Mắt phải đền bằng mắt, răng phải đền bằng răng.

Như ta biết: Bộ luật cổ nhất của nhân loại là bộ luật của Hammurabi, vua cai trị Babylon khoảng gần 2.300 năm trước CN, qui định hễ ai gây thiệt hại hoặc thương tích cho người khác thế nào thì phải đền bù đúng y như vậy.

Luật ấy được lặp lại nhiều lần như nguyên tắc cơ bản cho luật Cựu Ước: “Mắt đền mắt, răng đền răng” (x. Xh 21,23-25; Lv 14,19-20; Đnl 19,21). Dù nó có cổ xưa thật, luật đó vẫn còn thể hiện ưu điểm của chế độ pháp trị là ngăn ngừa sự báo thù quá khích và tuỳ tiện.

Ta thấy rõ, mặc dù luật này có ưu điểm, nhưng nó lại chứa đầy nhược điểm.

Luật “Mắt đền mắt, răng đền răng” có khuynh hướng chiều theo bản tính tự nhiên của con người.

Tuy nhiên, chính vì con người muốn sống theo khuynh hướng tự nhiên, nên thế giới hôm nay mới không ngớt chiến tranh và đau khổ. Đánh phủ đầu là đánh trước khi người kia chưa kịp đánh mình. Trên thế giới mỗi ngày có biết bao vụ sát nhân chỉ vì một chút hờn oán.

Như ta thấy điển hình trong chiến tranh giữa Israen và Palestin hiện nay. Cứ mồi lần có trái rocket của nhóm Hồi giáo Hamas bắn vào lãnh thổ Israen là y như rằng sau đó có cuộc dội bom dữ dội của Israen xuống cao nguyên Golan đáp lại.

Vì thế cuộc chiến giữa Israen và Palestin là cuộc chiến không có hồi kết và nó cứ dai dẳng mặc dù có đã bao cuộc dàn xếp của các nước lớn, gây ra biết bao sự thiệt hại nhân mạng và vật chất của cả hai bên.

Như vậy ta thấy Luật “MẮT ĐỀN MẮT, RĂNG ĐỀN RĂNG” mặc dù là luật tiến bộ trong Cựu ước, nó ngăn ngừa sự trả thù quá mức và phải giới hạn bởi sự thiệt hại của mình.

Nhưng Luật đó không thể dung hợp trong thời Tân ước với LUẬT YÊU THƯƠNG của Chúa Giêsu.

Chính vì thế Chúa phải kiện toàn LUẬT BÁO THÙ để nó dung hợp với Luật Tân ước.

Chúa kiện toàn như sau:

“”THẦY BẢO CÁC CON: ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

Điều này cũng đồng nghĩa: KHÔNG ĐƯỢC BÁO THÙ.

Giáo huấn của Chúa thật khó chịu: Có thù mà không trả thì không đáng mặt quân tử. Với người đời, không những phải báo thù mà “quân tử trả thù mười năm cũng chưa muộn”.

Thánh Phaolô trong Thư Roma đã thấm nhuần giáo huấn của Chúa. Thánh Phaolô viết:

“Đừng để cho sự ác thắng được mình, nhưng hãy lấy thiện mà thắng ác” (Rm 12, 21).

Có nghĩa: Nếu muốn thắng cái ác, thì không thể dùng cái ác để thắng nó, vì khi dùng cái ác để thắng cái ác, sẽ phát sinh ra cái ác mới và cứ vậy mọi người sẽ bị lôi kéo nhau vào vòng xoáy không lối thoát, mà muốn thắng cái ác, ta phải dùng chính cái thiện.

Chưa hết, Chúa còn đưa ra những chỉ dẫn gây choáng nữa:

+ nếu ai vả má bên phải của con, thì hãy đưa má bên kia cho nó nữa.
+ Và ai muốn kiện con để đoạt áo trong của con, thì hãy trao cho nó cả áo choàng nữa.
+ Và ai bắt con đi một dặm, thì con hãy đi với nó hai dặm.
+ Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từ.

Ta thấy: “ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC” là tốt rồi, tránh đừng đối đầu với kẻ ác, tránh xa họ ra, là điều khôn ngoan.

Với những kẻ hung ác, như người ta thường nói: “Tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Chịu thua thiệt một chút cũng chẳng sao, còn hơn phải gánh lấy hậu quả thảm khốc.

Nhưng đằng này ta thấy Chúa còn dạy đi quá xa theo như người ta thường nghĩ.

Đoạn Tin Mừng hôm nay dễ bị đem ra nhạo cười, vì có vẻ nó dung túng sự ác và biểu lộ một tinh thần yếu hèn bạc nhược. Người ta hay nghĩ rằng nếu cứ sống theo tinh thần của Chúa Kitô thì hẳn kẻ ác sẽ tha hồ tác oai tác quái trong thế giới này.

Nếu hiểu kỹ hơn lời Chúa nói, ta thấy rất khó chịu:

“Nếu bị ai vả má bên phải, hãy đưa cả má kia ra nữa”. Bị vả má bên phải nghĩa là bị tát bằng mu bàn tay phải. Không phải là đau hơn, nhưng là nhục nhã hơn nhiều. Nay lai phải đưa thêm cái má bên kia nữa

“Nếu ai muốn kiện anh để lấy áo trong, hãy để cho hắn lấy cả áo ngoài nữa”.
Ở Đông phương, áo ngoài là quan trọng để chống cái lạnh ban đêm, nên nếu bị cầm cố, thì cũng phải trả lại cho người ta có cái mà đắp (Đnl 24, 13). Đưa cả áo trong lẫn áo ngoài cho kẻ kiện cáo mình là chấp nhận bị trần trụi và xấu hổ, nếu ai đó chỉ có một bộ thôi.

“Người bắt anh đi một dặm, hãy đi với người ấy hai dặm”. Môn đệ Đức Giêsu, trước những ép buộc không mấy chính đáng, chẳng những được mời ưng thuận, mà còn làm hơn cả điều bị ép buộc.

Ngay câu cuối cùng

“Ai xin, thì con hãy cho. Ai muốn vay mượn, thì con đừng khước từ.”, có nghĩa Chúa dạy ta: hãy mở lòng ra trước người xin, người muốn vay mượn, dù kẻ ấy là kẻ thù hay người không có khả năng hoàn trả.

Nhưng người đời thường có kinh nghiệm: cho vay mượn một là mất bạn, hai là mất tiền, có khi mất cả hai vì bị “quịt nợ”. Ai còn dám mở lòng quảng đại trong một xã hội lừa gạt, xảo trá như hiện nay.

Lời của Đức Giêsu hôm nay làm chúng ta choáng váng. Lời này không đòi dẹp bỏ hệ thống pháp luật, cảnh sát hay nhà tù.

Nhưng nếu các Kitô hữu cứ để cho Lời này thấm vào lòng từ từ, đời sống của họ sẽ được thay đổi một cách kỳ diệu, và bộ mặt thế giới sẽ đổi khác.

Hiền hậu, bao dung, quảng đại, đó là điều thế giới hôm nay thiếu trầm trọng. Gandhi, người say mê những câu Lời Chúa hôm nay, đã than phiền: “Tôi thích Đức Kitô của các anh, nhưng tôi không thích các Kitô hữu. Vì các Kitô hữu chẳng giống Đức Kitô mấy.” Chỉ mong chúng ta có trái tim hiền hậu giống Đức Kitô hơn

Như vậy từ LUẬT BÁO THÙ của Cựu ước, Chúa Kiện toàn bằng cách CẤM BÁO THÙ, đừng chống lại với kẻ hung ác. Chúa còn đi quá xa để Kitô hữu chúng ta có thể là con cái Cha trên trời.

Trong Bài đọc I, Trích thư thứ hai của Thánh Phaolô Tông đồ gửi tín hữu Côrintô.

Thánh Phaolô khuyên các tín hữu Côrintô như sau:

“Anh em thân mến, với tư cách là những người cộng sự với Chúa Giêsu, chúng tôi khuyên anh em đừng nhận lấy ơn của Thiên Chúa một cách vô ích”.

Kitô hữu chúng ta là người lãnh nhận muôn hồng ân của Chúa, vậy ta phải sống thế nào cho xứng với ơn Chúa.

Thánh Phaolô đã đưa ra gương sống của ngài là người phục vụ Thiên Chúa. Thánh Phaolô viết:

“Nhưng trong mọi sự, chúng tôi chứng tỏ mình là những người phục vụ Thiên Chúa, với hết lòng kiên nhẫn: trong gian truân thiếu thốn, nguy khốn, đòn vọt, tù đày, biến loạn, khó nhọc, nhịn ăn, nhịn ngủ với lòng thanh khiết, am hiểu, đại lượng, dịu dàng, bằng sức mạnh Thánh Thần, bằng lòng yêu thương không giả dối, bằng lời chân thật.

Người phục vụ Thiên Chúa phải là người đại lượng và dịu dàng, không những đừng để mình nuôi dưỡng sự thù hận, trả thù, nhưng luôn sống trong sự khoan dung độ lượng bằng chính sức mạnh của Thánh Thần.

Với một vài suy niệm ngắn ngủi trên, chúng ta cùng nhau bước vào Bài Tin mừng:
________________________________________

II/. BÀI CHIA SẺ (Mt 5, 38-42)

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG CÁC MÔN ĐỆ RẰNG: “CÁC CON ĐÃ NGHE BẢO: ‘MẮT ĐỀN MẮT, RĂNG ĐỀN RĂNG’

Như vậy, Luật Môsê cho phép trả thù, nhưng: TRẢ THÙ TƯƠNG XỨNG, CÓ GIỚI HẠN: “mắt chỉ đền bằng mắt, răng chỉ đền bằng răng” chứ không được đi quá mức đó.

Luật này được ghi rõ trong Sách Xuất hành:

Luật Báo thù của người Do Thái quy định như sau: “Nếu có nguy cơ tính mạng, thì ngươi phải lấy mạng đền mạng, mắt đền mắt, răng đền răng, tay đền tay, chân đền chân, bỏng đền bỏng, bầm đền bầm, sưng đền sưng” (Xh 21, 23-25). Luật này có cái tên là Luật TALIONIS

LUẬT TALIONIS

là luật xưa nhất trên thế giới, được tìm thấy trong Bộ Luật Hammurabi, khoảng 2250 BC. Luật này cũng được tìm thấy trong Cựu Ước ít là 3 lần (Xuất hành 21:23-25, Lev 24:19-20, Deut 19:21). Mấy điều quan trọng về Luật này cần lưu ý:

(1) Nó ngăn cấm việc gia tăng báo thù;
(2) Nó được thi hành bởi quan án và ngăn cấm việc báo thù cá nhân;
(3) Nó không được thi hành theo nghĩa đen, nhưng được tính bằng tiền bồi thường; và
(4) nó không phải là tất cả Luật của Cựu Ước, vì vẫn còn những luật yêu thương và tha thứ (Lev 19:18, Pro 25:21, Lam 3:30).

Sự tương bằng này có ý tránh sự báo thù quá mức của người này đối với người kia, vì tự bản thân luật đã định ra một mức cho phép. Như vậy, phải công bằng mà nói, Luật Báo thù của người Do Thái là một luật rất tiến bộ, so với thời chưa có luật và so với các dân tộc xung quanh, tức chỉ cho phép trả thù có giới hạn.

Nhưng ta thấy rõ, ngay người Do Thái đã không tuân thủ đúng luật này mà thường đi quá mức giới hạn.

“CÒN THẦY, THẦY BẢO CÁC CON: ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

Chúa Giêsu thấy rõ mối nguy hiểm của Luật TALIONIS này, Ngài muốn kiện toàn nó bằng cách đưa ra lời giáo huấn: “ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

“Đừng chống lại với kẻ ác được hiểu theo cả 2 nghĩa:

1/. Bây giờ mình không đủ khả năng và đủ lực để chống lại.

Trong trường hợp này, Chúa muốn người môn đệ phải loại bỏ ngay từ trong suy nghĩ việc báo thù, vì rất có thể sau này mình có điều kiện thì việc báo thù sẽ xảy ra. Như vậy ngay từ lúc mình đang yếu thế, cũng dẹp bỏ ngay ý nghĩ báo thù để nó không được manh nha lớn dần lên trong suy nghĩ và ước muốn.

2/. Bây giờ mình có đủ điều kiện để trả thù, thì càng không được trả thù.

Nhiều người nghĩ rằng: lời khuyên này của Chúa Giêsu cổ võ cho sự hèn nhát, yếu đuối và cam chịu. Họ cổ võ cho sự công bằng. Có thù thì phải trả, và chỉ cần trả đến mức giới hạn “ Mằt đền mắt, răng đền răng” là công bằng rồi.

Nhưng những người này đã lầm, vì Lời giáo huấn của Chúa Giêsu đề cao và cổ võ thái độ sống anh hùng. Chỉ có những ai sống anh hùng, mạnh mẽ, họ mới thắng nổi cái khuynh hướng của loài súc vật, mới vượt thắng được bản năng tự nhiên.

Còn nói về sự công bằng. Chúa muốn dạy cho các môn đệ bài học: Muốn đạt đến công bằng thì phải sống vượt quá sự công bằng. Ai chỉ dừng lại mức công bằng thì người đó không thể có sự công bằng, mà là một kẻ ác.

Vì thế chúa Giêsu dạy: “ĐỪNG CHỐNG CỰ LẠI VỚI KẺ HUNG ÁC”.

TRÁI LẠI, NẾU AI VẢ MÁ BÊN PHẢI CỦA CON, THÌ HÃY ĐƯA MÁ BÊN KIA CHO NÓ NỮA. VÀ AI MUỐN KIỆN CON ĐỂ ĐOẠT ÁO TRONG CỦA CON, THÌ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÁO CHOÀNG NỮA. VÀ AI BẮT CON ĐI MỘT DẶM, THÌ CON HÃY ĐI VỚI NÓ HAI DẶM. AI XIN, THÌ CON HÃY CHO. AI MUỐN VAY MƯỢN, THÌ CON ĐỪNG KHƯỚC TỪ”.

“TRÁI LẠI”.

Không những đừng chống cự lại kẻ hung ác mà còn phải làm ngược lại nữa.

Chúa Giêsu nêu ra một vài trường hợp cụ thể như sau:

1/. “NẾU AI VẢ MÁ BÊN PHẢI CỦA CON, THÌ HÃY ĐƯA MÁ BÊN KIA CHO NÓ NỮA”.

Ta để ý kỹ: Đức Giêsu nói má bên phải bị vả trước, khi má bên phải bị vả, tức nó bị tát bằng mu bàn tay phải của đối phương, điều này không nói là đau hơn so với tát bằng lòng bàn tay nhưng nó bị nhục hơn, vậy khi bị nhục nhã như vậy ta lại tự nguyện đưa thêm má bên trái nữa sao? Quá vô lý.

Giáo huấn này của Chúa thật khó nuốt, bởi vì nó đụng đến một bản năng sâu thẳm của chúng ta: bản năng trả thù!

Trên thập giá Chúa Giêsu minh họa cách sống động nhất cho giáo huấn này: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không ý thức việc họ làm.” (Lc 23,34). Mặt khác, sống theo giáo huấn này của Chúa Giêsu không có nghĩa là trở thành một tấm thảm chùi chân cho người ta mặc tình chà đạp. Người Kitô hữu phải biết thi hành sứ mạng ngôn sứ của mình bằng cách chất vấn sự dữ, sự bất công nơi người ta: “Nếu tôi nói sai, hãy chỉ cho thấy tôi sai chỗ nào, còn nếu tôi nói phải, sao lại đánh tôi?” (Ga 18,22).

2/. “AI MUỐN KIỆN CON ĐỂ ĐOẠT ÁO TRONG CỦA CON, THÌ HÃY TRAO CHO NÓ CẢ ÁO CHOÀNG NỮA”

CÔNG DỤNG CỦA CHIẾC ÁO NGOÀI (ÁO CHOÀNG):

Nó rất quan trọng để giúp người ta chống cái lạnh về ban đêm. Luật Cựu Ước có quy định rõ: cho dù có bị cầm cố, thì phải trả lại cho người ta chiếc áo ngoài, không được lấy. Tức nếu có bị xiết đồ, thì cũng phải chừa cái áo ngoài ra.

Sách Đệ Nhị Luật (Đnl 24, 13) có nói: “Anh phải đem trả lại đồ cầm cho người ấy khi mặt trời lặn; người ấy sẽ đắp áo choàng của mình mà ngủ, sẽ chúc phúc cho anh; anh sẽ là người công chính trước nhan Ðức Chúa, Thiên Chúa của anh”. Như vậy, nếu đưa cả áo trong và áo ngoài, người ấy sẽ bị trần trụi và điều này không còn gì nhục nhã hơn.

3/. “AI BẮT CON ĐI MỘT DẶM, THÌ CON HÃY ĐI VỚI NÓ HAI DẶM”.

Nước Do Thái dưới thời Đức Giêsu, bị đô hộ bởi Đế quốc Rôma, người Rôma có quyền bắt người Do Thái vác đồ cho lính, đây là điều bắt buộc.

Nếu chẳng may vận xui đưa đến, có ai bị bắt phải vác đồ đi một dặm, chằng lẽ lại tự nguyện đi hai dặm sao? Vác đồ cho lính là điều bị ép buộc, chẳng lẽ ta lại làm quá điều ép buộc?

4/. “AI XIN, THÌ CON HÃY CHO. AI MUỐN VAY MƯỢN, THÌ CON ĐỪNG KHƯỚC TỪ “.

Câu cuối của bài Tin mừng cũng làm cho ta phải suy nghĩ. Ông bà ta thường nói: “Khi cho vay mượn, thì một mất tiền, hai là mất bạn”. Nhất là trong thời buổi hiện nay, chuyện quỵt nợ diễn ra thường xuyên, làm cho người có lòng nhân ái muốn giúp kẻ khó khăn xem ra phải suy nghĩ lại.

Nhưng Đức Giêsu muốn chúng ta, là những môn đệ của Ngài, học nơi Ngài lòng bác ái, quảng đại trước những nhu cầu có thật của anh em. Mở lòng ra trước người xin, người muốn vay mượn, dù kẻ ấy là kẻ thù hay người không có khả năng hoàn trả.

KINH HÒA BÌNH:

Chúng ta hãy cầu xin bằng chính lời kinh hòa bình của thánh Phanxicô Assisi:

Lạy Chúa từ nhân, xin cho con biết mến yêu và phụng sự Chúa trong mọi người. Xin hãy dùng con như khí cụ bình an của Chúa, để con đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn u sầu.

Amen.
______________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.