Sự tích ném đá trên mạng

Có lẽ mỗi ngày chúng ta đ�u đ�c thấy ngư�i này, ngư�i kia bị ném đá. Hoặc, ta cũng từng đ�c những dòng status vui này: “Mình có làm gì đâu mà bị ném đá?�, hoặc “Xin đừng ném đá cuộc đ�i em!� �ó là những hiện tượng xảy ra trên không gian mạng. Vậy, đâu là sự tích của hiện tượng này?

Trước một hiện tượng hay một ngư�i gây ra lỗi lầm, cộng đồng mạng thư�ng nhao vào ném đá. G�i là ném đá vì những l�i bình luận, những l�i nhận xét không mấy tốt lành. Tệ hơn, đó là những l�i chửi rủa, lên án và xúc phạm ngư�i khác. Có ngư�i nói vui, những ngư�i ném đá là các “anh hùng bàn phím�, ném đá giấu tay.

Trước hiện tượng này, luôn có những ý kiến trái chi�u. Ngư�i phản đối cho rằng: “Khi bạn nói xấu ngư�i khác, tức là bạn bắt đầu một cuộc chiến. Một bước tiến đến gần chiến tranh, một cuộc tàn phá.� (Giáo Hoàng Phanxicô). Ngư�i ủng hộ tin rằng: “Sự văn minh khởi sự lần đầu khi một ngư�i giận dữ “ném� một l�i nói thay vì hòn đá.� (Sigmund Freud). Chúng ta khoan bàn chuyện đúng sai. Ở đây chúng ta xem bởi đâu có cụm từ nổi tiếng này?

Có lẽ cụm từ này không phải th�i Internet mới có. Từ nhi�u thế kỷ trước Công Nguyên, ngư�i Do Thái đã sử dụng từ này. Hơn thế nữa, đó là đi�u khoản được ghi trong sách luật, và được ngư�i ta áp dụng trong việc thi hành bản án tử hình. Nếu đ�c Kinh Thánh Cựu Ước, chúng ta thấy có những tội phải chết: giết ngư�i, bắt cóc, giao hợp với thú vật, đồng tính luyến ái, ngoại tình…đ�u phải bị tử hình. Tội nhân phải chịu những cơn mưa đá cho đến khi chết. �ó là luật của �ức Chúa mà ngư�i Do Thái luôn tuân thủ và truy�n lại cho con cháu. Nh� luật ấy mà kỷ cương và trật tự được giữ gìn trong cộng đồng Do Thái. Tới th�i đế quốc Rôma cai trị dân Do Thái (66 TCN–135 SCN), nước Do Thái còn có một loại tử hình khác là: bị đóng đinh vào thập giá. Chính �ức Giêsu chịu bản án này.

Sang th�i �ức Giêsu, dĩ nhiên luật ném đá không thay đổi trong cộng đồng Do Thái. �ức Giêsu xuất hiện như một �ấng có uy quy�n, và Ngài muốn kiện toàn l� luật. Trong sứ mạng đó, chính �ức Giêsu cũng vài lần suýt bị ngư�i ta ném đá. Vả lại, giới lãnh đạo Do Thái nhi�u lần thử �ức Giêsu trong thế lưỡng đao luận. Nghĩa là, h� đặt ra một trư�ng hợp và buộc �ức Giêsu phải phán quyết: tha hay phạt. Ví dụ, có lần h� đưa đến cho ngài một ngư�i phụ nữ ngoại tình (Ga 8,2-11). Chiếu theo luật, chúng ta phải ném đá hạng đàn bà này. Nếu tha, �ức Giêsu lỗi luật Cựu Ước, nếu phạt, �ức Giêsu đi ngược với l�i giảng v� lòng thương xót và yêu thương.

Trong câu chuyện ngư�i phụ nữ ngoại tình, chúng ta thấy rõ hơn sự tích ném đá. Ngư�i bị tố cáo đang ch� đợi cơn mưa đá, ngư�i vô tội hằn hằn sát khí ch� được ném đá. H� tự hào thực thi luật cha ông. Tuy nhiên, trong bối cảnh đó, �ức Giêsu chỉ viết trên đất (viết gì?). Sau cùng, vì h� h�i nhi�u quá nên �ức Giêsu trả l�i: “Ai vô tội thì ném đá ngư�i này đi.� H� vứt đá xuống đất mà đi, kẻ lớn đi trước, ngư�i nh� theo sau. Lúc này chỉ còn �ức Giêsu và ngư�i phụ nữ. �ức Giêsu nói: “Này chị, h� đâu cả rồi? Không ai lên án chị sao?� Ngư�i đàn bà đáp: “Thưa ông, không có ai cả.� �ức Giêsu nói: “Tôi cũng vậy, tôi không lên án chị đâu! Thôi chị cứ v� đi, và từ nay đừng phạm tội nữa!� Như vậy, chúng ta thấy �ức Giêsu không thích ném đá ngư�i ta!

Ném đá hoàn toàn có thật trong th�i xưa, kể cả th�i �ức Giêsu 2000 năm v� trước. Suốt dòng lịch sử, tiếc là con ngư�i vẫn luôn thích dùng l�i nói mà chỉ trích, lăng mạ, mắng nhiếc và khiêu khích đối phương. Thay vì nói l�i xây dựng, đối thoại chân thành, h� ném đá không thương tiếc. Bởi thế mà chiến tranh, hận thù và chia rẽ vẫn cứ lan tràn.

Khi không gian mạng lên ngôi, chúng ta thấy hiện tượng ném đá bùng nổ hơn. Thật dễ để chê bai một ai đó. Thật đơn giản để viết, chia sẻ một bài lăng nhục và trù dập ngư�i khác. �úng sai, hạ hồi phân giải! Tuy nhiên, hẳn là mỗi ngư�i phải có trách nhiệm trước những gì mình “ném� lên Internet. Bạn nghĩ sao, khi “ném đá� là thể hiện mình đang trong nhóm “GATO – ghen ăn tức ở� và “NATO – No action, talk only�? �ó là những “hội thích ném đá�. Nhà tâm lý cho rằng: “H� là những con ngư�i của ồn ào, năng nổ. Dễ hùng hổ trước sự im lặng và sống cá biệt của ngư�i khác. Và hành động thể hiện là ném đá một cách nhiệt tình�. Ngư�i tử tế chẳng hơi đâu thuộc một trong hai nhóm ấy, đúng không bạn?

Là ngư�i Công giáo, chúng ta được Giáo Hội hướng dẫn để thực thi những đi�u tốt đẹp trên Internet. “Tất cả m�i ngư�i sử dụng các phương tiện truy�n thông với quy�n tự do lựa ch�n của mình … [phải] tránh những gì nên cớ hay làm dịp cho h� bị thiệt hại v� phần thiêng liêng, hoặc có thể vì gương xấu mà làm cho ngư�i khác phải nguy hiểm, hoặc cản trở những việc truy�n thông tốt mà cổ vũ những truy�n thông xấu. �i�u này thư�ng xảy ra khi ngư�i ta bảo trợ cho những ngư�i khai thác những phương tiện này chỉ vì lý do lợi nhuận.� (Docat, số 43).

Như thế, sự tích ném đá xưa nay vẫn có. Báo động là nó đang trở thành nên một phong trào trên mạng hiện nay. Tùy chúng ta hành xử: ủng hộ hay phản đối. Nhưng bạn đừng quên: nếu cứ dừng lại để ném đá thì chúng ta chẳng đi xa được. Hơn nữa, ném đá khiến chúng ta bẩn tay và mất sức. Thay vì đi tìm đá để ném, sẽ tốt hơn, nếu ngư�i ta làm những việc hữu ích giúp cho đ�i, giúp cho ngư�i!

Giuse Phạm �ình Ng�c SJ

dongten