Một “Maria-Mađalêna� đặc biệt và ít được biết đến trong phim ảnh

Một trong các hình ảnh phụ nữ lớn trong Tân Ước, chứng nhân của sự Sống Lại của Chúa Kitô là nhân vật chính trong cuốn phim tiểu sử nhưng đậm sắc hư cấu. Sẽ được chiếu vào ngày 28 tháng 3 sắp tới, Maria-Mađalêna được xem như một phụ nữ trước khi là một đồ đệ, không bóng tối của tội.

Vượt lên tài năng đóng phim có chi�u kích sâu xa, nhi�u cảm hứng của nữ diễn viên được giải Oscar Rooney Mara (Song to song của Terrence Malick, Carol của Todd Haynes hay Milleniumcủa David Fincher), cuốn phim là l�i vinh danh không thể thiếu cho phụ nữ, ẩn dưới dạng một phim hư cấu, tác phẩm nói lên một thực tế xã hội ít được khai thác trong lãnh vực phim ảnh trước đây. Maria-Mađalêna và tất cả các phụ nữ như bà được khôi phục trong cuốn phim của nhà đạo diễn trẻ ngư�i Úc Garth Davis. Nghịch lý hay công bằng, cuốn phim này lại là một tác phẩm đồng sản xuất với công ty Weinstein Company, cuốn phim đưa chúng ta đến b� sông Giócđani và theo vết chân của Chúa Giêsu cho đến khi Ngài chết, cuốn phim dài hai gi�  với hình ảnh tuyệt đẹp quay ở đảo Sicile và ở �.

Thành phần diễn viên bén nhạy, không theo khuôn mẫu và tự do

Ở tầm cao với tham v�ng của mình, quan tâm trước hết đến chất lượng, nhà đạo diễn Garth Davis quay cuốn phim này với thành phần diễn viên ngoại hạng, cho chúng ta thấy nam diễn viên Joaquin Phoenix trong vai Chúa Giêsu, ngạc nhiên và mới mẻ, dù ít có tính cách chấn động như diễn viên Jim Caviezel trong phim Thương Khó của Chúa Kitô của đạo diễn Mel Gibson. Diễn viên Joaquin cùng một lúc phá vỡ và thăng hoa khía cạnh hình tượng của Chúa Kitô, đặt sự hiện diện và nhạy cảm của Ngài vào đúng chỗ. Nam diễn viên Tahar Rahim đóng vai Giuđa xúc động, theo cái nhìn của nhà thực hiện, có nghĩa là hơi khác với nhân vật được Thánh Kinh mô tả hay hình ảnh mà chúng ta thư�ng thấy từ trước đến nay. Ngoài ra còn có diễn viên Denis Ménochet trong vai �anien, ngư�i anh độc tài và che chở cho Maria-Mađalêna. Nghệ thuật diễn của các nghệ sĩ phải xác thực như mong muốn của đạo diễn nên ông để cho h� tùy hứng, vì thế đã làm cho nghệ thuật diễn xuất của h� thật xuất sắc. Theo nhi�u cách, nhà đạo diễn dành quy�n tự do trong giai điệu phim, và ông đã có được vị trí to lớn trong lãnh vực phim Kinh Thánh.

Nếu sự thiên vị của đạo diễn có vẻ như thấy rõ, vì đôi khi ông đã để cho Maria-Mađalêna có sức lôi cuốn mạnh hơn là Chúa Giêsu, và bà thấu hiểu v� thiêng liêng nhi�u hơn các đồ đệ khác, thì chuyện này không phải là không xứng đáng để làm, và cũng để đáp ứng cho nhu cầu khẩn cấp, làm cho phụ nữ có một địa vị ít mong manh hơn. H� hiểu nhau, không màu mè trong nhân tính và trong sự khác biệt riêng của h�. �ó là một quan hệ tuyệt v�i của tin tưởng, của tôn tr�ng, của bổ túc cho nhau; một cuộc gặp gỡ thinh lặng, hiển nhiên, được lộ ra bởi sự dàn dựng theo trực giác. 

Maria-Mađalêna được phục hồi trong th�i của mình

Maria-Mađalêna được biết nhi�u như cô gái điếm đi theo Chúa Giêsu, cô gái điếm được Ngài trừ bảy con quỷ, được giới thiệu qua các tự sắc gần đây của Giáo hội, gần nhất là năm 2016, phần đ� cập đến đ�i sống tội lỗi của bà đã được b�, thậm chí còn dứt khoát phủ nhận, nh� �ức Phanxicô. Theo ngài, bà nổi tiếng chỉ vì bà từ chối kết hôn và sinh con, đã nhi�u lần, bà quyết định đi theo một nhóm nam phái và chịu phép rửa tội bởi một ông không thuộc gia đình mình. �ó là những con quỷ mà bà bị cho là ngư�i bị quỷ ám.

Vào th�i đó, ngư�i đàn bà do thái không có quy�n cầu nguyện bên ngoài nơi th� phượng, cũng không được chính mình quyết định gì cho bất cứ ch�n lựa nào của mình trong đ�i, tóm lại, tinh thần của bà không thuộc v� bà, ngư�i phụ nữ không có quy�n gì trên đ�i sống của mình, cả đến cái chết của mình. Và đến th�i bây gi� vẫn còn, biết bao nhiêu phụ nữ vẫn còn đau khổ vì sự suy thoái của một xã hội như thế này, cùng một công việc, phụ nữ không được trả bằng số lương với nam giới, phụ nữ bị khai thác, biết bao nhiêu phụ nữ không được một ghi nhận nào cho sự can đảm của h�, cho tất cả m�i thứ, h� phải hài lòng với vai trò xã hội gán cho h�?

Maria-Mađalêna và còn hơn thế, Chúa Giêsu Kitô cùng với bà đã đi trước th�i đại trong việc cần thiết phải cho ngư�i phụ nữ đúng chỗ của h�, một vai trò, một sự công nhận, nếu không ngang nhau, dù sao thì cũng không phải kém phần quan tr�ng hơn đàn ông. �ạo diễn Garth Davis rõ ràng là mong muốn nói lên sự dũng cảm của nhân vật nữ hiện thân như nữ đồ đệ đầu tiên của Chúa Kitô, đã quá lâu bị khinh bỉ trong phẩm giá của mình bởi những giả thiết không có cơ sở, ngay cả trong lòng một thể chế nhạy cảm với hoàn cảnh của ngư�i phụ nữ. �ó là một nỗ lực phi thư�ng mà nhà đạo diễn trẻ thực hiện và đây cũng là l�i ca ngợi thực tế. Khi mẹ của Chúa Kitô nói với nữ đồ đệ của con trai mình “Ngài luôn làm chuyện ngược đ�i như thế ngay từ khi Ngài còn nh��, đó là l�i nói của ngư�i mẹ trần thế, và chúng ta quên rằng một ngư�i mẹ như thế cũng có thể tồn tại ngoài đ�i như thế, ngoài vị thế hết mực thiêng liêng và ôi, đau đớn biết chừng nào.

Không có một lúc nào nữ diễn viên Rooney Mara t� ra là ngư�i phụ nữ hấp dẫn, qua tài diễn xuất tế nhị, cô làm cho nhân vật của mình vừa mang nét huy�n bí, vừa có quyết tâm và vừa tự do. Nhà đạo diễn Garth Davis không dựa trên các phúc âm ngụy tạo, trong đó h� cho Maria-Mađalêna là vợ của Chúa Kitô. Ở đây bà bổ túc cho vai trò của Thánh Phêrô, thân thể của Giáo hội để chủ yếu nói lên phần tinh thần. Chính vì thế mà Chúa Giêsu gởi cả hai vào sa mạc, biết rằng h� khác nhau nhưng không thể tách biệt. 

Như thế Nước tr�i tìm ở đâu?

Vẫn còn xót thương nghi ng� đôi khi quá hiện diện trong đức tin của các đồ đệ, nhất là của Phêrô và Giuđa, nhưng cũng nằm trong ý muốn của nhà thực hiện phim, muốn nắm bắt sự thật của th�i điểm Lịch sử, đôi khi rất nhân bản, và của lý do thật sự thúc đẩy h� đi theo Chúa Kitô. Như thế ít nhất cũng là xứng đáng, hơn là để vào đó những từ ngữ có tính cách quá giáo huấn và không thật. H� còn muốn có bằng chứng thêm, hy v�ng ở Nước Tr�i mà Chúa Giêsu nói với h� rất nhi�u, nhưng h� không hiểu Ngài muốn nói đến một thực tế vô hình, không chạm được và không thể xem như chuyện ma thuật. Ngoài ra, h� còn hy v�ng ngư�i dân sẽ được cứu, được giải thoát kh�i nạn nghèo khổ, nạn đói. Trong chi�u hướng này, nhà thực hiện và các diễn viên qua nghệ thuật diễn xuất đã xây dựng các nhân vật của h� một cách phi thư�ng. Tuy nhiên cuốn phim vẫn là một phim hư cấu, chúng ta không thấy tr�n tính xác thực của Sách Thánh, nhất là trong các đối thoại. Nhưng không vì vậy mà cuốn phim thiếu phần hấp dẫn. Sự hư cấu ở đây thăng hoa cho đ�i sống hàng ngày hay những gì đã bị b� qua, tất cả đ�u đơn giản.

Cuốn phim muốn nhấn mạnh đến địa vị của Maria-Mađalêna giữa các đồ đệ, vì thế đi�u cần thiết là phải thoát ra trí tưởng tượng tập thể. Còn v� vai Chúa Giêsu, diễn viên Joaquin Phoenix thể hiện tính mong manh, như thể Con Thiên Chúa chỉ thể hiện thiên tính của mình qua sứ mạng, qua trực giác, qua tâm hồn duy nhất của mình, chứ không qua sức mạnh của một chiến binh. Ngài giảng dạy, Ngài chữa lành, Ngài cứu thoát ngay khi Ngài có thể, với tất cả tấm lòng khiêm tốn của mình. Và tính mong manh của Ngài chỉ là hình ảnh của chúng ta và của tất cả những ai Ngài cưu mang. Chúa Giêsu ở đây không phải là hình ảnh của một ngư�i không lay chuyển, vô cảm, Ngài là con ngư�i. Nhưng tất cả suy nghĩ của Ngài đ�u thuộc v� Cha của Ngài mà Ngài dạy các đồ đệ cầu nguyện với Chúa Cha.

Maria-Mađalêna cuối cùng là ngư�i phụ nữ bổ sung tuyệt v�i cho sứ mạng, không những là bình đẳng với đàn ông, nhưng còn là sứ mạng phụ nữ cho chính mình, đáng kính, mạng tr�n tất cả ý nghĩa của mình trong quan hệ với nam giới, trong vai của mình, đôi khi bị che giấu, ít được biết nhưng thiết yếu, mà không một ngư�i đàn ông nào có thể gánh lấy, cũng như ngư�i phụ nữ không thể cho rằng mình giữ vai trò của ngư�i đàn ông trong tính cá biệt của h�. Maria-Mađalêna hiểu, tình yêu và lòng trắc ẩn là các khí cụ để biến đổi từ bên trong cũng như ngoài xã hội, và đó là chìa khóa Nước Tr�i.

Trong nghĩa này, nhà đạo diễn Garth Davis không quên l�i kêu g�i của Chúa cho từng đồ đệ của mình: “Từ b� tất cả m�i sự và theo Ta�. Ông cho chúng ta một cuốn phim v� sự thấu hiểu thế nào là Nước Tr�i, ván bài đặt cược ở đây là thiết yếu mang lại cho sứ điệp thiêng liêng tính của nó: sức mạnh chỉ nằm trong chính trái tim của chúng ta với đi�u kiện mỗi ngư�i tiến bộ trong cõi nội tâm của mình. Tác phẩm điện ảnh này không đòi h�i phải biến đổi, phải chấn động, nó chỉ muốn nói: “Hãy nghe, rồi hãy tìm�.

Marta An Nguyễn dịch

Phanxic0vn