Dụ ngôn Ngưá»i quản lý bất lương.
“CON CÃI ÄỜI NÀY KHI Äá»I XỬ VỚI Äá»’NG LOẠI THÃŒ KHÔN KHÉO HÆ N CON CÃI Sá»° SÃNG”.
BÀI ÄỌC I: Rm 15, 14-21
“Tôi là ngưá»i giúp việc cá»§a Äức Giêsu Kitô nÆ¡i các ngưá»i Dân ngoại để cá»§a lá»… Dân ngoại được Chúa chấp nháºn”.
TrÃch thư Thánh Phaolô Tông đồ gá»i tÃn hữu Rôma.
Anh em thân mến, phần tôi, tôi tin chắc rằng anh em có đầy thiện cảm, và đầy má»i sá»± hiểu biết, cho nên anh em có thể khuyên bảo lẫn nhau. Nhưng tôi đã viết thư nà y cho anh em có phần khá bạo dạn, có ý nhắc nhá»§ anh em nhá»› lại: nhỠân sá»§ng Thiên Chúa đã ban cho tôi trở nên ngưá»i giúp việc cá»§a Äức Giêsu Kitô nÆ¡i các Dân ngoại, gánh lấy thiên chức rao giảng Tin Mừng, ngõ hầu cá»§a lá»… Dân ngoại được chấp nháºn và được thánh hoá trong Thánh Thần.
Bởi váºy trong Äức Giêsu Kitô, tôi có thể tá»± hà o trước mặt Thiên Chúa. Vì chưng tôi không dám nói Ä‘iá»u gì ngoà i việc Äức Kitô dùng tôi là m cho dân ngoại vâng phục, bằng ngôn ngữ cÅ©ng như bằng hà nh động, nhá» những phép lạ, những việc phi thưá»ng và quyá»n lá»±c cá»§a Thánh Thần. Bởi thế, từ Giêrusalem và miá»n chung quanh cho đến Illyricô, tôi đã rao giảng đầy đủ Tin Mừng cá»§a Äức Kitô.
Như thế, tôi đã rao giảng Tin Mừng nà y, không phải ở những nÆ¡i đã kêu cầu danh Äức Kitô, để tránh khá»i xây dá»±ng trên ná»n móng kẻ khác đã đặt, nhưng tôi hà nh động như lá»i đã chép: “Những ai chưa há» nghe loan báo vá» Ngưá»i, thì sẽ xem thấy Ngưá»i; và những ai chưa há» nghe nói vá» Ngưá»i, thì sẽ hiểu biết Ngưá»i”.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Tv 97, 1. 2-3ab. 3cd-4
Chúa đã công bố Æ¡n cứu độ cá»§a Ngưá»i trước mặt chư dân (x. c. 2b).
A=Hãy ca mừng Chúa má»™t bà i ca má»›i, vì Ngưá»i đã là m nên những Ä‘iá»u huyá»n diệu. Tay hữu Ngưá»i đã tạo cho Ngưá»i cuá»™c chiến thắng, cùng vá»›i cánh tay thánh thiện cá»§a Ngưá»i.
B=Chúa đã công bố Æ¡n cứu độ cá»§a Ngưá»i, trước mặt chư dân, Ngưá»i tá» rõ đức công minh. Ngưá»i đã nhá»› lại lòng nhân háºu và trung thà nh, để sá»§ng ái nhà Israel.
A=Khắp nơi bỠcõi địa cầu đã nhìn thấy ơn cứu độ của Thiên Chúa chúng ta. Toà n thể địa cầu hãy reo mừng Chúa, hãy hoan hỉ, mừng vui và đà n ca.
A+B= Chúa đã công bố Æ¡n cứu độ cá»§a Ngưá»i trước mặt chư dân (x. c. 2b).
ALLELUIA: Pl 2, 15-16
-Anh em hãy tÃch trữ lá»i ban sá»± sống, anh em hãy chiếu sáng như những vì sao ở giữa thế gian. – Alleluia.
BÀI TIN MỪNG: Lc 16, 1-8
“Con cái Ä‘á»i nà y khi đối xá» vá»›i đồng loại thì khôn khéo hÆ¡n con cái sá»± sáng”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Má»™t ngưá»i phú há»™ kia có má»™t ngưá»i quản lý; và ngưá»i nà y bị tố cáo đã phung phà cá»§a chá»§. Ông chá»§ gá»i ngưá»i quản lý đến và bảo rằng: ‘Tôi nghe nói anh sao đó. Anh hãy tÃnh sổ công việc quản lý cá»§a anh, vì từ nay anh không thể là m quản lý nữa’. Ngưá»i quản lý thầm nghÄ© rằng: ‘Tôi phải là m thế nà o, vì chá»§ tôi cất chức quản lý cá»§a tôi? Cuốc đất thì không nổi, ăn mà y thì hổ ngươi. Tôi biết phải liệu thế nà o để khi mất chức quản lý thì sẽ có ngưá»i đón tiếp tôi vá» nhà há»’.
“Váºy anh gá»i từng con nợ cá»§a chá»§ đến và há»i ngưá»i thứ nhất rằng: ‘Anh mắc nợ chá»§ tôi bao nhiêu?’ Ngưá»i ấy đáp: ‘Má»™t trăm thùng dầu’. Anh bảo ngưá»i ấy rằng: ‘Anh hãy lấy văn tá»±, ngồi xuống mau mà viết lại năm mươi’. Rồi anh há»i ngưá»i khác rằng: ‘Còn anh, anh mắc nợ bao nhiêu?’ Ngưá»i ấy đáp: ‘Má»™t trăm giạ lúa miến’. Anh bảo ngưá»i ấy rằng: ‘Anh hãy lấy văn tá»± mà viết lại: tám mươi’.
“Và chá»§ khen ngưá»i quản lý bất lương đó đã hà nh động cách khôn khéo: vì con cái Ä‘á»i nà y, khi đối xá» vá»›i đồng loại, thì khôn khéo hÆ¡n con cái sá»± sáng”.
Äó là lá»i Chúa.
___________________________
GIỚI THIỆU CÃC BÀI ÄỌC:
TRONG BÀI ÄỌC I TrÃch thư Thánh Phaolô Tông đồ gá»i tÃn hữu Rôma, Trình thuáºt hôm nay là phần kết thúc Thư Rôma, Thánh Phaolô đã phải thú nháºn: “tôi đã viết thư nà y cho anh em có phần khá bạo dạnâ€.
Thánh Phaolô phải nhấn mạnh đến Sứ vụ cá»§a mình, chÃnh ông đã được Thiên Chúa chá»n để rao giảng Tin mừng cho dân ngoại, đó là sá»± chÃnh danh, Phaolô viết: “nhỠân sá»§ng Thiên Chúa đã ban cho tôi trở nên ngưá»i giúp việc cá»§a Äức Giêsu Kitô nÆ¡i các Dân ngoại, gánh lấy thiên chức rao giảng Tin Mừng, ngõ hầu cá»§a lá»… Dân ngoại được chấp nháºn và được thánh hoá trong Thánh Thần.â€
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Luca, Chúa Giêsu khen ngưá»i quản gia bất lương đã biết thu phục nhân tâm cách khôn khéo, cho dẫu phải dùng cá»§a cải cá»§a ngưá»i khác. Mục Ä‘Ãch cá»§a ngưá»i quản gia là để các con nợ đối xá» vá»›i mình cách tốt đẹp sau nà y.
(theo Lm. Anthony Äinh Minh Tiên, OP)
Chúng ta bắt đầu bước và o Bà i Tin mừng:
___________________________
BÀI CHIA SẺ (Lc 16, 1-8).
Bá»I CẢNH BÀI TIN MỪNG:
Hôm nay thứ Sáu tuần XXXI Thưá»ng niên, Phụng vụ đưa chúng ta bước và o Chương 16 Phúc âm Luca.
Như sẽ thấy, trong Chương 16, Luca nhấn mạnh đến chá»§ đỠTIỀN BẠC và ta phải có thái độ nà o đối vá»›i tiá»n bạc và phải sá» dụng tiá»n bạc thế nà o cho đúng vá»›i ý Chúa.
Bà i Tin mừng hôm nay, là dụ ngôn NGƯỜI QUẢN Là BẤT LÆ¯Æ NG, má»™t dụ ngôn kinh Ä‘iển chỉ có trong Phúc âm Luca.
Kết thúc Bà i tin mừng là một câu khen của Chúa Giêsu dà nh cho anh chà ng quản lý bất lương nà y.
“VÀ CHỦ KHEN NGƯỜI QUẢN Là BẤT LÆ¯Æ NG ÄÓ Äà HÀNH ÄỘNG CÃCH KHÔN KHÉO: VÃŒ CON CÃI ÄỜI NÀY, KHI Äá»I XỬ VỚI Äá»’NG LOẠI, THÃŒ KHÔN KHÉO HÆ N CON CÃI Sá»° SÃNG”. (Lc 16, 8).
Trong câu khen nà y có 2 điểm mà ta phải chú ý:
1/. Äiểm thứ nhất:
Chá»§ không khen sá»± bất lương cá»§a ngưá»i quản lý, mà khen “Äà HÀNH ÄỘNG CÃCH KHÔN KHÉOâ€.
Có nghÄ©a, sá»± bất lương bao giá» cÅ©ng đáng trách và lên án, không ai khen cả. Nhưng cách hà nh động cá»§a anh ta, cách tÃnh toán cá»§a anh trước khi bị sa thải thì lại đáng khen ngợi.
Cách hà nh sỠđó đã được Chúa Giêsu gá»i Ä‘Ãch tên là KHÔN KHÉO.
2/. Äiểm thứ hai:
Chúa Giêsu đã so sánh “CON CÃI ÄỜI NÀY†và “CON CÃI Sá»° SÃNG†trên 2 phương diện:
a/. TRÊN CÃCH Äá»I XỬ VỚI Äá»’NG LOẠI,
Thì rõ rà ng “con cái Ä‘á»i nà y†khôn ngoan hÆ¡n “con cái sá»± sángâ€, vì con cái sá»± sáng luôn sống chân thà nh và đơn sÆ¡, nhiá»u khi còn khù khá» nữa. Khó mà nghÄ© ra được những lắt léo như váºy.
b/. TRÊN PHÆ¯Æ NG DIỆN TÂM LINH, NƯỚC TRỜI
“con cái sá»± sáng†sẽ khôn ngoan hÆ¡n “con cái Ä‘á»i nà y, vì há» luôn nghÄ© đến phần rá»—i Ä‘á»i Ä‘á»i, nó vÄ©nh cá»u và bất biến, má»™t cái nhìn rất xa. Là m sao “con cái Ä‘á»i nà y†lại có cái nhìn xa như váºy, khi há» chỉ chú ý đến những gì tạm bợ, nhất thá»i và trước mắt.
Khi đưa ra dụ ngôn nà y, Chúa Giêsu cÅ©ng muốn “con cái sá»± sáng†hãy há»c cách hà nh xá» khôn ngoan cá»§a “con cái Ä‘á»i nà y†cho phần rá»—i cá»§a mình sau nà y.
Äó là bối cảnh Bà i Tin mừng hôm nay.
Chúng ta bắt đầu đi và o Bà i Tin mừng:
__________________________
DỤ NGÔN NGƯỜI QUẢN Là BẤT LÆ¯Æ NG:
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÃN CÙNG CÃC MÔN ÄỆ RẰNG: “MỘT NGƯỜI PHÚ HỘ KIA CÓ MỘT NGƯỜI QUẢN LÃ; VÀ NGƯỜI NÀY BỊ Tá» CÃO ÄÃ PHUNG PHà CỦA CHỦ.
ÔNG CHỦ GỌI NGƯỜI QUẢN Là ÄẾN VÀ BẢO RẰNG: ‘TÔI NGHE NÓI ANH SAO ÄÓ. ANH HÃY TÃNH Sá»” CÔNG VIỆC QUẢN Là CỦA ANH, VÃŒ TỪ NAY ANH KHÔNG THỂ LÀM QUẢN Là Ná»®A’.
NGƯỜI QUẢN Là THẦM NGHĨ RẰNG: ‘TÔI PHẢI LÀM THẾ NÀO, VÃŒ CHỦ TÔI CẤT CHỨC QUẢN Là CỦA TÔI? CUá»C ÄẤT THÃŒ KHÔNG Ná»”I, Ä‚N MÀY THÃŒ Há»” NGÆ¯Æ I. TÔI BIẾT PHẢI LIỆU THẾ NÀO ÄỂ KHI MẤT CHỨC QUẢN Là THÃŒ SẼ CÓ NGƯỜI ÄÓN TIẾP TÔI VỀ NHÀ HỌ’.
“MỘT NGƯỜI PHÚ HỘ KIA CÓ MỘT NGƯỜI QUẢN LÃâ€.
Luca giá»›i thiệu 2 nhân váºt trong dụ ngôn: ông Phú há»™ (ông chá»§) và ngưá»i quản lý cá»§a ông.
Cái chức quản lý thì ai cÅ©ng hiểu, đó là ngưá»i thay mặt chá»§ để Ä‘iá»u hà nh tất cả, Ä‘iá»u hà nh kẻ ăn ngưá»i ở trong nhà và ngay cả gia sản cá»§a chá»§. Má»™t ngưá»i có quyá»n hà nh rất lá»›n.
Má»i quyết định cá»§a anh ta cÅ©ng là quyết định cá»§a chá»§, vì anh ta hà nh xá» theo ý chá»§. Anh ta có toà n quyá»n trong má»i giao dịch là m ăn và nhiệm vụ cá»§a ngưá»i quản lý là phải là m sao sinh lá»i cho chá»§, cho gia sản cá»§a ông ngà y cà ng già u thêm.
Nhưng cái chức quản lý ở xã há»™i Do Thái thá»i Chúa Giêsu có má»™t đặc Ä‘iểm, đó là KHÔNG CÓ LÆ¯Æ NG.
Äây chÃnh là nguyên nhân cá»§a má»i nguyên nhân trong Bà i Tin mừng nà y.
Kể ra cÅ©ng lạ: Không có lương thì ngưá»i ta sống bằng gì? Chẳng lẽ “cứ ăn cÆ¡m nhà đi vác tù và hà ng tổng saoâ€.
Tháºt ra anh Quản lý vẫn sống được, vì anh ta được hưởng hoa hồng là số phần trăm trên má»—i giao dịch anh ta thá»±c hiện.
Có nghÄ©a, giả sá» anh mua bán được món hà ng nà o đó, thì anh có quyá»n bá» túi má»™t số phần trăm trong tiá»n lá»i kiếm được. Số phần trăm nà y do chá»§ ấn định. Cà ng giao dịch nhiá»u, anh ta cà ng già u. Äây chÃnh là cách anh ta “mượn đầu heo nấu cháoâ€, dùng tiá»n bạc cá»§a chá»§ để là m già u cho mình.
Như như váºy cả 2 bên cùng có lợi. Anh Quản lý sẽ hăng hái và nhiệt tình trong công việc, còn chá»§ thì không phải lo lắng gì vì đã có ngưá»i lo lắng cho mình rồi.
ChÃnh vì thế mà Luca viết: “VÀ NGƯỜI NÀY BỊ Tá» CÃO Äà PHUNG PHà CỦA CHỦâ€.
Con ngưá»i luôn có lòng tham, đồng tiá»n dá»… là m cho má» mắt. Anh quản lý nà y chắc đã lem nhem tiá»n cá»§a chá»§ mà chá»§ không biết. Nhưng có ngưá»i biết và muốn triệt hạ anh ta nên đã tố cáo vá»›i chá»§.
“’TÔI NGHE NÓI ANH SAO ÄÓâ€.
Äây là cách nói tế nhị cá»§a chá»§, chá»§ không muốn nói ra những việc là m xấu xa cá»§a ngưá»i quản lý. Chỉ cần nói váºy là đủ hiểu rồi, nó đồng nghÄ©a vá»›i “đuổi việc, sa thảiâ€.
“CUá»C ÄẤT THÃŒ KHÔNG Ná»”I, Ä‚N MÀY THÃŒ Há»” NGÆ¯Æ Iâ€.
Có lẽ anh ta sinh ra Ä‘á»i chỉ là m việc quản lý, cái nghiệp cá»§a anh ta là thế, nên những việc phải dùng đến sức thì không hợp và “ăn mà y†lại cà ng không thÃch hợp vì nó liên quan đến sÄ© diện.
TÔI BIẾT PHẢI LIỆU THẾ NÀO ÄỂ KHI MẤT CHỨC QUẢN Là THÃŒ SẼ CÓ NGƯỜI ÄÓN TIẾP TÔI VỀ NHÀ HỌ’
Ngưá»i quản lý trong Dụ ngôn nà y Ä‘ang có vấn đỠđối vá»›i chá»§, Thánh Luca nói rõ: “ngưá»i nà y bị tố cáo đã phung phà cá»§a chá»§â€. Như váºy khi bị chá»§ gá»i đến, anh ta nắm chắc mình sẽ bị Ä‘uổi việc. Trước má»™t tương lai u ám Ä‘ang hiện ra, ngưá»i Quản lý phải lợi dụng cÆ¡ há»™i còn và i phút ngắn ngá»§i tại chức để tÃnh toán cho tương lai cá»§a mình sau nà y.
Nên nhá»› lúc nà y anh ta vẫn là ngưá»i quản lý nên có toà n quyá»n.
“VẬY ANH GỌI TỪNG CON NỢ CỦA CHỦ ÄẾN VÀ HỎI NGƯỜI THỨ NHẤT RẰNG: ‘ANH MẮC NỢ CHỦ TÔI BAO NHIÊU?’ NGƯỜI ẤY ÄÃP: ‘MỘT TRÄ‚M THÙNG DẦU’. ANH BẢO NGƯỜI ẤY RẰNG: ‘ANH HÃY LẤY VÄ‚N Tá»°, NGá»’I XUá»NG MAU MÀ VIẾT LẠI NÄ‚M MÆ¯Æ I’.
Rá»’I ANH HỎI NGƯỜI KHÃC RẰNG: ‘CÃ’N ANH, ANH MẮC NỢ BAO NHIÊU?’ NGƯỜI ÃY ÄÃP: ‘MỘT TRÄ‚M GIẠLÚA MIẾN’. ANH BẢO NGƯỜI ẤY RẰNG: ‘ANH HÃY LẤY VÄ‚N Tá»° MÀ VIẾT LẠI: TÃM MÆ¯Æ I’
Trong việc kinh doanh, nhất là trong vấn đỠcho vay, ngưá»i quản lý được phép kê thêm phần lãi và ông được hưởng phần lãi nà y. Ngưá»i quản lý trong dụ ngôn bảo những con nợ sá»a lại số nợ trong văn tá»±. Những phần bá» Ä‘i đó là phần lãi mà lẽ ra chÃnh ông được hưởngâ€.
“Má»™t trăm thùng dầu’….. ‘Anh hãy lấy văn tá»±, ngồi xuống mau mà viết lại năm mươi’ …… “Má»™t trăm giạ lúa miến ……… ‘Anh hãy lấy văn tá»± mà viết lại: tám mươi.
Như váºy ta phải hiểu 2 con nợ nà y ban đầu chỉ vay mượn 50 thùng dầu, 80 giạ lúa thôi. Nhưng khi là m văn tá»±, ngưá»i quản lý bắt ghi 100 thùng dầu, 100 giạ lúa. Không đồng ý thì thôi, còn đồng ý thì phải là m văn tá»±. Số kê khống lên như váºy, ngưá»i quản lý có quyá»n, vì đó là phần lá»i anh được hưởng.
Bây giá» là lúc phải ghi lại cho đúng vá»›i ban đầu, có nghÄ©a ngưá»i quản lý chấp nháºn mất số lợi đó.
Giảm số nợ nhưng chẳng thiệt hại cho chá»§, mà chỉ có lợi cho con nợ. Phần thiệt hại đó thuá»™c vá» ngưá»i quản lý. Ông sẵn sà ng hy sinh phần lãi đó để đổi lấy tình thân vá»›i ngưá»i khác, nhằm lo cho tương lai ông sau nà y.
Hà nh động của anh quản lý nà y không phải là bất lương, anh ta chỉ bất lương với những gì trong quá khứ thôi, còn bây giỠlà khôn ngoan và ông chủ anh khen anh vì anh khéo léo, biết sỠdụng những gì mình đang có để lo cho tương lai.
“VÀ CHỦ KHEN NGƯỜI QUẢN Là BẤT LÆ¯Æ NG ÄÓ Äà HÀNH ÄỘNG CÃCH KHÔN KHÉO: VÃŒ CON CÃI ÄỜI NÀY, KHI Äá»I XỬ VỚI Äá»’NG LOẠI, THÃŒ KHÔN KHÉO HÆ N CON CÃI Sá»° SÃNG”.
Äây là câu kết luáºn cá»§a Chúa Giêsu.
Có lẽ độc giả cảm thấy khó hiểu vì dưá»ng như Chúa Giêsu muốn đưa ngưá»i “quản lý bất lương†nà y ra là m gương trong khi có bằng chứng rõ rà ng anh ta đã lem nhem tiá»n bạc cá»§a chá»§ mình.
Chúng ta khó hiểu và khó chịu cÅ©ng đúng vì Chúa Giêsu từng phê phán những ai coi tiá»n cá»§a là m cùng Ä‘Ãch cuá»™c Ä‘á»i và gá»i há» là ngu xuẩn khi chỉ hưởng thụ cá»§a cải chóng qua Ä‘á»i nà y mà không lo tìm kiếm hạnh phúc vững bá»n là chÃnh Thiên Chúa, vì không phải “mạng sống con ngưá»i được bảo đảm nhá» cá»§a cải đâu†(Lc 12,15).
Thực ra Chúa không khen sự bất lương của anh ta trong quá khứ mà Ngà i khen sự khôn ngoan của anh ta trong hiên tại.
“VÃŒ CON CÃI ÄỜI NÀY, KHI Äá»I XỬ VỚI Äá»’NG LOẠI, THÃŒ KHÔN KHÉO HÆ N CON CÃI Sá»° SÃNGâ€
Với con cái sự sáng,
Äó là các môn đệ và cả chúng ta nữa là những ngưá»i tin và đi theo Äức Giêsu. Qua dụ ngôn nà y, Chúa Giêsu muốn dạy cho con cái sá»± sáng má»™t bà i há»c, đó là cÅ©ng phải có sá»± Khôn ngoan như ngưá»i quản lý trong Dụ ngôn khi tÃnh toán cho tương lai, cho cuá»™c Ä‘á»i mai sau cá»§a mình.
Chúa Giêsu dạy các môn đệ là “con cái sá»± sáng†phải biết khôn ngoan trong việc sá» dụng tiá»n cá»§a Ä‘á»i nà y. Sá»± khôn ngoan cá»§a “con cái sá»± sáng†hệ tại ở chá»— biết phân định để sá» dụng tiá»n cá»§a như phương tiện để đạt tá»›i Thiên Chúa là cứu cánh cuá»™c Ä‘á»i, và từ bá» chúng má»—i khi chúng là m phương hại mối liên hệ vá»›i Thiên Chúa và cản trở con đưá»ng đến vá»›i Ngà i.
Khi kể dụ ngôn nà y, Chúa Giêsu muốn dạy chúng ta rằng: Chúng ta cÅ©ng là những ngưá»i quản lý cá»§a Chúa trên trần gian nà y. Chắc chắn, má»™t ngà y nà o đó, Chúa sẽ đến tÃnh sổ vá»›i chúng ta. Vì váºy, má»™t ngưá»i quản lý khéo léo là phải biết táºn dụng tất cả những gì mình Ä‘ang có để chuẩn bị cho tương lai sau nà y, cho ngà y ông chá»§ đến tÃnh sổ vá»›i chúng ta.
Äôi khi chúng ta cÅ©ng phải hy sinh những gì mình đáng hưởng ở Ä‘á»i nà y để chuẩn bị cho Ä‘á»i sau. Cách tốt nhất là dùng những gì mình có lo việc bác ái. Là m như thế, chúng ta Ä‘ang sắm cho mình kho tà n không hư nát trên trá»i.
Lạy Chúa, xin dạy chúng con luôn ý thức mình là ngưá»i quản lý cá»§a Chúa. Xin cho chúng con biết là ngưá»i quản lý khôn ngoan: biết táºn hết sức cho Chúa và biết chuẩn bị cho tương lai cá»§a mình bằng các việc là nh phúc đức.
Amen.
___________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

