Có má»™t câu há»i lâu Ä‘á»i vá» lòng nhân là nh cá»§a Chúa, nó lâu Ä‘á»i cÅ©ng như tôn giáo chúng ta: Là m sao má»™t Thiên Chúa toà n thiện lại có thể đà y ngưá»i nà o đó xuống há»a ngục muôn Ä‘á»i? Là m sao Thiên Chúa đầy yêu thương và độ lượng mà lại có hình phạt Ä‘á»i Ä‘á»i?
Äó là má»™t câu há»i sai. Thiên Chúa không đà y bất cứ ai xuống há»a ngục và Thiên Chúa cÅ©ng không tạo ra hình phạt Ä‘á»i Ä‘á»i. Thiên Chúa ban cho chúng ta sá»± sống và lá»±a chá»n thuá»™c vá» chúng ta để đón nháºn hay từ chối nó.
Äức Giê-su nói cho chúng ta biết Thiên Chúa không phán xét bất cứ ai. Chỉ có chúng ta má»›i phán xét nhau. Thiên Chúa không tạo ra há»a ngục và  cÅ©ng không đà y ai xuống há»a ngục. Tuy nhiên nói váºy không có nghÄ©a há»a ngục không tồn tại và nó không phải là má»™t khả thể cho chúng ta. Äiá»u cốt yếu là cách Äức Giê-su giải thÃch chuyện nà y ở đây:
Thiên Chúa ban sá»± sống cá»§a Ngà i cho thế gian và chúng ta có thể chá»n lá»±a sá»± sống nà y hoặc từ chối nó. Chúng ta tá»± phán xét mình trong hà nh động chá»n lá»±a đó. Nếu chá»n sá»± sống, thì cuối cùng chúng ta sẽ chá»n thiên đà ng. Nếu từ chối sá»± sống, thì chúng ta chết mà vẫn ở bên ngoà i sá»± sống và cuối cùng đó là há»a ngục. Nhưng sá»± lá»±a chá»n thuá»™c vá» chúng ta, Thiên Chúa không đà y chúng ta Ä‘i đâu cả. HÆ¡n thế, há»a ngục không phải là má»™t hình phạt tÃch cá»±c Thiên Chúa tạo ra để bắt chúng ta phải chịu. Há»a ngục là sá»± vắng mặt cá»§a má»™t Ä‘iá»u gì đó, ấy là , sống trong lòng sá»± sống dà nh sẵn cho chúng ta.
Nói lên tất cả Ä‘iá»u nà y không phải là để nói không có há»a ngục, hoặc há»a ngục không phải là má»™t khả thể có tháºt cho má»i ngưá»i. Há»a ngục là có tháºt, nhưng nó không phải là má»™t hình phạt tÃch cá»±c Chúa tạo ra để thá»±c thi công lý, trừng trị cái ác hay trừng phạt ngưá»i cứng lòng không biết ăn năn khi phạm lá»—i. Há»a ngục là sá»± vắng mặt cá»§a sá»± sống, tình yêu, sá»± tha thứ, cá»™ng Ä‘oà n, và Chúa không đà y bất cứ ai và o đó cả. Chúng ta có thể kết thúc ở đó, bên ngoà i tình yêu và cá»™ng Ä‘oà n, nhưng đó là sá»± lá»±a chá»n cá»§a chúng ta nếu chúng ta, má»™t cách đáng trách, đã từ chối nó khi tất cả Ä‘á»u dà nh sẵn cho chúng ta ngay trong cuá»™c Ä‘á»i nà y. Há»a ngục, như John Shea từng nói, không bao giá» là má»™t sá»± bất ngá» phục chá» ai đó Ä‘ang hạnh phúc, nó là biểu hiện rõ rà ng nhất cá»§a má»™t cuá»™c Ä‘á»i từ chối tình yêu, sá»± tha thứ, và cá»™ng Ä‘oà n.
Triết gia Jean Paul Sartre từng phát biểu câu nói nổi tiếng, há»a ngục chÃnh là ngưá»i khác. Nói ngược lại cÅ©ng đúng. Há»a ngục là những gì chúng ta trải qua khi đặt bản thân mình lên trên cá»™ng Ä‘oà n Ä‘á»i sống vá»›i ngưá»i khác. Äá»i sống con ngưá»i có nghÄ©a là chia sẻ Ä‘á»i sống, chia sẻ hiện hữu, góp phần cá»§a mình và o trong cá»™ng Ä‘oà n Ä‘á»i sống, Ä‘á»i sống bao gồm Ba Ngôi Má»™t Thể.
Kinh Thánh nói, Thiên Chúa là tình yêu, và ai ở lại trong tình yêu, thì ngưá»i ấy ở lại trong Thiên Chúa, và Thiên Chúa cÅ©ng ở lại trong há». Trong bối cảnh nà y, không nên hiểu tình yêu như kiểu tình yêu lãng mạn. Bản văn không nói ai rÆ¡i và o lưới tình thì Ä‘á»u ở lại trong Thiên Chúa (dù Ä‘iá»u nà y cÅ©ng có thể đúng). Tháºt sá»±, bản văn nà y có thể được nói như sau: Thiên Chúa là hiện thân cá»§a sá»± chia sẻ, và ai chia sẻ Ä‘á»i sống mình vá»›i ngưá»i khác, ngưá»i ấy sống trong sá»± sống cá»§a Thiên Chúa.
Nhưng ngược lại cÅ©ng đúng. Khi chúng ta không chia sẻ Ä‘á»i sống mình vá»›i ngưá»i khác, chúng ta kết thúc Ä‘á»i sống mình ở bên ngoà i sá»± sống. Äó, tháºt sá»±, chÃnh là há»a ngục.
Há»a ngục là gì? Các hình ảnh trong Kinh Thánh nói vá» há»a ngục không cố định và liên tục thay đổi. Chung chung có khuynh hướng hình dung há»a ngục là lá»a, lò lá»a cháy không bao giá» tắt, nhưng đó chỉ là má»™t hình ảnh, và nó không nhất thiết là hình ảnh nổi trá»™i trong Kinh Thánh. Trong các Ä‘iá»u được nói đến, Kinh Thánh nói vá» há»a ngục như là nÆ¡i gánh chịu cÆ¡n phẫn ná»™ cá»§a Thiên Chúa, như ở ngoà i tiệc cưới và lá»… há»™i, nÆ¡i tang tóc, khóc lóc và nghiến răng, nÆ¡i giống như thung lÅ©ng Gehenna (chứa rác bên ngoà i thà nh Giêrusalem), nÆ¡i bị giòi bá» rúc rỉa, như là lá»a, như hụt buổi dạ tiệc, như ở bên ngoà i nước trá»i, như sống vá»›i quả tim Ä‘au đớn bị bóp méo, như Ä‘ang hụt sá»± sống. Cuối cùng, tất cả những hình ảnh nà y Ä‘á»u nhắm đến má»™t Ä‘iểm chung: Há»a ngục là ná»—i Ä‘au và cay đắng, thứ lá»a, chúng ta phải chịu khi, má»™t cách đáng trách, chúng ta đã đặt bản thân mình ra ngoà i cá»™ng Ä‘oà n Ä‘á»i sống. Và luôn luôn nó do tá»± mình là m khổ mình. Thiên Chúa không bao giỠáp đặt nó trên chúng ta cả. Thiên Chúa không ban sá»± chết chóc và đà y ai xuống há»a ngục.
Khi Äức Giê-su nói vá» Thiên Chúa, Ngưá»i không bao giá» nói Thiên Chúa ban cả sá»± sống và sá»± chết, Ngưá»i chỉ nói Thiên Chúa ban sá»± sống mà thôi. Sá»± chết có nhiá»u nguyên nhân, từ việc nói dối, hợp lý hóa, cay chua gắt gá»ng, cứng lòng, và há»a ngục. Khi nói Thiên Chúa không tạo ra há»a ngục và đà y bất cứ ai và o đó thì không có ý phá»§ nháºn sá»± tồn tại cá»§a cái ác, tá»™i lá»—i và nguy cÆ¡ cá»§a hình phạt Ä‘á»i Ä‘á»i, Ä‘iá»u nà y chỉ nhằm xác định các căn nguyên và là m rõ đó là ai, ai hay phán xét, ai hay kết án. Thiên Chúa thì không; Ngà i không tạo ra há»a ngục cÅ©ng không đà y ai và o đó cả. Chúng ta thì là m cả hai.
Như Äức Giê-su nói trong Phúc Âm thánh Gio-an: Thiên Chúa không sai Con cá»§a Ngà i giáng trần để luáºn phạt thế gian, nhưng để thế gian nhá» Con Ngà i mà được cứu độ. Ai tin và o Ngưá»i Con thì ngưá»i đó không bị luáºn phạt; ai không tin thì đã bị luáºn phạt rồi, vì không tin và o danh Con Má»™t Thiên Chúa. Và đây là án phạt, sá»± sáng đã đến vá»›i thế gian, và ngưá»i Ä‘á»i đã yêu sá»± tối tăm hÆ¡n sá»± sáng. Ta không phán xét ai cả.
Ngưá»i không cần phán xét.
J.B. Thái Hòa dịch
Phanxicovn

