Giữa mà n đêm dà y đặc bao phá»§ không gian, má»™t ánh sáng bừng lên, chiếu rá»i nhân thế. Ãnh sáng ấy là Äức Giêsu Kitô, Äấng chiến thắng sá»± chết, sống lại vinh quang. Ãnh sáng Phục sinh đã chấm dứt chuá»—i ngà y buồn thương ảm đạm, khởi đầu má»™t thá»i đại má»›i. Äức Giêsu mở tung nấm mồ, không chỉ cho riêng mình, mà cho cả nhân loại. Cùng vá»›i nấm mồ được báºt mở, là cánh cá»a hy vá»ng cho tương lai cá»§a cả kiếp nhân sinh. Bởi lẽ con ngưá»i không được tạo dá»±ng để rồi ngá»§ yên vÄ©nh viá»…n dưới nấm mồ, nhưng để được sống mãi mãi bên Chúa, để chia sẻ vinh quang vá»›i Ngà i. Äó là ý nghÄ©a cá»§a Äêm Canh thức Phục sinh. Phụng vụ Kitô giáo long trá»ng ca lên: “Ôi đêm Hồng phúc!â€.
Sách Targum là má»™t bản dịch Kinh Thánh từ tiếng HÃpri sang tiếng Aram. Bản dịch nà y được thá»±c hiện sau thá»i lưu đà y trở vá» (háºu bán thế ká»· 6 trước Chúa Giêsu), vì và o thá»i đó, phần lá»›n những ngưá»i sinh ra và lá»›n lên trong thá»i lưu đầy không còn nói tiếng HÃpri. Các dịch giả cá»§a Targum vừa dịch thuáºt, vừa thêm và o những chú giải phản ánh niá»m tin và quan niệm cá»§a ngưá»i đương thá»i. Khi trình bà y lịch sá» cứu độ, sách Targum nói đến bốn đêm đáng ghi nhá»› trong lịch sá». Äây là bốn mốc thá»i gian quan trá»ng, vì chúng đánh dấu sá»± can thiệp kỳ diệu cá»§a Thiên Chúa.
– Äêm thứ nhất: đêm cá»§a sá»± sáng tạo. Hà nh động sáng tạo cá»§a Thiên Chúa được thá»±c hiện bằng Lá»i. Qua Lá»i cá»§a Thiên Chúa, Ngà i đã gá»i má»i sá»± từ hư vô đến hiện hữu, từ đêm Ä‘en đến áng sáng. Trước khi thá»±c hiện công cuá»™c sáng tạo, thế giá»›i là má»™t há»—n mang, lá»™n xá»™n, tăm tối. Äêm dà i cá»§a há»—n mang đã kết thúc, nhưá»ng chá»— cho má»™t ngà y má»›i, được ánh sáng cá»§a Chúa soi chiếu.
– Äêm thứ hai: Giao ước ký kết vá»›i Abraham: Äây là giao ước đầu tiên được ký kết giữa Thiên Chúa vá»›i con ngưá»i, được thá»±c hiện và o lúc mà n đêm bao phá»§ (x. St 15,12-19). Abraham đại diện cho toà n thể nhân loại, cam kết vá»›i Chúa vá» những Ä‘iá»u phải tuân giữ. Khi ký kết giao ước vá»›i con ngưá»i, Thiên Chúa hạ mình xuống, trở thà nh “đối tác†ngang hà ng vá»›i con ngưá»i. CÅ©ng như khi sáng tạo, dưá»ng như Thiên Chúa rút lui để nhưá»ng chá»— cho con ngưá»i và má»i tạo váºt hiện diện, thì khi ký kết giao ước vá»›i Abraham, Thiên Chúa trở nên “hữu hạn†ngang hà ng vá»›i con ngưá»i và chấp nháºn thá»±c thi những Ä‘iá»u đã cam kết. Ngà i hứa vá»›i ông Abraham, sẽ là m cho dòng dõi ông trở nên đông như sao trên trá»i và như cát bãi biển. Abraham đã thá»±c hiện giao ước đã ký kết, đỉnh cao là việc sẵn sà ng sát tế chÃnh Isaac con trai mình.
– Äêm thứ ba: Cuá»™c xuất hà nh khá»i Ai Cáºp. Äây là má»™t biến cố ghi dấu ấn Ä‘áºm nét trong lịch sá» Do Thái. Sá»± kiện nà y chứng minh quyá»n năng cá»§a Thiên Chúa. Ngà i dẫn dân Ngà i ra Ä‘i và o giữa đêm khuya, khi ngưá»i Ai Cáºp còn ngá»§ say. Ngà i uy quyá»n và mạnh mẽ hÆ¡n hẳn tất cả má»i thần linh cá»§a Ai Cáºp cÅ©ng như cá»§a các dân ngoại. Thiên Chúa đã giang cánh tay hùng mạnh cứu dân Do Thái khá»i ách nô lệ Ai Cáºp. Quân lá»±c cá»§a Pharaô, uy hùng là thế, mà trở thà nh những xác không hồn, trôi váºt vá» trên biển cả, trong khi ngưá»i Do Thái được bình an vô sá»±, hát vang bà i ca chiến thắng.
– Äêm thứ bốn: đó là ngà y cánh chung hay là ngà y táºn thế. Thế giá»›i nà y sẽ có ngà y kết thúc. Ãch nô lệ sẽ bị bẻ tung, quân tá»™i lá»—i sẽ bị diệt trừ. Môisen sẽ đến từ sa mạc và Äấng Mêssia sẽ đến từ trá»i cao đế hướng dẫn nhân loại. Äó sẽ là đêm Vượt Qua nhân danh Thiên Chúa. Äó cÅ©ng là đêm được ấn định cho má»i con cái Israen, trải qua má»i thế hệ. Và o ngà y đó, Thiên Chúa sẽ can thiệp và thưởng công cho những ai trung tÃn vá»›i Ngà i. Như ông Môisen là thá»§ lãnh đã đưa dân ra khá»i Ai Cáºp, vị Vua Thiên sai sẽ đến phá tan đêm Ä‘en, dẫn đưa nhân loại vá» vá»›i ánh sáng ngà n Ä‘á»i và vá» vương quốc vÄ©nh cá»u.
Phụng vụ Kitô giáo, trong đêm canh thức trước lá»… Phục Sinh cÅ©ng diá»…n tả giáo huấn “Bốn đêm†cá»§a sách Targum, nhưng vá»›i má»™t nhãn quan má»›i. Quy định cá»§a nghi thức Äêm Vá»ng Phục sinh (chữ Ä‘á») đã nói rõ: đây là Mẹ cá»§a các đêm Canh thức, vì thế đỠnghị Ä‘á»c 9 bà i Ä‘á»c. Nếu không tiện Ä‘á»c hết thì phải Ä‘á»c các bà i Sách Thánh sau: Trình thuáºt Sáng tạo (St 1,1-2,2); Trình thuáºt vá» việc Chúa thá» thách Abraham khi đỠnghị ông sát tế Isaac (St 22,1-18) ; Trình thuáºt vượt qua Biển Äá» (Xh 14, 15-15,1); và Thư thánh Phaolô (Rm 6,3-11). Bà i Tin Mừng như đỉnh cao cá»§a Äêm Canh thức, loan báo cho cả thế giá»›i biết, Äức Giêsu đã phục sinh. Như thế, Phụng vụ vừa trung thà nh vá»›i truyá»n thống Cá»±u ước, vừa diá»…n tả cái nhìn má»›i mẻ qua cái chết và sá»± phục sinh cá»§a Äức Giêsu. Theo nhãn quan Kitô giáo, “đêm thứ bốn†mà tác giả sách Targum trình bà y chÃnh là đêm Chúa Kitô phá cá»a ngục tù cá»§a sá»± chết, sống lại huy hoà ng, chiếu ánh sáng cho toà n thể nhân gian. Ngưá»i đã khởi đầu má»™t cuá»™c sáng tạo má»›i, khi bước ra khá»i má»™ vinh quang. Bà i công bố Tin Mừng Phục sinh (Exultet) đã nêu rõ: “Nà y là đêm, mà hết những ai có lòng tin Chúa Kitô khắp trên trần gian, được cứu thoát hết các vết nhÆ¡ và tối tăm tá»™i khiên, được Æ¡n thiêng đưa vá» hợp Ä‘oà n cùng các thánh nhân..â€.. Äức Giêsu như má»™t Môisen má»›i dẫn đưa nhân loại vượt qua sá»± chết để đến sá»± sống, vượt qua tối tăm để đến ánh sáng. Những ai đón nháºn dòng nước tái sinh cá»§a bà tÃch Thánh tẩy, cÅ©ng giống như ngưá»i Do Thái can đảm bước xuống biển đỠtheo ông Môisen, để được đến bến bá» tá»± do cá»§a con cái Thiên Chúa. HỠđược mặc lấy Chúa Giêsu, đồng hình đồng dạng vá»›i Ngưá»i và cùng vá»›i Ngưá»i thừa hưởng gia nghiệp vÄ©nh cá»u là Nước Trá»i. Thánh Phaolô đã khẳng định: “Vì được dìm và o trong cái chết cá»§a Ngưá»i, chúng ta đã cùng được mai táng vá»›i Ngưá»i. Bởi thế, cÅ©ng như Ngưá»i đã được sống lại từ cõi chết nhá» quyá»n năng vinh hiển cá»§a Chúa Cha, thì chúng ta cÅ©ng được sống má»™t Ä‘á»i sống má»›i. Tháºt váºy, vì chúng ta đã nên má»™t vá»›i Äức Kitô nhỠđược chết như Ngưá»i đã chết, thì chúng ta cÅ©ng sẽ nên má»™t vá»›i Ngưá»i, nhỠđược sống lại như Ngưá»i đã sống lại. Chúng ta biết rằng: con ngưá»i cÅ© nÆ¡i chúng ta đã bị đóng Ä‘inh và o tháºp giá vá»›i Äức Kitô, như váºy, con ngưá»i do tá»™i lá»—i thống trị đã bị huá»· diệt, để chúng ta không còn là m nô lệ cho tá»™i lá»—i nữa†(Rm 6, 4-6). Vị tông đồ dân ngoại cÅ©ng nháºn ra nÆ¡i Äức Giêsu chịu treo trên tháºp giá chÃnh là Chiên Vượt qua má»›i: “Äức Kitô đã chịu hiến tế là m chiên lá»… Vượt Qua cá»§a chúng ta†(1 Cr 5,7). ChÃnh nhá» máu Chiên Vượt qua nà y, nhân loại được tẩy rá»a khá»i má»i tá»™i lá»—i. Vì váºy, há» phải Ä‘oạn tuyệt vá»›i quá khứ tá»™i lá»—i để sống cuá»™c sống má»›i, thánh thiện, đẹp lòng Chúa.
Trong nhãn quan đức tin, “bốn đêm†mà sách Targum trình bà y, vẫn Ä‘ang thưá»ng xuyên diá»…n ra trong cuá»™c Ä‘á»i ngưá»i tÃn hữu cá»§a chúng ta. Bởi lẽ những dấu mốc quan trá»ng trong lịch sá» luôn gợi lại cho chúng ta thấy hoạt động cá»§a Thiên Chúa. Ngà i vẫn luôn sáng tạo không ngừng. Ngà i vẫn má»i gá»i con ngưá»i Ä‘i và o giao ước vá»›i Ngà i, nhất là giao ước má»›i trong máu Äức Kitô đổ ra trên tháºp giá. Ngà i vẫn dẫn đưa chúng ta vượt qua “Biển Äá»â€ cá»§a thá»i đại hôm nay, là những Ä‘am mê rà ng buá»™c khiến chúng ta trở thà nh nô lệ. Nhất là Ngà i luôn kêu gá»i chúng ta hãy phục sinh, ra khá»i nấm mồ tối tăm cá»§a thù háºn ghen ghét, để đến ánh sáng huy hoà ng không bao giá» tà n lụi.
Như những ngưá»i phụ nữ vá»™i vã chạy ra mồ Chúa sáng sá»›m ngà y thứ nhất trong tuần, chúng ta hãy chiêm ngưỡng chiến thắng kỳ diệu cá»§a Chúa Kitô. ChÃnh Ngưá»i là sá»± sống được ban tặng cho chúng ta. ChÃnh Ngưá»i là niá»m hy vá»ng cá»§a cả thế giá»›i. Ngà y hôm nay, Ngưá»i Ä‘ang nhá» má»—i chúng ta, qua cuá»™c sống cụ thể cá»§a mình, Ä‘em tin vui và niá»m hy vá»ng ấy cho những ngưá»i đương thá»i. Hãy nói vá»›i thế giá»›i xung quanh rằng: đêm Ä‘en đã chấm dứt, ngà y má»›i đã khởi đầu. ChÃnh khởi Ä‘i từ đêm Hồng phúc năm xưa mà lịch sá» nhân loại sang má»™t trang má»›i. Äấng phục sinh Ä‘ang hiện diện giữa chúng ta. Những ai đón nháºn Ngưá»i, chắc chắn sẽ không phải thất vá»ng, vì Ngưá»i là ánh sáng và là Äấng Cứu độ trần gian.
Lễ Phục sinh 2017
Gm Giuse Vũ Văn Thiên
WHÄ

