�êm Hồng phúc

Giữa màn đêm dày đặc bao phủ không gian, một ánh sáng bừng lên, chiếu r�i nhân thế. �nh sáng ấy là �ức Giêsu Kitô, �ấng chiến thắng sự chết, sống lại vinh quang. �nh sáng Phục sinh đã chấm dứt chuỗi ngày buồn thương ảm đạm, khởi đầu một th�i đại mới. �ức Giêsu mở tung nấm mồ, không chỉ cho riêng mình, mà cho cả nhân loại. Cùng với nấm mồ được bật mở, là cánh cửa hy v�ng cho tương lai của cả kiếp nhân sinh. Bởi lẽ con ngư�i không được tạo dựng để rồi ngủ yên vĩnh viễn dưới nấm mồ, nhưng để được sống mãi mãi bên Chúa, để chia sẻ vinh quang với Ngài. �ó là ý nghĩa của �êm Canh thức Phục sinh. Phụng vụ Kitô giáo long tr�ng ca lên: “Ôi đêm Hồng phúc!�.

Sách Targum là một bản dịch Kinh Thánh từ tiếng Hípri sang tiếng Aram. Bản dịch này được thực hiện sau th�i lưu đày trở v� (hậu bán thế kỷ 6 trước Chúa Giêsu), vì vào th�i đó, phần lớn những ngư�i sinh ra và lớn lên trong th�i lưu đầy không còn nói tiếng Hípri. Các dịch giả của Targum vừa dịch thuật, vừa thêm vào những chú giải phản ánh ni�m tin và quan niệm của ngư�i đương th�i. Khi trình bày lịch sử cứu độ, sách Targum nói đến bốn đêm đáng ghi nhớ trong lịch sử. �ây là bốn mốc th�i gian quan tr�ng, vì chúng đánh dấu sự can thiệp kỳ diệu của Thiên Chúa.

– �êm thứ nhất: đêm của sự sáng tạo. Hành động sáng tạo của Thiên Chúa được thực hiện bằng L�i. Qua L�i của Thiên Chúa, Ngài đã g�i m�i sự từ hư vô đến hiện hữu, từ đêm đen đến áng sáng. Trước khi thực hiện công cuộc sáng tạo, thế giới là một hỗn mang, lộn xộn, tăm tối. �êm dài của hỗn mang đã kết thúc, như�ng chỗ cho một ngày mới, được ánh sáng của Chúa soi chiếu.

– �êm thứ hai: Giao ước ký kết với Abraham: �ây là giao ước đầu tiên được ký kết giữa Thiên Chúa với con ngư�i, được thực hiện vào lúc màn đêm bao phủ (x. St 15,12-19). Abraham đại diện cho toàn thể nhân loại, cam kết với Chúa v� những đi�u phải tuân giữ. Khi ký kết giao ước với con ngư�i, Thiên Chúa hạ mình xuống, trở thành “đối tác� ngang hàng với con ngư�i. Cũng như khi sáng tạo, dư�ng như Thiên Chúa rút lui để như�ng chỗ cho con ngư�i và m�i tạo vật hiện diện, thì khi ký kết giao ước với Abraham, Thiên Chúa trở nên “hữu hạn� ngang hàng với con ngư�i và chấp nhận thực thi những đi�u đã cam kết. Ngài hứa với ông Abraham, sẽ làm cho dòng dõi ông trở nên đông như sao trên tr�i và như cát bãi biển. Abraham đã thực hiện giao ước đã ký kết, đỉnh cao là việc sẵn sàng sát tế chính Isaac con trai mình.

– �êm thứ ba: Cuộc xuất hành kh�i Ai Cập. �ây là một biến cố ghi dấu ấn đậm nét trong lịch sử Do Thái. Sự kiện này chứng minh quy�n năng của Thiên Chúa. Ngài dẫn dân Ngài ra đi vào giữa đêm khuya, khi ngư�i Ai Cập còn ngủ say. Ngài uy quy�n và mạnh mẽ hơn hẳn tất cả m�i thần linh của Ai Cập cũng như của các dân ngoại. Thiên Chúa đã giang cánh tay hùng mạnh cứu dân Do Thái kh�i ách nô lệ Ai Cập. Quân lực của Pharaô, uy hùng là thế, mà trở thành những xác không hồn, trôi vật v� trên biển cả, trong khi ngư�i Do Thái được bình an vô sự, hát vang bài ca chiến thắng.

– �êm thứ bốn: đó là ngày cánh chung hay là ngày tận thế. Thế giới này sẽ có ngày kết thúc. �ch nô lệ sẽ bị bẻ tung, quân tội lỗi sẽ bị diệt trừ. Môisen sẽ đến từ sa mạc và �ấng Mêssia sẽ đến từ tr�i cao đế hướng dẫn nhân loại. �ó sẽ là đêm Vượt Qua nhân danh Thiên Chúa. �ó cũng là đêm được ấn định cho m�i con cái Israen, trải qua m�i thế hệ. Vào ngày đó, Thiên Chúa sẽ can thiệp và thưởng công cho những ai trung tín với Ngài. Như ông Môisen là thủ lãnh đã đưa dân ra kh�i Ai Cập, vị Vua Thiên sai sẽ đến phá tan đêm đen, dẫn đưa nhân loại v� với ánh sáng ngàn đ�i và v� vương quốc vĩnh cửu.

Phụng vụ Kitô giáo, trong đêm canh thức trước lễ Phục Sinh cũng diễn tả giáo huấn “Bốn đêm� của sách Targum, nhưng với một nhãn quan mới. Quy định của nghi thức �êm V�ng Phục sinh (chữ đ�) đã nói rõ: đây là Mẹ của các đêm Canh thức, vì thế đ� nghị đ�c 9 bài đ�c. Nếu không tiện đ�c hết thì phải đ�c các bài Sách Thánh sau: Trình thuật Sáng tạo (St 1,1-2,2); Trình thuật v� việc Chúa thử thách Abraham khi đ� nghị ông sát tế Isaac (St 22,1-18) ; Trình thuật vượt qua Biển �� (Xh 14, 15-15,1); và Thư thánh Phaolô (Rm 6,3-11). Bài Tin Mừng như đỉnh cao của �êm Canh thức, loan báo cho cả thế giới biết, �ức Giêsu đã phục sinh. Như thế, Phụng vụ vừa trung thành với truy�n thống Cựu ước, vừa diễn tả cái nhìn mới mẻ qua cái chết và sự phục sinh của �ức Giêsu. Theo nhãn quan Kitô giáo, “đêm thứ bốn� mà tác giả sách Targum trình bày chính là đêm Chúa Kitô phá cửa ngục tù của sự chết, sống lại huy hoàng, chiếu ánh sáng cho toàn thể nhân gian. Ngư�i đã khởi đầu một cuộc sáng tạo mới, khi bước ra kh�i mộ vinh quang. Bài công bố Tin Mừng Phục sinh (Exultet) đã nêu rõ: “Này là đêm, mà hết những ai có lòng tin Chúa Kitô khắp trên trần gian, được cứu thoát hết các vết nhơ và tối tăm tội khiên, được ơn thiêng đưa v� hợp đoàn cùng các thánh nhân..�.. �ức Giêsu như một Môisen mới dẫn đưa nhân loại vượt qua sự chết để đến sự sống, vượt qua tối tăm để đến ánh sáng. Những ai đón nhận dòng nước tái sinh của bí tích Thánh tẩy, cũng giống như ngư�i Do Thái can đảm bước xuống biển đ� theo ông Môisen, để được đến bến b� tự do của con cái Thiên Chúa. H� được mặc lấy Chúa Giêsu, đồng hình đồng dạng với Ngư�i và cùng với Ngư�i thừa hưởng gia nghiệp vĩnh cửu là Nước Tr�i. Thánh Phaolô đã khẳng định: “Vì được dìm vào trong cái chết của Ngư�i, chúng ta đã cùng được mai táng với Ngư�i. Bởi thế, cũng như Ngư�i đã được sống lại từ cõi chết nh� quy�n năng vinh hiển của Chúa Cha, thì chúng ta cũng được sống một đ�i sống mới. Thật vậy, vì chúng ta đã nên một với �ức Kitô nh� được chết như Ngư�i đã chết, thì chúng ta cũng sẽ nên một với Ngư�i, nh� được sống lại như Ngư�i đã sống lại. Chúng ta biết rằng: con ngư�i cũ nơi chúng ta đã bị đóng đinh vào thập giá với �ức Kitô, như vậy, con ngư�i do tội lỗi thống trị đã bị huỷ diệt, để chúng ta không còn làm nô lệ cho tội lỗi nữa� (Rm 6, 4-6). Vị tông đồ dân ngoại cũng nhận ra nơi �ức Giêsu chịu treo trên thập giá chính là Chiên Vượt qua mới: “�ức Kitô đã chịu hiến tế làm chiên lễ Vượt Qua của chúng ta� (1 Cr 5,7). Chính nh� máu Chiên Vượt qua này, nhân loại được tẩy rửa kh�i m�i tội lỗi. Vì vậy, h� phải đoạn tuyệt với quá khứ tội lỗi để sống cuộc sống mới, thánh thiện, đẹp lòng Chúa.

Trong nhãn quan đức tin, “bốn đêm� mà sách Targum trình bày, vẫn đang thư�ng xuyên diễn ra trong cuộc đ�i ngư�i tín hữu của chúng ta. Bởi lẽ những dấu mốc quan tr�ng trong lịch sử luôn gợi lại cho chúng ta thấy hoạt động của Thiên Chúa. Ngài vẫn luôn sáng tạo không ngừng. Ngài vẫn m�i g�i con ngư�i đi vào giao ước với Ngài, nhất là giao ước mới trong máu �ức Kitô đổ ra trên thập giá. Ngài vẫn dẫn đưa chúng ta vượt qua “Biển ��� của th�i đại hôm nay, là những đam mê ràng buộc khiến chúng ta trở thành nô lệ. Nhất là Ngài luôn kêu g�i chúng ta hãy phục sinh, ra kh�i nấm mồ tối tăm của thù hận ghen ghét, để đến ánh sáng huy hoàng không bao gi� tàn lụi.

Như những ngư�i phụ nữ vội vã chạy ra mồ Chúa sáng sớm ngày thứ nhất trong tuần, chúng ta hãy chiêm ngưỡng chiến thắng kỳ diệu của Chúa Kitô. Chính Ngư�i là sự sống được ban tặng cho chúng ta. Chính Ngư�i là ni�m hy v�ng của cả thế giới. Ngày hôm nay, Ngư�i đang nh� mỗi chúng ta, qua cuộc sống cụ thể của mình, đem tin vui và ni�m hy v�ng ấy cho những ngư�i đương th�i. Hãy nói với thế giới xung quanh rằng: đêm đen đã chấm dứt, ngày mới đã khởi đầu. Chính khởi đi từ đêm Hồng phúc năm xưa mà lịch sử nhân loại sang một trang mới. �ấng phục sinh đang hiện diện giữa chúng ta. Những ai đón nhận Ngư�i, chắc chắn sẽ không phải thất v�ng, vì Ngư�i là ánh sáng và là �ấng Cứu độ trần gian.

Lễ Phục sinh 2017

Gm Giuse Vũ Văn Thiên

WH�