Chính thống, Tội lỗi, và Dị giáo

Linh mục Ron Rolheiser, OMI

Gần đây, trong lần đi giảng tĩnh tâm, tôi được dịp đến nhà th� chính tòa ở thành phố đó để dâng thánh lễ Chúa nhật. Tôi sửng sốt trước bài giảng lễ ngày hôm đó. �oạn Phúc âm hôm đó thuật lại Chúa Giêsu nói Ta là cây nho và các con là cành nho, và cha giảng lễ đã nói với cộng đoàn rằng đi�u Chúa Giêsu đang muốn nói ở đây là Giáo hội Công giáo La Mã thiết lập nên những nhánh đó và cách chúng ta liên kết với những nhánh đó là qua thánh lễ, và nếu b� lễ ngày chúa nhật là ta phạm tội tr�ng và sẽ chết trong tình trạng phải vào h�a ngục.

Rồi nhận ra rằng đi�u mình đang nói có vẻ không được đón nhận cho lắm, nên cha giảng lễ quả quyết rằng sự thật thư�ng không được lòng ngư�i, nhưng đi�u mà cha đang nói chính là giáo huấn Công giáo chính thống và bất kỳ ai bác b� đi�u này đ�u là dị giáo.

Thật buồn khi kiểu suy nghĩ đó vẫn còn trong giáo hội.

Giáo hội Công giáo thật sự dạy rằng b� lễ là tội tr�ng và nếu chết với tội đó, bạn sẽ vào ngục, thật thế sao? Không, đấy không phải là tính chính thống của Công giáo, dù cho nhi�u giáo lý viên và cha giảng lễ thư�ng cho là thế.

Tôi xin đưa ra một ví dụ. Vài năm v� trước, tôi đã chủ trì nghi thức an táng cho một thanh niên mới khoảng hai mươi bị thiệt mạng trong một vụ tai nạn giao thông. Nhi�u tháng trước khi mất, anh ấy đã chủ ý b� hết m�i việc hành đạo của một ngư�i Công giáo. Anh không đi lễ nữa, sống chung với bạn gái không hôn thú, và lúc gặp tai nạn thì đang trong tình trạng say xỉn. Tuy nhiên gia đình và cộng đoàn quanh anh trong lễ an táng, h� biết anh, và biết rằng bất chấp những bừa bãi trong đạo đức và hành đạo, anh vẫn có một tâm hồn tốt lành, một ngư�i trẻ quảng đại và đem ni�m vui đến cho ngư�i khác.

Sau lễ an táng, một trong những ngư�i dì của anh, một ngư�i tin rằng b� lễ là tội tr�ng và có thể phải vào h�a ngục khi chết, bà đến gặp tôi và nói. “Nó có một tâm hồn cao thượng và đầy sinh lực, nếu tôi giữ cửa thiên đàng thế nào tôi cũng cho nó vào.� L�i của bà đã phản bội một đi�u thâm sâu trong lòng bà, nhưng đó là một sự phản bội tuyệt v�i, khi bà nhận thấy một tâm hồn cao thượng sẽ cao hơn những giáo luật, lúc xét xem ai được vào thiên đàng. Và đó cũng là biểu hiện ni�m tin của bà rằng tiêu chuẩn phán xét của Thiên Chúa rộng hơn những luật bên ngoài đã được quy định trong giáo hội. Bà tin rằng b� lễ chúa nhật là tội tr�ng, nhưng vì nhi�u lý do đúng đắn, không thể xem hệ quả của việc đó là cháu của bà phải vào h�a ngục được. Sâu bên trong, bà biết rằng Thiên Chúa hiểu thấu tâm hồn con ngư�i, thông hiểu cho sự vô ý của chúng ta. Thiên Chúa chào đón tội nhân vào lòng, và không loại trừ những gì tốt đẹp kh�i thiên đàng.

Nhưng chúng ta vẫn còn một thắc mắc: Giáo huấn Công giáo La Mã chính thống nói rằng b� lễ chúa nhật là tội tr�ng, và một sai phạm như thế sẽ khiến bạn phải vào h�a ngục. Không đâu, dạy như thế mới là dị giáo.

Nói đơn giản, thần h�c luân lý Công giáo luôn dạy rằng tội là một sự chủ quan không bao gi� có thể hiểu hết nếu nhìn từ bên ngoài. Chúng ta không bao gi� có thể đứng bên ngoài nhìn vào một hành động và nói: “�ấy là tội!� Chúng ta không bao gi� có thể đứng bên ngoài nhìn vào một hành động và nói: “Thế là sai!� �ấy là một phán xét. Từ bên ngoài, ta có thể phán xét một hành động là sai v� khách quan, nhưng không bao gi� có thể ra phán quyết đó là tội. Hơn nữa, đây không phải là một đi�u mới lạ, mà là một đi�u có sẵn trong Giáo lý truy�n thống. Không một ai có thể đứng bên ngoài nhìn vào một hành động và nói: “�ấy là tội!� Chúng ta có thể và phải khẳng định rằng một số việc nhất định là sai trái, sai v� khách quan, nhưng khẳng định v� tội lại là một chuyện khác.

Có lẽ câu nói của �ức Giáo hoàng Phanxicô được trích dẫn nhi�u nhất là câu trả l�i đơn giản của ngài: “Tôi là ai phán xét?� Và không chỉ mình ngài nói thế. Trong Tin Mừng, Chúa Giêsu đã nói: “Các ông phán xét bằng vẻ bên ngoài, tôi chẳng phán xét ai.� Thật sự, nói thế không có nghĩa là không có phán xét nào. Mà thật sự là có phán xét, và có kết án ai phải vào h�a ngục. Nhưng phán xét đó như thế này: Tình yêu, Sự sống, Sự thật và �nh sáng của Thiên Chúa đến thế gian, và chúng ta phán xét bản thân theo đó. Thiên Chúa không lên án ai, nhưng chúng ta có thể lên án chính mình. Chúng ta cân đo bản thân mình bằng Tình yêu, Sự sống, Sự thật và �nh sáng của Thiên Chúa. Và những đi�u này quyết định ta sẽ đi v� đâu, quyết định ngay trong đ�i này và đ�i sau.

Trong giáo lý căn bản và những l�i dạy phổ biến của chúng ta, cần phải thận tr�ng khi dùng từ “tội tr�ng� và khi phán xét ai đó sẽ vào thiên đàng hay h�a ngục. Chúng ta phải nhận thức tr�n vẹn rằng khi Chúa phán xét, Chúa không khắc nghiệt hay dễ dãi hơn với bất kỳ ai.

J.B. Thái Hòa chuyển dịch

Phanxicovn