KINH TH�NH: T�C PHẨM VĂN HÓA VÔ GI� CỦA NHÂN LOẠI

MỘT S� HIỂU LẦM VỀ KINH TH�NH

Cho tới nay dư�ng như vẫn có nhi�u ngư�i nghĩ rằng Kinh Thánh là sách nói v� giáo lý của đạo Ki-tô, thuần tuý là sách tôn giáo, chỉ dùng cho các tín đồ Ki-tô giáo mà thôi – mà tôn giáo lại là lĩnh vực nhạy cảm, ở ta quen g�i là “thuốc phiện của nhân dân�, chớ có dại mà đụng chạm tới – vì vậy ai không theo Ki-tô giáo thì chẳng cần và chớ nên đ�c Kinh Thánh. Cuốn sách gối đầu giư�ng của hơn một tỷ tín đồ và được cả thế giới không ngừng xuất bản với số lượng nhi�u nhất này chưa từng thấy bán tại các hiệu sách ở ta. Báo in, báo điện tử ngại đăng các bài viết liên quan tới Kinh Thánh.

Thực ra cách hiểu như vậy là lệch lạc và bất lợi cho m�i ngư�i trong việc tìm hiểu văn hóa nhân loại và văn hóa phương Tây nói chung cũng như văn hóa Ki-tô giáo nói riêng.

Hiểu lầm nói trên có thể bắt nguồn từ bản thân tên “Kinh Thánh� đem lại ấn tượng “thần thánh�, thần bí. �ây là cái tên không chính xác, dễ gây hiểu nhầm. Thực ra sách này vốn dĩ có hai tên gốc: 1) Tên tiếng Hy Lạp là Biblia, nghĩa là “sách�;  2) Tên tiếng La Tinh là Scriptura, nghĩa là “trước tác� “bài viết�, “bản thảo� – nói cách khác, nó hoàn toàn không có chút nào ý nghĩa thần thánh. Tiếng Anh đầu tiên g�i là Biblelh, v� sau thống nhất g�i là The Bible, nghĩa là sách kinh điển.

Tên sai là do ta dùng từ hoàn toàn theo Trung Quốc. Ngày xưa, khi dịch Cựu Ước toàn thư và Tân Ước toàn thư ra chữ Hán, ngư�i Trung Quốc gán cho hai cuốn sách này cái tên “Thần thánh điển phạm� (Mẫu mực thiêng liêng) và “Thiên kinh địa nghĩa� (�ạo nghĩa muôn thủa); v� sau, khi in gộp Cựu Ước và Tân Ước thành một bộ sách, ngư�i Trung Quốc ghép hai chữ thứ hai lại thành “Thánh Kinh�, nghe nặng tính thần thánh, khiến ngư�i ta dễ hiểu lầm sách này chỉ là sách kinh điển của Ki-tô giáo. Quả thật, cái tên đó khi dịch sang tiếng Việt là Kinh Thánh đã nhuốm đậm màu sắc tôn giáo, thánh thần, trở nên xa lạ với cộng đồng ngư�i không theo tôn giáo.

�ây thật là một sai lầm lịch sử đáng tiếc nhưng không thể sửa được vì đã quen dùng và cảm thấy thiêng liêng. Vì thế rất ít ngư�i Việt Nam thực sự biết Kinh Thánh là gì, nội dung ra sao, có ý nghĩa thế nào đối với chúng ta. �ây là một thiệt thòi lớn v� tri thức cho m�i ngư�i, nhất là thanh thiếu niên.

SƠ LƯỢC NỘI DUNG KINH TH�NH

Kinh Thánh gồm hai phần: Cựu Ước (Old Testament) và Tân Ước (New Testament), do hơn 40 tác giả viết trong suốt hơn 1.600 năm từ thế kỷ 12 trước CN cho tới thế kỷ 2 sau CN, là một tác phẩm đồ sộ, bản tiếng Việt dày tới 1.400 trang chữ khổ nh�.

Cựu Ước – Giao ước cũ của ngư�i Hebrew (nay g�i là Do Thái) với Thượng �ế, là Kinh điển của ngư�i Hebrew, thực tế là bộ sử của một dân tộc dẫn đầu n�n văn hoá nhân loại. Từ 5.000 năm trước, ngư�i Hebrew đã sáng suốt chỉ tin một đấng tối cao duy nhất h� g�i là Jehovah tức Thượng �ế (God), được hiểu là một sức mạnh siêu nhiên sáng tạo ra tất cả (Tạo Hóa, the Creator) – khái niệm ấy ngày nay ta chưa hiểu rõ song lại chưa thể phủ nhận – chứ không th� một thần thánh nào có nguồn gốc từ ngư�i hoặc vật.

Cựu Ước gồm 39 cuốn chia 4 phần: sách Luật pháp (5 cuốn đầu của Moses); sách Lịch sử (12 cuốn); sách Tiên tri (16 cuốn); sách Văn thơ (6 cuốn). Cựu Ước rất ít màu sắc tôn giáo, nó chứa đựng vũ trụ quan, nhân sinh quan cổ xưa nhất của nhân loại, là tài liệu vô cùng quý giá rất đáng nghiên cứu. Sách Cựu Ước nguyên văn viết hầu hết bằng tiếng Hebrew và một phần bằng tiếng Aramaic (tiếng của ngư�i Aram, tức Syria cổ), do nhi�u ngư�i viết suốt từ năm 1.200 đến năm 100 trước CN và được truy�n miệng từ rất lâu trước khi viết thành văn. Tuy cổ xưa như thế nhưng Cựu Ước là một văn bản có thực và tồn tại cho tới ngày nay. Chứng cớ là th�i gian 1947–1956, ngư�i ta phát hiện trong các hang động gần Biển Chết (Dead Sea, ở Israel) chứa hơn 900 “sách� có viết chữ (chữ Hebrew, Hy Lạp, Aramaic) bằng dùi nung trên da cừu, g�i là Sách Cuộn Biển Chết (Dead Sea scrolls), đựng trong các bình gốm cao. Giám định cho thấy số sách này được làm vào khoảng từ năm 100 trước CN tới 70 sau CN, là những bản sao cổ xưa nhất còn tồn tại của Cựu Ước (nội dung hoàn toàn như Kinh Cựu Ước hiện sử dụng) và một số kinh điển khác của ngư�i Hebrew. Phát hiện Sách Cuộn Biển Chết có ý nghĩa cực kỳ quan tr�ng.

Tân Ước – Giao ước mới của các tín đồ Ki-tô giáo với Thượng �ế, nguyên văn viết bằng tiếng Hy Lạp, ra đ�i một thế kỷ sau khi xuất hiện đạo Ki-tô, tức rất muộn so với Cựu Ước, và nặng mầu sắc tôn giáo hơn; nó trình bày cuộc đ�i và h�c thuyết của Chúa Jesus. Tân Ước gồm 27 cuốn, chia 3 phần: sách Phúc Âm (5 cuốn); sách giáo lý (21 cuốn); sách Khải Huy�n (1 cuốn). Số trang của Tân Ước chỉ bằng khoảng gần 1/3 Cựu Ước. Các h�c giả cho rằng Tân Ước được viết xong vào khoảng năm 382 sau CN.

Kinh Thánh là một bộ sách có tính tổng hợp, một bách khoa toàn thư rất hữu ích trong việc nghiên cứu nhân loại cổ đại v� các mặt lịch sử, chính trị, quân sự, pháp luật, luân lý đạo đức, kinh tế, khoa h�c kỹ thuật, y h�c, văn hoá … Chưa dân tộc nào viết được bộ sử của mình một cách khái quát, hữu ích như Cựu Ước. Bộ sử này không viết nhi�u v� đ�i sống, hành vi của các vua chúa (như Sử Ký của Tư Mã Thiên), nhưng viết rất kỹ v� quá trình di chuyển, các tai h�a dân tộc (chiến tranh, đói kém …), các kinh nghiệm và đ�i sống của dân tộc này, qua đó đ�i sau có thể h�c được nhi�u đi�u bổ ích.

Cựu Ước ghi lại đ�i sống m�i mặt của ngư�i Hebrew, từ việc lớn của quốc gia, dân tộc cho tới những chi tiết rất nh� nhặt trong ăn ở, đối nhân xử thế, thậm chí cả trong sinh hoạt tình dục, nh� thế giúp hậu thế hiểu chính xác, chi tiết v� đ�i sống tinh thần vật chất của h� cách đây mấy nghìn năm. Một thí dụ: phương pháp tránh thai phổ biến nhất, cổ nhất xưa nay là xuất tinh ngoài âm đạo – phương Tây g�i là Onanism – từ này có nguồn gốc trong Kinh Thánh, chương 38 Sáng Thế Ký (Genesis) “Giuđa và con dâu là Tama�. [*]

Chưa dân tộc nào biên soạn và còn lưu giữ được một tác phẩm kinh điển có giá trị như Kinh Thánh phần Cựu Ước. Thí dụ “Kinh thánh� của văn minh Trung Hoa là sách Luận Ngữ hoàn toàn không có được tính tổng hợp như vậy, chưa kể còn ra đ�i sau 7 thế kỷ.

Kinh Thánh còn là một tác phẩm văn h�c đồ sộ, di sản quý báu của nhân loại. Trong Cựu Ước có các tác phẩm văn h�c trí tuệ, văn h�c tiên tri và văn h�c khải huy�n, là những sáng tạo của ngư�i Hebrew.

T�NH CHẤT QUAN TRỌNG CỦA KINH TH�NH

Kinh Thánh có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại của dân tộc Do Thái. Cựu Ước là kinh điển của đạo Do Thái, nh� tôn giáo này mà ngư�i Do Thái dù hai nghìn năm mất tổ quốc, sống lưu vong phân tán ở khắp nơi trên thế giới, bị hắt hủi, xua đuổi, thậm chí hãm hại, tàn sát nhưng vẫn giữ nguyên vẹn được nòi giống, ngôn ngữ, truy�n thống văn hóa và nhất là h� luôn dẫn đầu thế giới trong các hoạt động trí tuệ. Ngày ngày cầu kinh, ôn lại lịch sử khốn khổ của dân tộc mình, là cách nhắc nhở ngư�i Do Thái luôn nhớ quá khứ gian nan của mình để cố gắng vươn lên thoát kh�i nghịch cảnh. Dân tộc nh� bé này có đóng góp cho nhân loại nhi�u hơn m�i dân tộc khác. Một thí dụ: ngư�i Do Thái chỉ chiếm 0,25% số dân thế giới nhưng h� chiếm 22% tổng số giải Nobel các loại đã trao trong th�i gian 1901-2007; trong đó có 41% giải Kinh tế, 26% giải Vật lý, 19% giải Hóa h�c, 28% giải Y h�c, 13% giải Văn h�c, 9% giải Hòa bình.

�ối với loài ngư�i, tính chất quan tr�ng của Kinh Thánh không chỉ thể hiện ở chỗ nó được in đi in lại với số lượng nhi�u nhất thế giới, mà còn ở chỗ được ngư�i ta quan tâm đ�c và trích dẫn nhi�u nhất – đây là tiêu chuẩn định lượng đánh giá một tác phẩm. Cho tới nay, Kinh Thánh đã lưu truy�n mấy nghìn năm chưa bao gi� ngừng, được dịch ra 1.800 ngôn ngữ của khắp thế giới, có ảnh hưởng tới hàng tỉ ngư�i kể cả ngư�i không theo tôn giáo nào. Riêng nước Mỹ hàng năm in khoảng 9 triệu bản Kinh Thánh. Trung Quốc đã in hơn 40 triệu bản.

Kinh Thánh là nguồn cảm hứng và trích dẫn của nhi�u tác phẩm văn h�c nghệ thuật, lịch sử, triết h�c v.v … trên toàn thế giới. Từ bức tranh Bữa ăn tối cuối cùng của Leonard de Vinci, tập thơ Thần khúc của Dante, các vở kịch của Shakespeare (vở Hamlet trích dẫn Kinh Thánh nhi�u nhất), cho tới tiểu thuyết Sống lại của Tolstoy, … vô số tác phẩm văn h�c nghệ thuật đ�u lấy nguồn từ Kinh Thánh. Các trước tác của Karl Marx và Engels trích dẫn Kinh Thánh hơn 300 lần, liên quan tới hơn 80 nhân vật trong đó. Tại Trung Quốc, Lỗ Tấn, Tào Ngu, Quách Mạt Nhược, Mao Thuẫn … đ�u trích dẫn Kinh Thánh. Ở Việt Nam, chúng ta thư�ng xuyên kỷ niệm lễ Phục sinh, Giáng sinh …, tiểu thuyết, sách báo ta thư�ng nói A-đam, Ê-va, Chúa, … tất cả đ�u có nguồn gốc từ Kinh Thánh.

Bởi vậy nếu không hiểu Kinh Thánh thì sẽ rất khó tìm hiểu văn minh phương Tây – n�n móng của văn minh hiện đại, cũng rất khó hiểu v� dân tộc Do Thái. Không đ�c Kinh Thánh thì tất nhiên sẽ dễ nói, viết sai v� các điển tích đó. Rõ ràng tất cả m�i ngư�i, nhất là ngư�i làm công tác văn hóa văn nghệ, giáo dục, xã hội … đ�u nên đ�c Kinh Thánh.

KINH TH�NH Ở VIỆT NAM

Có lẽ vì nghĩ rằng Kinh Thánh là sách riêng của Ki-tô giáo, tuyên truy�n cho tôn giáo, nên ở ta không thấy hiệu sách nào có bán Kinh Thánh do nhà xuất bản của nhà nước chính thức phát hành rộng rãi như một tác phẩm văn hóa bình thư�ng.

Thực ra các giáo hữu ở ta đ�u có cuốn Kinh Thánh do Toà Tổng Giám mục Hà Nội kết hợp Nhà Xuất bản Hà Nội in và xuất bản với số lượng lớn nhưng chỉ phát hành nội bộ giáo hữu. Cuốn Kinh này chỉ in Tân Ước nặng tính tôn giáo; Cựu Ước quan tr�ng hơn thì lại không được in, thật đáng tiếc. Sách khổ nh� cỡ bàn tay in trên giấy tốt, bìa ni lông. Ngoài ra các giáo hữu còn có sách “Kinh Thánh bằng hình� (phụ bản của báo “Công giáo và Dân tộc� in tại TP Hồ Chí Minh năm 1991, lượng in 25.000 cuốn); đáng tiếc là hệ thống phát hành của nhà nước cũng không phát hành cuốn này.

Lùng các hiệu sách cũ, ngư�i viết bài này mua được một bản Kinh Thánh toàn tập tiếng Việt, dày 1.400 trang giấy m�ng, bìa giả da, do United Bible Societies in tại Hàn Quốc năm 1995. Sách dùng cách hành văn và từ ngữ cổ, khó hiểu; phần Tân Ước dịch khác nhi�u so với bản in của Tòa Tổng Giám Mục Hà Nội.

Thiết nghĩ hệ thống xuất bản phát hành của nhà nước nên xuất bản phát hành Kinh Thánh như một tác phẩm văn hoá nghệ thuật nhằm khai thác kho tàng văn hóa vô giá này của nhân loại. Nên đưa việc h�c Kinh Thánh (nhất là Cựu Ước) vào chương trình giảng dạy phổ thông trung h�c. Cũng nên biên soạn các sách hướng dẫn tìm hiểu giá trị văn hoá lịch sử, khảo cổ … của Kinh Thánh. Việc tìm hiểu Kinh Thánh sẽ giúp chúng ta hiểu đúng đắn, toàn diện v� văn minh phương Tây nói riêng và văn minh nhân loại nói chung, giúp chúng ta hoà vào dòng chảy chung của văn minh toàn cầu, đồng th�i thể hiện chúng ta biết tôn tr�ng văn hoá tôn giáo – một thành phần rất quan tr�ng của văn hoá thế giới.

�ây là một việc cần làm khi Việt Nam đã gia nhập WTO, hòa vào nhịp sống chung của toàn cầu, trong đó có đ�i sống văn hóa – tâm linh.

NGUYỄN HẢI HOÀNH (dịch giả và là nhà nghiên cứu tự do hiện sống tại Hà Nội)

—————–

[*] Dân Hebrew có tục chị dâu góa chồng mà chưa có con thì được quy�n lấy một trong các em trai của chồng. Giuđa (cháu nội tộc trưởng Abraham) bảo con trai thứ hai của mình là Onan : Con hãy ngủ với chị dâu con (là Tama) để làm tròn bổn phận em chồng – sinh ngư�i nối dõi cho anh con (anh của Onan là Êrơ do độc ác đã bị Thượng �ế Jehovah giết). Onan biết đứa con nối dõi ấy sẽ không thuộc v� mình nên khi “ngủ� với Tama đã cố ý làm rơi tinh dịch ra ngoài. Thượng �ế coi việc đó là tội ác nên đã giết Onan (trang 45 Kinh Thánh, United Bible Societies, bản tiếng Việt 1995, ở đây có sửa lại văn cho dễ hiểu). Từ Onanism bắt nguồn từ Onan – tên ngư�i có sáng kiến dùng cách tránh thai ấy.

 NghienCuuQuocTe.org