Mư�i điểm v� �ức Giáo hoàng Phanxicô

Từ th�i điểm ngài bước ra ban công Vương cung Thánh đư�ng thánh Phêrô, khi được bầu lên ngai giáo hoàng vào ngày 13 tháng 3 năm 2013, �ức Thánh Cha Phanxicô đã khiến cả thế giới chú ý vì thông điệp đơn sơ v� tình yêu và lòng thương xót vô b� của Thiên Chúa. Và đây là 10 điểm bạn cần biết v� Giáo hoàng Phanxicô:

1. �ức Giáo hoàng Phanxicô là giáo hoàng của những cái đầu tiên.

Ngài là giáo hoàng đầu tiên nhận xưng hiệu là ‘Phanxicô’, lấy theo tên của thánh Phanxicô thành Assisi, vị tu sỹ rong ruổi và là vị thánh lớn của ngư�i nghèo và ngư�i bị áp bức.

Ngài là giáo hoàng đầu tiên đến từ châu Mỹ, được sinh ra và dưỡng dục tại Argentina trong một gia đình � nhập cư.

Ngài là giáo hoàng đầu tiên xuất thân từ Dòng Tên, được thành lập bởi thánh Inhaxiô thành Loyola, là nơi phát xuất nhi�u vị phúc âm hóa và nhà cải cách lớn.

Cuối cùng, ngài là giáo hoàng đầu tiên được phong chức linh mục sau Công đồng Vatican II, công đồng chung đã hiện đại hóa Giáo hội. Với giáo hoàng Phanxicô, Vatican II là ‘công việc tuyệt đẹp của Thánh Thần,’ và là ‘phong trào canh tân đơn thuần đến từ Tin mừng.’

2. Giáo hoàng Phanxicô là một tội nhân.

Vâng, một tội nhân như m�i ngư�i khác, nhưng là một tội nhân mà Thiên Chúa lòng lành đã nhìn đến và kêu g�i sống đ�i phục vụ. Cảm nghiệm lòng đạo của ngài có thể gói g�n trong khẩu hiệu của ngài Miserando atque Eligendo. Câu này, được trích từ bài giảng của thánh Bede Khả kính, cũng là khẩu hiệu giám mục của đức cha Jorge Mario Bergoglio, rồi vẫn tiếp tục là thế khi ngài làm giáo hoàng. Dịch ra, câu này có nghĩa là, ‘�ược Ngài thương xót và ch�n lấy.’ Thánh Bede suy niệm v� cách Chúa Giêsu Kitô g�i Matthêu, một ngư�i thu thuế bị ngư�i ta căm ghét. Với lòng thương xót, Chúa g�i Matthêu, ‘Hãy theo Ta.’ Phanxicô, từng có th�i làm bảo vệ câu lạc bộ, đã nói với bạn cùng dòng Antonio Spadaro rằng: ‘Ngón tay Chúa Giêsu chỉ v� Matthêu. Là tôi đó. Tôi cảm thấy mình như … Matthêu vậy.’

3. Và vì thế, với giáo hoàng Phanxicô, Giáo hội phải nên giống như một ‘bệnh viện dã chiến sau trận đánh,’ với các giám mục phục vụ như những mục tử thực sự, và các linh mục dành thêm nhi�u th�i gian cho việc giải tội, xoa dịu những linh hồn thương tích. Ngài đã nói rằng, ‘Trên tất cả, các thừa tác viên của Giáo hội, phải là các thừa tác viên của lòng thương xót.’ Các linh mục phải tránh xa thói tham danh v�ng hay miếng bả là leo lên các vị trí cao trong hàng giáo phẩm. Các giám mục phải tránh ‘tai ác’ của việc trở thành một ‘giám mục sân bay’ và phải chăm sóc đàn chiên được giao phó cho mình. Ngài đã nói rõ rằng, ‘Các thừa tác viên của Tin mừng phải là những ngư�i có thể sưởi ấm quả tim của dân chúng, phải là ngư�i cùng h� bước qua đêm đen, là ngư�i biết cách để đối thoại và đi vào bóng đêm của dân, vào bóng tối đó nhưng không để mình bị lạc lối.’
4. Giáo hoàng Phanxicô muốn giữ m�i chuyện đơn sơ.

Những chiếc Limousin rõ ràng không phải là thứ thư�ng dùng của vị giáo hoàng tiết kiệm này, ngư�i đi tàu bằng vé tháng th�i còn làm giám mục ở Buenos Aires. �ến bây gi�, giáo hoàng vẫn mang chiếc vali cũ của mình, vẫn giữ chiếc nhẫn cũ và thánh giá bạc từ th�i được phong hồng y năm 2001. Rất nhi�u bài báo đã viết v� việc �ức Thánh Cha quyết định sống tại Nhà tr� thánh Martha, nhà cư trú của Vatican dành cho các linh mục khách, hơn là sống tại Căn hộ giáo hoàng trong Dinh thự Tông �ồ. Giáo hoàng Phanxicô đã làm rõ rằng, nơi ở của các vị ti�n nhiệm, dù rộng rãi và được trang trí thẫm mỹ, nhưng không có gì xa hoa. Lý do ngài không muốn đến đó ở, đơn giản là vì ngài muốn mình có thể được gặp m�i ngư�i. Ngài đã nói với cha Spadaro rằng: ‘Tôi không thể sống thiếu m�i ngư�i. Tôi cần sống đ�i mình với những ngư�i khác.’

5. Việc ‘hai giáo hoàng’ tại Vatican hoàn toàn chẳng khiến ngài thấy phi�n.

Trong lòng giáo hoàng Phanxicô chỉ có những tình cảm mến sâu đậm dành cho ‘ngư�i anh’, là Giáo hoàng Danh dự Benedicto XVI, đang sống trong một tu viện ở Vatican. ‘Ngài là một con ngư�i của Chúa, một ngư�i khiêm nhượng, con ngư�i cầu nguyện,’ đó là l�i giáo hoàng Phanxicô nói với các nhà báo trên chuyến bay v� Roma sau �ại hội Giới trẻ Thế giới 2013 tại Rio de Janero. ‘Như thể bạn có ngư�i ông trong nhà vậy, một ngư�i ông khôn ngoan. Khi các gia đình có một ngư�i ông trong nhà, thì đó là ngư�i đáng tôn kính, được yêu thương và lắng nghe. Giáo hoàng Benedicto là một ngư�i hết sức nghiêm túc. Ngài không can thiệp vào công việc!’ Giáo hoàng Phanxicô cũng ủng hộ những cải cách của vị ti�n nhiệm như việc cho dùng rộng rãi hơn Phụng vụ Thánh lễ theo nghi thức La Tinh truy�n thống, việc mà ngài đã mô tả là ‘nghiêm túc và được đánh động bởi khao khát muốn giúp dân Chúa có được nhạy cảm này’.

6. Ngài là một ngư�i cải cách.

Giáo hoàng Phanxicô không sợ lay chuyển m�i sự. �ức Thánh Cha đã tiến hành nhi�u cải tổ tại Trụ sở các Sự vụ Tôn giáo (hay còn g�i là Ngân hàng Vatican), một việc đã được khơi mào từ th�i vị ti�n nhiệm Benedicto XVI. Tháng 2 năm 2014, ngài đã lập một chức danh mới, Phòng Kinh tế, hoạt động như giám sát tài chính Vatican. Văn phòng này báo cáo với Hội đồng Kinh tế mới được thành lập, bao gồm 7 hồng y và giám mục, và 7 thành viên nữa là các chuyên gia giáo dân, một việc chưa từng có. Gần đây, giáo hoàng Phanxicô đã lập một ban cố vấn, với 8 hồng y tín nhiệm, công việc của h� là cố vấn cho ngài trong việc cải tổ Giáo tri�u Roma và công tác quản trị Giáo hội Hoàn vũ.

7. Giáo hoàng Phanxicô nói ‘không’ với một n�n kinh tế loại trừ.

�ức Thánh Cha đã củng cố Huấn giáo Xã hội của Giáo hội Công giáo bằng Tông huấn Evangelii Gaudium (Ni�m vui của Tin mừng). Ngài nói ‘không’ với một n�n kinh tế thúc đẩy sự bất bình đẳng, một ‘n�n văn hóa dùng một lần rồi vứt’, và ‘thói th� ngẫu tượng ti�n bạc.’ Ngài than rằng: ‘Tin tức chẳng nói gì khi một ngư�i già vô gia cư chết phơi xác trên đư�ng, nhưng lại rộn lên khi thị trư�ng chứng khoán mất 2 điểm, thế là thế nào?’ Giải pháp cho việc này là, giải quyết, không chần chừ, những căn nguyên mang tính cơ chế gây nên sự nghèo đói. Phúc lợi chỉ là giải pháp tạm th�i mà thôi. Và còn cần phải loại trừ nạn đầu cơ tài chính và sự tự tác tuyệt đối của thị trư�ng.

8. Với giáo hoàng Phanxicô, Kitô hữu không được rơi vào cái bẫy ‘quy v� bản thân nhưng ẩn trong v� b�c là một thứ tôn giáo không có Chúa,’ hay là cái mà ngài g�i là sự trần tục hóa đư�ng thiêng liêng. Trong tông thư Ni�m vui của Tin mừng, �ức Thánh Cha đã giải thích rằng, ‘Sự trần tục tâm linh vốn ẩn sau vẻ ngoại sùng đạo và thậm chí là yêu mến Giáo hội, nó chẳng quyết tâm tìm kiếm vinh quang Thiên Chúa, nhưng là tìm vinh quang con ngư�i và sung túc cho bản thân.’ Một giáo hội trần tục có thể mang lấy những bận tâm đầy phô trương với các h�c thuyết và thanh thế, những thành tựu xã hội và chính trị, hay một đ�i sống xã hội ‘đầy thể hiện, các buổi h�p, tiệc tối và nghi thức.’ Và trong cái ‘tâm thức kinh doanh’ đó, ngư�i ta có thể ‘bị chìm trong việc đi�u hành, thống kê, kế hoạch, và định giá, những thứ mà ngư�i hưởng lợi sẽ không phải là dân Chúa nhưng là một Giáo hội kiểu công ty.’ �ể tránh đi�u này, Giáo hội phải ‘không ngừng ra kh�i chính mình, giữ sứ mạng của mình luôn quy hướng v� Chúa Giêsu Kitô, và luôn tận tâm vì ngư�i nghèo.’
9. Giáo hoàng Phanxicô là một ngư�i nhiệt thành với Mẹ Diễm phúc. Khi được bầu làm giáo hoàng, �ức Phanxicô đã đến viếng Vương cung Thánh đư�ng �ức Bà Cả ở Roma, hai lần, để lần hạt và ký thác tri�u giáo hoàng của mình vào tay Mẹ Thiên Chúa. Châu Mỹ La tinh, nơi giáo hoàng xuất thân, được biết đến đặc biệt vì lòng gần gũi với �ức Mẹ, và là nơi có những đ�n thánh kính �ức Mẹ như Guadalupe và Aparecida. Giáo hoàng Phanxicô tin rằng, �ức Mẹ có vai trò không thể thiếu trong công việc của cuộc Tân Phúc âm hóa. ‘Bất kỳ khi nào chúng ta hướng v� Mẹ, chúng ta lại một lần nữa tin vào bản chất cách mạng của tình yêu và sự dịu hi�n. Nơi Mẹ, chúng ta thấy được rằng, sự khiêm nhượng và dịu hi�n không phải là đức tính của ngư�i yếu đuối, nhưng là của những ngư�i mạnh mẽ, những ngư�i không được xử tệ với ngư�i khác vì muốn thấy mình quan tr�ng.’
10. Giáo hoàng Phanxicô là con cái Giáo hội.

Cái g�i là ‘Hiệu ứng Phanxicô’ đã trở thành câu cửa miệng của giới truy�n thông, và một vài nhà bình luận đã đi xa đến mức dự đoán sẽ có những thay đổi cấp tiến cho Giáo hội 2000 năm tuổi này. Nhưng Giáo hoàng Phanxicô đã làm rõ rằng: quan điểm của Giáo hội v� các vấn đ� luân lý cũng là quan điểm của ngài. Ngài đã nhận rằng, ‘Tôi là con cái Giáo hội.’ Ngài cho rằng, th�i này, phải bận tâm đến ‘những nhu cầu thiết thực’, và Tin mừng phải có một tác động thực sự trên các tín hữu. Những nhận định của Giáo hội phải được nói ra với một tình thương yêu chân thật, bởi lòng thương xót của Chúa là không giới hạn. Giáo hoàng nói rằng: Chúng ta phải tìm kiếm một sự cân bằng mới, nếu không, ngay cả công trình luân lý của giáo hội cũng sẽ sụp đổ như ngôi nhà làm bằng giấy, đánh mất sự tươi mới và hương thơm của Tin mừng. Những đ� xuất từ Tin mừng phải đơn sơ, sâu sắc và rạng rỡ hơn. Chính từ đ� xuất như thế, sẽ tuôn trào các hệ quả luân lý.’

J.B. Thái Hòa chuyển dịch

phanxico vn