Từ thá»i Ä‘iểm ngà i bước ra ban công Vương cung Thánh đưá»ng thánh Phêrô, khi được bầu lên ngai giáo hoà ng và o ngà y 13 tháng 3 năm 2013, Äức Thánh Cha Phanxicô đã khiến cả thế giá»›i chú ý vì thông Ä‘iệp đơn sÆ¡ vá» tình yêu và lòng thương xót vô bá» cá»§a Thiên Chúa. Và đây là 10 Ä‘iểm bạn cần biết vá» Giáo hoà ng Phanxicô:
- Äức Giáo hoà ng Phanxicô là giáo hoà ng cá»§a những cái đầu tiên.
Ngà i là giáo hoà ng đầu tiên nháºn xưng hiệu là ‘Phanxicô’, lấy theo tên cá»§a thánh Phanxicô thà nh Assisi, vị tu sỹ rong ruổi và là vị thánh lá»›n cá»§a ngưá»i nghèo và ngưá»i bị áp bức.
Ngà i là giáo hoà ng đầu tiên đến từ châu Mỹ, được sinh ra và dưỡng dục tại Argentina trong má»™t gia đình à nháºp cư.
Ngà i là giáo hoà ng đầu tiên xuất thân từ Dòng Tên, được thà nh láºp bởi thánh Inhaxiô thà nh Loyola, là nÆ¡i phát xuất nhiá»u vị phúc âm hóa và nhà cải cách lá»›n.
Cuối cùng, ngà i là giáo hoà ng đầu tiên được phong chức linh mục sau Công đồng Vatican II, công đồng chung đã hiện đại hóa Giáo hội. Với giáo hoà ng Phanxicô, Vatican II là ‘công việc tuyệt đẹp của Thánh Thần,’ và là ‘phong trà o canh tân đơn thuần đến từ Tin mừng.’
- Giáo hoà ng Phanxicô là một tội nhân.
Vâng, má»™t tá»™i nhân như má»i ngưá»i khác, nhưng là má»™t tá»™i nhân mà Thiên Chúa lòng là nh đã nhìn đến và kêu gá»i sống Ä‘á»i phục vụ. Cảm nghiệm lòng đạo cá»§a ngà i có thể gói gá»n trong khẩu hiệu cá»§a ngà i Miserando atque Eligendo. Câu nà y, được trÃch từ bà i giảng cá»§a thánh Bede Khả kÃnh, cÅ©ng là khẩu hiệu giám mục cá»§a đức cha Jorge Mario Bergoglio, rồi vẫn tiếp tục là thế khi ngà i là m giáo hoà ng. Dịch ra, câu nà y có nghÄ©a là , â€˜ÄÆ°á»£c Ngà i thương xót và chá»n lấy.’ Thánh Bede suy niệm vá» cách Chúa Giêsu Kitô gá»i Matthêu, má»™t ngưá»i thu thuế bị ngưá»i ta căm ghét. Vá»›i lòng thương xót, Chúa gá»i Matthêu, ‘Hãy theo Ta.’ Phanxicô, từng có thá»i là m bảo vệ câu lạc bá»™, đã nói vá»›i bạn cùng dòng Antonio Spadaro rằng: ‘Ngón tay Chúa Giêsu chỉ vá» Matthêu. Là tôi đó. Tôi cảm thấy mình như … Matthêu váºy.’
- Và vì thế, vá»›i giáo hoà ng Phanxicô, Giáo há»™i phải nên giống như má»™t ‘bệnh viện dã chiến sau tráºn đánh,’ vá»›i các giám mục phục vụ như những mục tá» thá»±c sá»±, và các linh mục dà nh thêm nhiá»u thá»i gian cho việc giải tá»™i, xoa dịu những linh hồn thương tÃch. Ngà i đã nói rằng, ‘Trên tất cả, các thừa tác viên cá»§a Giáo há»™i, phải là các thừa tác viên cá»§a lòng thương xót.’ Các linh mục phải tránh xa thói tham danh vá»ng hay miếng bả là leo lên các vị trà cao trong hà ng giáo phẩm. Các giám mục phải tránh ‘tai ác’ cá»§a việc trở thà nh má»™t ‘giám mục sân bay’ và phải chăm sóc đà n chiên được giao phó cho mình. Ngà i đã nói rõ rằng, ‘Các thừa tác viên cá»§a Tin mừng phải là những ngưá»i có thể sưởi ấm quả tim cá»§a dân chúng, phải là ngưá»i cùng há» bước qua đêm Ä‘en, là ngưá»i biết cách để đối thoại và đi và o bóng đêm cá»§a dân, và o bóng tối đó nhưng không để mình bị lạc lối.’
- Giáo hoà ng Phanxicô muốn giữ má»i chuyện đơn sÆ¡.
Những chiếc Limousin rõ rà ng không phải là thứ thưá»ng dùng cá»§a vị giáo hoà ng tiết kiệm nà y, ngưá»i Ä‘i tà u bằng vé tháng thá»i còn là m giám mục ở Buenos Aires. Äến bây giá», giáo hoà ng vẫn mang chiếc vali cÅ© cá»§a mình, vẫn giữ chiếc nhẫn cÅ© và thánh giá bạc từ thá»i được phong hồng y năm 2001. Rất nhiá»u bà i báo đã viết vá» việc Äức Thánh Cha quyết định sống tại Nhà trá» thánh Martha, nhà cư trú cá»§a Vatican dà nh cho các linh mục khách, hÆ¡n là sống tại Căn há»™ giáo hoà ng trong Dinh thá»± Tông Äồ. Giáo hoà ng Phanxicô đã là m rõ rằng, nÆ¡i ở cá»§a các vị tiá»n nhiệm, dù rá»™ng rãi và được trang trà thẫm mỹ, nhưng không có gì xa hoa. Lý do ngà i không muốn đến đó ở, đơn giản là vì ngà i muốn mình có thể được gặp má»i ngưá»i. Ngà i đã nói vá»›i cha Spadaro rằng: ‘Tôi không thể sống thiếu má»i ngưá»i. Tôi cần sống Ä‘á»i mình vá»›i những ngưá»i khác.’
- Việc ‘hai giáo hoà ng’ tại Vatican hoà n toà n chẳng khiến ngà i thấy phiá»n.
Trong lòng giáo hoà ng Phanxicô chỉ có những tình cảm mến sâu Ä‘áºm dà nh cho ‘ngưá»i anh’, là Giáo hoà ng Danh dá»± Benedicto XVI, Ä‘ang sống trong má»™t tu viện ở Vatican. ‘Ngà i là má»™t con ngưá»i cá»§a Chúa, má»™t ngưá»i khiêm nhượng, con ngưá»i cầu nguyện,’ đó là lá»i giáo hoà ng Phanxicô nói vá»›i các nhà báo trên chuyến bay vá» Roma sau Äại há»™i Giá»›i trẻ Thế giá»›i 2013 tại Rio de Janero. ‘Như thể bạn có ngưá»i ông trong nhà váºy, má»™t ngưá»i ông khôn ngoan. Khi các gia đình có má»™t ngưá»i ông trong nhà , thì đó là ngưá»i đáng tôn kÃnh, được yêu thương và lắng nghe. Giáo hoà ng Benedicto là má»™t ngưá»i hết sức nghiêm túc. Ngà i không can thiệp và o công việc!’ Giáo hoà ng Phanxicô cÅ©ng á»§ng há»™ những cải cách cá»§a vị tiá»n nhiệm như việc cho dùng rá»™ng rãi hÆ¡n Phụng vụ Thánh lá»… theo nghi thức La Tinh truyá»n thống, việc mà ngà i đã mô tả là ‘nghiêm túc và được đánh động bởi khao khát muốn giúp dân Chúa có được nhạy cảm nà y’.
- Ngà i là má»™t ngưá»i cải cách.
Giáo hoà ng Phanxicô không sợ lay chuyển má»i sá»±. Äức Thánh Cha đã tiến hà nh nhiá»u cải tổ tại Trụ sở các Sá»± vụ Tôn giáo (hay còn gá»i là Ngân hà ng Vatican), má»™t việc đã được khÆ¡i mà o từ thá»i vị tiá»n nhiệm Benedicto XVI. Tháng 2 năm 2014, ngà i đã láºp má»™t chức danh má»›i, Phòng Kinh tế, hoạt động như giám sát tà i chÃnh Vatican. Văn phòng nà y báo cáo vá»›i Há»™i đồng Kinh tế má»›i được thà nh láºp, bao gồm 7 hồng y và giám mục, và 7 thà nh viên nữa là các chuyên gia giáo dân, má»™t việc chưa từng có. Gần đây, giáo hoà ng Phanxicô đã láºp má»™t ban cố vấn, vá»›i 8 hồng y tÃn nhiệm, công việc cá»§a há» là cố vấn cho ngà i trong việc cải tổ Giáo triá»u Roma và công tác quản trị Giáo há»™i Hoà n vÅ©.
- Giáo hoà ng Phanxicô nói ‘không’ vá»›i má»™t ná»n kinh tế loại trừ.
Äức Thánh Cha đã cá»§ng cố Huấn giáo Xã há»™i cá»§a Giáo há»™i Công giáo bằng Tông huấn Evangelii Gaudium (Niá»m vui cá»§a Tin mừng). Ngà i nói ‘không’ vá»›i má»™t ná»n kinh tế thúc đẩy sá»± bất bình đẳng, má»™t ‘ná»n văn hóa dùng má»™t lần rồi vứt’, và ‘thói thá» ngẫu tượng tiá»n bạc.’ Ngà i than rằng: ‘Tin tức chẳng nói gì khi má»™t ngưá»i già vô gia cư chết phÆ¡i xác trên đưá»ng, nhưng lại rá»™n lên khi thị trưá»ng chứng khoán mất 2 Ä‘iểm, thế là thế nà o?’ Giải pháp cho việc nà y là , giải quyết, không chần chừ, những căn nguyên mang tÃnh cÆ¡ chế gây nên sá»± nghèo đói. Phúc lợi chỉ là giải pháp tạm thá»i mà thôi. Và còn cần phải loại trừ nạn đầu cÆ¡ tà i chÃnh và sá»± tá»± tác tuyệt đối cá»§a thị trưá»ng.
- Vá»›i giáo hoà ng Phanxicô, Kitô hữu không được rÆ¡i và o cái bẫy ‘quy vá» bản thân nhưng ẩn trong vá» bá»c là má»™t thứ tôn giáo không có Chúa,’ hay là cái mà ngà i gá»i là sá»± trần tục hóa đưá»ng thiêng liêng. Trong tông thư Niá»m vui cá»§a Tin mừng, Äức Thánh Cha đã giải thÃch rằng, ‘Sá»± trần tục tâm linh vốn ẩn sau vẻ ngoại sùng đạo và tháºm chà là yêu mến Giáo há»™i, nó chẳng quyết tâm tìm kiếm vinh quang Thiên Chúa, nhưng là tìm vinh quang con ngưá»i và sung túc cho bản thân.’ Má»™t giáo há»™i trần tục có thể mang lấy những báºn tâm đầy phô trương vá»›i các há»c thuyết và thanh thế, những thà nh tá»±u xã há»™i và chÃnh trị, hay má»™t Ä‘á»i sống xã há»™i ‘đầy thể hiện, các buổi há»p, tiệc tối và nghi thức.’ Và trong cái ‘tâm thức kinh doanh’ đó, ngưá»i ta có thể ‘bị chìm trong việc Ä‘iá»u hà nh, thống kê, kế hoạch, và định giá, những thứ mà ngưá»i hưởng lợi sẽ không phải là dân Chúa nhưng là má»™t Giáo há»™i kiểu công ty.’ Äể tránh Ä‘iá»u nà y, Giáo há»™i phải ‘không ngừng ra khá»i chÃnh mình, giữ sứ mạng cá»§a mình luôn quy hướng vá» Chúa Giêsu Kitô, và luôn táºn tâm vì ngưá»i nghèo.’
- Giáo hoà ng Phanxicô là má»™t ngưá»i nhiệt thà nh vá»›i Mẹ Diá»…m phúc. Khi được bầu là m giáo hoà ng, Äức Phanxicô đã đến viếng Vương cung Thánh đưá»ng Äức Bà Cả ở Roma, hai lần, để lần hạt và ký thác triá»u giáo hoà ng cá»§a mình và o tay Mẹ Thiên Chúa. Châu Mỹ La tinh, nÆ¡i giáo hoà ng xuất thân, được biết đến đặc biệt vì lòng gần gÅ©i vá»›i Äức Mẹ, và là nÆ¡i có những Ä‘á»n thánh kÃnh Äức Mẹ như Guadalupe và Aparecida. Giáo hoà ng Phanxicô tin rằng, Äức Mẹ có vai trò không thể thiếu trong công việc cá»§a cuá»™c Tân Phúc âm hóa. ‘Bất kỳ khi nà o chúng ta hướng vá» Mẹ, chúng ta lại má»™t lần nữa tin và o bản chất cách mạng cá»§a tình yêu và sá»± dịu hiá»n. NÆ¡i Mẹ, chúng ta thấy được rằng, sá»± khiêm nhượng và dịu hiá»n không phải là đức tÃnh cá»§a ngưá»i yếu Ä‘uối, nhưng là cá»§a những ngưá»i mạnh mẽ, những ngưá»i không được xá» tệ vá»›i ngưá»i khác vì muốn thấy mình quan trá»ng.’
- Giáo hoà ng Phanxicô là con cái Giáo hội.
Cái gá»i là ‘Hiệu ứng Phanxicô’ đã trở thà nh câu cá»a miệng cá»§a giá»›i truyá»n thông, và má»™t và i nhà bình luáºn đã Ä‘i xa đến mức dá»± Ä‘oán sẽ có những thay đổi cấp tiến cho Giáo há»™i 2000 năm tuổi nà y. Nhưng Giáo hoà ng Phanxicô đã là m rõ rằng: quan Ä‘iểm cá»§a Giáo há»™i vá» các vấn đỠluân lý cÅ©ng là quan Ä‘iểm cá»§a ngà i. Ngà i đã nháºn rằng, ‘Tôi là con cái Giáo há»™i.’ Ngà i cho rằng, thá»i nà y, phải báºn tâm đến ‘những nhu cầu thiết thá»±c’, và Tin mừng phải có má»™t tác động thá»±c sá»± trên các tÃn hữu. Những nháºn định cá»§a Giáo há»™i phải được nói ra vá»›i má»™t tình thương yêu chân tháºt, bởi lòng thương xót cá»§a Chúa là không giá»›i hạn. Giáo hoà ng nói rằng: Chúng ta phải tìm kiếm má»™t sá»± cân bằng má»›i, nếu không, ngay cả công trình luân lý cá»§a giáo há»™i cÅ©ng sẽ sụp đổ như ngôi nhà là m bằng giấy, đánh mất sá»± tươi má»›i và hương thÆ¡m cá»§a Tin mừng. Những đỠxuất từ Tin mừng phải đơn sÆ¡, sâu sắc và rạng rỡ hÆ¡n. ChÃnh từ đỠxuất như thế, sẽ tuôn trà o các hệ quả luân lý.’
J.B. Thái Hòa chuyển dịch
phanxico vn


