Ở Roma Ä‘ang xảy ra những Ä‘iá»u phi thưá»ng. Chúng ta không chỉ có vị giáo hoà ng đầu tiên đến từ Mỹ Latinh, lấy tông hiệu là Phanxicô, đây còn là lần đầu tiên trong lịch sá» có má»™t phụ nữ được bổ nhiệm là m Viện trưởng Äại há»c Giáo hoà ng Antonianum, đó là nữ giáo sư Mary Melone thuá»™c Dòng nữ Phanxicô Angeline. Sau đó, còn có Cha Nguyá»…n Äình Anh Nhuệ, ngưá»i Việt đầu tiên được bổ nhiệm là m Viện trưởng Viện Thần Há»c Giáo Hoà ng Thánh Bonaventure – còn được gá»i là Viện Seraphicum.
Phải chăng đây là dấu chỉ cá»§a thá»i đại? Hay là dưới triá»u đại Giáo hoà ng Phanxicô, Giáo Há»™i hoà n vÅ© Ä‘ang đón nháºn nhiá»u vị đại diện hÆ¡n? ZENIT có cuá»™c phá»ng vấn vá»›i Cha Nguyá»…n Äình Anh Nhuệ vá» suy nghÄ© cá»§a ngà i cho vấn đỠnà y. Vị tân viện trưởng năm nay 46 tuổi, là má»™t giáo sư thần há»c Kinh Thánh tại Viện Seraphicum. Ngà i cÅ©ng đã giảng dạy tại Äại há»c Thần há»c Công Giáo – University of Divinity tại Melbourne (Úc), Äại há»c Giáo Hoà ng Gregorian (kể từ năm 2008), và Äại há»c Giáo Hoà ng Urbaniana (kể từ năm nay). Trong số những danh hiệu đã nháºn được, và o năm 2014, ngà i còn được vinh danh vá»›i “Giải thưởng Quốc tế Martini” trong lÄ©nh vá»±c “Kinh Thánh và Văn hóa” cho công trình nghiên cứu vá»›i tá»±a Ä‘á»: “Kinh Thánh và Văn hóa à Châu: Äá»c Lá»i Chúa trong ná»n Văn hóa và bối cảnh Việt Nam”.
KÃnh thưa Cha Nguyá»…n Äình Anh Nhuệ, xin cha giá»›i thiệu má»™t chút vá» bản thân. Tại sao má»™t kỹ sư Ä‘iện tá» rất tà i năng lại quyết định trở thà nh má»™t tu sÄ© dòng Phanxicô?
Cha Nhuệ: Vâng, có lẽ hÆ¡i phóng đại má»™t chút khi nói tôi là “rất tà i năng”. Nói vá» sá»± lá»±a chá»n để trở thà nh má»™t tu sÄ© dòng Phanxicô, Thiên Chúa đã dẫn dắt tôi trong những thăng trầm khác nhau cá»§a cuá»™c Ä‘á»i. Vắn tắt rằng, từ thá»i niên thiếu, tôi đã muốn dà nh cuá»™c Ä‘á»i tôi vá»›i Chúa, còn mÆ¡ ước trở thà nh má»™t linh mục thì đến sau khi tôi thấy mẫu gương cá»§a má»™t linh mục Dòng Chúa Cứu Thế, cha nà y đã chăm sóc cho các thanh thiếu niên và bá»n trẻ chúng tôi trong giáo xứ. Tuy nhiên, lúc đó không phải là cÆ¡ há»™i để tôi theo Ä‘uổi ước mÆ¡ cá»§a mình vì những khó khăn khác nhau. Cha mẹ tôi thì khuyên tôi nên tiếp tục lo há»c hà nh và tiến cà ng xa cà ng tốt trong trình độ há»c vấn. Há» nói rằng: “Rồi con sẽ thấy: những gì con há»c bây giá» sẽ có Ãch nếu sau nà y con trở thà nh má»™t linh mục”. Chúa lại dẫn dắt tôi trong hà nh trình há»c táºp. Sau cấp trung há»c, tôi đã vượt qua được kỳ thi tuyển và o đại há»c và tôi có cÆ¡ há»™i Ä‘i du há»c ở Nga. Khi ở đại há»c, Chúa giá»›i thiệu tôi đến vá»›i các tu sÄ© dòng Phanxicô và khiến tôi nhá»› lại “giấc mÆ¡” thá»i niên thiếu, nguồn cảm hứng trước mẫu gương vá» tình huynh đệ và tinh thần truyá»n giáo cá»§a các tu sÄ© đã khiến tôi đã ná»™p đơn để bắt đầu cuá»™c hà nh trình tu há»c linh mục cho Dòng Anh em Hèn Má»n Viện tu.
Hà nh trình cá»§a cha là má»™t sá»± thống nhất: từ Việt Nam sang Nga, rồi sang Ba Lan và sau đó là qua Ã. Tại sao lại có cuá»™c hà nh hương như váºy?
Cha Nhuệ: Trong tất cả Ä‘á»u có bà n tay uy quyá»n cá»§a Chúa. Ngay bây giá» tôi có thể nói như váºy. Thá»±c tế là tôi không bao giá» nghÄ© đến má»™t con đưá»ng như váºy. Từ nước Nga, các tu sÄ© đã gá»i tôi sang Ba Lan để bắt đầu dá»± tu: tìm hiểu, và o táºp viện và ba năm ở chá»§ng viện. Sau đó, tôi được chuyển đến Rôma để hoà n thà nh việc nghiên cứu thần há»c. Cho nên, sau bằng Cá» nhân (Bachelor), tôi nháºn được bằng Dá»± bị tiến sÄ© (Licentiate) và Tiến sÄ© Thần há»c (Doctorate in Sacred Theology). Sau đó, tôi giảng dạy tại Viện nà y. Và bây giá» tôi ở đây.
Cha đến từ Việt Nam, má»™t đất nước xinh đẹp, nhưng là nÆ¡i mà ngưá»i Công Giáo phải đối mặt vá»›i sá»± thù ghét trong nhiá»u tháºp ká»· qua. Cha sinh ra là ngưá»i Công Giáo hay là cha đã đón nháºn đức tin Kitô giáo trong trong cuá»™c Ä‘á»i mình?
Cha Nhuệ: Tôi sinh ra trong má»™t gia đình Công Giáo, là những Kitô hữu Ãt nhất ba thế hệ rồi. Tôi được rá»a tá»™i khi tôi tròn má»™t tháng và ba ngà y tuổi. Và tôi giữ trong mình căn tÃnh Kitô giáo khi còn sống ở Việt Nam, nó được là m phong phú thêm bằng mối liên kết cá nhân tôi vá»›i đức tin Kitô giáo khi ở Ba Lan và ở những nÆ¡i khác nhau cá»§a nước Ã. Tôi luôn luôn cảm tạ Thiên Chúa vì tất cả những trải nghiệm đức tin nà y. Như lá»i cá»§a Thánh Phaolô, tôi tạ Æ¡n Thiên Chúa, và lòng thương xót cá»§a Ngà i đã là m cho tôi có được như ngà y hôm nay.
Cha là ngưá»i Việt đầu tiên lãnh đạo má»™t Viện Giáo Hoà ng ở Rôma. Äó là má»™t Ä‘iá»u vô cùng lạ thưá»ng. Cha cảm nghiệm như thế nà o?
Cha Nhuệ: Có lẽ bạn sẽ nháºn thấy rằng sá»± lá»±a chá»n nà y là do bá» trên cá»§a chúng tôi muốn có sá»± tiếp nối, bởi vì trước đó tôi đã giữ chức phó viện trưởng rồi. Nhưng thá»±c ra, Ä‘iá»u đó có lẽ là má»™t phép lạ cho phần còn lại cá»§a cuá»™c Ä‘á»i chúng ta.
Äây có phải là má»™t dấu chỉ cá»§a thá»i đại? má»™t thá»±c tế má»›i cho các Kitô hữu à Châu đã đến Rôma hay không? Phải chăng là do phẩm chất cao đẹp và sá»± tốt là nh cá»§a các linh mục à Châu thế hệ má»›i?
Cha Nhuệ: Tôi không biết chắc đó có phải là má»™t dấu chỉ cá»§a thá»i đại hay không. Äiá»u mà tôi thấy rõ rà ng và tôi muốn nhấn mạnh là : trong má»i thá»i đại, ở má»i nÆ¡i và ở má»i quốc gia, Thiên Chúa luôn kêu gá»i và đà o tạo những ngưá»i nam, ngưá»i nữ cho công cuá»™c phục vụ cá»§a Ngà i, ban cho há» những Æ¡n cần thiết để há» thá»±c hiện sứ vụ được giao.
Các Kitô hữu ở Việt Nam hiện nay ra sao? Dòng Phanxicô ở à Châu như thế nà o? Và vị viện trưởng Viện Seraphicum có thể đóng góp, mang lại Ä‘iá»u gì cho Việt Nam, à Châu và Giáo Há»™i hoà n vÅ©?
Cha Nhuệ: Hiện tình các Kitô hữu ở Việt Nam Ä‘ang khả quan hÆ¡n, mặc dù vẫn còn nhiá»u Ä‘iá»u cần được cải thiện. Các tu sÄ© dòng Phanxicô cÅ©ng Ä‘ang là m khá tốt. Cảm tạ Chúa vì vẫn còn có Æ¡n gá»i; và cho nên, khi nói tổng thể vá» Giáo Há»™i tại Việt Nam thì chúng tôi là má»™t thá»±c tại năng động trong xã há»™i.
Äối vá»›i những đóng góp có thể có cá»§a Viện Seraphicum – là má»™t Viện Thần Há»c Giáo Hoà ng, chúng tôi có thể là m nhiá»u việc trong các lÄ©nh vá»±c đà o tạo tu sÄ© và tân Phúc Âm hóa, bắt đầu từ hai chuyên ngà nh cá»§a chúng tôi là : Kitô há»c (Christology) và Há»c thuyết thánh Phanxicô (Franciscanism) đương đại. Äặc biệt, việc rao giảng chuyên sâu vá» Chúa Kitô thá»±c sá»± là cần thiết ở à Châu, vì đây là nÆ¡i có nhiá»u truyá»n thống đức tin xa lạ vá»›i Kitô giáo, vẫn còn tồn tại rất nhiá»u dị biệt và hiểu lầm vá» hình ảnh cá»§a Chúa Giêsu Kitô – là Con Thiên Chúa và Äấng Cứu Äá»™ duy nhất cá»§a thế giá»›i.
Má»™t thách đố đặc biệt là là m sao để chúng tôi có thể cáºp nháºt, tiếp nháºn và giao thoa văn hóa trong việc loan báo vá» Chúa Kitô và sứ Ä‘iệp Kitô giáo trong bối cảnh má»›i. Äó thá»±c sá»± là mục Ä‘Ãch cá»§a Viện Seraphicum; chúng tôi đã thà nh láºp FIATS – Franciscan Theological Institute for Asian Studies – nghÄ©a là Phân Viện Thần Há»c Phanxicô Nghiên cứu à Châu. Tôi nghÄ© rằng tất cả Ä‘iá»u nà y có liên quan không chỉ cho à Châu mà còn trên toà n thế giá»›i, bởi vì ngà y nay chúng ta Ä‘ang sống trong má»™t ngôi là ng mang tÃnh toà n cầu.
Có thể hình dung rằng sẽ có nhiá»u ngưá»i à Châu được và o Viện Seraphicum phải không?
Cha Nhuệ: Vâng, Ä‘iá»u đó phụ thuá»™c và o nhiá»u yếu tố. Việc há»c táºp tại Rôma không phải là dá»… dà ng cho má»™t tu sÄ© đến từ à Châu, nói chi đến má»™t giáo dân, mặc dù rất nhiá»u ngưá»i muốn được há»c. Và yếu tố tà i chÃnh cÅ©ng là điá»u quan trá»ng: há»c ở Rôma rất là tốn kém. Do đó, Viện cá»§a chúng tôi Ä‘ang tìm kiếm nguồn ngân sách và các nhà tà i trợ để giúp đỡ những ngưá»i trẻ tuổi à Châu, và ngưá»i ngoà i Âu Châu nói chung, tức là những ai muốn theo Ä‘uổi việc há»c táºp ở đây nhưng không có Ä‘iá»u kiện, để hỠđược đà o sâu kiến thức vá» thần há»c Kitô và các giá trị Phanxicô, rồi mang vá» cho đất nước cá»™i nguồn cá»§a mình.
Ước mơ của cha là gì?
Cha Nhuệ: Chúng tôi muốn mang đến má»i ngưá»i má»™t sá»± hiểu biết vá» thần há»c Kitô và và há»c thuyết Phanxicô, cho Giáo Há»™i và cho toà n thế giá»›i. Và i tháng gần đây sau khi được bổ nhiệm, tôi đã thảo luáºn vá»›i nhiá»u vị giáo sư trong Viện cá»§a chúng tôi và tôi đã cảm nháºn má»™t lòng nhiệt thà nh lan tá»a ở đây, tại Viện Seraphicum nà y, không chỉ đà o tạo nên các nhà trà thức, mà còn đà o tạo nên má»™t táºp hợp các linh mục, các nhà thần há»c và chuyên gia vá» thần há»c Kitô trong tương lai: má»™t táºp hợp được kiến tạo trên tảng đá là Chúa Kitô. Qua việc mang thần há»c đến vá»›i cá»™ng đồng bằng má»™t phong cách má»›i, chúng tôi cố gắng cổ võ việc nghiên cứu thần há»c Kitô và há»c thuyết Phanxicô má»™t cách nhiệt thà nh và mạnh dạn hÆ¡n, đó là hai chuyên ngà nh mà Giáo Há»™i giao phó cho chúng tôi.
Nhưng, ngoà i sá»± phát triển đặc biệt vá» sư phạm, tôi còn mÆ¡ ước vá» má»™t há»c viện mà ở đó, má»—i thà nh viên – bất kể là má»™t giáo sư hoặc sinh viên – sẽ không còn lệ thuá»™c và o công việc cá»§a mình, mà sẽ ký thác chÃnh mình và o Chúa Kitô, sống theo Chúa Kitô, để truyá»n lại cho những ngưá»i khác không phải chỉ là má»™t lý thuyết trừu tượng, nhưng là má»™t Chúa Kitô sống động, vá»›i tình yêu và lòng nhiệt thà nh như Thánh Phanxicô đã dà nh cho Chúa Kitô.
Äối diện vá»›i thế giá»›i đương đại, hÆ¡n bao giá» hết, chúng ta có thể và phải thốt lên tiếng khóc má»™t lần nữa vá»›i Thánh Phanxicô: hãy yêu mến ngưá»i hÆ¡n được ngưá»i mến yêu. Vâng, tình yêu cá»§a Thiên Chúa nháºp thể, là Chúa Giêsu Kitô, vẫn còn Ãt được biết đến và vì váºy Ãt được yêu mến. Như má»™t vị giám mục Dòng Phanxicô đã nói: loan báo Chúa Kitô, là m cho ngà i được má»i ngưá»i biết đến và yêu mến bằng má»i hoạt động trong cuá»™c Ä‘á»i, trong đó có việc há»c táºp, đây là ơn gá»i cá»§a Dòng Phanxicô ở má»i thá»i đại. Äó cÅ©ng là ơn gá»i cá»§a Viện chúng tôi, Æ¡n gá»i cá»§a má»—i ngưá»i chúng ta ngà y hôm nay. Và cùng vá»›i Thánh Gioan Phaolô II và toà n thể Giáo Há»™i, chúng tôi muốn nói vang lên trước thế giá»›i má»™t lần nữa rằng: “Hãy mở rá»™ng cá»a cho Chúa Kitô”.
Phải chăng Cha có tầm nhìn vá» dá»± án nà y từ việc quan sát thấy cuá»™c cách mạng lá»›n mà Äức Giáo Hoà ng Phanxicô Ä‘ang thá»±c hiện trong Giáo Há»™i Rôma?
Cha Nhuệ: Chúng tôi Ä‘ang có sá»± đồng Ä‘iệu vá»›i Äức Giáo Hoà ng và đang tìm hiểu tư tưởng cá»§a ngà i để hoạt động má»i thứ. Ở đây chúng tôi đỠcáºp đến ba Ä‘iểm cÆ¡ bản. Trước hết là sá»± lưu tâm đặc biệt đối vá»›i ngưá»i nghèo và ngưá»i bị thiệt thòi, mà Giáo Há»™i đã đưa ra sá»± trợ giúp váºt chất cần thiết, vá»›i bánh sá»± sống là Äức Kitô. Thứ hai là Äức Giáo Hoà ng luôn nhấn mạnh rằng trong nhãn quan cá»§a đức tin và suy tư thần há»c có vai trò tÃch cá»±c cá»§a các vùng ngoại vi hay vùng ngoại ô. Vâng, chúng tôi hiện Ä‘ang ở ngay trong những vùng ngoại vi cá»§a thà nh Rôma, kể từ khi chúng tôi di chuyển ra khá»i quáºn EUR để đến gần Tu viện vùng Three Fountains. Ngoà i ra, cÆ¡ sở cá»§a Viện chúng tôi có thể nói là “ngoại biên” hay “bên lá»” so vá»›i trung tâm há»c thuáºt cá»§a thà nh Rôma. Nhưng tất cả Ä‘iá»u nà y là lợi thế cá»§a chúng tôi: được thoát li khá»i vùng trung tâm! Do đó, má»™t mặt thì chúng tôi kết hiệp chặt chẽ vá»›i khu trung tâm, nhưng mặt khác, nhá» và o vị trà và phạm vi “ngoại vi” nà y, chúng tôi có tinh thần thư thái hÆ¡n và táºp trung hÆ¡n và o các chá»§ đỠcÆ¡ bản cá»§a đức tin Kitô giáo cÅ©ng như cá»§a xã há»™i chúng ta. Cuối cùng là tầm quan trá»ng cá»§a giáo dục toà n diện, hình thà nh nên Æ¡n gá»i tu trì và Kitô hữu. Chúng tôi không kiến tạo nÆ¡i nà y thà nh má»™t câu lạc bá»™ tá»± ảo tưởng, những nhà trà thức tá»± mà y mò, nhưng chúng tôi cố gắng suy tư và cùng khám phá viên ngá»c đức tin Kitô giáo như là ná»n tảng cho Ä‘á»i sống thá»±c tại và việc phục vụ má»™t đức tin sống động luôn đòi há»i sá»± hiểu biết cao cấp hÆ¡n.
Má»™t năm há»c nữa đã kết thúc. Cha nghÄ© vá» Ä‘iá»u gì cho năm há»c kế tiếp? những thách đố mà há»c viện sẽ phải đối mặt là gì?
Cha Nhuệ: Vâng, chúng tôi đã kết thúc má»™t năm há»c căng thẳng, cảm tạ Thiên Chúa. Tôi cÅ©ng cảm Æ¡n vị viện trưởng tiá»n nhiệm là Cha Domenico Paoletti, các giáo sư, các sinh viên, những ngưá»i á»§ng há»™ và các nhà hảo tâm, chúng tôi nhá»› đến há» trong lá»i cầu nguyện. Bây giá», như Thánh Phaolô đã nói, quên Ä‘i quá khứ, chúng ta Ä‘ang hướng tá»›i tương lai vá»›i niá»m tin kiên định rằng Chúa sẽ tiếp tục dẫn dắt chúng ta. Sẽ có nhiá»u thách đố, nhưng tôi chỉ muốn đỠcáºp đến má»™t thách đố, có lẽ lá»›n nhất và hấp dẫn nhất: đó là hà nh trình tiến đến việc thống nhất các há»c viện Phanxicô nhỠđể thà nh láºp nên má»™t Äại há»c Phanxicô tại Rôma. Trong lá»™ trình nà y, còn nhiá»u vấn đỠvẫn chưa được xem xét và xác định, nhưng có má»™t Ä‘iá»u chắc chắn là : chúng tôi sẽ là m phong phú cho nhau và cùng liên kết để phục vụ tốt hÆ¡n cho Giáo Há»™i và thế giá»›i. Tôi cÅ©ng muốn nhân cÆ¡ há»™i nà y cảm Æ¡n nhân viên hãng tin ZENIT và độc giả đã yểm trợ chúng tôi, và tôi khiêm tốn xin quý vị Ä‘á»c má»™t Kinh KÃnh Mừng cho Há»c viện “ngoại vi” nà y, để chúng tôi có thể trung thà nh vá»›i Æ¡n gá»i và sứ vụ đã được trao phó cho mình.
Chân Phương
Nguồn tin: vietcatholic

