Nhá»› bà i thÆ¡ cá»§a thi sÄ© Lưu Trá»ng Lư:
Em nghe không mùa thu.
Lá thu rơi xà o xạc.
Con nai và ng ngơ ngác.
Äạp trên lá và ng khô.
(Tiếng thu)
         Mà u và ng cá»§a lá, mà u úa cá»§a cá», nắng nhạt gió chiá»u là hình ảnh đặc trưng cá»§a mùa thu. Mùa “chịu tang” cá»§a những chiếc lá và ng. Ngồi nhìn lá rÆ¡i, má»—i chiếc lá chá»n cho mình má»™t cách “chia tay.” Có những chiếc lá ra Ä‘i trong sá»± quằn quại khổ Ä‘au, dùng dằng bịn rịn như thể không muốn lìa cà nh; có những chiếc lá “hấp hối” loạng choạng buông mình cách nặng ná» nghiêng ngả trên mặt đất. Lại có những chiếc lá ra Ä‘i cách nhẹ nhà ng trong dáng Ä‘iệu thướt tha buông mình theo gió. Những chiếc lá khác không bà ng hoà ng hối hả mà cháºm rãi, thanh thản, an nhiên rÆ¡i mình trên thảm cá» xanh như thể má»™t bông hoa say trong giấc ngá»§ yên là nh. Má»™t Ä‘á»i lá mong manh, chóng tà n phai rụng xuống. Má»›i đó, lá còn xanh tươi, mà nay đã úa và ng lìa cà nh.
         Äá»i ngưá»i có khác chi má»™t chiếc lá cuối thu. Có những ngưá»i ra Ä‘i trong bấn loạn, hối tiếc, khổ Ä‘au, nặng nhá»c. Lại có ngưá»i ra Ä‘i vá» vá»›i cá»™i nguồn má»™t cách thanh thản nhẹ nhà ng thanh thản. “Lá rụng vá» cá»™i.” Lá rÆ¡i bên gốc cây. Lá chỠđợi má»™t quá trình sinh há»c để trở thà nh dinh dưỡng nuôi cây. Lá góp thân xác tà n úa để trả Æ¡n cho cây. Äá»i lá ngắn ngá»§i mà đầy ý nghÄ©a nhân sinh.
         Nhìn lá và ng rÆ¡i, ta nhá»› lá»i Thánh Kinh: “Có thá»i sinh ra, có thá»i chết Ä‘i” (Gv 3,2). Má»—i loà i thụ tạo Ä‘á»u có thá»i hạn cá»§a nó. Äá»i ngưá»i như chiếc lá má»ng manh, ngắn ngá»§i. Chá»— dá»±a trần gian chẳng an toà n vững chắc. Tiá»n bạc váºt chất, bằng cấp, kiến thức, chức quyá»n Ä‘á»u chóng tà n phai. Sức khoẻ, sắc đẹp hao mòn rồi rệu rã theo tuổi Ä‘á»i năm tháng.
         Nhìn lá và ng rÆ¡i, ta nháºn ra sá»± tháºt cay đắng nhất cá»§a Ä‘á»i ngưá»i là sá»± chết. Nó chẳng từ ai, chẳng thương tiếc ai. Nó đến bất ngá» là m ta bang hoà ng. Phải bá» lại tất cả má»i thứ ta gắn bó và gom góp suốt Ä‘á»i để ra Ä‘i vá»›i hai bà n tay trắng. Cái chết cá»§a má»—i ngưá»i là má»™t chuyến Ä‘i cuối cùng. Má»™t chuyến Ä‘i quyết định và quan trá»ng. Má»™t chuyến Ä‘i vÄ©nh viá»…n không bao giá» trở lại. Má»™t chuyến Ä‘i má»™t và i tuần vá» thăm quê nhà , má»™t chuyến Ä‘i nghỉ hè đôi ba ngà y… tôi đã phải sắp xếp chuẩn bị nhiá»u ngà y, có khi nhiá»u tuần …. Nhưng tôi đã chuẩn bị được những gì cho chuyến Ä‘i cuối cùng và tháºt quan trá»ng cá»§a cuá»™c Ä‘á»i tôi? Tôi có ná»— lá»±c để xắp xếp chuẩn bị cho chuyến Ä‘i vÄ©nh viá»…n và không bao giá» trở lại nà y không?
         Nhìn lá và ng rÆ¡i, ta nhá»› lá»i Thánh Vịnh: “Äá»i sống con ngưá»i giống như cây cá», như bông hoa nở trên cánh đồng, má»™t cÆ¡n gió thoảng đủ là m nó biến Ä‘i, nÆ¡i nó má»c không còn mang vết tÃch” (Tv 102,15-16). Dù văn minh đến dâu, con ngưá»i vẫn không thắng nổi cái chết bằng sức mạnh cá»§a khoa há»c kỹ thuáºt. Già u nghèo sang hèn, trà thức hay bình dân, văn minh hay lạc háºu… ai ai rồi cÅ©ng phải chết. Äứng trước cái chết, má»i ngưá»i Ä‘á»u bình đẳng. Sống là chuẩn bị cho con ngưá»i Ä‘i vá» vá»›i cái chết. Suy tư vá» cái chết là suy tư vá» sá»± sống. Chết là má»™t phần cá»§a sá»± sống bởi lẽ trong sá»± sống đã có sá»± chết. Nó là cánh cá»a nối liá»n hai thế giá»›i như cá»a sông đưa giòng nước và o nguồn biển rá»™ng. Cứ theo định luáºt tá»± nhiên, con ngưá»i được sinh ra, lá»›n lên, già đi và chết. Äó là định luáºt chung cá»§a con ngưá»i. Không ai có thể sống mãi mà không chết. Các vua chúa ngà y xưa đã cố công Ä‘i tìm thuốc trưá»ng sinh bất tá» nhưng há» cÅ©ng chết. Äể sống cách trá»n vẹn, phải can đảm chấp nháºn sá»± sống lẫn sá»± chết. Äá»i ngưá»i ngắn ngá»§i như chiếc lá như lá»i Thánh Vịnh:
Äá»i con là má»™t kiếp phù du,
Loà i ngưá»i Chúa dá»±ng nên tháºt má»ng manh quá đỗi.
Sống là m ngưá»i ai không phải chết,
Ai cứu nổi mình thoát quyá»n lá»±c âm ty?
(Tv 88,48-49)
         Con ngưá»i không có quyá»n gì trên sá»± chết và sá»± sống. Sống và chết là kỳ công và đá»u bởi Thiên Chúa. Sá»± sống là mong manh, thế mà Thiên Chúa lại phải đánh đổi bằng máu cá»§a các tiên tri, bằng mạng sống cá»§a Con yêu dấu là Chúa Giêsu.
         Nhìn lá và ng rÆ¡i ta nghÄ© vá» cuá»™c Ä‘á»i lữ thứ. Xin đừng mưu mô tÃnh toán mà là m gì. Xin đừng chia rẽ và thù ghét là m chi. Cuá»™c Ä‘á»i nà y tháºt ngắn, tiá»n bạc trên thế gian nà y nhiá»u lắm, bà n tay ta có tham mấy cÅ©ng chẳng vÆ¡ vét hết được. Rồi đến lúc bà n tay xuôi xuống, lạnh cóng, cô đơn, chẳng nắm giữ được gì.
         Äể có được sá»± ra Ä‘i trong thảnh thÆ¡i nhẹ nhà ng và đong đầy niá»m tin hy vá»ng ngà y mai tươi sáng, ta hãy định nghÄ©a cuá»™c Ä‘á»i mình bằng sá»± “hiện hữu”, đừng bao giá» là sá»± “sở hữu”. Ta hãy chá»n phương châm “sống vá»›i” chứ đừng “sống vì”. Thấu cảm được ý nghÄ©a vá» cuá»™c Ä‘á»i thì ta má»›i nhẹ nhà ng, thanh thản ra Ä‘i mà không vướng báºn, không ưu phiá»n. Như ai đó đã từng nói: “Ngà y ta sinh ra Ä‘á»i, má»i ngưá»i cưá»i ta khóc. Hãy sống như thế nà o để khi ra Ä‘i má»i ngưá»i khóc ta cưá»i”.
LM Giuse Nguyễn Hữu An

