80% những gì �ức Giáo hoàng nói là dựa trên kinh nghiệm cuộc sống thực

Cha Guillermo Ortiz là một linh mục dòng Tên làm việc ở Vatican Radio, cha nói v� chuyến tông du Mễ Tây Cơ, và nhớ lại giai đoạn ở cùng với �ức Giáo hoàng th�i ngài là hiệu trưởng và cha linh hướng Bergoglio ở trư�ng Colegio Maximo, một th�i mà ngài vừa dạy linh đạo vừa nuôi heo. Cha Ortiz kể cho Vatican Insider v� những cảm nghiệm trải qua với cha hiệu trưởng Bergoglio, và giải thích lòng mộ đạo bình dân của ngài.

Cha Ortiz, đâu là th�i khắc quan tr�ng nhất trong chuyến tông du Mễ Tây Cơ cho đến nay?

Theo tôi, là th�i khắc ngài cầu nguyện trước �ức Mẹ Guadalupe. �ức Giáo hoàng có lòng sùng kính rất mạnh với �ức Mẹ. Nếu anh có đ�c các bài diễn văn của ngài trong hai ngày đầu, một nói v� tầm quan tr�ng của đức tin bình dân, tầm quan tr�ng của ngư�i dân. Giáo lý nói v� sự bất khả ngộ của giáo hoàng v� các vấn đ� liên quan đến đức tin và luân lý, nhưng chúng ta thư�ng quên mất rằng giáo lý cũng nói v� sự bất khả ngộ của dân Chúa khi biểu lộ đức tin. Nói với các giám mục Mễ Tây Cơ hôm 13-02, �ức Giáo hoàng đã nói v� �ức Mẹ rồi nói v� ngư�i dân, với liên kết như một sợi dây rốn của lòng mộ đạo bình dân. Ngài m�i g�i các giám mục hãy theo cung lòng của đức tin dân Chúa. Cung lòng �ức Mẹ mang Con Thiên Chúa và dân thánh của Chúa.

�ức Giáo hoàng có h�c lấy từ đức tin của dân?

Trước khi lên đư�ng, ngài nói rằng ngài đến Mễ Tây Cơ để h�c. �ức Giáo hoàng là ngư�i con của �ức Mẹ, nhưng ngài cũng là con của dân Chúa. Ngài biết rằng Thiên Chúa hành động giữa dân Ngư�i, �ức Phanxicô biết cảm thức đức tin của dân, những ngư�i nghèo tay trắng.

Trong bài giảng tại vương cung Thánh đư�ng Guadalupe, �ức Phanxicô trích lại câu kinh phụng vụ: ‘Nhìn lên Mẹ, ôi Mẹ yêu dấu, đơn giản là chiêm ngắm Mẹ với một tâm hồn lặng đi vì sự dịu dàng của Mẹ …’

�ây là câu mà �ức Giáo hoàng thấm đẫm trong lòng. Câu này từ sách Phụng vụ gi� kinh. Ngài copy, cắt xén lại, rồi tặng cho tôi làm quà, làm hướng dẫn thiêng liêng, làm l�i cầu nguyện để lặp đi lặp lại: đơn giản là ở bên Mẹ, chiêm ngắm cái nhìn của Mẹ, đặt hết trái tim mình trước Mẹ.’

Cha biết cha Bergoglio, và bây gi� là �ức Giáo hoàng, đã bao lâu?

Tôi là ngư�i Argentina, xuất thân từ Cordoba, tôi gặp ngài ở thành phố quê tôi hồi tháng bảy 1977, lúc đó tôi 17 tuổi và muốn vào dòng Tên. Tôi đến nói chuyện với ngài, bởi ngài lúc đó là giám tỉnh, b� trên của dòng Tên toàn Argentina. Tôi nói với ngài, ‘Con muốn làm tu sỹ dòng Tên.’ Ngài lắng nghe tôi. Lắng nghe là một đi�u quan tr�ng với ngài. Rồi ngài nói với tôi. ‘�ược, chúng ta sẽ xem qua sáu tháng con còn cảm xúc này không.’ Tôi đến Colegio Maximo vào năm 1981. Lúc đó, ngài là hiệu trưởng sau khi hết nhiệm kỳ giám tỉnh. Ngay ngày đầu tiên trong tập viện, tôi đã bắt tay làm việc để biến một căn nhà trước đây dùng làm chuồng ngựa, thành nhà th�. Chúng tôi biến nó thành nhà th� cho giáo xứ. Ngài sai tôi đi ra đư�ng phố để giảng dạy, và ngài huấn luyện cho tôi rất chặt chẽ.’

Cha Bergoglio làm hiệu trưởng như thế nào? Có thật là ngài tập cho cha quen làm những việc thấp bé nhất?

�úng là thế. Nhưng ngài không có ch�n lựa nào khác. Ngài đã làm rất nhi�u cho các ơn g�i, có quá nhi�u h�c viên, mà lại không có gì để hỗ trợ, không có h�c bổng. Chúng tôi không có ti�n mua thức ăn nữa. Vậy nên cha Bergoglio mua một cặp bò, mấy con heo, con cừu, và trong vài năm đầu tiên, chúng tôi phải chăn nuôi gia súc. Trong đầu chúng tôi lúc nào cũng nghĩ đến chuyện thịt. Chúng tôi phải chăm sóc gia súc, và có vài ngư�i hơi ‘chải chuốt’ không thích chuyện này cho lắm. Tôi tắm cho heo, cũng như ngư�i con hoang đàng trước khi trở v� với cha anh vậy. Cha Bergoglio làm gương cho chúng tôi. Chúng tôi trò chuyện, kiểm tra đư�ng thiêng liêng thế nào, rồi đến gi� chạy máy giặt, chúng tôi b� toàn bộ cần giặt vào cái máy bự chảng đó. Việc của cha Bergolio là b� tất cả đồ vào máy, còn chúng tôi thì đem đi phơi. Cha cũng tự mình cho heo ăn. Có lúc cha vừa cho heo ăn vừa nói chuyện v� linh đạo. Cha không có sự tách r�i giữa lý thuyết và thực hành. Cha thúc giục chúng tôi. Chúng tôi cần phải h�c qua sự hi sinh. �ây là một phần trong đào tạo.

�ó có phải là cách để có thể hiểu được tâm tư của ngư�i thư�ng hay không?

Tôi nhớ trong các bài huấn đức, một phần đào tạo, ngài lặp đi lặp lại với chúng tôi rằng, l�i khấn khó nghèo cũng đồng nghĩa với làm việc. Khó nghèo là làm việc, ngài nói thế. Một ngư�i nghèo cần phải làm việc và đổ mồ hôi. Colegio Maximo cách Buenos Aires 60km, mất tổng cộng 4 tiếng, và như thế th�i gi� ngư�i ta đi làm việc từ 8 tiếng, thành 10, 14 tiếng. Làm việc cật lực giúp giữ thực tế luôn trước mắt chúng ta và đưa bạn vào mối liên hệ trực tiếp với các vết thương tích của m�i ngư�i. � thức thực tế là ơn Chúa ban. �ây không phải kiểu những l�i nói suông. Một ngày n�, một bà đến Colegio Maximo để xin một cái chăn, bà bị lạnh. Chúng tôi bảo bà là chúng tôi không còn cái chăn nào dư cả. Vậy nên bà nói với cha Bergoglio, ‘Vậy cho tôi chăn của cha.’ Và cha đi lấy chăn cho bà ấy. Ngài bảo với chúng tôi rằng, ngư�i phụ nữ này nói rằng chúng ta phải chia sẻ những gì chúng ta có chứ không phải những gì dư thừa.

Cha có nhớ kỷ niệm nào khác nữa không?

Tôi ở cùng với ngài đến tháng mư�i hai 1984, sau đó tôi đến Colegio del Salvador ở Buenos Aires. Khi ngài hết nhiệm kỳ hiệu trưởng vào tháng mư�i hai 1985, ngài cũng đến Colegio del Salvador, nhưng lúc đó ngài không giữ vị trí nào, không phải là giáo sư cũng không phải b� trên của tôi. Chúng tôi sống cùng tầng, chỉ cách nhau vài phòng, và có một phòng tắm chung ở giữa. Hằng ngày, tôi đi dạy, từ sớm và v� trễ. Một ngày n� tôi quên một tập giấy trong phòng và v� lại nhà bằng cửa sau. Gi� đó, không có ai cả. Tôi thấy cha Bergoglio đang quỳ gối chùi bồn cầu. Chưa bao gi� tôi thấy ai chùi lau chùi chăm chú như thế. Tôi không nghĩ là ngài thấy tôi. Ngài để tâm đến những gì ngư�i khác cần, ý tôi là những nhu cầu của tất cả m�i ngư�i. Ví dụ như, tôi nhớ sự quan tâm của ngài đối với các cha già, cách ngài lắng nghe h� … Ngài là ngư�i sống vì ngư�i khác, chứ không tự quy. 80% những gì �ức Giáo hoàng nói là dựa trên các kinh nghiệm cuộc sống thực. Khi nghe ngài nói, tôi thư�ng nghĩ đến các tình huống thực sự đã xảy ra. Ngài không phải là ngư�i theo lý thuyết, nhưng là ngư�i xắn tay mà làm.

J.B Thái Hòa chuyển dịch