Vấn �� V� �ức Tin

Con kính chào Cha!

Hôm nay con có chút thắc mắc muốn h�i Cha v� đạo Công giáo của mình. Xin làm phi�n Cha vui lòng chỉ bảo cho con biết. Chả là một thằng bạn của con nó không có đạo, nó đ�c Kinh Thánh. Nó biết con có đạo thế là nó bắt bí con ba câu h�i mà con thật sự bó tay không trả l�i nổi.

Một là: Các nhà khoa h�c chứng minh rằng con ngư�i từ vượn mà ra, vậy thuở ban đầu không có Ađam và Evà gì cả, thế thì làm gì có Tội Nguyên tổ (nó nói thế), vậy thì Chúa Giêsu chịu chết thật tình c� mà thôi chứ chẳng phải là cứu chuộc gì hết? Các Tông đồ sau đó vì quá cuồng nhiệt nên tự nghĩ ra vậy thôi? Thật sự con không thể bắt bẻ nổi vì đúng là con ngư�i xưa kia đâu phải bắt nguồn từ hai ngư�i đâu? Xin Cha vui lòng giải thích.

Hai là: Nó h�i thế ở ngoài đạo thì có được cứu không. Con bảo “Có, nếu biết sống theo lương tâm�. Thế là nó cư�i và bảo: Vậy thì theo đạo còn dễ xuống H�a Ngục hơn, vì theo đạo con phải đi lễ, mà không đi lễ thì có tội. Còn nó không có đạo chỉ việc sống theo lương tâm là lên Thiên �àng. Con lại bó tay luôn?

Ba là: Những ngư�i sống ngay thẳng thì lên Thiên �àng, vậy còn những ngư�i mắc bệnh thần kinh không đi�u khiển được hành vi mà làm đi�u xấu ác thì sao? Và những đứa trẻ sơ sinh chết sớm nữa. Những ngư�i ấy Chúa xử thế nào?

Nghe bạn con nói mà chính con cũng cảm thấy rất hoang mang, và lung lay đức tin khi nghe nó lý luận thế. Nghe chết đức tin mất, khéo con thành tên rã đạo hay Giuđa mất?

Con xin Cha trả l�i con với. Cảm phi�n Cha nhi�u!

Câu trả l�i

Chào con (Cha chưa biết con tên là gì!),

Những thắc mắc của con có lẽ cũng là những đi�u mà rất nhi�u ngư�i Công giáo đã từng bị chất vấn và cũng đã bị “bí� như con. Những kiến thức v� đạo nếu chỉ gói ghém trong những đi�u đã h�c được từ lúc xưng tội Rước lễ Lần đầu hay Thêm sức cũng không đủ để trả l�i những câu h�i “hóc búa� mà con phải chịu “bó tay�. Cha hy v�ng rằng những gì đã từng làm cho con khó xử cũng sẽ thúc đẩy con tìm hiểu v� giáo lý của đạo mình nhi�u hơn. Sách vở và phương tiện ngày nay cũng dễ dàng nên con cần trang bị cho chính mình những kiến thức dồi dào hơn v� giáo lý. �i�u này sẽ làm cho con vững vàng hơn trong đ�i sống đức tin.

Câu h�i thứ nhất liên quan đến Tội Nguyên tổ. Con cho biết rằng bạn con có đ�c Thánh Kinh và cho rằng khoa h�c ngày nay đã không chấp nhận Ađam và Evà là thủy tổ loài ngư�i nên không có Tội Nguyên tổ.

�i�u đầu tiên cần nêu ra ở đây là cách bạn con đ�c Kinh Thánh với cái nhìn của nhà khoa h�c. Sách Kinh Thánh không phải là quyển sách khoa h�c hay sách v� lịch sử của tiến hóa. Kinh Thánh là quyển sách tôn giáo nên cần phải biết cách đ�c với tinh thần tôn giáo. Những chân lý được trình bày trong sách là chân lý đức tin chứ không phải chân lý khoa h�c nên không thể dùng lăng kính khoa h�c để phân định. Một thí dụ đơn giản mà con có thể nhận ra được đó là khi xem những bức tranh của Picasso. Nếu một nhà khoa h�c lấy hiểu biết v� cơ thể mà phê bình rằng ông Picasso đã vẽ không đúng vì mắt thì ở một nơi, còn mũi là ở một chỗ không phải vị trí của nó, thì ngư�i ta sẽ cho rằng nhà khoa h�c không hiểu gì v� nghệ thuật cả. Hay trong đ�i thư�ng chúng ta vẫn nói và dạy cho trẻ em: “Buổi sáng ta thấy mặt tr�i m�c ở hướng �ông�. �i�u này chẳng phù hợp chút nào với chân lý khoa h�c vì mặt tr�i có m�c đâu, trái đất quay đấy chứ! �ó chỉ là một cách nói nhưng ta vẫn hiểu được chân lý ti�m ẩn phía sau. Vì thế để hiểu được Thánh Kinh cần phải biết cách đ�c và hiểu được ý của tác giả muốn nói đi�u gì qua cách trình bày và thể loại văn được sử dụng.

�iểm thứ hai cần phải nêu lên đó là sự khẳng định “Các nhà khoa h�c chứng minh rằng con ngư�i từ vượn mà ra� của bạn con quả là chưa chuẩn xác. Cho đến nay thì sự tiến hóa của con ngư�i vẫn còn là một giả thuyết chứ chưa phải là một chân lý khoa h�c chắc chắn và tuyên bố rằng con ngư�i từ vượn mà ra thì là một sự khẳng định không có tính khoa h�c. �GH Gioan Phaolô II trong bài giáo lý v� sáng tạo vào năm 1986 nói v� trình thuật sáng tạo trong sách Sáng Thế như sau: “Tuy nhiên, cần phải nói thêm rằng giả thuyết này chỉ đ� xuất một khả năng chắc chắn (cái nhiên), chứ không phải là một sự chắc chắn khoa h�c�. Cha trích dẫn ở đây một đoạn của bài viết trên mạng Wikipedia Bách Khoa v� lịch sử tiến hóa:

Cho đến nay, ngư�i ta vẫn cho rằng tổ tiên của loài ngư�i tiến hóa từ loài vượn ở châu Phi, nhưng từ những hóa thạch khai quật ở Myanmar, nhà nhân chủng h�c Chris Beard lại cho rằng quá trình này xảy ra tại châu �. Với sự phát hiện bộ xương hóa thạch cách đây 3,2 triệu năm được đặt tên là Lucy, Lucy được xem là “mẹ của loài ngư�i� và là mối liên lạc đứt đoạn giữa loài ngư�i và loài tinh tinh. Trong lúc đó, một giả thuyết cho rằng loài ngư�i không thể tiến hóa từ tinh tinh, tổ tiên xa xưa nhất của loài ngư�i là cá, chính các loài cá th�i ti�n sử đã lát đư�ng cho quá trình tiến hóa hiện nay.

Theo nhi�u nhà khoa h�c con ngư�i không phải từ loài vượn trong sở thú sau một th�i gian (nhi�u triệu năm…) sẽ thành con ngư�i (loài vượn hiện nay sẽ vẫn mãi là vượn) mà có thể từ một loài linh trưởng (primates) là gốc chung của h� ngư�i (hominidae) sau nhi�u lần tách ra và sau cùng tách ra đư�i ươi (gorilla) rồi sau đó tách ra là loài tinh tinh (pan). Từ phân tông (homini) ra phân chi ngư�i (hominina) trong đó có chi Homo và chi Australopithecus nay chỉ còn chi Homo (loài ngư�i). Ngư�i ta cho rằng loài ngư�i có cùng một tổ tiên chung với tinh tinh và gorilla vào giai đoạn bốn tới bảy triệu năm trước.

Như trong bảng phân chia này cho thấy, tiến trình không đơn giản như bạn con nói.

Cây phát sinh các loài còn sinh tồn trong h� Ngư�i

Con ngư�i, theo phân loại h�c là Homo sapiens, tiếng Latinh nghĩa là “ngư�i thông thái� hay “ngư�i thông minh�, là một loài còn sống duy nhất của chi Homo, thuộc loài động vật có vú. Con ngư�i là một loài sinh vật có bộ não tiến hóa rất cao cho phép thực hiện các suy luận trừu tượng, ngôn ngữ và xem xét nội tâm. �i�u trên kết hợp với một cơ thể đứng thẳng cho phép giải phóng hai chi trước kh�i việc di chuyển và được dùng vào việc cầm nắm, cho phép con ngư�i dùng nhi�u công cụ hơn tất cả những loài khác (theo Wikipedia Encyclopedia) http://vi.wikipedia.org/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di.

Theo như thuyết tiến hóa thì con ngư�i qua nhi�u giai đoạn phân chia đã tiến lên thành một sinh vật cao cấp với những khả năng v� trí tuệ, tinh thần và thể lý. Thế nhưng chính xác là khi nào sinh vật cao cấp này được g�i là ngư�i? �i�u này hẳn là không ai khẳng định được. Quan niệm khoa h�c v� con ngư�i lại không trùng khớp hoàn toàn với quan điểm Kitô giáo v� con ngư�i. Theo Thánh Kinh, Ađam và Evà là những con ngư�i được dựng nên giống hình ảnh Thiên Chúa, có xác có hồn, có ý thức và tự do ch�n lựa. Với những yếu tố con ngư�i như vậy thì lại không ở trong phạm vi xác định của khoa h�c.

V� sự tiến hóa con ngư�i, Giáo Hội vẫn cho phép chúng ta nghĩ là thân xác con ngư�i phát triển từ các dạng sinh vật h�c có từ trước (dưới sự hướng dẫn của Thiên Chúa), nhưng Giáo Hội nhấn mạnh đến sự tạo dựng đặc biệt của linh hồn. �GH Piô XII tuyên bố, “phù hợp với tình trạng hiện nay của khoa h�c nhân văn và thần h�c thánh, thẩm quy�n giảng dạy của Giáo Hội không cấm sự nghiên cứu và thảo luận… được tổ chức đối với vấn đ� tiến hóa, một khi trong đó bàn bạc v� nguồn gốc của thể xác con ngư�i xuất phát từ một vật thể sống động và có trước đó – [nhưng] đức tin Công giáo buộc chúng ta phải tin rằng linh hồn được tạo dựng trực tiếp bởi Thiên Chúa� (Humani Generis, 36). �ức tin Công giáo buộc chúng ta phải tin rằng linh hồn được tạo dựng cách đặc biệt; nó không tiến hóa, và linh hồn không được thừa hưởng từ cha mẹ như thân xác chúng ta.

Một số nhà khoa h�c tự nhiên cho rằng đã có những con ngư�i không thuộc con cháu của Ađam và Evà và như thế, tổ tông loài ngư�i là đa tổ chứ không phải là độc tổ. Khi chấp nhận thuyết tiến hóa, ngư�i ta cho rằng Giáo Hội cũng chấp nhận thuyết đa tổ. Nhưng trong Thông điệp Humani Generis, số 37, �ức Piô XII đã xác định rõ rằng tín hữu không thể chia sẻ quan điểm v� thuyết đa tổ. Giáo lý v� tổ tông loài ngư�i và tội nguyên tổ vẫn không có gì thay đổi.

Cho dù nhi�u ngư�i ngày nay nghiêng v� thuyết đa tổ thì ý nghĩa Tội Nguyên tổ vẫn có thể hiểu như là lần đầu tiên sự tội đã đột nhập vào trần gian và làm hoen ố sự tốt lành của tạo dựng để rồi sự dữ từ đó lan tràn. Có thể nhấn đến chi�u kích liên đới tập thể của tội lỗi. Ta có thể hiểu đi�u này khi nhận thấy có những trẻ em không tội lỗi gì nhưng nếu sinh ra trong một xã hội băng hoại, một gia đình tội lỗi thì nó không được hưởng bầu khí bình an, lành mạnh mà phải gánh chịu ảnh hưởng của sự độc hại chất chứa trong môi trư�ng sống.

Như vậy chúng ta chấp nhận thuyết tiến hóa thể xác con ngư�i xuất phát từ một sinh vật cao cấp (primates) nhưng vào những th�i điểm quyết định nào đó đã tiến hóa thành con ngư�i dưới sự tác động của Thiên Chúa và vào một lúc nào đó trong lịch sử nhân loại, những con ngư�i đầu tiên này đã sa ngã và tội lỗi đã xâm nhập trần gian gây ra nhi�u hậu quả đáng buồn. “Tội Tổ tông� là một biến cố lịch sử đánh dấu khúc quanh khốn khổ của toàn gia đình nhân loại, nhưng đồng th�i cũng là một dữ kiện minh chứng tình yêu thương Thiên Chúa dành cho con ngư�i. Bởi vì nó khai mào cho chương trình cứu độ. Vì thế trong bài ca công bố Tin Mừng đêm V�ng Phục Sinh Giáo Hội g�i Tội Tổ tông là Tội Hồng phúc (felix culpa).

Chúa Giêsu đến cứu chuộc nhân loại không chỉ giải thoát con ngư�i kh�i sự tăm tối của Tội Nguyên tổ mà còn giải thoát con ngư�i kh�i ách nô lệ của tội lỗi mà chính h� gây ra cho mình và cho ngư�i khác nữa như trong Thư Thánh Phaolô gửi giáo đoàn Rôma:

Vì một ngư�i duy nhất, mà tội lỗi đã xâm nhập trần gian, và tội lỗi gây nên sự chết; như thế, sự chết đã lan tràn tới m�i ngư�i, bởi vì m�i ngư�i đã phạm tội (Rm 5,12).

Thánh Phaolô khẳng định rằng tất cả m�i ngư�i đ�u đã phạm tội. Qua đó hình như Thánh nhân có ý nói rằng cuộc sống nô lệ cái chết, và tội lỗi không chỉ do lỗi lầm riêng của một ngư�i gây ra, mà còn do lỗi lầm của m�i ngư�i. Nghĩa là Thánh Phaolô khẳng định rằng tội lỗi mang cả chi�u kích cá nhân lẫn tập thể nữa.

Với câu h�i “ở ngoài đạo có được cứu không� vừa được trả l�i lần trước nên lần này Cha trình bày cách vắn tắt thôi.

�ể trả l�i câu h�i này cần phân biệt hai trư�ng hợp:

– Má»™t là “Những ngÆ°á»�i không biết đến Tin Mừng của Ä�ức Kitô và Há»™i Thánh NgÆ°á»�i mà không do lá»—i của há»�, nhÆ°ng thành tâm tìm kiếm Thiên Chúa, và dÆ°á»›i tác Ä‘á»™ng của ân sủng, cố gắng chu toàn thánh ý của Ngài bằng các công việc theo sá»± hÆ°á»›ng dẫn của lÆ°Æ¡ng tâm, thì há»� có thể đạt được Æ¡n cứu Ä‘á»™ muôn Ä‘á»�iâ€� (CÄ� Vatican II, Hiến chế tín lý Lumen Gentium, 16).

– Hai là “Những ai biết rằng Giáo Há»™i Công giáo được Thiên Chúa thiết lập nhá»� Chúa Giêsu Kitô, nhÆ° phÆ°Æ¡ng tiện cứu rá»—i cần thiết, mà vẫn không muốn gia nhập hoặc không muốn kiên trì sống trong Giáo Há»™i này thì không thể được cứu rá»—iâ€� (LG 14).

Vậy thì ở ngoài đạo sẽ không được Ơn Cứu Rỗi nếu h� không gia nhập đạo vì cứng lòng dù đã được ơn soi sáng để biết rõ đạo Công giáo là đạo thật hay h� đã không thành tâm tìm kiếm Thiên Chúa và sống trái với lương tâm. Mà sống theo đúng lương tâm đâu phải chuyện dễ dàng trước biết bao nhiêu cám dỗ, thử thách của trần gian hôm nay! Trong khi đó Giáo Hội luôn cung cấp những sự trợ giúp cần thiết để ngư�i ta có thể dễ dàng sống theo những đòi h�i của lương tâm.

Khi đ� cập đến đạo, bạn con chỉ thấy có chuyện đi lễ và không đi lễ để lên Thiên �àng và xuống H�a Ngục thôi thì quả là một sự hiểu biết quá nghèo nàn! �ạo là con đư�ng dẫn ta đến gặp Thiên Chúa mà ta được g�i là Cha. Ngài yêu thương ta đến nỗi ban cho ta chính Con của Ngài. �ấng đến trần gian ôm lấy tất cả những đau khổ của ta để rồi cầm tay dắt ta đến với Cha và đưa ta bước vào cuộc sống vĩnh cửu bằng sự hiến dâng mạng sống của Ngài cho ta. Nếu có một tôn giáo nào cho ta thấy tốt hơn v� một Thiên Chúa đi tìm kiếm con ngư�i, theo đuổi con ngư�i bằng một tình âu yếm mang tên là Giêsu Kitô thì ta vẫn có thể tin theo tôn giáo ấy. Còn nhi�u đi�u kỳ diệu hơn nữa v� đạo mà Cha không thể trả l�i nhi�u trong mục giải đáp này.

V� số phận đ�i đ�i của những trẻ em chết khi chưa được rửa tội thì trước đây Giáo Hội cho rằng các trẻ nh� chết mà chưa được rửa tội vì chưa hiểu biết nên không thể phạm tội đến nỗi phải xa cách Chúa nhưng cũng không có công nghiệp để được hưởng ơn phúc kiến nên được vào một nơi g�i là lâm-bô (limbus infantium). Nơi đây các em không phải chịu bất cứ hình phạt nào nhưng chưa được kh�i Tội Tổ tông nên không được vào Thiên �àng.

Nhưng gần đây vào ngày 19 tháng 4 năm 2007, Ủy ban Thần h�c Quốc tế đã đệ trình một văn kiện được �TC Bênêđitô XVI phê chuẩn nhan đ�: “Ni�m hy v�ng Ơn Cứu �ộ cho các trẻ em chết không được rửa tội�.

Bản văn đã xác định “Những trẻ nh� đã không h� tạo ra một chướng ngại cá nhân nào cho con đư�ng cứu độ�, vì vậy “Thiên Chúa ban ơn rửa tội mà không cần chịu Bí tích Rửa Tội, và đi�u này cũng cần phải được nhắc nhở cách đặc biệt là ở trong trư�ng hợp không thể ban Bí tích Rửa Tội được�.

Văn kiện cũng lấy lại và triển khai những gì mà Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo đã nói đến ở số 1261 như sau: “V� phần các trẻ em chết mà chưa được rửa tội, Hội Thánh chỉ còn biết trao phó các em cho lòng thương xót của Thiên Chúa từ bi, như Hội Thánh đã làm trong nghi lễ An táng dành cho các em�. Thực vậy, Thiên Chúa giàu lòng thương xót muốn m�i ngư�i được cứu rỗi (x. 1Tm 2,4) và Chúa Giêsu đã trìu mến các em nên đã nói: “Hãy để trẻ em đến cùng Ta, đừng ngăn cản chúng� (Mc 10,14).

Tóm kết văn kiện tuyên bố: “Kết luận của chúng tôi là nhi�u nhân tố sau khi được xem xét đã cung cấp n�n tảng Thần h�c và Phụng vụ cho phép hy v�ng các trẻ em chết mà không được rửa tội sẽ được cứu rỗi và được hưởng ni�m vinh phúc�.

Vì thế, chúng ta hy v�ng có một con đư�ng cứu độ dành cho những trẻ em chết mà chưa được rửa tội. Tuy nhiên, Hội Thánh vẫn m�i g�i các bậc cha mẹ phải lo cho con cái mình được rửa tội sớm nhất sau khi sinh và được chuẩn bị chu đáo để lãnh nhận ơn Bí tích Rửa Tội vì “Ngoài Bí tích Thánh Tẩy, Hội Thánh không biết đến phương thế nào khác để bảo đảm cho con ngư�i được vào vinh phúc vĩnh cửu (Sách Giáo Lý Hội Thánh Công Giáo, 1257).

Với những ngư�i mắc bệnh tâm thần không có khả năng đi�u khiển các hành vi mà làm đi�u xấu, đi�u ác thì h� không thể chịu trách nhiệm v� những hành vi h� làm. Ngay trong xã hội, ngư�i ta cũng không h� quy trách cho những ai vì tâm bệnh không làm chủ được mình mà có những hành vi phạm pháp huống nữa là Thiên Chúa �ấng thấu suốt tận tâm can những gì chúng ta hành động thì với lòng nhân từ chắc chắn sẽ xét xử cách rất khoan dung với h�. �ể phạm tội cần phải có sự nhận thức v� tội và tự do ưng thuận. Thiếu những yếu tố đó thì không thể quy trách được.

Lm. Giuse Nguyễn Ng�c Bích, C.Ss.R

Trung Tâm Mục Vụ DCCT