TÔNG HUẤN « GAUDETE ET EXSULTATE »

TÔNG HUẤN « GAUDETE ET EXSULTATE »

(HÃY VUI MỪNG VÀ HÂN HOAN),

của �ức Thánh Cha Phanxicô

v� l�i kêu g�i nên thánh trong thế giới hôm nay

(19/03/2018)

*  *  *

Chương Năm

CHIẾN �ẤU, TỈNH THỨC
và
PHÂN �ỊNH

158. ��i sống Kitô-hữu là một cuộc chiến đấu liên lỉ. Cần phải có sức mạnh và can đảm, để chống lại các cám dỗ của ma quỷ và để loan báo Tin Mừng. Cuộc chiến này rất cao đẹp, vì cho phép chúng ta ăn mừng (célébrer) mỗi khi Chúa chiến thắng trong cuộc đ�i của chúng ta.
159. CHIẾN �ẤU và TỈNH THỨC
160. �ây không chỉ là một cuộc chiến chống lại thế gian và não trạng thế tục, vốn hay lừa dối chúng ta, khiến chúng ta u mê đần độn và làm cho chúng ta biến thành những ngư�i tầm thư�ng, thiếu dấn thân và không ni�m vui. Cuộc chiến đấu này cũng không giản lược vào cuộc chiến đấu chống lại những yếu đuối và những xu hướng xấu của con ngư�i (mỗi ngư�i đ�u có xu hướng xấu riêng: biếng nhác, xa hoa, ham muốn, ghen tị, những xu hướng khác nữa). �ây cũng là một cuộc chiến đấu thư�ng xuyên chống lại ma quỷ, tên trùm của sự dữ. Chính Chúa Giêsu ăn mừng (fêter) chiến thắng của chúng ta. Ngài đã vui mừng khi các môn đệ của Ngài từ từ tiến bộ trong việc rao giảng Tin Mừng, khi vượt qua những chướng ngại của �c Thần, và Ngài reo vui: “Thầy thấy Satan như chớp từ tr�i sa xuống� (Lc 10, 18).

Hơn cả một thần thoại

160. Chúng ta sẽ không nhìn nhận sự hiện hữu của ma quỷ, nếu chúng ta cố nhìn cuộc sống với những tiêu chuẩn thực nghiệm và không có cảm thức siêu nhiên. Một cách chính xác, xác tín rằng quy�n lực thần dữ hiện diện ở giữa chúng ta, chính là đi�u cho phép chúng ta hiểu tại sao sự dữ đôi khi lại có sức mạnh tàn phá đến như thế. Các tác giả Thánh Kinh quả là có một hành trang khái niệm giới hạn, để diễn tả một số thực tại và vào th�i của �ức Giêsu, ngư�i ta đã có thể lẫn lộn, chẳng hạn, bệnh động kinh với sự việc bị quỷ ám. Tuy nhiên, đi�u này không được dẫn chúng ta đến việc đơn giản hóa quá đáng thực tại, bằng cách nói rằng, tất cả các trư�ng hợp được tư�ng thuật lại trong các sách Tin Mừng đ�u là những căn bệnh tâm thần và rốt cuộc cho rằng, không có ma quỷ hoặc ma quỷ không hoạt động. Sự hiện diện của nó được tìm thấy ngay trong trang đầu của Thánh Kinh, và trang này kết thúc với chiến thắng của Thiên Chúa trên ma quỷ [120]. Quả thật, khi dạy chúng ta Kinh Lạy Cha, �ức Giêsu đã yêu cầu chúng ta kết thúc bằng cách xin Chúa Cha giải thoát chúng ta kh�i m�i sự dữ. Hạn từ được sử dụng ở đây không qui chiếu v� sự dữ trừu tượng và phiên dịch chính xác phải là “�c Thần� (le Malin). Nó ám chỉ một cá thể (êtrepersonnel) phá rối chúng ta. �ức Giêsu đã dạy chúng ta mỗi ngày cầu xin ơn giải thoát này, để quy�n năng của nó không thống trị chúng ta.
161. Như vậy, chúng ta đừng nghĩ rằng ma quỉ là một huy�n thoại, một hình dung, một biểu tượng, một hình ảnh hay một ý tưởng [121]. Sai lầm này sẽ dẫn chúng ta đến việc buông tay, nới l�ng chú ý và để mình bị lộ ra hơn. Ma quỷ không cần chiếm hữu chúng ta, nó đầu độc chúng ta bằng hận thù, buồn sầu, ham muốn, những thói xấu. Nó phá hoại cuộc đ�i của chúng ta, gia đình và cộng đoàn của chúng ta, khi chúng ta mất cảnh giác, vì nó rình mò “như sư tử gầm gừ, rảo quanh, tìm mồi cắn xé� (x. 1Pr 5, 8).

Cảnh giác và tin tưởng

162. L�i Chúa m�i g�i ta một cách rõ ràng “hãy chống lại những mưu chước của ma quỷ� (Ep 6, 11) và dập tắt “m�i tên lửa của �c Thần� (Ep 6, 16). Cho cuộc chiến đấu này, chúng ta có những khí giới mạnh mẽ Chúa ban cho chúng ta: đức tin được diễn tả trong cầu nguyện, suy niệm L�i Chúa, cử hành Thánh lễ, tôn th� Thánh thể, bí tích Hòa giải, các việc bác ái, đ�i sống cộng đoàn, dấn thân thi hành sứ vụ. Nếu chúng ta lơ là, những hứa hẹn lừa đảo của sự dữ sẽ dễ dàng quyến rũ chúng ta, như thánh linh mục Brochero đã nói: “Có quan tr�ng gì việc Lucifer hứa hẹn giải phóng chúng ta và ngay cả phủ lấp chúng ta bằng những lợi ích của nó, nếu đó là những lợi ích giả dối, nếu đó là những lợi ích độc hại?� [122].
163. Trên con đư�ng này, phát triển đi�u tốt lành, trưởng thành thiêng liêng và lớn lên trong tình yêu là những đối tr�ng tốt nhất chống lại sự dữ. Không ai chống lại được, nếu dừng lại ở điểm chết, nếu hài lòng với đi�u ít �i, nếu ngừng mơ ước dâng cho Chúa chính bản thâm mình cách quảng đại hơn. Tệ hơn nữa, nếu h� rơi vào tinh thần lụn bại, vì “ai khởi đầu mà không có ni�m tin, thì đã thua trước một nửa trận chiến rồi, và vùi lấp những tài năng của mình […] chiến thắng thuộc đức tin Kitô luôn là một thập giá, nhưng là một thập giá vốn đồng th�i cũng là ng�n c� chiến thắng, mà chúng ta dương cao với sự hi�n lành (tendresse) chiến đấu, chống lại những tấn công của sự dữ� [123].

Hư h�ng thiêng liêng

164. Con đư�ng thánh thiện là nguồn của bình an và ni�m vui, mà Thần Khí ban cho chúng ta, nhưng đồng th�i Ngài cũng đòi h�i chúng ta hiện hữu với “những ng�n đèn cháy sáng� (Lc 12, 35) và chúng ta phải chú ý: “Anh em hãy giữ mình kh�i m�i hình thức của sự dữ� (1Thes 5, 22). “Vậy, anh em hãy tỉnh thức� (Mt 24, 42; Mc 13, 35). “Chúng ta đừng mê ngủ� (1Thes 5, 6). Vì những ai nghĩ mình không có những lỗi nghiêm tr�ng chống lại Luật Thiên Chúa, có thể rơi vào tình trạng u mê hoặc mê ngủ. Vì chẳng thấy mình có gì nghiêm tr�ng đáng trách, nên h� không nhận ra sự nguội lạnh, dần dần xâm chiếm đ�i sống thiêng liêng của mình và h� rốt cuộc trở nên yếu nhược và hư h�ng.

Sự hư h�ng thiêng liêng thì tồi tệ hơn sự sa ngã của một tội nhân, vì đó là một sự mù quáng tiện nghi (confortable) và tự đủ, khi đó m�i sự cuối cùng dư�ng như trở nên hợp lệ: lừa dối, vu khống, ích kỷ và những hình thức tinh vi khác của tính tự qui chiếu v� bản thân (auto–référentialité), bởi vì “chính Satan giả dạng thành thiên thần ánh sáng� (2Cr 11,14). Chính như thế mà vua Salômôn đã kết thúc những ngày của đ�i ông, khi mà vua �avít “đại tội nhân� đã biết đưa mình ra kh�i cơn khốn khổ của mình. Trong một trình thuật, �ức Giêsu đã cảnh báo chúng ta chống lại sự cám dỗ lừa dối, làm cho chúng ta trôi dạt v� phía sự hư đốn: Ngư�i nói v� một ngư�i được giải thoát kh�i tay tên quỷ, rồi khi nghĩ rằng đ�i mình gi� đây đã tinh tuy�n, lại kết thúc bởi trình trạng bị ám bởi bảy tên quỷ khác (xem Lc 11, 24-26). Một đoạn Thánh Kinh khác dùng một hình ảnh thật mạnh: “Con chó quay trở lại với đồ mửa của riêng nó� (2Pr 2, 22; x. Cn 26, 11).

 

1. PHÂN �ỊNH (DISCERNEMENT)
2. Làm thế nào để biết một đi�u đến từ Chúa Thánh Thần hay nó có nguồn gốc nơi tinh thần của thế gian hay nơi tinh thần của ma quỷ? Cách thức duy nhất, đó là phân định, vốn đòi h�i không chỉ khả năng suy nghĩ hay lý lẽ thư�ng tình. �ó cũng là một ân huệ phải nài xin. Nếu chúng ta xin Chúa Thánh Thần ơn huệ ấy với sự tin tưởng, và nếu chúng ta đồng th�i nỗ lực phát triển ơn ấy nh� cầu nguyện, suy nghĩ, đ�c sách và lắng nghe những l�i khuyên tốt lành, thì chắc chắn chúng ta sẽ lớn lên trong khả năng thiêng liêng này.

Một sự cần thiết cấp bách (nécessité impérieuse)

167. Ngày nay, khả năng phân định lại trở nên cần thiết cách đặc biệt. Thực vậy, đ�i sống hiện nay cung cấp vô vàn những khả thể hành động, giải trí và thế giới trình bày chúng như thể tất cả chúng đ�u có giá trị và tốt đẹp. M�i ngư�i, nhưng đặc biệt là giới trẻ, bị đưa vào một n�n văn hóa bấm nút chuyển kênh liên tục (zapping constant). Ngư�i ta có thể đồng th�i lướt qua hai hoặc ba màn hình và tương tác đồng th�i trên những nơi ảo khác nhau. Không có sự khôn ngoan phân định, chúng ta có thể dễ dàng biến thành những con rối, bị cuốn vào những xu hướng nhất th�i.
168. �i�u này đặc biệt quan tr�ng khi một sự mới mẻ xuất hiện trong đ�i sống của chúng ta, và khi lúc đó phải phân định xem đó có phải là rượu mới của Thiên Chúa hay đó là một thứ mới mẻ lừa dối của tinh thần thế tục hoặc của tinh thần ma quỷ. Trong những trư�ng hợp khác, đi�u ngược lại có thể xảy ra, bởi vì các thế lực của sự dữ xui khiến chúng ta không thay đổi, cứ để yên m�i sự như chúng là, ch�n lựa chủ nghĩa bất động hay sự cứng nhắc. Như thế, chúng ta ngăn chặn hơi thở của Chúa Thánh Thần hành động. Chúng ta được tự do, đến từ sự tự do của �ức Giêsu, nhưng Ngư�i m�i g�i chúng ta kiểm tra những gì đang ở bên trong chúng ta – các ước muốn, lo âu, sợ hãi, những khao khát – và những gì xảy ra ở bên ngoài chúng ta – “các dấu chỉ của th�i đại� – để nhận ra những nẻo đư�ng của tự do tròn đầy. “Anh em hãy xem xét m�i sự; đi�u gì là tốt, anh em hãy giữ lại� (1Tx 5, 21).

Luôn luôn dưới ánh sáng của Chúa

169. Sự phân định cần thiết không chỉ vào những th�i điểm ngoại thư�ng, hay khi chúng ta phải giải quyết các vấn đ� nghiêm tr�ng hay khi phải đưa ra một quyết định đặc biệt quan tr�ng. �ó là một công cụ chiến đấu để đi theo Chúa tốt hơn. Chúng ta luôn luôn cần phân định, để sẵn sàng nhận biết những th�i điểm của Thiên Chúa và ân sủng của Ngài, để không lãng phí những gợi hứng của Chúa, để không b� qua l�i m�i g�i lớn lên của Ngư�i. Thư�ng thư�ng đi�u này diễn ra trong những việc bé nh�, trong đi�u không đáng lưu tâm, bởi vì sự lớn lao được t� lộ trong đi�u đơn sơ và hàng ngày [124]. Vấn đ� là đừng có những giới hạn cho đi�u là lớn lao, cho đi�u gì là tốt hơn và đẹp hơn, nhưng đồng th�i cũng chú ý đến những gì bé nh�, đến việc cho đi chính mình hôm nay. Vì thế, tôi yêu cầu tất cả các Kitô hữu thực hiện mỗi ngày việc đối thoại với Chúa, �ấng yêu thương chúng ta và thực hiện việc « xét mình » chân thành. �ồng th�i, sự phân định dẫn chúng ta đến việc nhận ra những phương tiện cụ thể mà Chúa an bài trong kế hoạch yêu thương nhiệm mầu của Ngư�i, để chúng ta không chỉ dừng lại ở những ý định tốt lành.

Một ơn huệ siêu nhiên

170. �úng là sự phân định thiêng liêng không loại trừ những đóng góp của các hiểu biết v� con ngư�i, cõi hiện sinh, tâm lý, xã hội hay luân lý. Nhưng nó vượt trên chúng. Cả những qui luật khôn ngoan của Hội Thánh cũng chưa đủ. Chúng ta phải luôn luôn nhớ rằng phân định là một ân sủng. Mặc dù nó bao hàm lý trí và sự cẩn tr�ng, nó vẫn vượt trên chúng, vì đó là việc đoán ra mầu nhiệm của kế hoạch duy nhất và không thể bắt chước, mà Thiên Chúa dành cho mỗi ngư�i chúng ta, và mầu nhiệm này được thực hiện trong những bối cảnh và những giới hạn khác biệt nhất. Những gì được đặt cuộc trong phân định, không chỉ là một sự êm xuôi đ�i này (bien-être temporel), cũng không là sự hài lòng vì đã làm một đi�u gì hữu ích, hoặc cũng không là ước muốn có được một lương tâm thanh thản. �i�u được hay mất trong phân định, là ý nghĩa của cuộc đ�i tôi trước mặt Chúa Cha, �ấng hiểu biết tôi và yêu thương tôi, là ý nghĩa thực sự của cuộc sống tôi, mà không ai biết rõ hơn Ngài. Hiểu ở mức độ tận cùng, phân định dẫn đến chính nguồn của sự sống không tan biến, nghĩa là, biết Chúa Cha, Thiên Chúa Chân Thật Duy Nhất, và �ấng mà Ngài đã sai đến, �ức Giêsu-Kitô (x. Ga 17, 3). Phân định không đòi h�i những khả năng đặc biệt, cũng không chỉ dành cho những ngư�i thông minh hơn hoặc h�c thức hơn, và Chúa Cha tự nguyện t� mình ra cho những ngư�i bé nh� (x. Mt 11, 25).
171. Cả khi Chúa nói với chúng ta bằng nhi�u cách khác nhau, trong công việc, qua ngư�i khác và ở m�i lúc, thì chúng ta cũng không thể b� qua sự thinh lặng của cầu nguyện thật chú tâm, để nhận ra tốt hơn ngôn ngữ của Thiên Chúa, để giải thích ý nghĩa thực sự của những soi sáng mà chúng ta xác tín mình nhận được, để xoa dịu những lo âu và để tái cấu tạo toàn thể cuộc sống của mình dưới ánh sáng của Thiên Chúa. Như thế, chúng ta có thể làm phát sinh một tổng hợp mới mẻ, trào v�t ra từ sự sống được khai sáng bởi Chúa Thánh Thần.

Lạy Chúa, xin hãy nói

172. Tuy nhiên, có thể xẩy ra là, ngay trong cầu nguyện, chúng ta né tránh việc để cho mình bị chất vấn bởi sự tự do của Chúa Thánh Thần, �ấng hành động như Ngài muốn. Chúng ta phải nhớ rằng, phân định cầu nguyện (discernement priant) phải tìm thấy nguồn của nó nơi sự sẵn sàng lắng nghe Chúa, lắng nghe ngư�i khác, lắng nghe chính thực tại, vốn luôn chất vấn chúng ta một cách mới mẻ. Chỉ có ai sẵn sàng lắng nghe, mới có được sự tự do để từ b� quan điểm phiến diện hay không đầy đủ của riêng của mình, từ b� những thói quen của mình, những sơ đồ của mình (schémas). Làm như thế, ngư�i này sẵn sàng để đón nhận tiếng g�i, tiếng g�i phá vỡ những an toàn của mình, nhưng lại dẫn đến một sự sống tuyệt hảo hơn, vì vẫn chưa đủ khi m�i sự đ�u xuôi chảy, m�i sự đ�u êm ả. Thiên Chúa có thể đang ban cho chúng ta đi�u gì đó hơn nữa, và vì sự thoải mái của chúng ta trong tiện nghi, chúng ta không để tâm.
173. Một thái độ lắng nghe như thế, chắc chắn bao hàm sự vâng phục đối với Tin Mừng như là tiêu chuẩn tối hậu, nhưng cũng vâng phục đối với Huấn Quy�n, vốn gìn giữ Tin Mừng bằng cách tìm ra trong kho tàng của Hội Thánh đi�u phong nhiêu nhất cho th�i điểm hôm nay của ơn cứu độ. Vấn đ� không phải là áp dụng các công thức, cũng không phải là lặp lại quá khứ, bởi vì cùng những giải pháp không có giá trị trong m�i tình huống, và đi�u hữu ích trong một bối cảnh có thể không hữu ích trong một bối cảnh khác. Sự phân định các thần loại giải thoát chúng ta kh�i sự cứng nhắc, vốn không là đi�u không có chỗ đứng trước “ngày hôm nay vĩnh cửu� của �ấng Phục Sinh. Chỉ có Thần Khí mới biết thấm nhập vào những nếp gấp mịt m� nhất của thực tại và để ý đến tất cả m�i sắc thái của thực tại, để cho, vào một ngày mới, làm trồi hiện tính sự mới mẻ của Tin Mừng.

Luận lý (logique) của ơn huệ và của Thập Giá

174. Một đi�u kiện thiết yếu cho sự tiến bộ trong việc phân định, đó là tự giáo dục mình cho sự kiên nhẫn của Thiên Chúa và cho các th�i điểm của Ngài, vốn không bao gi� là những th�i điểm của chúng ta. Thiên Chúa không làm cho lửa ào xuống thiêu đốt những kẻ ngoại đạo (xem Lc 9, 54), cũng không cho phép “nhổ c� lùng� đang m�c lên cùng với lúa mì (x. Mt 13, 29). Cũng cần có lòng quảng đại, vì “cho đi thì hạnh phúc hơn là tiếp nhận� (Cv 20, 35). Chúng ta không phân định để khám phá ra đi�u chúng ta có thể rút ra được hơn nữa từ cuộc sống này, nhưng để nhận biết làm sao chúng ta có thể hoàn tất tốt hơn sứ mạng được ủy thác cho chúng ta trong Phép Rửa, và đi�u đó bao hàm việc chúng ta phải sẵn sàng cho những từ b�, đến mức cho đi m�i sự. Thực vậy, hạnh phúc thì nghịch lý, và hạnh phúc mang lại cho chúng ta những kinh nghiệm tốt nhất khi chúng ta chấp nhận luận lý nhiệm mầu, vốn không thuộc v� thế gian. Như Thánh Bonaventura đã xác quyết đi�u này, khi nói v� thập giá: “�ây là luận lý của chúng ta� [125]. Nếu có ai đi vào trong năng động này, khi đó ngư�i này sẽ không để cho lương tâm của mình bị tê liệt và sẽ mở lòng ra cách quảng đại cho phân định.
175. Khi chúng ta dò dẫm trước nhan Thiên Chúa những con đư�ng của cuộc sống, thì sẽ không có những phạm vi bị loại trừ. Trên m�i bình diện của cuộc sống, chúng ta có thể tiếp tục lớn lên và dâng hiến đi�u gì đó hơn nữa cho Thiên Chúa, bao gồm cả những bình diện mà ở đó chúng ta có kinh nghiệm v� những khó khăn lớn lao nhất. Nhưng, cần phải xin Chúa Thánh Thần giải thoát chúng ta và xua đuổi sự sợ hãi, vốn đưa chúng ta đến chỗ ngăn cấm Ngài đi vào trong một số lãnh vực thuộc đ�i sống của chúng ta. Ngài là �ấng đòi h�i m�i sự, nhưng cũng trao ban m�i sự, và Ngài không muốn đi vào trong chúng ta để làm tàn tật hay làm suy yếu, nhưng để mang vác chúng ta đến sự tròn đầy. �i�u này cho chúng ta thấy rằng, phân định không phải là một thứ tự-phân tích duy ngã (auto-analyse intimiste), hay nội quan quy ngã (introspection égoïste), nhưng là một tiến trình đi ra đích thực kh�i chính mình, hướng v� mầu nhiệm của Thiên Chúa, �ấng giúp chúng ta sống sứ mạng, mà Ngài đã m�i g�i chúng ta, vì đi�u thiện hảo của anh chị em chúng ta.

(176-177)

Ban hành tại Rôma, ở ��n Thánh Phêrô,
vào ngày 19 tháng 3, Lễ tr�ng kính Thánh Giuse, năm 2018,
là năm thứ sáu của tri�u đại của tôi.
�TC Phanxicô

(Giuse Nguyễn Văn Lộc chuyển ngữ
theo bản Tiếng Pháp)

dongten

——————-

[120] X. Bài giảng trong Thánh Lễ ở Casa Santa Marta, 11 tháng 10 năm 2013: L’Osservatore Romano, ngày 12 tháng 10 năm 2013, tr. 2.[121] X. PHAOLÔ VI, Bài Giáo Lý, Tri�u Yết Chung ngày 15 tháng 11 năm 1972: Insegnamenti X (1972), tt. 1168-1170: “Một trong các nhu cầu lớn nhất của chúng ta là phòng thủ chống lại sự dữ mà chúng ta g�i là quỷ dữ… Sự dữ không đơn thuần là một sự khiếm khuyết nhưng là một năng lực, một hữu thể tinh thần sống động, bị hư h�ng và làm cho ngư�i khác ra hư h�ng. Một thực thể khủng khiếp, bí nhiệm và đáng sợ. Những ai từ chối nhìn nhận sự hiện hữu của nó, hoặc biến nó thành một nguyên lý độc lập không bắt nguồn từ Thiên Chúa như các thụ tạo khác, hoặc giải thích nó như một nguỵ thực tại, một nhân cách hoá những nguyên nhân ẩn tàng của các sự bất hạnh của chúng ta. Những ngư�i ấy không còn ở trong phạm vi giáo huấn của Thánh Kinh và Hội Thánh nữa�.[122] JOSÉ GABRIEL DEL ROSARIO BROCHERO, “Plática de las banderas�, in CONFERENCIA EPISCOPAL ARGENTINA, El Cura Brochero. Cartas y sermones, Buenos Aires, 1999, 71.[123] Tông Huấn Evangelii Gaudium (24 tháng 11 năm 2013), 85: AAS 105 (2013), 1056.[124] Trên mộ phần của Thánh Ignatiô Loyola, có khắc hàng chữ đầy ý nghĩa: Non coerceri a maximo, conteneri tamen a minimo divinum est (“Những gì thuộc v� Thiên Chúa, không bị hạn chế bởi đi�u lớn nhất, nhưng được chứa đựng trong đi�u nh� nhất�).[125] Collationes in Hexaemeron, 1, 30.