Tông đồ của tinh thần đại đồng
Chuyến Ä‘i Lesbos thứ bảy 16 tháng 4 vừa qua cá»§a Äức Phanxicô và cá»§a Äức Thượng Phụ đại kết đã đánh động mạnh. Trên chuyến bay Ä‘i vá» Rôma, Äức Phanxicô đã Ä‘em các gia đình hồi giáo vá», và chỉ có các gia đình hồi giáo. Má»™t hà nh động Ãt bình thưá»ng và quá mạnh nên đã gây Ãt nhiá»u bứt rứt nÆ¡i má»™t và i ngưá»i, cả tÃn hữu kitô giáo lẫn ngưá»i tÃn hữu kitô giáo. Có tháºt đây là má»™t “cú truyá»n thông†dá»… dà ng không? Nếu đúng như váºy thì Äức Giáo hoà ng sẽ là má»™t ngưá»i mị dân xoà ng xỉnh. Quả tháºt, Ãt có khả năng những hà nh động như váºy có thể duy trì được sá»± mến chuá»™ng kể cả nÆ¡i ngưá»i công giáo. Giáo hoà ng Argentina có Ä‘ang á»§ng há»™ là n sóng ngưá»i di dân Ä‘ang trà n ngáºp Âu Châu đó không? Ngà i cẩn tháºn để không là m gì bất hợp pháp và không biết gì đến các khó khăn chÃnh trị, kinh tế, văn hóa mà các nước chúng ta Ä‘ang gặp phải. Váºy thì là m sao hiểu được hà nh vi biểu tượng, hoặc, để có thể nói theo thuáºt ngữ Thánh Kinh, hà nh vi có tÃnh ngôn sứ nà y?
Chúng ta sống trong má»™t Âu Châu sợ hãi, cảm thấy mình bị Ä‘e dá»a và há» có lý khi hãi sợ, và có nhiá»u lý do để cảm thấy mình bị Ä‘e dá»a. Ãp lá»±c cá»§a việc di dân thì khổng lồ, cÅ©ng như tai ương nhân đạo Ä‘i kèm theo việc nà y. Vấn đỠtrở nên gai góc hÆ¡n vì yếu tố tôn giáo cá»§a nó và còn đáng nghi ngại hÆ¡n do tôn giáo được đưa và o là m khà cụ. CÅ©ng như các hình thức phát xÃt khác, chá»§ nghÄ©a hồi giáo cho rằng Ä‘á»i sống không có giá trị, chỉ có cái chết má»›i đáng quý. Nó cÅ©ng khẳng định những kẻ mạnh có quyá»n lá»±a lá»c để quyết định ai là chá»§, ai là nô lệ. Và chúng ta nháºn thấy sức mạnh thu hút cá»§a các loại ý thức hệ nà y. Äáp ứng theo nó là cả má»™t cám dá»—. Nhất là khi lá»±c lượng Nhà nước Hồi giáo Tá»± xưng cứ gia tăng việc đòi tiá»n cá»§a chúng dưới các bức tưá»ng cá»§a chúng ta, cho táºn đến các thà nh phố cá»§a chúng ta. Vì thế các ngưá»i di dân, dù há» chÃnh là những nạn nhân đầu tiên cá»§a bạo lá»±c, đôi khi há» lại bị nhìn như những kẻ đáng nghi, những ngưá»i có tiá»m năng Ä‘i khá»§ng bố.Â
Câu trả lá»i cá»§a Äức Giáo hoà ng rõ rà ng, thẳng thắn. Và xét cho cùng thì khá cổ Ä‘iển, nếu không muốn nói là chÃnh thống, má»™t chữ phù hợp vá»›i chuyến Ä‘i đặt dưới dấu hiệu huynh đệ giữa các Giáo há»™i. Äồng tÃnh không lá»c lá»±a giữa những ngưá»i được hưởng lòng quảng đại cá»§a mình. Kitô giáo không coi thưá»ng các căn tÃnh tôn giáo, văn hóa, sắc dân nhưng hoán cải chúng. Äặc biệt Giáo há»™i không có khuynh hướng bảo vệ các thà nh viên cá»§a má»™t nhóm tôn giáo hay quốc gia, hoặc cho há» hưởng má»™t số dịch vụ hay má»™t số ưu đãi. Và điá»u nà y đúng trong các trưá»ng công giáo cÅ©ng như trong các tổ chức Phi ChÃnh Phá»§ cá»§a kitô giáo. Ở Pháp cÅ©ng như ở các nÆ¡i khác. Ở Trung Äông cÅ©ng váºy, như Äức Giám mục Mirkis, giám mục địa pháºn Kirkouk (Irak) đã nói cách đây và i tuần khi ngà i gặp ban biên táºp báo Sá»± Sống (La Vie). Luân lý theo tinh thần kitô giáo có vẻ như Ä‘i ngược vá»›i quyá»n lợi cá»§a tÃn hữu kitô giáo và cá»§a kitô giáo. Lòng tốt trong Ä‘au đớn, lắm khi gây chưng há»ng. Các Mối Phước Tháºt quá khó khăn.
Chúng ta nói qua thuáºt ngữ không mang tÃnh tôn giáo. Äức Giáo hoà ng nhắc lại cho châu lục Âu Châu xưa cổ là Âu Châu khi nà o cÅ©ng tá»± quy vá» mình và phóng chiếu lên tầm mức thế giá»›i. Ngà i là tông đồ cá»§a tinh thần phổ quát, đại đồng, (má»i ngưá»i Ä‘á»u được cứu rá»—i). Má»™t chữ ngà i không tuyên bố nhưng mang lại chìa khóa để hiểu. Má»™t chữ đụng chạm đến sá»± im lặng cá»§a các nhà lãnh đạo chÃnh trị cá»§a chúng ta – đứng trước chá»§ nghÄ©a phát xÃt hồi giáo, các giá trị đại đồng gần như là m phá»ng lưỡi cá»§a há». Váºy mà Äức Phanxicô lại mở miệng nói, lần nà y trong tư cách đúng là ngưá»i con cá»§a Âu Châu. Nếu chúng ta muốn chiến đấu để chống lại các tác hại cá»§a cú sốc cá»§a các ná»n văn minh thì chúng ta phải dám cá cược và o tinh thần nhân đạo. Ai cÅ©ng biết, chữ “công giáo†có nghÄ©a là “đại đồngâ€.
Giuse Nguyễn Tùng Lâm chuyển dịch

