Tìm Hiểu Biểu tượng Kitô

Biểu tượng �ức Kitô là cách kết hợp các mẫu tự để hình thành cách viết tắt Thánh Danh �ức Giêsu Kitô, thư�ng dùng làm biểu tượng của Kitô giáo. Một trong các biểu tượng �ức Kitô cổ xưa nhất là Chi-Rho (☧) – gồm chữ Chi (Χ) và chữ Rho (Ρ) của Hy ngữ chồng lên nhau, nghĩa là Χ�ιστός (�ức Kitô). Biểu tượng này có trên quân kỳ phò �ạo Chúa (labarum military standard), hoàng đế Constantine I (cai trị những năm 306-337) đã sử dụng quân kỳ này từ năm 312. Biểu tượng IX hoặc XI dùng hai chữ đầu của Thánh Danh Giêsu Kitô theo Hy ngữ là Ἰησοῦς (�) Χ�ιστός – viết hoa ἸΗΣΟῦΣ (�) ΧΡΙΣΤΌΣ, biểu tượng ΙΗ dùng hai chữ đầu của Thánh Danh Giêsu theo Hy ngữ là Ιησουσ – viết hoa ΙΗΣΟΥΣ.

Thánh Danh Giêsu theo Hy ngữ là Ιησουσ (viết hoa ΙΗΣΟΥΣ, viết tắt là HIS (cũng viết JHS, IHC, ΙΗΣ). Thánh Danh Kitô theo Hy ngữ là Χ�ιστοσ (viết hoa ΧΡΙΣΤΟΣ), viết tắt là XP (cũng viết IX, XPO, XPS, XPI, XPM). Theo truy�n thống Kitô giáo �ông phương, biểu tượng ΙϹΧϹ là viết tắt chữ Ἰησοῦς Χ�ιστός theo Hy ngữ, nghĩa là �ức Giêsu Kitô.

Theo tiếng Hy Lạp, chữ “iota� được biểu thị là I, và chữ “eta� là H, chữ “sigma� là dạng lưỡi li�m, biểu thị là C, hoặc dạng kết thúc là S. Theo bảng mẫu tự Latin, chữ I và J không phân biệt theo hệ thống, mãi tới thế kỷ 17 ngư�i ta mới phân biệt và viết là JHS và JHC – tương đương HIS và IHC.

�ôi khi HIS được hiểu là ΙΗΣΟΥΣ ΗΜΕΤΕΡΟΣ ΣΩΤΗΡ (Iēsous Hēmeteros S�tēr – Chúa Giêsu, �ấng Cứu �ộ), hoặc theo Latin là “Jesus Hominum (Hierosolymae) Salvator� – Chúa Giêsu, �ấng Cứu �ộ Nhân Loại [hoặc Giêrusalem], hoặc liên kết với câu “In Hoc Signo Vinces� – Ngài (Chúa Giêsu) sẽ chiến thắng bằng biểu tượng này (Thập Giá).

Thế kỷ XV, Thánh Bernardino Siena phổ biến cách dùng 3 mẫu tự trên n�n mặt tr�i lửa để thay thế các biểu tượng của dân ngoại và chính trị – như phe “Guelphs and Ghibellines� (tiếng Anh), Guelfi e Ghibellini (tiếng �).

�ó là các phe ủng hộ Giáo Hoàng và Hoàng �ế La Mã, ở Trung � và ở Bắc �. Thế kỷ XII và XIII, sự tranh giành giữa hai phe tạo thành hướng quan tr�ng v� chính trị nội bộ của �. Cuộc tranh giành quy�n lực giữa phe Giáo Hoàng và phe Hoàng �ế làm phát sinh sự không đồng thuận v� việc phong chức từ năm 1075 và kết thúc bằng một hiệp ước song phương năm 1122. Cuộc phân tranh giữa đôi bên kéo dài tới thế kỷ XV.

Biểu tượng JHS với chữ H có Thánh Giá với 3 cây đinh và mặt tr�i là huy hiệu của Dòng Tên, theo truy�n thống được Thánh Ignatius Loyola giới thiệu năm 1541.

Trong Kitô giáo �ông phương, biểu tượng �ức Kitô được sử dụng nhi�u nhất là biểu tượng có 4 chữ ΙϹ ΧϹ – viết tắt từ tiếng Hy Lạp là ΙΗϹΟΥϹ ΧΡΙϹΤΟϹ, nghĩa là �ức Giêsu Kitô, cũng viết là І҃С Х҃С.

Trên biểu tượng có thể viết ΙϹ bên trái và ΧϹ bên phải. �ôi khi được viết là ΙϹ ΧϹ �ΙΚΑ – nghĩa là “�ức Giêsu Kitô chiến thắng�. ΙϹΧϹ cũng được khắc thành hình con cá. Trong biểu tượng truy�n thống v� Christ Pantokrator (Chúa Kitô), tay phải của Chúa có tư thế cong hai ngón tay với Thánh Giá và các chữ ΙϹ, Χ, Ϲ.

Cách mô tả bằng biểu tượng ΙϹ ΧϹ �ΙΚΑ theo truy�n thống Hy Lạp th�i Trung Cổ.

TRẦM THIÊN THU (tổng hợp và chuyển ngữ)