Biểu tượng Äức Kitô là cách kết hợp các mẫu tá»± để hình thà nh cách viết tắt Thánh Danh Äức Giêsu Kitô, thưá»ng dùng là m biểu tượng cá»§a Kitô giáo. Má»™t trong các biểu tượng Äức Kitô cổ xưa nhất là Chi-Rho (☧) – gồm chữ Chi (Χ) và chữ Rho (Ρ) cá»§a Hy ngữ chồng lên nhau, nghÄ©a là ΧÏιστός (Äức Kitô). Biểu tượng nà y có trên quân kỳ phò Äạo Chúa (labarum military standard), hoà ng đế Constantine I (cai trị những năm 306-337) đã sá» dụng quân kỳ nà y từ năm 312. Biểu tượng IX hoặc XI dùng hai chữ đầu cá»§a Thánh Danh Giêsu Kitô theo Hy ngữ là Ἰησοῦς (á½) ΧÏιστός – viết hoa ἸΗΣΟῦΣ (á½) ΧΡΙΣΤΌΣ, biểu tượng ΙΗ dùng hai chữ đầu cá»§a Thánh Danh Giêsu theo Hy ngữ là Ιησουσ – viết hoa ΙΗΣΟΥΣ.
Thánh Danh Giêsu theo Hy ngữ là Ιησουσ (viết hoa ΙΗΣΟΥΣ, viết tắt là HIS (cÅ©ng viết JHS, IHC, ΙΗΣ). Thánh Danh Kitô theo Hy ngữ là ΧÏιστοσ (viết hoa ΧΡΙΣΤΟΣ), viết tắt là XP (cÅ©ng viết IX, XPO, XPS, XPI, XPM). Theo truyá»n thống Kitô giáo Äông phương, biểu tượng ΙϹΧϹ là viết tắt chữ Ἰησοῦς ΧÏιστός theo Hy ngữ, nghÄ©a là Äức Giêsu Kitô.
Theo tiếng Hy Lạp, chữ “iotaâ€Â được biểu thị là I, và chữ “eta†là H, chữ “sigma†là dạng lưỡi liá»m, biểu thị là C, hoặc dạng kết thúc là S. Theo bảng mẫu tá»± Latin, chữ I và J không phân biệt theo hệ thống, mãi tá»›i thế ká»· 17 ngưá»i ta má»›i phân biệt và viết là JHS và JHC – tương đương HIS và IHC.
Äôi khi HIS được hiểu là ΙΗΣΟΥΣ ΗΜΕΤΕΡΟΣ ΣΩΤΗΡ (IÄ“sous HÄ“meteros SÅtÄ“r – Chúa Giêsu, Äấng Cứu Äá»™), hoặc theo Latin là “Jesus Hominum (Hierosolymae) Salvator†– Chúa Giêsu, Äấng Cứu Äá»™ Nhân Loại [hoặc Giêrusalem], hoặc liên kết vá»›i câu “In Hoc Signo Vinces†– Ngà i (Chúa Giêsu) sẽ chiến thắng bằng biểu tượng nà y (Tháºp Giá).
Thế ká»· XV, Thánh Bernardino Siena phổ biến cách dùng 3 mẫu tá»± trên ná»n mặt trá»i lá»a để thay thế các biểu tượng cá»§a dân ngoại và chÃnh trị – như phe “Guelphs and Ghibellines†(tiếng Anh), Guelfi e Ghibellini (tiếng Ã).
Äó là các phe á»§ng há»™ Giáo Hoà ng và Hoà ng Äế La Mã, ở Trung à và ở Bắc Ã. Thế ká»· XII và XIII, sá»± tranh già nh giữa hai phe tạo thà nh hướng quan trá»ng vá» chÃnh trị ná»™i bá»™ cá»§a Ã. Cuá»™c tranh già nh quyá»n lá»±c giữa phe Giáo Hoà ng và phe Hoà ng Äế là m phát sinh sá»± không đồng thuáºn vá» việc phong chức từ năm 1075 và kết thúc bằng má»™t hiệp ước song phương năm 1122. Cuá»™c phân tranh giữa đôi bên kéo dà i tá»›i thế ká»· XV.
Biểu tượng JHS vá»›i chữ H có Thánh Giá vá»›i 3 cây Ä‘inh và mặt trá»i là huy hiệu cá»§a Dòng Tên, theo truyá»n thống được Thánh Ignatius Loyola giá»›i thiệu năm 1541.
Trong Kitô giáo Äông phương, biểu tượng Äức Kitô được sá» dụng nhiá»u nhất là biểu tượng có 4 chữ ΙϹ ΧϹ – viết tắt từ tiếng Hy Lạp là ΙΗϹΟΥϹ ΧΡΙϹΤΟϹ, nghÄ©a là Äức Giêsu Kitô, cÅ©ng viết là І҃С Х҃С.
Trên biểu tượng có thể viết ΙϹ bên trái và ΧϹ bên phải. Äôi khi được viết là ΙϹ ΧϹ ÎΙΚΑ – nghÄ©a là “Äức Giêsu Kitô chiến thắngâ€. ΙϹΧϹ cÅ©ng được khắc thà nh hình con cá. Trong biểu tượng truyá»n thống vá» Christ Pantokrator (Chúa Kitô), tay phải cá»§a Chúa có tư thế cong hai ngón tay vá»›i Thánh Giá và các chữ ΙϹ, Χ, Ϲ.
Cách mô tả bằng biểu tượng ΙϹ ΧϹ ÎΙΚΑ theo truyá»n thống Hy Lạp thá»i Trung Cổ.
TRẦM THIÊN THU (tổng hợp và chuyển ngữ)

