Tiểu sử và Chân Dung 118 Vị Anh Hùng Tử �ạo Tại Việt Nam

L�i ng�

�ây là Tiểu Sử và Chân Dung 118 Vị Anh Hùng Tử �ạo tại Việt Nam, được sắp xếp theo NĂM tử đạo.

Mục đích là để chúng ta, con cháu các Ngài biết v� hình ảnh, năm sinh, năm Tử �ạo, cũng như những l�i của các Ngài để lại cho chúng ta noi theo.

Hình ảnh và các dữ liệu, tôi lấy từ trong sách “Hạnh các thánh tử đạo Việt Nam� của H�GMVN, do �ức Cha Phê-rô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, năm 2018, nhân kỷ niệm 30 năm ngày Các Vị Tử �ạo được phong hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988, tại quảng trư�ng thánh Phê-rô ở Rô-ma. (1988-2018)

Trong phần ghi tên, năm sinh, năm tử đạo, ngày tử đạo; cách chết vì đạo và l�i các VỊ có nhi�u màu khác nhau.

  Tên màu xanh da tr�i, có ý TÊN các Vị đã được ghi trên tr�i như l�i Chúa Giê-su đã nói “Tên các con đã ghi trên tr�i� (x.Lc 10,20).

  Li�n sau TÊN là Năm sinh và năm tử đạo. Sau đó là Chức Danh, hành ngh� (Chánh

Tổng hay Linh Mục…)

  

Ngày tử đạo đương nhiên sẽ in màu đ�, ngày máu các Ngài đổ ra. Bên cạnh đó là số trang, để ai muốn tra cứu thêm v� tiểu sử trong cuốn “Hạnh các thánh tử đạo Việt Nam�.

L�i của các Vị Tử �ạo in màu tím, cho thấy đó là những l�i mà các Ngài đã xác tín, đã sống cho đến hơi thở cuối cùng.

Cách tử đạo:

• Xá»­ giảo: dùng dây thắt cổ.
• Lăng trì: Chặt chân, tay và đầu.
• Xá»­ trảm: chém đầu.
• Bá Ä‘ao: Chém trăm nhát.
• Thiêu sinh: Dùng lá»­a thiêu sống.

Các chữ viết tắt:

• OP: Dòng Ä�a minh
• MEP: Há»™i Thừa Sai Paris

  Quả thực Các Thánh Tử �ạo tại Việt Nam như là Hoa Vạn Tuế, nở nơi trần thế với những gian khổ tàn khốc nhất của con ngư�i. Các Ngài là HOA QU�, ngàn năm mới nở, được dâng lên trước tòa Chúa, được mãi mãi nở hoa trên thiên đàng.

Xin Các Ngài cầu bầu cho chúng ta được noi gương các Ngài mà trung thành với Chúa cho đến cùng. Nếu ta không được đổ bằng “máu đ�� thì cũng đổ bằng “máu trắng�. Tức là bằng những hy sinh; những cố gắng sống L�i Chúa trong cuộc sống trần gian để nên thánh nên thiện, mà mai sau cũng được gặp các Ngài trên thiên đàng.

By Lm. Bosco Dương Trung Tín

Tháng 9 năm 2018

1

Chân phước An-rê Phú Yên

(1625-1644) Thầy Giảng (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 26 tháng 7 (x. Tr 316)

“Chúng ta hãy lấy tình yêu đáp lại tình yêu của Chúa chúng ta; hãy lấy mạng sống đáp lại mạng sống�

Chân phước An-rê Phú Yên sinh năm 1625. Rửa tội năm 1641 do Cha �ắc Lộ. An-rê là tên thánh rửa tội; còn Phú Yên là quê quán.

  Ngài là con út trong một gia đình nghèo tại xóm ven biển, nay là giáo xứ Mằng Lăng; giáo phận Qui Nhơn.

  Tuy góa bụa, nhưng bà Gioanna, mẹ ngài đã giáo dục con cách tận tụy và khôn ngoan. Theo l�i bà xin, Cha �ắc Lộ đã nhận ngài vào hội Thầy giảng khi mới 17 tuổi.

Ngài đã tuyên hứa tại Hội An 1643 và hoạt động từ Phú Yên đến Qui Nhơn, Quảng Nam, Quảng Ngãi và Quảng Bình cùng với 9 ngư�i anh ưu tú trong cộng đoàn Thầy giảng.

Tháng 7 năm 1644, An-rê bị bắt. Hôm sau An-rê bị lên án tử hình. Khoảng 5 gi� chi�u ngày 26 tháng 7 năm 1644, An-rê bị hành hình, đang khi Ngài vẫn không ngừng kêu lên Danh thánh “GIÊ-SU�. Ngày 26/7 là ngày Giảng Viên Giáo Lý Việt Nam.

2

Thánh Matteo Alonso LECINIANA �ẬU

 (1702-1745). Linh Mục, ngư�i TBN(OP)

Tử đạo ngày 22 tháng 1 (x. Tr 90)

“Tôi có nhiệm vụ giảng dạy L� Luật của Thiên Chúa, là L� Luật thánh thiện và chân chính�  (Xử Trảm)

Thánh Leciniana-�ậu sinh ngày 26/10/1702 tại Tây Ban Nha. Ngài gia nhập dòng �a Minh và tuyển khấn tr�ng thể năm 1723. Ngài thụ phong Linh Mục năm 1727, khi mới 25 tuổi.

  Tháng 11 năm 1730, Ngài đến Manila và được bổ nhiệm đến truy�n giáo tại giáo phận �ông �àng Ngoài. Cha h�c tiếng Việt và nhận tên Việt là �ậu.

  Cha mục vụ tại nhi�u nơi như Kim �ộng, Tiên Lữ, Thần Khê (Hưng Yên); Vũ Tiên (Thái Bình).

  Ngày 29 tháng 11 năm 1743, Cha bị bắt khi dâng thánh lễ tại Lục Thủy. Nơi công đư�ng, Cha đã khoan thai trả l�i: “…Tôi giảng l� luật của Chúa ngự trên tr�i, khuyên bảo ngư�i dân ăn ngay ở lành, tập luyện nhân đức và tránh xa con đư�ng bất chính�.

  Ngày 22/1/1745, vị chứng nhân đức tin bị xử trảm tại pháp trư�ng �ồng Mơ, dưới th�i chúa Trịnh Doanh. Thi hài vị tôi trung được an táng tại chủng viện Lục Thủy.

3

Thánh Francesco Gil FEDERICH TẾ

 (1702-1745) (Xử Trảm)

Linh Mục, ngư�i Tây Ban Nha (OP)

Tử đạo ngày 22 tháng 1 (x. Tr 218)

“Các ông tìm ai ? Tôi là �ạo Trưởng mà các ông đang tìm bắt�

 Thánh Federich-Tế chào đ�i ngày 14 tháng 12 năm 1702 tại Tortosa, Tây Ban Nha. Ngài gia nhập dòng �a Minh và thụ phong Linh Mục ngày 29/3/1727. Ngài đến Manila năm 1733. Mùa thu năm 1735, Ngài đặt chân đến �àng Ngoài và rao giảng Tin Mừng ở các xứ đạo Trực Ninh (Nam �ịnh); Vũ Tiên (Thái Bình); Kẻ Mèn, Bắc Trạch và Lục Thủy.

  Nghe biết xứ đạo bị quan quân bao vây, lo sợ giáo hữu bị liên lụy, nên Cha tụ nộp mình sau khi dâng thánh lễ ngày 3/6/1737, tại nhà th� Lục Thủy.

  Trong một phiên tòa, các quan án ép buộc Cha đạp Ảnh Thánh, Cha không những từ khước hành vi phạm thánh, lại còn quì xuống cung kính hôn Thánh Giá. Ngày 10/7/1738, các quan kết án trảm quyết. Nhưng 7 năm sau, tức là ngày 22/1/1745, Cha Tế lãnh án xử trảm tại đất Thăng Long dưới th�i chúa Trịnh Doanh. Thi hài của Ngài được rước v� Nhà Chung Lục Thủy.

4

Thánh Jacinto CASTANEDA – GIA

(1743-1773) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 7 tháng 11 (x. Tr 106)

Xử Trảm

“Tôi sẵn sàng chịu m�i gian khổ, kể cả cái chết�

Thánh Castaneda-Gia sinh năm 1743 tại Javita, Tây Ban Nha. Năm 1789 Ngài khấn tr�ng trong dòng �a Minh nhận tên là Jacinto. Ngài chịu chức Linh Mục ngày 2.6.1765 và được sai đi truy�n giáo tại Trung Hoa.

  Sau 3 năm Cha bị bắt và bị trục xuất v� Ma-cao. Ngày 22/1/1770, từ Ma-cao Cha đến xứ Kẻ Bùi, h�c tiếng Việt tại Trung Linh, nhận tên Việt là Gia và được bổ nhiệm làm việc tông đồ tại hạt Phú Thái.

  Ngày 11/7/1773, Cha bị bắt đang khi đi xức dầu cho một bệnh nhân ở Lai Ổn.

  Quan phủ giải Ngài v� Phố Hiến, rồi đến Kẻ Chợ (Hà Nội) để chúa Trịnh Sâm xét xử. Tại đây Cha tham dự cuộc tranh luận giữa 4 tôn giáo là : Khổng Giáo, Lão Giáo, Phật Giáo và Công Giáo. Cha đã làm cho chúa Trịnh Sâm phải khâm phục.

  Ngày 7/11/1774, Cha bị xử trảm tại pháp trư�ng �ồng Mơ. Thi Hài của Cha được mai táng tại xứ Trung Linh.

5

Thánh Vinh Sơn PHẠM HIẾU LIÊM

(1732-1773) Linh Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 7 tháng 11 (x. Tr 150)

“Mặc dù thành công trong công tác Tông �ồ, nhưng cha không h� tự mãn với chính mình�

Thánh Vinh Sơn Liêm chào đ�i năm 1732, tại thôn �ông, làng Trà Lũ, phủ Thiên Trư�ng, trấn Sơn Nam Hạ. Thân Phụ Ngài là ông An-tôn Doãn, một thân hào danh giá trong thôn. Thân mẫu Ngài là ngư�i nhân đức, đảm đang, chuyên tâm giáo dục con cái.

  Năm 1754, Ngài khấn tr�ng thể trong dòng �a Minh. Năm 1758, Ngài chịu chức Linh Mục và được bổ nhiệm giảng dạy tại chủng viện Trung Linh. Ngoài ra, cha Liêm còn phụ trách các giáo xứ Quất Lâm, Lục Thủy, Trung Lễ, Trung Lao và toàn vùng Lai ổn.

  Cha được các giáo hữu nhiệt tình yêu mến, vì Cha luôn quan tâm phục vụ đoàn chiên, bất chấp m�i khó khăn, nguy hiểm.

  Ngày 2/10/1773, Cha bị bắt đang khi ban bí tích tại xứ Lương �ống. Cha Liêm cũng tham gia cuộc tranh luận tại “Hội đồng tứ giáo�. Cha bị xử trảm ngày 7/11/1773, tại pháp trư�ng �ồng Mơ, khi mới 41 tuổi.

6

Thánh Emmanuen NGUYỄN VĂN TRIỆU

(1756-1798) Linh Mục

Tử đạo ngày 17 tháng 9 (x. Tr 258)

Xử trảm

“Tôi là �ạo Trưởng, tôi thà chết chứ không b� việc giảng �ạo�

Thánh Emmanuen Triệu, sinh năm 1756, tại làng Lim Long, huyện Phú Xuân, Huế. Thân phụ ngài là ông Nguyễn Văn Lương, một võ quan công giáo phò chúa Nguyễn. 15 tuổi gia nhập quân đội.

30 tuổi đ�i, với 15 binh nghiệp, với biết bao thăng trầm, cậu Triệu giã từ quân ngũ xin dâng mình đi tu.

  Năm 1786, cậu gia nhập chủng viện và năm 1792, chịu chức Linh Mục. Cha bị bắt tại nhà phước Mến Thánh Giá Thợ �úc.

Khi bị giải đi, thấy mẹ già khóc thương, cha nói: “Thiên Chúa đã cho con vinh dự làm chứng cho Ngài, xin mẹ đừng khóc nữa. Mẹ hãy vui lòng vâng theo thánh ý Chúa�.

10 gi� sáng ngày 17/9/1798, cha Triệu bị điệu ra pháp trư�ng Bãi Dâu. Tr�i đúng ng�, tức 12 gi� trưa, cha Triệu quì gối, đưa cổ cho lý hình chém đầu. Giáo hữu rước thi hài vị chứng nhân đức tin v� an táng trong nhà th� h� Dương Sơn. Ngày 26/7/1996, hài cốt của Ngài được đưa v� giáo xứ Thợ �úc.

7

Thánh Gio-an �OÀN VIẾT �ẠT

(1765-1798) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo này 28 tháng 10 (x. Tr 86)

“Chịu nạn và chịu chết vì �ạo là phúc tr�ng hơn cả, nước An-nam ta chưa được mấy ngư�i�

Thánh Gio-an �ạt sinh năm 1765, tại xứ �ồng Chuối, huyện Bình Lục, tỉnh Thanh Hóa. Ngài mồ côi cha từ bé và muốn dâng mình cho Chúa. Năm 18 tuổi, Ngài vào chủng viện. Tháng 2 năm 1798, Ngài chịu chức Linh Mục, lúc 33 tuổi và được sai đi coi xứ Hảo Nho. Khi coi xứ Hảo Nho, Cha hết lòng thương và coi sóc con chiên, nên giáo dân mến ngài lắm.

  Ngày 14 tháng 7 năm 1798, khi vừa làm lễ mồ xong thì bị bắt. Ngài tự nộp mình, vì ngài nói: “Cha có lánh được thì cũng hại cho cả làng�.

  Cha bị giải vào trong Thanh Hóa. Quan thấy cha cứng c�i, từ chối không chịu bước qua Thập Giá, thì truy�n cầm gông và lôi ngài bước qua Ảnh Thánh. Nhưng ngài sấp mình xuống cùng th� lạy Ảnh Thánh, lính không thể kéo ngài đi được.

  Ngày 28/10/1798, Cha bị xử trảm tại pháp trư�ng Chợ Rạ, khi chưa tròn một năm Linh Mục, với 33 tuổi đ�i.

8

Thánh Phê-rô LÊ TÙY

(1773-1833) Linh Mục

Tử đạo ngày 11 tháng 10 (x. Tr 274)

Xử Trảm

“Con hãy b�n lòng vững chí, rồi con cũng được phần thưởng muôn đ�i�

Thánh Phê-rô Tùy sinh năm 1773 trong một gia đình trung nông tại làng Bằng Sở, thuộc xứ đạo Sở Hạ, nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội.

  Chú Tùy gia nhập chủng viện Kẻ Vĩnh, tỉnh Nam �ịnh và sau đó chịu chức Linh Mục. Ngài làm phó xứ �ông Thành (Chân Lộc); rồi chánh xứ Nam �ư�ng tỉnh Nghệ An.

  Mùa thu năm 1833, cha bị bắt khi đi xức dầu cho một bệnh nhân hấp hối. Ngài bị áp giải v� giam trong ngục đư�ng Nghệ An.

  Tại công đư�ng quan dụ dỗ: “Này ông, ông đã già, ta thương hại, nhưng phép nước rất nhặt, ông hãy làm giấy tự khai mình là thầy thuốc, như thế ta có thể cứu ông kh�i chết nhục hình. Ông không sợ chết sao? Cha đáp: “Cám ơn quan lớn đã muốn cứu tôi, nhưng lương tâm một đạo trưởng, không cho phép tôi làm theo ý quan�.

  Ngày 11/10/1833, cha bị xử trảm tại pháp trư�ng Chợ Quân Ban.

9

Thánh Francois Isidore

GALELIN – K�NH

(1799-1833) Linh Mục (MEP) (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 17 tháng 10 (x. Tr 146)

“Tôi không còn ham muốn sự gì hơn là mau thoát ra kh�i cái xác phàm này để muôn đ�i kết hợp với Chúa Ki-tô�

Thánh Gagelin-Kính sinh ngày 10/5/1799 tại làng Montperreux, giáo phận Besancon, Pháp. Khi lên 2 tuổi, ngài mồ côi cha.

  Năm 1817, ngài gia nhập chủng viện Besancon, hai năm sau ngài qua chủng viện Hội Thừa Sai Paris (MEP) và lãnh chức phó tế ngày 20/5/1820, rồi ngài tình nguyện đi Ma-cao.

  Tháng 9 năm 1821, ngài đến Thuận An và ngày 28/9/1822, chịu chức Linh Mục, tại h� đạo Nhứt �ông, Cổ Vưu, Quảng Trị.

  Năm 1825, Ngài phụ trách chủng viện Lái Thiêu và mục vụ vùng Sài gòn, Bà Rịa; Phú Yên, Bịnh �ịnh và Quảng Ngãi.

  Cuối tháng 5 năm 1833, từ h� đạo Long Quan, cha đến nộp mình với quan tại huyện Bồng Sơn, tỉnh Bình �ịnh, để giáo dân kh�i bị bắt và tra tấn.

  Sáng sớm ngày 17/10/1833, ngài bị dẫn ra pháp trư�ng Bãi Dâu (Huế), ngài bị 12 lý hình hai bên giang tay kéo thật mạnh khúc dây dài quấn cổ ngài và Cha tắt thở.

10

Thánh Phao-lô T�NG VIẾT BƯỜNG

(1773-1833) Quan Thị Vệ (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 23 tháng 10 (x. Tr 48)

“Xin quan lớn để tôi được giữ tr�n chữ trung với �ức Chúa Tr�i là Thiên Chúa tôi th��

Thánh Phao-lô Bư�ng sinh năm 1773, tại Phủ Cam, Huế. Ngài là quan thị vệ của tri�u đình. Ngài có hai đ�i vợ và 12 ngư�i con.

  Quan thị vệ Bư�ng là một vị quan thanh liêm, được thăng đến chức thị vệ hoàng cung và nhi�u lần được vua Minh Mạng khen ngợi.

  Dù bận việc quân, ngài vẫn luôn nhớ bổn phận làm con Chúa trong việc sống đạo và giáo dục đức tin cho con cái.

  Sau một lần đánh dẹp quân nổi loạn, quan quân kéo đến chùa Non Nước để tạ ơn tr�i phật, nhưng quan Bư�ng không tham gia. Sự việc đến tai vua. Nhà vua tức giận hạ lệnh xử trảm. Nhưng vì có các đại thần can gián, nên vua truy�n đánh 80 đòn, cất hết chức tước, bổng lộc, đuổi v� làm thứ dân.

  Năm 1832, vua hạ lệnh bắt giam vào Trấn Thủ. Vị quan thị vệ Bư�ng có công lao nhi�u với tri�u đình, nên vua muốn cuộc xử trảm diễn ra âm thầm. �n được thi hành ngày 23/10/1833, tại pháp trư�ng Thợ �úc.

11

Thánh Gioan Baotixita TRẦN NGỌC CỎN

(1805-1835) Lý Trưởng (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 8 tháng 11 (x. Tr 62)

“�ạo tại tâm, quan lớn cưỡng bách mà lòng chúng tôi không thuận thì chẳng mắc tội gì�

Thánh Gio-an C�n sinh năm 1805, tại làng Kẻ Báng, huyện Vũ Bản, tỉnh Nam �ịnh. Dù thánh nhân sinh sống đạm bạc bằng ngh� nông, nhưng gia đạo vẫn luôn thuận hòa êm ấm.

  Sau khi thành công trong vụ, kiện tên lý trưởng lạm quy�n, cậy thế, chiếm đoạt tài sản của dân làng, uy tín ngài ngày càng tăng và được dân làng tín nhiệm bầu làm Lý Trưởng.

  Lý Trưởng C�n, tận tâm lo việc chung và nhiệt tâm phục vụ ngư�i giáo hữu. Ngài lặn lội lúc đêm mưa để tìm rước Linh Mục cho bệnh nhân hấp hối và thu xếp cho các giáo sĩ đến ẩn trốn trong làng và chăm sóc thuốc thang.

  Ngày 30/5/1840, ông bị bắt với tội danh chứa chấp đạo trưởng và giải v� công đư�ng Nam �ịnh. Quan bắt ông liếm máu nơi vết thương của 3 Linh Mục cùng bị bắt và ông đã làm cách cung kính. Ngày 8/11/1840, Ngài bị xử trảm tại pháp trư�ng.

12

Thánh An-rê TRẦN VĂN TRÔNG

(1808-1835) Binh Lính (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 28 tháng 11 (x. Tr 260)

Bà mẹ thật can đảm, dùng chính vạt áo dài của mình để bao b�c thủ cấp đẫm máu của ngư�i con yêu quí

  Thánh An-rê Trông sinh năm 1814 trong một gia đình công giáo ở Kim Long, Phú Xuân, Huế. Cha mất sớm, cậu là con trai duy nhất. Năm 20 tuổi, cậu Thông nhập ngũ và chuyên lo dệt lụa cho tri�u đình.

  Theo lệnh cấm đạo của vua Minh Mạng, những binh sĩ công giáo phải ra trình diện, 13 binh sĩ bị bắt và tống giam tại Trấn Thủ. Bị tra tấn nên 12 ngư�i đã b� cuộc, chỉ còn cậu Trông vẫn một lòng trung kiên, chấp nhận cái chết hơn phản bội Thiên Chúa.

  Ngày 28/11/1835, bản án xử trảm được thông báo tại chợ An hòa. Khi hay tin con mình bị đem xử tử, bà mẹ li�n vội ra đón con ở đầu chợ, gặp con bà chỉ h�i: Th�i gian ở tù, con có nợ nần ai không, để mẹ biết, sẽ trả�. Nghe con nói không, nên bà tiếp tục đi sát bên con, bình tĩnh thêm l�i khích lệ.

  �ến nơi, lý hình thi hành bản án. Bà mẹ đến xin nhận xác con, bà dùng vạt áo dài để b�c thủ cấp đẫm máu ngư�i con yêu quí.

13

Thánh Joseph MARCHAND – DU

(1803-1835) Linh Mục (MEP)

Tử đạo ngày 30 tháng 11 (x. Tr 64)

Bá �ao

“Tôi chỉ lo giảng �ạo,  cầu nguyện cùng Chúa và làm lễ thôi�

Thánh Joseph Du sinh ngày 17/8/1803, trong một gia đình nghèo tại giáo phận Besancon, Pháp. Năm 1826, ngài gia nhập chủng viện Besancon; hai năm sau chuyển qua Hội Thừa Sai Paris và thụ phong linh Mục ngày 4/4/1829.

  �ến Nam Kỳ năm 1830, Cha được h�c tiếng Việt và lấy tên là DU và chăm sóc mục vụ cho các tín hữu ở Việt Nam và Phnom-pênh. Sau một th�i gian, cha Du chuyển v� phụ trách nhóm chủng sinh tại Lái Thiêu và 25 giáo h�, với khoảng 7000 tín hữu.

  Sau chiếu chỉ cấm đạo, cha Du nhất quyết ở lại và lẩn tránh ở mi�n lục tỉnh, giúp các h� Cái Nhum, Cái Mơn, Bãi San, Giồng Rùm, Mặc Bắc, Vĩnh Long.

  Năm 1835, cha bị bắt ở thành Gia �ịnh, bị nhốt trong cũi và giải v� Huế. Dù bị tra tấn nhi�u lần bằng kìm sắt nung đ�, cha nhất quyết không nhận tội giúp tướng Khôi nổi loạn. Cha bị xử bá đao ngày 30/11/1838.

14

Thánh Jean Charles CORNAY – TÂN

(1809-1837) Linh Mục (MEP) (Lăng Trì)

Tử đạo ngày 20 tháng 9 (x. Tr 214)

“Tôi đã mừng rỡ  vì những l�i tôi đã được nghe thấy.  Tôi sẽ được vào nhà �ức Chúa Tr�i�

Thánh Jean Tân sinh ngày 28/2/1809, tại thánh Loudun, tỉnh Vienne, Pháp. Cha mẹ ngài là ngư�i giàu sang và có lòng đạo đức. Cậu Jean và tiểu chủng viện ở Montmorillon; sau đó vào �ại chủng viện của Hội Thừa Sai Paris.

  Sau khi chịu chức phó tế, Thầy được sai đi truy�n giáo tại Tứ Xuyên, Trung Hoa, nhưng không đến được, nên đến Việt Nam và sau đó chịu chức Linh Mục và lấy tên là Tân.

  Cha Tân là ngư�i hi�n lành, thật thà, khiêm như�ng, chẳng làm mất lòng ngư�i nào, ai ai cũng quí, cũng phục.

  Cha bị bắt tại làng Bầu N�, vì bị vu oan thông gian với giặc Pháp.

 Ngày 20 tháng 9 năm 1837, Cha Tân bị điệu ra pháp trư�ng Năm Mẫu, với án xử lăng trì, nghĩa là chặt đầu, chân và tay. V� sau thân thể ngài được hợp lại với nhau và được chôn tại dòng Mến Thánh Giá Chiếu Ứng.

15

Thánh Phanxicô Xa-vi-ê NGUYỄN CẦN

(1803-1837) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 20 tháng 11 (x. Tr 56)

Xử Giảo

“Trung thần vô tư nhị tâm:  ngư�i tôi trung  không có hai lòng�

Thánh Phan-xi-cô Cần sinh năm 1803, tại làng Sơn Miêng, huyện Phú Xuyên, phủ Thư�ng Tín, tỉnh Hà �ông. Cha mẹ ngài là thư�ng dân, có lòng đạo đức. Ông bà sinh được 5 ngư�i con, Ngài là con thứ hai.

  Từ nh� Cậu muốn dâng mình cho Chúa, nhưng mẹ ngài không cho. Ngài nói: “Nếu mẹ chẳng cho ở với cha xứ đây, con sẽ trốn mà đi ở với cha xứ nơi khác�. Nghe vậy, mẹ ngài đành để cho ngài vào ở với Cha Nghi, chánh xứ Sơn Miêng.

  Cậu được vào chủng viện và trở thành Thầy Giảng. Ngài được cử đi giúp các Giám Mục và Linh Mục Tây �àng Ngoài.

  Ngày 5/3/1836, ngài bị bắt và bị giải lên huyện Thanh Oai. Ở đây Thầy bị tra tấn ba lần, cứ ba ngày một lần.

  Ngày 20.11/1837, các quan thấy chẳng khuyên bảo được nên đem ngài đi hành quyết. Quan giám sát ra lệnh, lính hai bên kéo dây thắt cổ Ngài. Khi ngài chết, lính đốt chân thử xem ngài đã chết thật chưa.

16

Thánh Phan-xi-cô �Ỗ VĂN CHIỂU

(1797-1838) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 26 tháng 6 (x. Tr 60)

Xử Trảm

“Anh chị em v� đi đừng khóc nữa, Thầy trò chúng tôi hôm nay v� QUÊ THẬT mà�

Thánh Phan-xi-cô Chiểu sinh năm 1797, tại làng Trung Lễ, giáo xứ Liên Thủy, tỉnh Nam �ịnh. Sau bốn năm h�c thần h�c, Thầy được ch�n làm Thầy Giảng và xin gia nhập dòng �a Minh.

  Thầy cộng tác đắc lực với �ức Cha Henares Minh để dạy giáo lý và phục vụ giáo dân.

  Ngày 9/6/1838, ngài bị bắt cùng với �ức Cha Minh tại Xương �i�n và bị áp giải v� công đư�ng Nam �ịnh.

  Sau những l�i vỗ v�, dụ dỗ, mua chuộc, vẫn không thuyết phục được thấy Chiểu, quan án sai lính trói chân tay vào c�c đánh 30 roi tả tơi, rồi xi�ng chân tay và tống giam vào ngục.

  Ngày 26/6/1838, Ngài bị điệu ra pháp trư�ng Bảy Mẫu, xử trảm cùng với �ức Cha Minh. Giáo dân đã an táng ngài ngay tại pháp trư�ng. Sau th� kỳ cấm đạo, thi hài của Ngài được rước v� nhà th� giáo xứ Trung Lễ.

17

Thánh �a minh HENARES MINH

(1765-1838) Giám Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 26 tháng 6 (x. Tr 166)

“Nhà quan có đang tâm để cho một ngư�i con đạp lên xác cha mẹ mình không? Vậy mà quan dụ dỗ tôi đạp lên Thánh Giá�

Thánh Domingo Minh chào đ�i ngày 19/12/1765, tại làng Baena, giáo phận Cordoba, Tây Ban Nha, trong một gia đình giàu sang, nhưng cậu được thân mẫu đạo đức giáo dục, biết thương ngư�i nghèo, không để ti�n tài chi phối.

  Năm 16 tuổi ngài xin gia nhập dòng �a Minh và nhận áo dòng ngày 30/8/1783. Sau đó Ngài h�c thần h�c và thụ phong Linh Mục ngày 20/9/1789.

  Ngày 29/10/1790, Ngài đặt chân đến Bắc Hà, h�c tiếng Việt và nhận tên Việt là Minh. Ngài được chỉ định làm giám đốc chủng viện Tiên Chu, kiêm cha chính địa phận.

  Ngày 9/9/1800, được bổ nhiệm là Giám Mục phó và lễ tấn phong ngày 9/1/1803, tại xứ Phú Nhai.

  Ngày 11/6/1838, ngài bị bắt và bị áp giải lên công đư�ng Nam �ịnh. Ngày 26/6/1838, �ức Cha Minh bị điệu ra pháp trư�ng. Ngài bước ra kh�i cũi, kêu ba lần tên cực thánh Giê-su và nghiêng đầu cho lý hình xử trảm.

18

Thánh Vinh Sơn �Ỗ YẾN

(1764-1838) Linh Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 30 tháng 6 (x. Tr 314)

“Tôi là Thầy Cả, chuyên giảng đạo và tế lễ Thiên Chúa. Tôi sẵn sàng chết vì lẽ đó, chứ không nói dối để được sống�

Thánh Vinh Sơn Yến sinh năm 1764, tại Trà Lũ, xứ Phú Nhai, tỉnh Nam �ịnh. Năm 1798, ngài chịu chức Linh Mục.

  Ngày 22/7/1807, cha lãnh áo dòng �a Minh. Nhiệt tâm với sứ vụ, Cha không quản mệt nh�c, hiểm nguy; luôn vui tươi, khôn ngoan, bình tĩnh và dịu hi�n. Cha từng đảm trách xứ Kẻ Mốt, trước khi v� Kẻ Sặt (Hải Dương).

  Năm 1838, chiếu chỉ cấm đạo của vua Minh Mạng được thi hành triệt để. Cha xứ Kẻ Sặt đau lòng chứng kiến cảnh giáo dân bị cưỡng ép hạ nhà th�, do công sức vất vả xây dựng nên. Vì thương đoàn chiên nên cha ở lại với h�, nay nhà này mai nhà khác. Ban đêm lo cử hành phụng vụ; ban ngày đi thăm giáo dân.

  Cha bị bắt tại h� Lực �i�n (Hưng Yên) và bị giải v� Hải Dương. Ngày 30/6/1838, quan tuần phủ thi hành xử trảm tại pháp trư�ng. Quan tặng một tấm vải để khâm niệm và truy�n khâu đầu vị tử đạo vào cổ.

19

Thánh Giu-se NGUYỄN �ÌNH UYỂN

(1775-1838) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 4 tháng 7 (x. Tr 288)

Chết trong tù

“Thưa quan lớn, tôi phải được chém chết mới mong được sống lại�

Thánh Giu-se Uyển sinh năm 1775, tại làng Ninh Cư�ng, tỉnh Nam �ịnh. Thầy sống đạo đức nhiệm nhặt; gia nhập Nhà �ức Chúa Tr�i; được cha Nhân chăm sóc, được khấn và mặc áo dòng Ba thánh �a Minh.

  Thầy Uyển được bổ nhiệm làm trợ tá đắc lực cho �ức Cha Henares Minh, thuộc giáo phận �ông �àng Ngoài và được ủy nhiệm chính thức làm mục vụ nhi�u năm ở xứ Tiên Chu.

  Thầy bị bắt ngày 29/5/1838. Tại công đư�ng, quan ra lệnh cho 4 tên lính cầm gông, khiêng Thầy bước qua Thánh Giá, nhưng Thầy co chân lên để kh�i chạm vào Ảnh. Thấy thế, tên lính dùng gậy đánh vào hai chân, trong giây phút đau đớn, Thầy tha thiết xin Chúa và �ức Mẹ giúp sức.

  Thầy bị lên án trảm quyết. Hay tin Thầy mừng rỡ đón ch� ngày hồng phúc, nhưng ngày 4/7/1838, Thầy đã chết rũ tù vì bệnh, tuổi già và đói.

20

Thánh Ignatio DELGADO- Y

(1762-1838) Giám Mục (OP)

Ngày tử đạo 12 tháng 7 (x. Tr 310)

Xử Trảm

“Các ngài chưa biết v� �ạo Chúa Giê-su. Nếu biết, hẳn các ngài sẽ theo �ạo�

Thánh Delgado Y sinh ngày 23/11/1762 tại làng Villafeliche, tỉnh Saragozza, mi�n Aragon, Tây Ban Nha. Ngài gia nhập dòng �a Minh và tuyên khấn năm 1781. Ngài thụ phong Linh Mục năm 1787, tại Manila. Năm 1790, Ngài đến Việt Nam.

  Ngài được cử coi sóc chủng viện hai năm; làm cha chính địa phận, kiêm giám tỉnh hai năm. Sau đó được bổ nhiệm làm Giám Mục phó ngày 11/2/1794 và được tấn phong vào tháng 9 năm 1795.

  Năm 1838, Ngài bị bắt và giam trong cũi với chấn song phủ kín tứ phía, chỉ chừa một lỗ nh� bên trên để đưa cơm nước. Kể sao cho xiết những khốn cực �ức Cha phải chịu suốt 43 ngày đêm trong cũi. Cũi của ngài được đặt ở ngoài thành, khiến �ức Cha ban ngày thì nhễ nhại mồ hôi, dưới sức nóng mặt tr�i; ban đêm thì lạnh cóng vì sương gió. Bản án chưa v� đến nơi thì Ngài đã từ trần ngày 12/7/1838. Dầu vậy, Ngài vẫn bị mang ra pháp trư�ng Bảy Mẫu chém đầu.

21

Thánh Phê-rô NGUYỄN B� TUẦN

(1766-1838) Linh Mục (Chết trong tù)

Tử đạo ngày 15 tháng 7 (x. Tr 268)

“Quả thực tôi ốm yếu già nua, nhưng Thiên Chúa sẽ cho tôi sức mạnh để đón nhận m�i cực hình và cả cái chết vì Ngài�

Thánh Phê-rô Tuần chào đ�i năm 1766, tại làng Ng�c �ồng, tỉnh Hưng Yên. Ngài là ngư�i hi�n lành, đạo đức, chăm chỉ h�c tập, dâng mình vào nhà Chúa từ thuở nh�.

  Lớn lên, Ngài được gửi vào chủng viện và chịu chức Linh Mục năm 1807.

  Năm 1838, vua Minh Mạng cấm đạo gay gắt, khi đó cha Tuần đang coi xứ Lác Môn, tỉnh Nam �ịnh. Nghe tin làng Quần Liêu sợ bị vạ lây, không chấp nhận cha chính Fernandez Hi�n v� chữa bệnh tại đây, cha Tuần đến can thiệp và ở lại để dâng làng yên tâm giúp đỡ cha chính Hi�n.

  Sau vài ngày hai cha trốn lên Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Sau đó cha xứ Kim Sơn nh� Bát Biên, một ngư�i th� nhi�u ân nghĩa với mình giúp đỡ hai cha. Nhưng Bát Biên trở mặt nộp hai cha cho quan. Hai cha bị tống ngục. Cha Tuần đã 72 tuổi, vẫn phải bị đánh đòn dã man và bị kết án tử hình. Nhưng trước khi bản án tới thì ngày 15/7/1838, Cha Tuần đã hoàn tất cuộc đ�i.

22

Thánh José FERNANDEZ – HIỀN

(1775-1838) Linh Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 24 tháng 7 (x. Tr 112)

“Tôi đến đây không phải để phục vụ vua chúa trần gian mà chỉ để rao giảng �ạo  �ức Chúa Tr�i thôi�

Thánh Fernamdez Hi�n sinh ngày 3/12/1775, trong một gia đình nh� thuộc giáo phận Avila, Tây Ban Nha. Gia đình đã dưỡng dục ngài trong môi trư�ng đạo đức Ki-tô giáo.

  Ngài gia nhập dòng �a Minh và khấn lần đầu ở tuổi 27, sau đó ngài h�c thần h�c và chịu chức Linh Mục.

  Ngày 18/2/1806, cha đến �à Nẵng, h�c tiếng Việt và lấy tên Việt là Hi�n. Cha ưu tiên công việc truy�n giáo cho lương dân và đạt nhi�u hoa trái. Sau đó ngài được sai đi phục vụ xứ Kiên Lao. Cha còn được giao làm giám đốc �ại chủng viện và b� trên tiểu chủng viện Ninh Cư�ng.

  Cuối năm 1837, cha Hi�n bị quan quân tri�u đình truy bắt, bản thân cha lại mang bệnh nên ngài hết sức vất vả, nên bị bắt.

Trưa ngày 24/7/1838, cha Hi�n đ�c lại l�i tận hiến cho Chúa và cảm tạ hồng ân Chúa ban trong suốt 32 năm miệt mài truy�n giáo trên mi�n đất Bắc Kỳ, rồi chịu trảm quyết.

23

Thánh �a Minh NGUYỄN VĂN HẠNH

(1772-1838) Linh Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 1 tháng 8 (x. Tr 108)

“Thập tự đối vói chúng tôi là tượng trưng cho ơn cứu độ, nên không ai được chà đạp, vì đó là tr�ng tội�

Thánh �a Minh Hạnh sinh năm 1772 tại làng Năng A, tỉnh Nghệ An, trong một gia đình n� nếp, đạo đức. Nh� gương sáng truy�n giáo của các thầy dòng �a Minh, Cậu đến xin �ức Cha Delgado Y cho vào sống trong Nhà �ức Chúa Tr�i. �ức Cha chấp thuận và giao cậu cho cha Liêm chăm sóc, dạy dỗ và gởi vào chủng viện.

  Sau khi thụ phong Linh Mục, cha Hạnh xin gia nhập và khấn tr�n trong dòng �a Minh ngày 22/8/1826 khi đã 54 tuổi.

  Khi cuộc bách đạo diễn ra, cha Hạnh đang coi sóc mục vụ cách âm thầm tại làng Quần Anh Hạ. Khi tình hình căng thẳng, cha muốn chuyển qua làng Trung Thành. Hai ngư�i làng Quần Anh hứa đưa cha đến nơi an toàn, nhưng chính h� lại đi nộp ngài cho quan. Ngày 7/5/1838, cha bị bắt và bị giải v� Nam �ịnh.

  Ngày 28/6/1838, bản án trảm quyết được châu phê và sáng ngày 1/8/1838, cha Hạnh chịu xử trảm tại pháp trư�ng Bảy Mẫu.

24

Thánh Bê-na-đô VŨ VĂN DUỆ

(1755-1838) Linh Mục

Tử đạo ngày 1 tháng 8 (x. Tr 70)

Xử Trảm

“Xin quan đừng bảo tôi làm thế, không bao gi� tôi phản bội Chúa tôi�

Thánh Bê-na-dô Duệ sinh năm 1755, tại Quần Anh, tỉnh Nam �ịnh. Năm 1795, ngài chịu chức Linh Mục; ngài nhiệt thành phục vụ tín hữu giáo phận �ông �àng Ngoài.

  Sau 37 năm tận tụy chu toàn sứ vụ mục tử, vì tuổi già sức yếu ở tuổi 77, �ức Cha Delgado Y chấp thuận cho Ngài nghỉ hưu tại Trung Lễ, xứ Liên Thủy.

  Cha Duệ gia tăng các việc khổ chế như ngủ trên đất và không dùng mùng. Nhi�u ngư�i lo ngại cho tuổi già sức yếu của ngài, nhưng ngài nói: Bấy nhiêu hãm mình có là gì ? Tôi không có cơ hội làm việc lớn, thì tôi ch�n lựa một chút khó khăn hy sinh hãm mình vậy thôi�.

  Ngày 4/7/1838, cha bị bắt và giải v� Nam �ịnh khi đã 83 tuổi. Ngày 1/8/1838, trên đư�ng ra pháp trư�ng Bảy Mẫu, binh lính phải cáng cha đến địa điểm chỉ định. Cha xin mấy phút thinh lặng để cầu nguyện.

  Sau đó Cha lãnh án xử trảm.

25

Thánh An-tôn NGUYỄN TIẾN ��CH

(1769-1838) Chánh Trương (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 12 tháng 8 (x. Tr 94)

“Quan dụ dỗ ông trùm Tiến �ích bước qua Thánh Giá để vui hưởng tuổi già với con cháu, nhưng ông vẫn một mực cự tuyệt�

Thánh An-tôn �ích sinh năm 1769, tại làng Chi Long, huyện Nam Sang, tỉnh Nam �ịnh. Lớm lên ông sang lập nghiệp tại làng Kẻ Vĩnh (Vĩnh Trị). Ông là mẫu gương của ngư�i chủ gia đình trong việc chăm sóc và giáo dục con cái.

  Ông có hai ngư�i con chết vì đạo là ông Lý Thi và ông Phó Nhâm và có một con rể là thánh Lý Mỹ.

  Ông yêu quí hàng giáo sĩ, chủng sinh; ông hăng say quảng đại giúp đỡ v� vật chất. Th�i gian chủng viện Kẻ Vĩnh bị nạn dịch tả, ông nhận một số thầy v� chăm sóc và chữa bệnh cho đến khi bình phục mà không kể lao nh�c tốn phí.

  Ông và ngư�i con rể bị bắt và giam giữ vì theo �ạo. Khi tiếp nhận thực phẩm tiếp tế từ gia đình, ông mang chia cho các bạn tù không kể lương giáo.

  Bình minh ngày 12/8/1838, chứng nhân đức tin Nguyễn Tiến �ích, đã tới đích khi lãnh án xử trảm tại pháp trư�ng Bảy Mẫu.

26

Thánh Mi-ca-e NGUYỄN HUY MỸ

(1804-1838) Lý Trưởng

Tử đạo ngày 12 tháng 8 (x. Tr 174)

Xử Trảm

“Ta được phúc tử đạo, mẹ nó có bằng lòng chăng ?

Thánh Micae Mỹ sinh khoảng năm 1804. Ngài b� quê nhà mà đến làng Kẻ Vĩnh, lấy con gái thánh Nguyễn Tiến �ích. Mặc dù còn là thanh niên, nhưng ông Mỹ có tiếng là ngư�i sắc sảo, gi�i giang, ăn nói trôi chảy. �ến khi làng khuyết cai tổng, dân làng bầu ông làm cai tổng, ông không nhận. Nhưng sau �ức Cha bảo ông ra gánh việc để bênh đỡ Nhà Chung và giúp giáo dân trong th�i cấm đạo. Ông đã vâng l�i.

  Th�i ông Mỹ là Lý Trưởng cũng là lúc vua cấm đạo rất ngặt. Sáng ngày 11/5/1838, khi quân lính tuần phủ Nam �ịnh đến vây làng Vĩnh Trị. Quan Trịnh Quang Khanh ngồi tại đình, truy�n đòi m�i ngư�i từ 18 tuổi trở lên đến để điểm mục và nói: Trong làng, có bao nhiêu đạo trưởng thì đem nộp không thì mất đầu�. Ông Mỹ thưa: Nếu quan tìm được �ạo trưởng hay đồ đạo thì tôi xin nộp đầu�. Vừa nói xong, lính điệu cha Năm và ông trùm �ích ra. Thế là ông Lý Mỹ bị bắt và ngày 12/8/1838, xử trảm.

27

Thánh Gia-cô-bê �Ỗ MAI NĂM

(1781-1838) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 12 tháng 8 (x. Tr 180)

“Nghĩa khí, hiên ngang trong giam cầm, đó là Cụ. Oai nghiêm, trung thành nhi�u năm mới có, đó là Thầy�

Thánh Gia-cô-bê Năm sinh năm 1781, ngư�i làng �ông Biên, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh hóa. Cha chịu chức khi được 32 tuổi, tức năm 1813.

  Cha Năm là ngư�i hi�n hòa dễ mến. Cha năng đ�c kinh, lần hạt. �ặc biệt Cha có lòng thương kẻ khó khăn, hay giúp ngư�i nghèo v� cơm áo và thuốc men.

  Ngày 11/5/1838, cha bị bắt. Quan đóng gông giải cha Năm ra Nam �ịnh. Ngày 12/8/1838, cha Năm bị xử trảm tại pháp trư�ng Bảy Mẫu.

Ở Nhà Chung có treo hai câu đối:

Hoành hoành nghĩa khí quần giam cụ.

Lẫm lẫm trung thành vạn cổ sư.

Nghĩa là:

Nghĩa khí, hiên ngang trong giam cầm, đó là Cụ.

Oai nghiêm trung thành nhi�u năm mới có, đó là Thầy.

28

Thánh Giu-se �ẶNG �ÌNH VIÊN

(1758-1838) Linh Mục

Tử đạo ngày 21 tháng 8 (x. Tr 296)

Xử Trảm

“Tôi là �ạo Trưởng Viên, các anh đang tìm bắt đây. Xin đừng làm khổ đứa trẻ này nữa�

Thánh Giu-se Viên sinh năm 1785, tại làng Tiên Chu, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.

  Năm 1821, Ngài thụ phong Linh Mục và coi sóc giáo hữu làng Lục Thủy (Nam �ịnh). Hai năm sau, cha được cử đi giúp các h� �ông Bài, Thiết Nham, Như Thiết, An Mỹ. Cha nổi tiếng là một Linh mục đạo đức, siêng năng phục vụ, được m�i ngư�i yêu mến.

  Ngày 1/8/1838, cha Viên bị quân lính vây bắt tại h� Cầu Chay, xã Như Thiết. Cha đã kịp lẫn trốn trong vư�n mía dày đặc, nhưng lại ra trình diện khi nghe tiếng kêu thảm thiết của em bé, con chủ nhà bị tra tấn.

  Ngày 21 tháng 8 năm 1838, trên đư�ng ra pháp trư�ng, cha Viên đã xá tội cho hai ngư�i đã tiết lộ chỗ cha ẩn náu.

Sau khi ăn chút cơm, cha quì trên chiếc khăn bông trải sẵn và ngước mắt lên tr�i cầu nguyện. Lý hình vung gươm đưa vị chứng nhân lên đài vinh quang tử đạo.

29

Thánh Giu-se HOÀNG LƯƠNG CẢNH

(1763-1838) Trùm H� và Lương y

Tử đạo ngày 4 tháng 9 (x. Tr 52)

Xử Trảm

“Dù phải trăm ngàn sự đau đớn bởi đòn v�t hay phải chết thì tôi xin sẵn lòng cam chịu�

Thánh Giu-se Cảnh sinh năm 1763, tại làng Vạn (Bắc Ninh), nhưng sống ở làng Thổ (Bắc Giang). Ngài là một thầy lang nổi tiếng hi�n lành, tận tụy với bệnh nhân và thư�ng chữa bệnh miễn phí cho ngư�i nghèo.

  Tuy sống trong ơn g�i gia đình nhưng những ngày sống của cụ lang y được dệt bằng kinh nguyện và công việc tông đồ. Trong vai trò trùm h� của xứ Thổ Hà, ngài gia nhập dòng Ba �a Minh và đã rửa tội cho nhi�u ngư�i, đặc biệt là trẻ em.

   Năm ông Trùm 74 tuổi, ông Hương trong làng ghen tỵ khi thấy dân làng mến phục ông, nên tố cáo với quan lớn với tội trữ đồ đạo và chứa chấp �ạo Trưởng. Thế là ngài bị bắt, đóng gông và giải v� nhà giam Bắc Ninh.

  Ngày 5/9/1838, cụ Trùm khoác lên mình áo dòng Ba �a Minh và nâng niu trên tay ảnh Thánh Giá nh� và hôn kính. Cụ bị trảm quyết tại pháp trư�ng Cổ Mễ.

30

Thánh Phê-rô NGUYỄN VĂN TỰ

(1796-1838) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 5 tháng 9 (x. Tr 276)

Xử Trảm

“�ối với tôi, bị bắt vì �ạo Thánh là một hồng ân�

  Thánh Phê-rô Tự sinh năm 1796, tại làng Ninh Cư�ng (Nam �ịnh). Từ nh� , chú Tự đã xin vào sống trong nhà xứ, sau đó vào chủng viện và chịu chức Linh Mục lúc 30 tuổi. Năm sau ngài xin gia nhập dòng �a Minh và tuyên khấn ngày 4/1/1827.

Suốt 12 năm, cha tận tụy coi sóc giáo dân trong nhi�u xứ đạo được trao phó.

  Ngày 29/6/1838, khi Cha vừa dâng lễ tại xứ Kẻ Mốt xong, thì quân lính kéo đến vây kín làng. Thế là cha bị bắt.

  Quan huyện ng� ý muốn nhận ti�n chuộc, nhưng cha Tự nói: “�ối với tôi, bị bắt vì �ạo thánh là một hồng ân Chúa ban. Ti�n bạc thì tôi không có; còn nếu làm phi�n hà giáo hữu thì tôi lại càng không muốn�.

  Ngày 2/9/1838, vua Minh Mạng châu phê án trảm quyết.

Ngày 5/9/1838, tại pháp trư�ng Cổ Mễ, Cha cung kính cầm tượng chịu nạn, miệng thì thầm cầu nguyện, lệnh trảm quyết được thi hành.

31

Thánh Francois JACCARD – PHAN

(1799-1838) Linh Mục (MEP) (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 21 tháng 9 (x. Tr 196)

“Thật là tin vui, gia đình ta có một vị tử đạo. Xin chúc tụng Chúa�

(Bà Cố cha Phan nghe tin con mình tử đạo)

Thánh Fx. Jaccard chào đ�i ngày 6/9/1799, tại làng Onion, thuộc mi�n Savoie, Pháp, trong một gia đình sùng đạo.

  Cậu Jaccard dịu dàng, hi�n hậu nhưng lại gặp nhi�u chướng ngại trên được h�c vấn do chậm trí khôn, thiếu trí nhớ.

  Một ngày kia, gặp lại các bạn đồng môn và được h� khuyến khích, cậu Jaccard trở lại chủng viện Mélan, rồi lên �ại chủng viện Champery và xin gia nhập Hội Thừa Sai Paris. Sau khi thụ phong Linh Mục, cha tình nguyện lên đư�ng truy�n giáo.

  Ngày 5/1/1826, cha đến Nhà Chung giáo phận �àng Trong, h�c tiếng Việt và lấy tên Việt là Phan. Cha được bổ nhiệm làm mục vụ tại h� đạo Nhu Lý và Phủ Cam, kiêm chủng viện An Ninh.

  Ngày 17/3/1838, cha bị bắt và bị áp giải v� Quảng Trị. Sáng ngày 21/9/1838, tại pháp trư�ng Nhan Bi�u, cha Phan bị xử giảo. Mẹ ngài hay tin đã reo lên: “Thật là tin vui, gia đình ta có một vị tử đạo�.

32

Thánh Tô-ma TRẦN VĂN THIỆN

(1820-1838) Chủng Sinh

Tử đạo ngày 21 tháng 9 (x. Tr 236)

Xử Giảo

“Tôi chỉ mong chức quy�n trên tr�i, chứ không màng chức quy�n thế gian�

Thánh Tô-ma Thiện sinh năm 1820 tại làng Trung Quán, tỉnh Quảng Bình, trong một gia đình đạo hạnh. Lên 9 tuổi, chú Thiện h�c chữ nho, h�c giáo lý và giúp lễ tại h� đạo Mỹ Hương.

  Chú Thiện t� ra rất thông minh, được gửi h� tiếng La tinh với cha Chỉnh tại h� đạo Kẻ Sen. Nh� có tính tình tốt và trí thông minh, năm 1938, tức 18 tuổi, chú Thiện được cha giám đốc Candalh g�i v� chủng viện Di loan (Quảng Trị).

  Trên đư�ng đến Di Loan với chị cả thì bị bắt. Trong tù, khi chứng kiến nhi�u ngư�i chối đạo, chú Thiện tăng cư�ng ăn chay và cầu nguyện cho h� sớm ăn năn thống hối.

  �ặc biệt trong lao tù, nh� bị đóng gông và giam chung với cha Jaccard Phan, chú hân hoan đón nhận những l�i dạy bảo và khuyên nhủ của cha, nên tù ngục trở thành chủng viện cho chú. Ngày 21/9/1838, tại pháp trư�ng Nhan Bi�u, chú Thiện bị xử giảo. Vị tử đạo trẻ nhất. mới có 18 tuổi.

33

Thánh Pierre Dumoulin BORIE – CAO

(1808-1838) Giám Mục (MEP)

Tử đạo ngày 24 tháng 11 (x. Tr 50)

Xử Trảm

“Phần riêng tôi, quan muốn làm gì thì làm, nhưng xin cho một mình tôi chịu là đủ�

  Thánh Bo-ri-e sinh ngày 20/2/1808 tại Pháp. Cha của Bo-ri-e mất sớm, mẹ cậu không nỡ xa con nhưng rồi cũng đón nhận Thánh � Chúa cho con tu h�c.

  Sau khi thụ phong Linh Mục năm 1830 và trải qua chuyến hải trình dài 7 tháng, cha đến Nghệ An, thuộc giáo phận Tây �àng Ngoài. Cha nhanh chóng hội nhập khí hậu, văn hóa, ngôn ngữ địa phương và lấy tên Việt là Cao.

  Cha Cao hoạt động tông đồ ở hạt Bố Chính, ước khoảng 20.000 giáo dân. Cha bị bắt tại xóm Trà, h� đạo Mỹ Hảo năm 1834.

  Khi quan dụ dỗ đạp lên Thánh Giá, cha đáp: “Không thể được, 100 lần không. Phần riêng tôi, quan trên muốn làm gì thì làm, nhưng xin cho một mình tôi chịu là đủ�

  Ngày 31/7/1838, cha được bổ nhiệm làm Giám Mục Tây �àng Ngoài, khi vừa tròn 30 tuổi, nhưng chưa được tấn phong thì ngày 24/11/1838, Ngài đã bị xử trảm tại pháp trư�ng �ồng Hới.

34

Thánh Vinh Sơn NGUYỄN THẾ �IỂM

(1761-1838)Linh Mục (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 24 tháng 11 (x. Tr 96)

“Xin quan thương tình, miễn chấp mà tha cho h� được v�. Còn tôi, tôi xin nhận tất cả trách nhiệm�

Thánh Vinh Sơn �iểm sinh năm 1761 tại làng An Do Nam, tỉnh Qủang Trị, trong một gia đình có 3 ngư�i con.

  Khi được nhận vào chủng viện, cậu h�c tiếng La tinh, giúp việc cho thừa sai Jacques Longer Gia; h�c triết h�c tại chủng viện Kẻ Vĩnh và thụ phong Linh Mục thuộc giáo phận Tây �àng Ngoài.

  Trong 30 năm, cha �iểm phục vụ tại các h� đạo Cồn Nâm (�ông Hưng); Lũ �ăng, �an Sa và nhi�u h� nhánh thuộc hạt Bố Chính.

  Cha sống hi�n lành, dâng lễ mỗi ngày, năng đ�c kinh, lần hạt, nguyện ngắm. Dù tuổi đã cao, cha ăn chay mỗi tuần hai lần. Cha dạy dỗ h�c trò, ra sức lo cho ngư�i lương theo đạo và sai các Thầy Giảng đi rửa tội cho trẻ em chưa có đạo.

  Cha bị bắt ngày 27/7/1838, gần làng �an Sa. Sáng ngày 24/11/1838, tại pháp trư�ng �ồng Hới, sau khi cầu nguyện, cha bị quân lính thi hành án xử giảo.

35

Thánh Phê-rô VŨ �ĂNG KHOA

(1790-1838) Linh Mục (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 24 tháng 11 (x. Tr 138)

Cha Khoa hi�n lành, hết lòng vì giáo dân, nhưng cũng rất thẳng thắn,  được m�i thương mến và kính phục.

Thánh Phê-rô Khoa sinh năm 1790 tại làng Thuận Nghĩa, phủ Diễn Châu, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Cậu là ngư�i con thứ 3 trong gia đình, có tư chất thông minh, đức tính hi�n lành lại có lòng ước ao được sống đ�i tận hiến.

  Cậu theo h�c tại chủng viện Vĩnh Trị, năm 1820, ngài chịu chức Linh Mục. Trong suốt 9 năm, cha Khoa đến giúp giáo dân các xứ ở Ninh Bình, Nghệ An và Hà Tĩnh. Năm 1829, được bổ nhiệm làm chính xứ Kinh Thuận (Cồn Dừa).

  Hơn 2 năm làm cha xứ, Cha phải trốn tránh, ở nhà ngư�i dân. Cha lo lắng cho đoàn chiên, âm thầm đến phục vụ tại các giáo h�, đôi khi phải đi giúp trong đêm, tối tăm mưa gió.

  Cha bị bắt tại Lễ Sơn ngày 2/7/1838. Cha bị giải lên huyện, rồi từ huyện áp giải lên tỉnh �ồng Hới. Cha lãnh bản án xử giảo ngày 24/11/1838 tại pháp trư�ng ngoài thành �ồng Hới dưới th�i vua Minh Mạng.

36

Thánh Phê-rô TRƯƠNG VĂN �ƯỜNG

(1808-1838) Thầy Giảng (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 18 tháng 12 (x. Tr 102)

“Nghĩ đến hạnh phúc bất diệt đang ch� đợi con, con không còn mơ ước sự gì ở trần gian này nữa�

Thánh Phê-rô �ư�ng sinh năm 1808 tại Kẻ Sở, huyện Từ Liêm, Hà Nội, trong một gia đình nghèo nhưng rất đạo đức.

  Hình ảnh chú �ư�ng hi�n hòa và đảm đang đã trở nên quen thuộc với m�i ngư�i. Chú chăm h�c chữ Nho và La tinh. Năm 26 tuổi, chú được lên bậc Thầy Giảng và được cử v� giúp cho thừa sai Fx. Marette Phan tại xứ Bầu N�.

  Ngày 20/6/1937 Thầy bị bắt. Ngày hôm sau bị giải v� công đư�ng Sơn Tây.

  Trong suốt 14 tháng, chịu đói khát, nóng rét, gông cùm, xích xi�ng, Thầy vẫn trung kiên tuyên xưng đức tin. Ngài viết cho cha Marette: “Nghĩ đến hạnh phúc bất diệt đang ch� đợi con, con không còn mơ ước sự gì ở trần gian này nữa�.

  Sau khi lãnh nhận bí tích hòa giải, thầy �ư�ng bị giải ra pháp trư�ng rạng sáng ngày 18/12/1838. Cầu nguyện xong, Thầy nằm xuống cho binh lính thi hành án xử giảo và Thầy đã an nghỉ trong Chúa.

37

Thánh Phao-lô NGUYỄN VĂN MỸ

(1798-1838) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 18 tháng 12 (x. Tr 178)

Xử Giảo

Thầy chịu khó làm việc theo bậc của mình, giúp giáo hữu đón nhận các bí tích

Thánh Phao-lô Mỹ, tên thật là Hựu sinh năm 1798 tại làng Kẻ Non, Sơn Nga, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Cha mẹ cậu là ngư�i ngoan đạo. Khi lên 15 tuổi, cậu Hựu được vào ở trong nhà xứ và được �ức Cha đặt tên là Mỹ.

  Hai năm sau, lên ở với cha Luật, xứ Kẻ �ầm; ở được 4 năm thì vào chủng viện Vĩnh Trị, h�c tiếng Latinh. Sau đó cậu v� giúp cha Nghiêm, Linh Mục thừa sai, rồi làm việc trong nhà chung cho đến khi �ức Cha sai ngài lên xứ Bầu N�, để giúp Cha Phan và cha Tân, hai Linh Mục thừa sai.

  Những ngư�i quen biết thầy Mỹ đ�u khen ngợi và nể tr�ng, vì Thầy chịu khó làm việc theo bậc của mình. Ngài giúp giáo dân đón nhận các bí tích; khuyên bảo kẻ có tội ăn năn trở lại; mở lối cho ngư�i ngoại được biết và theo �ạo.

  Khi quan quân vây làng Bầu N�, h� bắt thầy Mỹ và ngày 18/12/1838, h� đem thầy đi xử giảo.

38

Thánh Phê-rô VŨ VĂN TRUẬT

(1817-1838) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 18 tháng 12 (x. Tr 262)

Xử Giảo

Thầy Truật hiến dâng mạng sống từ chiếc dây thừng thắt chặt cho đến khi tắt thở

Thánh Phê-rô Truật sinh năm 1817 tại Hà Trạch, h� Kẻ Thiếc, huyện Sơn Vy, trấn Sơn Tây. Cha mất sớm, nhà nghèo, nên cậu Truật không được đi h�c. Tuy nhiên, cậu lại có lòng đạo đức, ước mơ dâng mình cho Chúa. Năm lên 15 tuổi, thừa sai Cornay Tân cảm thông, nhận vào Nhà Chúa.

  Năm 1838, chú Truật v� giúp thừa sai Fx.Marette Phan và Cornay Tân đang quản nhiệm xứ Bầu N�. Dầu ít h�c, nhưng chú Truật vẫn có khả năng giúp dạy giáo lý cho giáo dân.

  Ngày 20/6/1837, chú Truật bị bắt và áp giải v� nhà lao Sơn Tây. �ức Cha Ha-vard Du hay tin chú Truật vững vàng can đảm tuyên xưng đức tin, nên nâng chú lên hàng Thầy Giảng, để khuyến khích tôi tớ Chúa xưng Danh Chúa trước mặt giáo hữu và lương dân.

  Mùa đông ngày 18/12/1838, vị chứng nhân đức tin bị xử giảo tại pháp trư�ng gần ng�n đồi �ò Voi, làng Mông Phụ.

39

Thánh Augustino PHAN VIẾT HUY

(1795-1839) Binh Lính (Xử Trảm)

Ngày tử đạo 13 tháng 6 (x. Tr 122)

“Mấy ngày trước chúng tôi trót dại chối b� �ạo Chúa. Nay chúng tôi hồi tâm, xin trả ti�n lại cho quan, để tôn th� Chúa thật lòng�

Thánh Augustino Huy sinh năm 1795 tại làng Hạ Linh, xứ Liên Thủy, giáo phận Bùi Chu. Cậu Huy có ước mơ làm Thầy Giảng nhưng không thành, cậu chấp nhận sống đ�i giáo dân và lập gia đình.

  Dù sống đ�i binh nghiệp, ông Huy vẫn lo chu toàn bổn phận ngư�i chồng, ngư�i cha gương mẫu nuôi dưỡng và giáo dục con cái trong đức tin và kính sợ Chúa. Gia đình ngư�i lính Huy là một gia đình đạo hạnh.

  Mùa xuân năm 1839, quan tổng đốc truy�n cho binh lính phải đạp lên Thánh Giá, nhi�u ngư�i lính trong đó có ông Huy. Nhưng lòng ngư�i lính cảm thấy áy náy, lương tâm cắn rứt vì tội b� �ạo, ông cùng với ông �ạt và ông Thể trở lại công đư�ng Nam �ịnh để tuyên xưng đức tin.

  Mùa hè năm 1938, hai ông bạo gan dâng sớ, khi vua Minh Mạng ngự giá tới phố. Nhà vua phẫn nộ, truy�n mang đi xử tử và ngày 13/6/1839, bảm án được thi hành tại cửa biển Thuận An

40

Thánh Ni-cô-la BÙI �ỨC THỂ

(1792-1839) Binh Lính

Tử đạo ngày 13 tháng 6 (x. Tr 228)

Lăng Trì

“Nay chúng thần xin tiếp tục giữ �ạo để tròn đạo hiếu với cha ông chúng thần�

Thánh Ni-cô-la Thể sinh năm 1782 tại làng Kiên Trung, phủ Xuân Trư�ng, tỉnh Nam �ịnh. Năm 47 tuổi, ông gia nhập binh đội, chỉ một tháng sau ông bị bắt vì xưng mình là ngư�i Công Giáo.

  Mùa thu năm 1837, quan tổng đốc triệu tập binh lính. Ông chỉ thị mở hai cánh cửa: cánh cửa bên phải đặt Thánh Giá trên mặt đất, ai chấp nhận đạp ảnh thì được v� với vợ con; cánh của bên trái, đặt gông cùm, xi�ng xích. Chỉ có 15 ngư�i đi qua cửa này, trong đó có ông Thể.

  Sau 8 tháng tù tội, dù bị roi đòn và bị đánh vào đầu ngón tay, nhưng ông Thể vẫn không chối �ạo. Tuy nhiên, trong một phút yếu lòng, ông đã nhận 10 quan ti�n thưởng. Thế nhưng, sau đó ông cảm thấy lương tâm cắn rứt và nh� cầu nguyện liên lỉ, ông thành tâm thống hối. Sau 20 ngày đi bộ, ông đón đư�ng vua Minh Mạng dâng sớ. Ngày 13/6/1839, ông bị án lăng trì, xác bị b� xuống cửa biển Thuận An.

41

Thánh �a minh �INH VĂN �ẠT

(1803-1839) Binh Lính

Tử đạo ngày 18 tháng 7 (x. Tr 82)

Xử Giảo

“Tôi phó dâng bà và các con cho Chúa. Chúa sẽ liệu cho bà và các con�

Thánh �a Minh �ạt sinh năm 1803, tại làng Phú Nhai, tỉnh Nam �ịnh. Ông �ạt là một ngư�i lính, có đ�i sống gia đình êm ấm.

Mùa thu năm 1837, quan tổng đốc triệu tập binh lính. Ông chỉ thị mở hai cánh cửa: cánh cửa bên phải đặt Thánh Giá trên mặt đất, ai chấp nhận đạp ảnh thì được v� với vợ con; cánh của bên trái, đặt gông cùm, xi�ng xích. Chỉ có 15 ngư�i đi qua cửa này, trong đó có ông �ạt.

  Trong cảnh tù tội, dù bị roi đòn và bị đánh vào đầu ngón tay. Dù có những giây phút lầm lỡ, nhẹ dạ chối �ạo để được v� với gia đình, nhưng lương tâm ông bị cắn rứt không nguôi, tâm hồn bất an. Ông đã ăn chay, đ�n tội và can đảm xin trả lại ti�n thưởng. Quan không nhận, nên phải v� kinh đô Huế.

  Sau 3 tuần đi bộ, ông can đảm đón đư�ng vua Minh Mạng dâng sớ. Vua nổi giận và cho xử giảo ngày 12/6/1839, tại cửa biển Thuận An.

42

Thánh Tô-ma �INH VIẾT DỤ

(1783-1839) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 26 tháng 11 (x.Tr 68)

Xử Trảm

“Chính tôi là �ạo Trưởng. Tôi có nghĩa vụ chăm sóc các tín hữu tại đây�

Thánh Tô-ma Dụ sinh năm 1783 tại làng Phú Nhai, tỉnh Nam �ịnh. Ngài rất chuyên cần h�c tập và trau giồi đức hạnh. Sau khi thụ phong Linh Mục, ngài xin gia nhập dòng �a minh và tuyên khấn ngày 21/12/1814.

  Cha được thuyên chuyển v� phục vụ xứ Liễu ��, (Bùi Chu). Cha dụ gương mẫu trong đ�i sống cầu nguyện và hăng say hoạt động tông đồ, phục vụ các giáo hữu giáo phận �ông �àng Ngoài.

  Ngày 20/5/1839, Cha bị bắt sau khi vừa dâng lễ xong tại nhà bà Thu. Trải qua 6 tháng bị giam cầm tù tội và tra tấn trong ngục, kèm theo những l�i dụ đỗ bước qua Thánh Giá, nhưng tất cả đ�u không làm cha lung lay ý chí. Quan trên buộc lòng phải lập án chuyển vào Thuận Hóa.

  Trong chốn lao tù, Cha chuẩn bị tâm hồn để tuyên xưng đức tin trước mặt vua quan và quần chúng. Ngày 26/11/1839, Cha bị xử trảm tại pháp trư�ng Bảy Mẫu.

43

Thánh �a Minh NGUYỄN VĂN XUYÊN

(1786-1839) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 26 tháng 11 (x. Tr 306)

Xử Trảm

“Ai mà thắng được trên đ�i, Mai sau hưởng phúc cõi tr�i cao sang�

  Thánh �a Minh Xuyên sinh năm 1786 tại làng Hưng Lập, tỉnh Nam �inh. Từ bé, cậu được cha mẹ gửi gắm cho �ức Cha Delgado Y, sau đó được gởi vào chủng viện và thụ phong Linh Mục năm 1819. Cùng năm đó, ngài lãnh nhận tu phục dòng �a Minh.

  Cha phụ trách các xứ đạo Phạm Pháo, Kẻ Mèn, �ông Xuyên. Năm 1936, cha được bổ nhiệm làm phụ tá tại chủng viện Ninh Cư�ng và làm quản lý giáo phận �ông �àng Ngoài.

  Ngày 18/8/1838, Cha bị bắt tại giáo h� Phú �ư�ng. Trong ngục, dù bị tra tấn dã man, nhưng cha vẫn sáng tác những vầng thơ sau:  Ai ơi giữ lấy túi khôn,

Dẫy tràn tin cậy đầy lòng mến yêu.

Gươm đao đe d�a dẫu nhi�u,

Quỉ ma cám dỗ sớm chi�u đe loi.

Ai mà thắng được trên đ�i,

Mai sau hưởng phúc cõi tr�i cao sang.

  Ngày 26/11/1839, Cha bị xử trảm tại pháp trư�ng Bảy Bẫu.

44

Thánh Tô-ma NGUYỄN VĂN �Ệ

(1811-1839) Thợ May (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 19 tháng 12 (x. Tr 92)

“Anh đã dâng em và các con cho Ngài. Nhớ cầu xin Chúa cho anh được thêm sức mạnh để nhẫn nại đến cùng�

Thánh Tô-ma �ệ sinh năm 1811 tại làng Bồ Tranh, tỉnh Thái Bình. Gia đình cậu là gia đình công giáo đạo đức. Lớn lên, cậu theo ngh� may của thân phụ, sống ở làng Kẻ Mốt, tỉnh Bắc Ninh.

  Cậu �ệ là một giáo dân nhiệt thành hoạt động tông đồ trong giáo xứ. Cậu lập gia đình và ở riêng.

  Ngày 29/6/1838, binh lính đến vây làng Kẻ Mốt, bắt các trai tráng trong làng tập trung và buộc h� phải đạp lên Thánh Giá, chối �ạo mới thả v�. Anh �ệ đang lẩn trốn và biết mình không thể tránh, nên ra trình diện, anh bị bắt và bị giam ở trại giam Bắc Ninh.

  Trong trại giam, còn nỗi khổ tâm nào hơn khi bị xi�ng xích gông cùm và đối diện với ngư�i vợ trẻ và 3 đứa con còn thơ dại. Tuy nhiên, Anh �ệ vẫn tìm được bình an và phó thác tất cả cho Thiên Chúa.

  Ngày 19/12/1839, dưới th�i Minh Mạng, chứng nhân Tô-ma �ệ bị xử giảo ở Cổ Mễ.

45

Thánh Phanxicô HÀ TRỌNG MẬU

(1790-1839) Thầy Giảng (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 19 tháng 12 (x. Tr 164)

“Xin cha thương nhận con làm môn đệ, để con cùng được chết vì �ạo như cha  cho tròn đức tin�

  Thánh Fx. Mậu sinh năm 1790, tại làng Kẻ �i�n, tỉnh Thái bình. Song thân dâng chú vào đ�i sống thánh hiến, cậu lên chức Thầy Giảng và gia nhập dòng Ba �a Minh.

  Thầy Mậu hi�n lành tận tụy, lãnh hội kiến thức giáo lý vững chắc và được ủy nhiệm theo giúp cha Tự tại làng �ức Trai, xứ Kẻ Mốt. Tại đây ngài bị bắt và bị giam ở Bắc Ninh.

  Tại công đư�ng Bắc Ninh, vì muốn cứu Thầy nên cha Tự làm hiệu đừng khi rõ lý lịch, nhưng ông vẫn cương quyết thưa: “Xin cha nhận con làm môn đệ, để con cùng được chết vị �ạo như cha cho tròn đức tin�. Thấy Thầy can đảm vững vàng, cha Tự vui mừng tạ ơn Chúa.

  Ngày 19/8/1838, quan truy�n lệnh bước qua Thánh Giá, thầy Mậu khẳng khái từ chối nên bị đánh 60 roi, đau đớn đến ngất đi. Binh lính phải khiêng Thầy vào ngục.

  Ngày 19/12/1839, Thầy chịu xử giảo tại pháp trư�ng Cổ Mễ, th�i vua Minh Mạng.

46

Thánh Augustino NGUYỄN VĂN MỚI

(1806-1839) Giáo Dân

Tử đạo ngày 19 tháng 12 (x. Tr 172)

Xử Giảo

“Lạy Chúa, xin cứu con. Con xin phó linh hồn và thân xác con trong tay Chúa�

Thánh Augustuino Mới sinh năm 1806 tại làng Bồ Trang, tỉnh Thái Bình. Sinh ra trong một gia đình ngoại giáo, nhưng cậu Mới thư�ng có dịp đi làm thuê tại làng �ức Trai, xứ Kẻ Mốt. Sống giữa xóm đạo Công Giáo, cậu đem lòng mến �ạo và xin theo lúc 31 tuổi và xin gia nhập dòng Ba �a Minh.

  Ngày 29/6/1838, quan tỉnh bắt dân b� �ạo. Có một số ít ngư�i nhẹ dạ, sợ hãi chạy trốn. Riêng anh Mới cương quyết không đạp lên Thánh Giá nên bị bắt và bị giải v� trại giam Bắc Ninh.

  Ngày 24/11/1838, quan tỉnh Bắc Ninh mở trận chiến cuối cùng, quan truy�n lệnh tra tấn từng tù nhân, khởi đầu với anh Mới. Quan vừa khuyên vừa d�a, bắt bước qua Ảnh Thánh, vị anh hùng đức tin đã quì lạy Thánh Giá, hôn kính và nguyện rằng: Lạy Chúa, xin cứu con. Con xin phó linh hồn và thân xác con trong tay Chúa�.

  Ngày 19/12/1839, tại pháp trư�ng Cổ Mễ, chứng nhân đức tin Mới, lãnh án xử giảo.

47

Thánh �a minh BÙI VĂN ÚY

(1812-1839) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 19 tháng 12 (x.Tr 286)

Xử Giảo

“Cha sẽ nói con là Thầy Giảng, như thế con sẽ được phúc chết vì �ạo�

  Thánh �a minh Úy sinh năm 1812 tại h� Ti�n Môn, làng Kẻ Rèm, tỉnh Thái Bình. Chú Úy vào nhà �ức Chúa Tr�i từ bé, giúp việc cho cha Tự và h�c làm Thầy Giảng. Khi cha Tự chuyển v� xứ Kẻ Mốt, tỉnh Bắc Ninh, Thầy cũng đi theo.

  Ngày 29/6/1838, quan lính bao vây làng Kẻ Mốt, bắt được cha Tự và h� buộc toàn dân phải ra đình, rồi bước qua Thánh Giá. Vì thầy Úy cương quyết không bước qua Thánh Giá nên bị bắt và bị giải v� trại giam Bắc Ninh.

  Tại công đư�ng, hơn một lần, khi các quan bắt bước quan Thánh Giá, Thầy không chịu còn h�i lại: “Các quan có dám bước qua mặt vua không, mà bắt chúng tôi bước qua ảnh Chúa tôi? Cho dù các quan có dám bước qua mặt của vua; phần tôi, tôi cũng không bước qua mặt Chúa tôi�. Các quan tức giận muốn mang Thầy ra chém đầu.

  Ngày 19/12/1839, tại pháp trư�ng Cổ Mễ, tỉnh Nam �ịnh, thầy Úy chịu án xử giảo.

48

Thánh Tê-pha-nô NGUYỄN VĂN VINH

(1813-1839) Tá �i�n (Xử giảo)

Tử đạo ngày 19 tháng 12 (x. Tr 298)

“Tôi thà chết chứ không bao gi� chịu đạp lên Thánh Giá. Vì tôi biết �ạo Chúa là �ạo thật�

Thánh Tê-pha-nô Vinh sinh năm 1813 tại làng Bồ Trang, tỉnh Thái Bình. Vì gia đình nghèo nên anh phải đi làm mướn ở Kẻ Mốt, tỉnh Bắc Ninh. Anh được bà con thương mến vì tình đơn sơ, chất phác, kh�e mạnh và thật thà.

  Ngày 29/6/1839, khi quan quân bao vây xứ Kẻ Mốt, bắt cha Tự và buộc m�i ngư�i đạp lên Thánh Giá, chàng thanh niên Vinh, dù chưa được rửa tội, đang h�c giáo lý đã tuyên bố: “Tôi thà chết chứ không bao gi� đạp lên Thánh Giá. Vì tôi biết đạo Chúa Giê-su là �ạo thật�.

Thế là anh Vinh bị bắt và bị giam ở trại giam Bắc Ninh. Chính tại nhà giam này anh Vinh được rửa tội và lấy tên thánh là Tê-pha-nô, anh cương quyết noi theo vị tử đạo tiên khởi của Giáo Hội.

Ngày 19/12/1839, tại pháp trư�ng Cổ Mễ, vị chứng nhân đức tin Vinh lãnh án xử giảo. Anh bị trói vào c�c và lý hình dùng dây thừng siết cổ.

49

Thánh An-rê TRẦN AN DŨNG (LẠC)

(1795-1839) Linh Mục

Tử đạo ngày 21 tháng 12 (x. Tr 74)

Xử Trảm

“Ta hãy chịu khó ít nữa để ta được gặp CHA CẢ�

Thánh An-rê Dũng sinh năm 1795 tại trấn Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh. Khi cha mẹ vào Kẻ Chợ, cậu Dũng cũng theo vào và xin vào �ạo. Cậu ở nhà xứ với cha Chính Lan, b� trên tiểu chủng viện Kẻ Vĩnh.

  An Dũng sáng dạ, xem từ gì hai lần là thuộc. Cậu h�c thông chữ Nho và tiếng Lating. Tính tình cậu hòa nhã, vui vẻ và lịch thiệp nên được nể tr�ng. Cậu h�c ở chủng viện 3 năm và chịu chức Linh Mục ngày 15/3/1823.

  Cha An-rê Dũng giảng rất sốt sắng; công việc phân xử rạch ròi; cha lại cử xử nhẹ nhàng nên bổn đạo ai cũng khâm phục.

  Cha lập xứ Kẻ Sui, được 7, 8 tháng thì bị bắt giải lên quan phủ. Ngài được tổng Thìn chạy án, Cha được tha v� và đổi tên là Lạc.

  Ngày 10/10/1839, Cha lại bị quan huyện bắt lần nữa. Và ngày 16/11/1839, Cha bị đưa ra bãi ngoài cửa ô Cầu Giấy. Khi hiệu lệnh chưa dứt, thì lý hình đã xử trảm vị chứng nhân đức tin Trần An Dũng (Lạc).

50

Thánh Phê-rô TRƯƠNG VĂN THI

(1763-1839) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 21 tháng 12 (x. Tr 230)

Cha Thi là ngư�i rất nhân đức và sống khó nghèo. Cha dâng thánh lễ cách nghiêm trang, sốt sắng

Thánh Phê-rô Thi sinh năm 1763, tại xứ Kẻ Sở, Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam. Dù gia đình nghèo, nhưng cha mẹ ngài có lòng đạo đức và sốt sắng.

  Khi lên 12 tuổi, cậu Thi đi chăn bò cho dòng Mến Thánh Giá Kẻ �ầm, các nữ tu thấy cậu có đức tính tốt nên xin cha xứ cho vào nhà xứ nuôi. Cậu Thi ngày càng thêm sốt sáng và nhân đức nên được cho vào nhà trư�ng h�c hành và làm Thầy Giảng.

Chẳng bao, B� Trên g�i thầy vào chủng viện và ngài chịu chức Linh Mục ngày 22/3/1806. Cha Thi được cử đi coi xứ Sông Chảy, tỉnh Phú Th� và ở đó 27 năm.

 Cha Thi là ngư�i nhân đức và sống khó nghèo. Cha dâng lễ cách nghiêm trang, sốt sắng; rất hi�n lành và khôn ngoan.

  Năm 1833, khi được 70 tuổi, Cha đổi v� xứ Kẻ Sông, được 7 năm thì Cha bị bắt với cha An Dũng. Ngày 16/11/1839, Cha bị đưa ra bãi ngoài cửa ô Cầu Giấy và lãnh án xử trảm.

51

Thánh �a minh VŨ �ÌNH TƯỚC

(1775-1839) Linh Mục

Tử đạo ngày 2 tháng 4 (x. Tr 284)

Chết vì bị đánh tr�ng thương

Bình tĩnh trong gi� hấp hối, Cha cảm tạ Chúa đã cho Cha được chịu đau khổ vì �ạo.

Thánh �a Minh Tước sinh năm 1775, tại làng Trung Lao, tỉnh Nam �ịnh. Chú Tước gia nhập Nhà �ức Chúa Tr�i và tiếp tục tu h�c để thụ phong Linh Mục.

  Sau khi thụ phong Linh Mục, cha Tước gia nhập dòng �a Minh và khấn tr�ng thể ngày 18/4/1812. Ngài được bổ nhiệm coi sóc h� đạo Xương �i�n, thuộc giáo phận �ông �àng Ngoài. Cha hăng say phục vụ các linh hồn.

  Ngày 2/4/1839, khi cha Tước đang dâng lễ thì bị quan bát phẩm Phan cùng với gia nhân bao vây lục xét và dẫn cha v� Cẩm Hà. Các tín hữu biết chuyện nên tính đến chuyện giải thoát cho Cha.

  Hai bên xô xát, trong lúc hỗn loạn, một tên bộ hạ của ông Phan, rút gươm chém mạnh và đầu cha Tước, khiến cha ngã gục xuống đất. �ám tôi tớ và tên Phan b� chạy.

  Vết thương trầm tr�ng, máu ra nhi�u, cha thì thào kêu Danh Thánh Giê-su rồi an nghỉ trong Chúa, ngày 2/4/1839.

52

Thánh Phê-rô NGUYỄN VĂN HIẾU

(1783-1840) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 28 tháng 4 (x. Tr 116)

Xử Trảm

“Chẳng thà chịu m�i sự khốn khó,  chứ chẳng lỗi nghĩa cùng �ức Chúa Tr�i�

  Thánh Phê-rô Hiếu sinh năm 1783, ở làng �ồng Chuối. Ngài vào Nhà �ức Chúa Tr�i và được lên bậc Thầy Giảng. Thầy được sai đi giúp các cha ở xứ Phúc Nhạc.

  Thầy Hiếu có tính hi�n lành, có lòng đạo đức, chịu khó khuyên bảo giáo dân lãnh nhận bí tích Thánh Thể và xức dầu.

  Ngày 24/8/1837, Thầy bị bắt ở �ông Biên và bị giam ở tỉnh Ninh Bình. Thầy bị tra tấn nhi�u lần, dù các quan có bày mưu, dỗ dành hay đe nẹt thế nào mặc lòng, Thầy vẫn vững vàng chẳng chịu bước qua Thập Giá. Ngài chẳng thà chịu m�i sự khốn khó, chứ chẳng lỗi nghĩa cùng �ức Chúa Tr�i.

  Khi quân lính lôi ngài qua Thập giá, ngài cất tiếng phân bua cho m�i ngư�i biết rằng: lính lôi ngài đi chứ chẳng phải ngài bước qua đâu. Lại khi qua Ảnh Thánh, thì ngài co chân lên, kẻo chạm tới Ảnh.

  Ngày 28/4/1840, Tại pháp trư�ng cạnh chân núi Cánh di�u, Thầy bị trảm quyết, cùng với cha Khoan và thầy Thanh.

53

Thánh Phao-lô PHẠM KHẮC KHOAN

(1771-1840) Linh Mục

Tử đạo ngày 28 tháng 4 (x. Tr 140)

Xử Trảm

“Sống chết tôi không b� đạo�

  Thánh Phao-lô Khoan sinh năm 1771 tại làng Diên Mậu, xứ Hảo Nho, tỉnh Ninh Bình. Khi là Thầy Giảng, Thầy được b� trên giao cho cai quản xứ Kẻ Vĩnh. Khi là Linh Mục, ngài được sai coi sóc xứ Phúc Nhạc.

  Cha thư�ng nhắc nhở giáo hữu v� phép công bằng và nhân đức sạch sẽ. Vì ai giữ tốt hai đi�u đó, sẽ được rỗi linh hồn.

  Ngày 24/8/1837, Cha bị bắt, giải lên tỉnh và giam gần hai năm. Khi bị bắt cha Khoan đã 68 tuổi. Tuy già yếu và bị tra tấn mấy đợt, chịu khổ sở m�i đàng, nhưng Cha không s�n lòng, chẳng h� dao động.

  �ến ngày 22/1/1839, có chỉ vua Minh Mạng ra, truy�n cho các quan lại phải ra sức làm sao cho cha b� đạo. Quan g�i Cha lên và dụ dỗ, nhưng cha nói: “Tôi biết quan lớn thương tôi, nhưng tôi không thể vâng l�i vua được. Xin cho tôi biết sớm ngày tôi bị xử, để tôi liệu việc riêng tôi mà từ giã thế gian�. Ngày 28/4/1840, Cha bị xử trảm tại pháp trư�ng gần chân núi Cánh Di�u.

54

Thánh Gio-an Baotixita �INH VĂN THANH

(1796-1840) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 28 tháng 4 (x. Tr 220)

Xử Trảm

“Quan lớn muốn bắt tôi b� �ạo thì tôi bằng lòng chịu chết�

Thánh Gio-an Baotixita Thanh sinh năm 1796 tại làng Nộn Khê, xứ Hảo Nho, tỉnh Ninh Bình. Cha mẹ không có �ạo, năm 18 tuổi cậu Thanh được rửa tội, sau đó ngài gia nhập hội Thầy Giảng, b� trên sai ngài đi giúp cha Khoan ở xứ Phúc Nhạc.

  Thầy Thanh có đức vâng l�i, không h� làm sai ý b� trên bao gi�. Cha Khoan giao Thầy giữ việc ở trại �ông Biên, vì thấy Thầy siêng năng lại có tài riêng nữa.

  Ngày 24/8/1837, thầy Thanh bị bắt tại �ông Biên, cùng với cha Khoan và thầy Hiếu. Cả ba vị bị giải lên tỉnh Ninh Bình.

  Thầy Thanh hằng giữ lòng khiêm như�ng. Khi bị tra h�i, Thầy trả l�i: “Bẩm quan lớn, quan lớn thương thì tôi sống, bằng quan lớn bắt tôi b� �ạo thì tôi bằng lòng chịu chết. Còn �ạo thì tôi chẳng b��.

  Bấy gi� quan truy�n đánh đòn, thầy bằng lòng chịu, chẳng mở miệng kêu một l�i gì. Ngày 24/4/1840. Tại pháp trư�ng gần chân núi Cánh Di�u, Thầy lãnh án xử trảm.

55

Thánh Giu-se NGÔ DUY HIỂN

(1769-1840) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 9 tháng 5 (x. Tr 114)

Xử Trảm

“Tôi th� lạy Chúa, một Thiên Chúa,  có lẽ nào tôi bước qua ảnh Ngài�

Thánh Giu-se Hiển sinh năm 1769, tại làng Quần Phương Hạ, tỉnh Nam �ịnh. Chú Hiển lớn lên trong bầu khí đạo đức và dâng mình vào Nhà �ức Chúa Tr�i khá sớm. Chú thực hành đ�i sống thiêng liêng nhiệm nhặt, chuyên cần h�c tập và giúp việc cho �ức Cha Delgado Y rất nhiệt thành.

  Mãn chương trình thần h�c, thầy chịu chức Linh Mục. Cha Hiển tuyên khấn tr�ng thể trong dòng �a Minh ngày 12/10/1812 và được gởi đi du h�c ở Manila nhi�u năm.

  Khi h�c xong chương tình, ngài trở v� Việt Nam và coi sóc xứ Hưng Nghĩa, Trung Thành và Cao Mộc.

  Cha là ngư�i hết sức tận tâm, đức hạnh, giữ nghiêm chỉnh các gi� kinh và nguyện ngắm, cùng khuyên các tín hữu siêng năng d�n mình đón nhận các bí tích.

  �êm 20/12/1839, Cha bị bắt khi vừa dâng lễ xong. Cha bị đánh 40 roi và đóng gông rất nặng. Ngày 9/5/1840. Tại pháp trư�ng Nam �ịnh, Cha lãnh án xử trảm.

56

Thánh Lu ca VŨ B� LOAN

(1756-1840) Linh Mục

Tử đạo ngày 5 tháng 6 (x. Tr 152)

Xử Trảm

“Phúc tử đạo tôi ước ao đã lâu, mà bây gi� đã gần được thì lấy làm mừng rỡ lắm�

Thánh Lu ca Loan sinh năm 1756 tại Trại Bút, xứ Bái Vàng, tỉnh Hà Nam. Từ bé, cậu Loan được vào nhà xứ. Cậu chịu chức Linh Mục vào th�i Tây Sơn.

   Cha Loan ăn ở đạo đức, khôn ngoan. Ngài thư�ng khuyên con chiên làm việc lành. Năm 1829, cha coi sóc Kẻ Sở. Cha tận tình coi sóc xứ đạo, chu toàn m�i việc bổn phận.

  Ngày 6/12/1840, Cha bị hai tên Cang và Kiểng, phạm tội thâm lạm công quỹ, bị án giảo giam hậu, muốn lập công đ�n tội nên bắt Cha nộp cho quan, đang khi cha đang ở tuổi 84.

  Quan dụ dỗ bước qua Thập Giá, Cha trả l�i: “Tôi già thế này mà còn ham sống sợ chết sao�. Bổn đạo đến thăm cha nói: “Phúc tử đạo tôi ước ao đã lâu, mà bây gi� đã gần được thì lấy làm mừng rỡ lắm�.

  Sáng ngày 5/6/1840, Cha bị xử trảm ở cửa ô Cầu Giấy. Cha là ngư�i lớn tuổi nhất trong 118 vị Tử �ạo, (84 tuổi).

57

Thánh Tô-ma VŨ QUANG TOẢN

(1764-1840) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 27 tháng 6 (x.Tr 254)

Chết trong ngục

“Nếu ăn mà phải xuất giáo thì tôi không bao gi� ăn cả�

  Thánh Tô-ma Toán sinh năm 1764, tại làng Cần Phán, tỉnh Thái Bình. Ngài vừa là hội viên dòng Ba �a Minh vừa là Thầy Giảng có uy tín trong việc truy�n giáo ở Trung Linh.

  Ngày 16/12/1839, Thầy bị bắt và bị giải v� phủ Xuân Trư�ng, tại đây, vì không chịu nổi tra tấn, nên ngày 19/1/1840, Thầy đã bước qua Thập Giá. Không tin lắm, nên lần khác, quan cho hai ngư�i đã b� �ạo đến khóc lóc thảm thiết, xin Thầy giúp, nếu Thầy không chịu b� �ạo thì h� sẽ bị chém đầu. Và h� còn nói nhi�u l�i xúc phạm đến Chúa. �ể h� kh�i nói những l�i xúc phạm, Thầy lại bước qua Thập Giá lần nữa. Sau đó Thầy ăn năn khóc lóc vì hành vi dại dột của mình. Khi đối diện với quan tổng đốc, Thầy đã tuyên xưng �ạo Chúa cách uy hùng, nên Thầy bị đánh một trận đòn nhừ tử, bị phơi nắng, không cho ăn, không cho uống; bị sỉ vả, chửi mắng. Bởi thế, ngày 27/6/1840, Thầy đã an nghỉ trong Chúa.

58

Thánh An-tôn NGUYỄN HỮU QUỲNH

(1768-1840) Trùm H�

Tử đạo ngày 10 tháng 7 (x. Tr 208)

Xử Giảo

“Thà chết chứ không chối Chúa, dù chỉ trong giây lát�

  Thánh An-tôn Quỳnh sinh năm 1768, tại làng Mỹ Hương, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Cậu là con ông An-tôn Hiệp và bà Madalena Lộc. Theo gia phả, cậu là cháu đ�i thứ 15 của công thần Nguyễn Trãi. Ngài là con thứ năm nên g�i là Năm Quỳnh.

  Năm 1800, anh Quỳnh đi lính cho Nguyễn �nh, với chức Vệ Úy; sau hai năm giải ngũ, v� quê h�c thêm ngh� thuốc và trở thành một lang y nổi tiếng.

  Dấn thân phục vụ Giáo Hội, ông Năm Quỳnh nhận làm Trùm H� làng Mỹ Hương, phụ trách việc dạy giáo lý trong hạt. Ông dạy dỗ con cái yêu mến Giáo Hội và trung kiên với ni�m tin.

  Ngày 10/7/1840, ông được dẫn ra pháp trư�ng. Ông nằm xuống trên chiếu đã trải sẵn, ông giang tay như ra như Chúa trên thập giá và lính thi hành án xử giảo. Trên bia mộ có khắc:

“Nghĩa khí nêu cao trên đất nước,

Oai linh phù hộ khắp non sông�.

59

Thánh Phê-rô NGUYỄN KHẮC TỰ

(1808-1840) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 10 tháng 7 (x. Tr 278)

Xử Giảo

“Bẩm quan lớn, tôi thà chết còn hơn chối �ạo�

  Thánh Phê-rô Tự sinh năm 1808, tại tỉnh Ninh Bình. Thầy dâng mình phục vụ theo bậc Thầy Giảng ở giáo phận Tây �àng Ngoài. Năm 1828, Thầy v� giúp cha Bo-ri-e Cao.

  Thầy Tự bị bắt cùng với cha Bo-ri-e Cao tại Bố Chính, bị đóng gông và giải v� �ồng Hới. Tại công đư�ng, vì từ chối đạp lên Thánh Giá nên bị đánh 20 roi. Lần khác, Thầy nói: “Bẩn quan lớn, tôi thà chết còn hơn chối �ạo�. Do đó một trận đòn dữ dội đổ xuống, rồi bị phơi nắng tr�n ngày.

  Mư�i ngày sau, quan nhẹ gi�ng dụ dỗ, nhưng Thầy cương quyết từ chối, nên bị đánh đòn và nhốt trong hầm rắn độc. Dầu vậy, Thầy vẫn không h� hấn gì.

  Sự bình an lớn nhất của thầy Tự là được giam chung với cha Cao. Tấm gương sáng của cha đã nâng đỡ ni�m tin của Thầy.

  Ngày 10/7/1840, tại pháp trư�ng �ồng Hới, thầy Tự nằm xuống để lính thi hành án xử giảo, dưới tri�u vua Minh Mạng.

60

Thánh �a Minh VŨ �ỨC TRẠCH

(1793-1840) Linh Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 18 tháng 9 (x. Tr 256)

“Xin hai Cha nghỉ lại bình an, con đi lĩnh phần thưởng trước, ít nữa chúng ta sẽ gặp nhau trên Nước Tr�i�

Thánh �a Minh Trạch sinh năm 1793, tại h� Ngoại Vối, tỉnh Nam �ịnh. Ngài ở với cha xứ từ nh�. Dưới th�i vua Gia Long, ngài được h�c đầy đủ chương trình chủng viện và thụ phong Linh Mục năm 1823. Năm sau cha xin vào dòng �a Minh và tuyên khấn ngày 3/6/1825.

  Cha coi xứ Quần Cống, rồi v� Lục Thủy để dưỡng bệnh và linh hướng cho chủng sinh. Năm 1839, Cha bị bắt ở Ng�c Cục, nhưng được dân làng chuộc v�. Từ đó, Cha ở nhà ông lang Thiện và ông trùm Bảo ở Trà Lũ.

  Ngày 11/4/1840, khi lên thăm cha Vinh và cha Thân ở Ngưỡng Nhân, Cha bị bắt và bị giải v� phủ Xuân Trư�ng, rồi bị giải tiếp v� Nam �ịnh. Quan hứa trả tự do cho cha nếu Cha bước qua Thánh Giá, nhưng Cha trả l�i: “Nếu quan muốn sự sống đ�i đ�i, xin quan kính lạy Thánh Giá này�. Quan nổi giận tát vào mặt Cha. Ngày 18/9/1840, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, Cha bị xử trảm.

61

Thánh Phao-lô NGUYỄN NGÂN

(1790-1840) Linh Mục

Tử đạo ngày 8 tháng 11 (x. Tr 184)

Xử Trảm

“�ức Cha Du khen cha Ngân là ngư�i tốt, chịu khó làm các phần việc của mình�

Thánh Phao-lô Ngân sinh năm 1790, tại h� Cự Khánh, xứ Kẻ Bi�n, tỉnh Thanh Hóa. Sau khi chịu chức Linh Mục. Cha được sai đi giúp nhi�u xứ.

Trong khi coi xứ Phúc Nhạc và các h� xung quanh, Cha bị bệnh và phải v� Nhà Chung Kẻ Vĩnh tịnh dưỡng khoảng 7,8 năm. Khi kh�i bệnh, Cha giúp xứ Trình Xuyên 3 năm, rồi xuống xứ Kẻ Báng giúp cha Nghi.

Cha Ngân là ngư�i tốt, chịu khó làm các phần việc của mình.

  Sáng ngày 30/4/1840, Cha bị bắt cùng với cha Nghi và bị giam ở Trại Lá. Tại đây, quan liên tục tra tấn và bắt Cha bước qua Thánh Giá, nhưng Cha không làm.

  Ngày 14/10/1840, tổng đốc Trịnh Quang Khanh tuyên án tử hình và gửi v� Kinh xin vua Minh Mạng châu phê. Nhận được tin đó, Cha không cho ai vào thăm nữa, cũng không nói chuyện với ai, chỉ lo đ�c kinh cầu nguyện, xét mình xưng tội, cùng d�n mình chết. Ngày 8/11/1840, Cha lãnh án xử trảm.

62

Thánh Giu-se NGUYỄN �ÌNH NGHI

(1793-1840) Linh Mục

Tử đạo ngày 8 tháng 11 (x. Tr 186)

Xử Trảm

“Bẩm ông lớn, chúng tôi xin ông lớn một lát gươm�

  Thánh Giu-se Nghi sinh năm 1793, tại làng Hạ Hồi (Kẻ Vồi), xã Hà Hồi, huyện Thượng Phúc, phủ Thư�ng Tín, Hà Nội.

  Lúc còn nh�, cậu Nghi vào Nhà �ức Chúa Tr�i ở với cha Liêm, xứ Kẻ Vồi. Khi ngài h�c tiếng La tinh cùng làm Thầy Giảng, cũng v� giúp cha Liêm. Ngài chịu chức năm 30 tuổi (1823).

  Cha được cử đi giúp xứ Sơn Miêng một năm; lên giúp cha Hạnh, xứ Kẻ Bạc 4 năm; rồi xuống giúp cha Khoan, xứ Phúc Nhạc. Sau đó, Cha coi xứ �a Phạn 10 năm, rồi đổi đi xứ Kẻ Báng, 2,3 năm thì bị bắt.

  Cha Nghi có tính nghiêm trang, đức hạnh; Cha khéo léo khuyên bảo những ngư�i khô khan, cứng lòng để giúp h� ăn năn trở lại.

  Ngày 30/4/1840, Cha bị bắt. Khi quan đòi Cha bước qua Thánh Giá, cha thưa vắn tắt: “Bẩm ông lớn, chúng tôi xin ông lớn một lát gươm�. Quan giận lắm, truy�n đánh cha 50 roi. Ngày 8/11/1840, Cha được như ý.

63

Thánh Martino TẠ �ỨC THỊNH

(1760-1840) Linh Mục

Tử đạo ngày 8 tháng 11 (x. Tr 240)

Xử Trảm

Trong lao tù, ban ngày Cha bị mang gông, xích xi�ng; tối bị cùm chân

Thánh Martino Thịnh sinh năm 1760, tại làng Kẻ Sét, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Ngài là con thứ 8, trong gia đình 9 anh chị em. Năm lên 18 tuổi, gia đình muốn anh kết hôn với một thiếu nữ thùy mỵ và đạo hạnh, nhưng anh xin hoãn lại. Sau đó, anh quyết định xin vào chủng viện và thụ phong Linh Mục.

  Cha Thịnh làm thư lý cho �ức Cha Longer Gia; sau đó làm mục vụ tại xứ Ba Làng, �ồng Chuối và 20 năm phục vụ xứ Nam Sang. Sau cùng Cha làm chính xứ Kẻ Trình. Cha Thịnh sống th� đến 80 tuổi nhưng vẫn nghiêm túc giữ luật Hội Thánh.

  Ngày 30/5/1840, Cha bị bắt, giải v� Trại Lá, Nam �ịnh. Suốt 6 tháng trong lao tù, ban ngày Cha phải mang gông, xích xi�ng; ban đêm thì bị cùm chân. Nhi�u lần bị điệu ra công đư�ng, bị buộc bước qua Thập Giá, nhưng Cha vẫn b�n chí, tin tưởng và nhẫn nhục chịu roi đòn. Ngày 8/11/1840. Tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, Cha lãnh án xử trảm.

64

Thánh Martino TRẦN NGỌC NHO

(1787-1840) Nông Dân

Tử đạo ngày 8 tháng 11 (x. Tr 242)

Xử Trảm

“Sống công bằng chưa đủ, phải có bác ái nữa�

Thánh Martino Nho, sinh năm 1787, tại làng Kẻ Báng, huyện Vũ Bản, tỉnh Nam �ịnh. Trong chức vụ thu thuế, ngài sống thanh liêm, không nhận hối lộ, cũng không quỵ lụy cấp trên. Ngài còn làm ruộng, ươm tơ và nuôi tằm. Kiếm được thêm ti�n, ông giúp đỡ ngư�i nghèo hoặc đóng góp vào việc chung trong làng và giáo xứ.

  Dưới th� vua Minh Mạng, khi lệnh cấm �ạo được thi hành triệt để, gia đình ông Nho vẫn kiên tâm sống �ạo; vẫn đón Linh Mục, Thầy Giảng và giữ ảnh tượng thánh trong nhà.

  Khi quan quân thi hành lệnh triệt phá nhà th�, nhà nguyện, nhà xứ và các cơ sở tôn giáo, ông Nho đứng ra nhận nhà xứ Kẻ Bàng, đưa vợ con và nông cụ vào sống trong nhà xứ để bảo vệ nhà xứ kh�i bị phá.

  Ngày 30/5/1840. Ông Nho bị bắt vì tội chứa chấp đạo trưởng, tại Kẻ Báng, rồi bị giải v� trại giam Nam �ịnh.Ngày 8/11/1840, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, Ngài bị xử trảm.

65

Thánh Simon PHAN �ẮC HÒA

(1774-1840) Trùm H� và Lang y (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 12 tháng 12 (x. Tr 120)

“Ông Trùm hết lòng lo lắng cho các giáo hữu hồn an xác mạnh, chống thói xấu c� bạc, rượu chè�

Thánh Simon Hòa sinh năm 1774, tại làng Mai Vĩnh, xã Mông Thôn, tỉnh Thừa Thiên. Cha mẹ ngài là ngư�i không có �ạo. Chú Hòa đón nhận phép rửa năm lên 12 tuổi, lấy tên thánh bổn mạng là Simon.

  Cậu Hòa sáng trí và chuyên cần; được h�c chữ Nho, rồi đi giúp các Linh Mục. Thấy chú Hòa khôn ngoan, đạo đức, các cha ch�n và gửi vào chủng viện h�c tiếng La tinh. Do ngăn trở v� phía gia đình, nên cha b� trên khuyên trở v� nhà, sau đó ngài theo h�c đông y và lập gia đình.

  Gia đạo êm ấm, sinh được 12 ngư�i con. Các cha thấy ông Hòa ăn ở tốt lành, nên gương sáng cho m�i ngư�i nên đặt ông làm trùm h�. Ông hết lòng lo lắng cho các giáo hữu hồn an xác mạnh; chống thói xấu c� bạc, rượu chè.

  Tối ngày 13/4/1840, ngài bị bắt, giải v� Quảng Trị giam hai tháng, sau đó, đưa v� Huế. Ngày 12/12/1840, tại pháp trư�ng Chợ An Hòa, ông Trùm đã thụ án xử trảm.

66

Thánh A-nê LÊ THỊ THÀNH

(1781-1841) Giáo Dân

Tử đạo ngày 12 tháng 7 (x. Tr 222)

Chết trong tù

“Không bao lâu nữa, mẹ con chúng ta sẽ đoàn tụ trên nước thiên đàng�

Thánh nữ A-nê Thành sinh năm 1871, tại làng Bái �i�n, huyện Yên �ịnh, tỉnh Thanh Hóa. Song thân là đạo gốc, gia đình khá giả, nhưng không có con trai nối dòng, thân phụ cưới vợ hai, nên bà mẹ mang hai cô con gái là Thành và Thuộc đi lập nghiệp tại thôn �ông, xã Phúc Nhạc, tỉnh Ninh Bình.

  Năm 17 tuổi, cô Thành kết hôn với anh Nguyễn Văn Nhất, sinh được 2 trai và 4 gái. Hai ông bà quan tâm nuôi dưỡng và giáo dục đức tin cho con cái. �ặc biệt bà Thành rất tr�ng những ngư�i dâng mình cho Chúa, cách riêng là các Linh Mục.

  Sáng ngày 14/4/1841, Bà bị bắt vì tội che giấu �ạo Trưởng; bị đóng gông đưa v� Nam �ịnh. Vì chiếc gông nặng quá, nên Bà gục ngã nhi�u lần trên đư�ng đi.

  Tại công đư�ng, quan khuyên dụ ng�t ngào, tra tấn dã man, đánh đòn đến tan nát thân mình; lại còn cho rắn độc vào hai ống quần, cũng không lung lạc ni�m tin của Bà.

Ngày 12/7/1841, Bà đã an nghỉ trong Chúa.

67

Thánh Phê-rô HOÀNG KHANH

(1780-1842) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 12 tháng 7 (x. Tr 134)

“Bảo tôi khai xưng là thầy thuốc, đến sau có ai cho lên làm đạo trưởng, thì còn ai nghe nữa�

Thánh Phê-rô Khanh sinh năm 1780, tại Hoa Duệ, tỉnh Nghệ An. Song thân sống nhân đức, chuyên ngh� buôn bán, nên d�i gia đình v� sống ở làng Lương Khế, phủ Anh Sơn, huyện Thanh Chương, Nghệ An.

  Năm 22 tuổi, chú Khanh ao ước dâng mình cho Chúa để làm Thầy Giảng, vào phụ giúp cha già �ạt trong nhà xứ. Sau này, Thầy xin vào chủng viện và thụ phong Linh Mục năm 1820.

  Cha Khanh là ngư�i thương yêu giáo dân, hay giúp đỡ ngư�i nghèo khó túng cực trong các xú đạo Trại Lê, Thuận Nghĩa, Th� Kỳ, Làng Truông, Ngàn Sâu. Ngài đặc biệt vun trồng ơn g�i tu trì. Ngài có 8 ngư�i con linh tông làm Linh Mục.

  Ngày 29/1/1842, Cha bị bắt ở Ngàn Sâu. Bị giam trong ngục; mang gông, bị xi�ng, bị cùm, nhưng Cha vẫn sốt sắng đ�c kinh, cầu nguyện và giúp đỡ các bạn tù.

  Ngày 12/7/1842, tại pháp trư�ng Cồn Cổ, Vị Chứng Nhân đức tin đã bị xử trảm.

68

Thánh Matthêu LÊ VĂN GẪM

(1813-1847) ThÆ°Æ¡ng Gia

Tử đạo ngày 11 tháng 5 (x. Tr 104)

Xử Trảm

“Chẳng thà là chết, tôi cam chịu, chứ chẳng b� �ạo tôi giữ từ bé đến lớn�

Thánh Mattheu Gẫm sinh năm 1813, tại h� đạo Tắt, làng Long �ại, xứ Gò Công, tỉnh Biên Hòa. Ngài là trưởng nam trong một gia đình có 6 ngư�i con. Năm 15 tuổi, ngài gia nhập chủng viện Lái Thiêu, nhưng vài tháng sau, cha mẹ ngài đến xin ngài trở v� phụ giúp việc nuôi các em.

  Năm 1833, ngài lập gia đình; vợ chồng sống chan hòa êm ấm và sinh được 4 ngư�i con. Ông có một chiến ghe bầu lớn và rành ngh� sống nước. Ngài không sợ nguy hiểm đi dón �ức Cha Lefèbre Ngãi, thừa sai Pierre Lộ, 3 chủng sinh, cùng chuyên chở ảnh tượng, đồ th� tự, rượu lễ, sách vở tôn giáo. Trên đư�ng v� thì Ngài bị bắt.

  Hơn 20 ngày bị thẩm vấn, tấn khảo hai ba chục roi, nhưng ngài vẫn kiên trì trong ni�m tin. Quan kết tội buôn bán lậu, chở lén ngư�i Tây, sách Tây.

  Ngày 11/5/1847, tại pháp trư�ng chợ Da Còm (Chợ �ũi), Thương Gia Gẫm lãnh án xử trảm.

69

Thánh Augustin Schoeffler �ÔNG

(1822-1851) Linh mục (MEP)

Tử đạo ngày 1 tháng 5 (x. Tr 98)

“Hãy v� nói với anh chị em, đừng lo sợ gì hết, dù thế nào tôi cũng không khai một ai cả�

(Xử trảm)

Thánh Augustino Schoeffler �ông sinh ngày 21/11/1822, tại giáo phận Nancy, Pháp. Ngài là con cả trong gia đình 6 anh em. Ngài gia nhập Hội Thừa Sai Paris và thụ phong Linh Mục ngày 29/5/1847.

  Năm 1848, Ngài đến Hà Nội, nhận bài sai mục vụ tại xứ �oài, thuộc giáo phận Tây �àng Ngoài. Cha tích cực hoạt động truy�n giáo, số ngư�i rửa tội ngày càng nhi�u.

  Tháng 4 năm 1851, khi đi giảng Mùa Chay ở xứ Bầu N�, Cha bị bắt, cùng với cha Phượng và hai Thầy Giảng.

  Vì ông tổng Tuần muốn nhận ti�n chuộc, Cha nói: “Nếu ông quyết đòi ti�n chuộc, thì hãy thả 3 ngư�i này, vì chính h� mới biết chỗ giấu ti�n�. Ông ta li�n cho 3 ngư�i kia v�, nhưng các ngài không trở lại. Tức giận vì bị lừa, nên ông giải Cha lên tỉnh Sơn Tây. Dù bị thẩm vấn nhi�u lần nhưng Cha kiên quyết không đạp lên Thánh Giá.

  Ngày 1/5/1851, tại pháp trư�ng Năm Mẫu, Cha chịu xử trảm.

70

Thánh Jean Louis Bonnard HƯƠNG

(1824-1852) Linh mục (MEP)

Tử đạo ngày 1 tháng 5 (x. Tr 124)

“Tôi chẳng sợ đòn, cùng chẳng sợ chết. chẳng lẽ tôi sang giảng đạo bên An-nam mà tôi lại bước qua Thập Giá, cùng b� đạo, thì ra gương xấu cho tín hữu�

(Xử trảm)

  Thánh Jean Bonnard Hương sinh năm 1824, tại một làng thuộc tỉnh Lyon, Pháp. Năm 20 tuổi, ngài vào chủng viện của Hội Thừa Sai Paris và thụ phong Linh Mục.

  Tháng 5/1850, ngài đến giáo phận Tây �àng Ngoài, h�c tiếng Việt và lấy tên Việt là Hương. Sau đó được sai đi coi sóc xứ Kẻ Báng và Kẻ Trình.

  Mùa Chay năm 1852, Cha bị bắt ở làng Bối Xuyên khi vừa dâng lễ xong. Và bị giải lên Nam �ịnh.

  Khi quan h�i đi đi h�i lại nhi�u lần và đe d�a đánh nếu không khai. Cha nói: “Quan đánh thì quan cứ đánh, nhưng mà đừng nghĩ tôi nói đi�u gì làm hại đến bổn đạo�.

  Ngài đã viết thư cho song thân, để an ủi các ngài: “Cha mẹ chẳng nên khóc thương con làm gì, khi xem thư này hoặc là có động lòng thương, hãy lấy các lẽ �ạo mà an ủi mình�. Ngày 1/5/1852, Cha bị xử trảm và bị ném xuống sông. Các tín hữu vớt lên và �ức Cha cho táng xác Cha trong vư�n.

71

Thánh Philipphê PHAN VĂN MINH

(1815-1853) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 3 tháng 7 (x. Tr 170)

“Lạy �ức Giê-su, xin cho con sức mạnh và can đảm chịu khổ hình để vinh danh Ngài.Lạy Mẹ Ma-ri-a xin nâng đỡ con�

Thánh Philipphe Minh sinh năm 1815, tại Cái Mơn, huyện M� Cày, tỉnh Vĩnh Long. Ngài là con thứ 12 trong một gia đình công giáo đạo hạnh có 14 anh em.

  Năm lên 13 tuổi, sau khi lãnh nhận bí tích Thêm Sức, ngài đến xin �ức Cha Taberd Từ, gia nhập chủng viện Lái Thiêu. Thầy Minh thông thạo tiếng La tinh, tiếng Pháp, chữ Quốc Ngữ và chữ Nho.

  Khi h�c xong ở chủng viện Penang (Malaysia), ngài v� Việt Nam và cuối năm 1846, Ngài chịu chức Linh Mục. Cha được sai đi chăm sóc các tín hữu từ h� đạo Mặc Bắc đến tận Nam Vang (Campuchia).

  Một hôm quan lớn cho bắt ông bà trùm Lựu đánh đập, hai ngư�i con là Danh và Nhiên kêu khóc thảm thiết, nên Cha ra trình diện. Cha bị bắt và giam ở khám đư�ng Vĩnh Long.

  Ngày 3/7/1853, Cha chịu xử trảm tại pháp trư�ng. Năm 1960, hài cốt của ngài đưa v� nhà th� �ức Bà Sài Gòn.

72

Thánh Giu-se NGUYỂN VĂN LỰU

(1789-1854) Trùm Nhất h� Mặc Bắc

Chết trong tù

Tử đạo ngày 2 tháng 5 (x. Tr 156)

“Ông có biệt tài hòa giải các cuộc cãi vã, tranh chấp trong làng hay trong h� đạo.�

Thánh Giu-se Lựu sinh năm 1789, tại h� Cái Nhum, huyện Chợ Lách, tỉnh Vĩnh Long, trong một gia đình đạo đức, sốt sắng th� phượng Chúa. Năm lên 10 tuổi, cậu và 4 em theo cha mẹ định cư ở Mặc Bắc.

  Cậu Lựu lập gia đình và sinh được 7 ngư�i con. Vì chuyên cần giữ �ạo, nên ông Lựu được tín nhiệm bầu làm Trùm Nhất h� Mặc Bắc. Với tính đi�m đạm, từ tốn, khoan dung, ông có biệt tài hòa giải các cuộc cãi vã, tranh chấp; ngoài ra ngài còn tiên liệu để các thừa sai có nơi trú ẩn, nương thân.

  Trong h� đạo có mấy tên rượu chè, c� bạc, muốn nhận ti�n thưởng nên tố cáo h� đạo chứa chấp �ạo Trưởng. �êm ngày 26/2/1853, quan quân vây nhà ông Lựu, h� bắt Cha Minh và ông Trùm giải v� tỉnh Vĩnh Long.

  Trong chốn lao tù, bị tra tấn, dụ dỗ, d�a nạt ông Trùm vẫn tuyên xưng �ạo Thánh, vì tuổi già sức yếu, lại thêm bệnh, đêm 2/5/1854, ông Trùm trút hơi thở cuối cùng.

73

Thánh An-rê NGUYỄN KIM THÔNG

(1790-1855) Trùm H�

Tử đạo ngày 15 tháng 7 (x. Tr 244)

Chết trên đư�ng đi đày

“Các con cứ để thánh ý Chúa được thực hiện�

Thánh An-rê Thông sinh năm 1790, tại Gò Thị, xã Xuân Phương, huyện tuy Phước, tỉnh Bình �ịnh. Ngài là con thứ tư trong gia đình. Gia đình ông có một linh mục Nguyễn Kim Thủ và sơ Anna Nguyễn Thị Như�ng.

  Ông Thông được hàng xóm tín nhiệm bầu làm Lý Trưởng và Trùm H�, để chăm lo làng xóm và xứ đạo. Bị ngư�i cháu ngang tàng và phóng đãng tố cáo, ông bị bắt cùng với 4 giáo sĩ khác, bị giam ở Bình �ịnh.

  Tại công đư�ng, quan tỉnh khuyên ông Trùm giẫm chân lên Thập Tự cách kín đáo, rồi đi xưng tội cho xong. Nhưng ông Trùm nghiêm nghị đáp: “Không, Thập Giá tôi th� kính mà giẫm lên sao được�.

  Sau 3 tháng tù, ông Trùm lãnh án phát lưu vào Vĩnh Long. Vì tuổi già sức yếu, đư�ng lưu đày xa xăm, lại thêm gánh nặng gông xi�ng, nên hành trình lưu đầy gặp nhi�u khó khăn.

Ngày 15/7/1855, khi đặt chân đến Mỹ Tho, ông Trùm đã qua đ�i.

74

Thánh Laurensô  NGUYỄN VĂN HƯỞNG

(1802- 1856) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 27 tháng 4 (x. Tr 126)

“Còn với tổ tiên ông bà, chúng tôi hằng cầu nguyện và làm những việc lành phúc đức�

  Thánh Laurenso Hưởng sinh năm 1802, tại xứ Kẻ Sải, xã Tụy Hi�n, huyện Hoài Yên, Hà Nội. Năm lên 12 tuổi, cậu đến gặp cha Tuấn và Cha nhận cậu vào nhà xứ. Cha xứ ân cần nuôi nấng, dạy dỗ chú trong 3 năm, sau đó gửi cậu vào h�c tại chủng viện Vĩnh Trị.

Mãn trư�ng, Thầy gia nhập hàng Thầy Giảng, đi giúp cha Duyệt ở xứ Bạch Bát (Ninh Bình). Thầy Hưởng sống giản dị, khiêm tốn, làm việc tận tụy bác ái. Cảm nghiệm từ cái nghèo của chính bản thân, nên nhiệt tình thương giúp ngư�i nghèo.

Sau đó Ngài chịu chức Linh Mục và được sai đi giúp các giáo hữu ở Giang Sơn, Lạc Thổ, Yên Lộc, Bạch Bát.

  Năm 1855, Cha bị bắt khi đang trên thuy�n đi ban bí tích.

Sau nhi�u lần dụ dỗ, tra khảo, đánh đòn nhưng không thành công, quan gửi án v� Kinh xin xử trảm. Ngày 27/4/1856, tại pháp trư�ng Ninh Bình, Ngài lãnh án xử trảm.

75

Thánh Phao-lô LÊ BẢO TỊNH

(1793-1857) Linh Mục

Tử đạo ngày 6 tháng 4 (x. Tr 248)

Xử Trảm

“Linh hồn tôi là của Chúa, không có gì khiến tôi hy sinh nó được�

Thánh Phao-lô Tịnh sinh năm 1793, tại xã Trinh Hà, huyện Hoàng Hóa, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Lên 12 tuổi, cậu ở với cha Duệ, xứ Bạch Phát. Sau 3 năm, cậu được gửi vào chung viện Vĩnh Trị. Khi mãn khóa, b� trên cử Thầy làm giám thị và giáo sư chủng viện.

  Thầy Tịnh thích đ�i sống ẩn tu, nên vào rừng sống. Sau khi nghe l�i khuyên của cha Tấn, Thầy trở v� chủng viện tiếp tục h�c thần h�c và dạy tiếng Latinh.

  Thầy Tịnh lãnh sứ mạng truy�n giáo tại Lào; sau đó ngài v� Việt Nam. Mùa đông năm 1841, ngài bị bắt tại h� đạo Thạch Tổ, xứ Kẻ �ầm.

  Năm 1849, Thầy chịu chức Linh Mục và được bổ nhiệm là giám đốc chủng viện Vĩnh Trị. Ngày 27/2/1857, Cha lại bị bắt lần nữa. Cha dành 37 ngày trong tù để củng cố đức tin cho những anh em tín hữu yếu đuối.

Ngày 6/4/1857, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, Cha lãnh án xử trảm.

76

Thánh Micae HỒ �ÌNG HY

(1808-1857) Quan Thái Bộc

Ngày tử đạo 22 tháng 5 (x. Tr 130)

Xử Trảm

“Tâu Bệ Hạ, nay hạ thần cam chịu m�i cực hình để nên giống Chúa Ki-tô�

Thánh Micae Hy sinh năm 1808, tại làng Nhu Lâm, phủ Thừa Thiên. Thân Phụ là quan đại thần Giu-se Hồ �ình Duyệt. Cậu Hy là con út trong gia đình có 12 anh em, (mất 7 còn 5). Năm 19 tuổi, được bổ nhiệm làm quan cửu phẩm; năm sau lập gia đình với cô Lucia Tân, sinh được 5 ngư�i con và có 3 ngư�i con ngoại hôn.

  Quan Thái Bộc Hy được đặt làm trùm h� giáo đoàn tại kinh đô Huế. Năm 1865, ngài bị các quan lại khác vu khống âm mưu nổi loạn, bí mật giao tiếp với Tây Phương, nên bị bắt.

  Tại công đư�ng, chứng nhân Micae Hy bị cực hình tra tấn, mỗi lần bị đánh 60 roi. Vì quá đau đớn, ông lỡ l�i khai tên một vài giáo hữu. Một số ngư�i trong h� xuất giáo, số còn lại trung kiên với đức tin và bị lưu đày. Ông khóc lóc, ân hận và cương quyết dùng máu mình để đ�n tội.

  Sáng ngày 22/5/1857, tại pháp trư�ng bên cầu An Hòa, Ngài lãnh án xử trảm.

77

Thánh Phê-rô �OÀN VĂN VÂN

(1780-1857) Thầy Giảng (Xử Trảm)

Ngày tử đạo 25 tháng 5 (x. Tr 290)

“Tôi chỉ là Thầy Giảng. Quan lớn cho tôi là đạo trưởng thì đó là do ý quan lớn chứ tôi không dám nhận�

Thánh Phê-rô Vân sinh năm 1780, tại làng Kẻ Bói, xứ Kẻ Sông, tỉnh Hà Nam. Chú Vân theo giúp cha Thi, v� sau được gởi vào chủng viện. Năm 25 tuổi, thầy Vân nhận bằng Thầy Giảng và được sai v� giúp xứ Bầu N� và Nỗ Lực.

  Thầy sống hi�n lành, hòa nhã, giàu lòng thương ngư�i, được để cử quản lý nhà xứ Bầu N�. Hai chức sắc có tiếng trong làng là ông Tương và ông Huống, đem ti�n thuế của dân đem nướng hết ở sòng bài, đến xin thầy Vân giúp, Thầy từ chối, nên chúng tố cáo lên quan, nhà xứ có chứa chấp �ạo Trưởng.

  Quan quân đến vây làng, không tìm được �ạo Trưởng nào. Mấy ngày sau hai tên đạo tặc kia bắt nộp Thầy cho quan, nói Thầy là �ạo Trưởng. Thầy bị bắt và giam ở Lâm Thao, 4 tháng.

  Ngày 25/5/1857, tại pháp trư�ng Sơn Tây, thầy Vân lãnh án xử trảm, với tội danh là “Gia-tô �ạo Trưởng�.

78

Thánh José Diaz SANJURJO – AN

(1818-1857) Giám Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 20 tháng 7 (x. Tr 42)

“Ngài tạ ơn Thiên Chúa đã tạo dựng và dẫn đưa ngài đến �ại Nam giảng �ạo; tạ ơn cha mẹ đã sinh thành dưỡng dục�

Thánh José Sanjurjo An sinh ngày 26/10/1818, tại Tây Ban Nha. Ngài là con trai cả trong gia đình có 5 anh em. Ngài vào dòng �a Minh và khấn dòng năm 1843 và thụ phong Linh Mục năm 1844.

  Ngày 12/9/1845, ngài đến giáo phận �ông �àng Ngoài, lấy tên Việt là An. Cha An được bổ nhiệm dạy h�c cho các chủng sinh tại chủng viện Nam Am (Hải Dương). Cha soạn cuốn văn phạm La tinh bằng tiếng Việt cho chủng sinh. Ngày 5/4/1849, ở tuổi 31, Cha được bổ nhiệm làm Giám Mục phó.

  Năm 1854, khi tình hình tương đối yên ổn, Ngài tổ chức lễ tr�ng mừng kính thánh �a Minh, tại Lục Thủy. �ông đảo giáo sĩ dòng và tri�u; các chủng sinh và nữ tu và hơn 20.000 tín hữu tham dự. Ngài còn triệu tập Hội �ồng giáo phận, tổ chức thi đua giáo lý giữa các giáo xứ.

  Tháng 5/1857, Ngài bị bắt và bị giải v� Nam �ịnh. Ngày 20/7/1857, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, �ức Cha lãnh án xử trảm.

79

Thánh Melchior Garcia  SAMPEDRO – XUYÊN

(1821-1858) Giám Mục (OP) (Lăng Trì)

Tử đạo ngày 28 tháng 7 (x. Tr 304)

“�ức Cha một tay cầm sách nguyện, một tay giơ cao ban phép lành cho dân chúng�

  Thánh Sampedro Xuyên sinh ngày 26/4/1821, tại Arrojo, tỉnh Oviedo, Tây Ban Nha. Gia đình thuộc dòng dõi quí tộc, nhưng đã sa sút. Năm 21 tuổi, thầy Sampedro h�c thần h�c ở chủng viện Oviedo; 3 năm sau xin vào dòng �a Minh để được đi truy�n giáo.

  Sau năm tập, Thầy tuyên khấn và ngày 29/5/1847, thụ phong Linh Mục. Tháng 2/1849 ngài đến Việt Nam, lấy tên Việt là Xuyên. Tháng 3/1850, cha được đặt làm giám đốc chủng viện ở Cao Xá; tháng 7, được ch�n làm đại diện Giám Tỉnh và năm 1852, được ch�n làm Giám Mục phó.

  Ngày 8/7/1858, tại Kiên Lao, Ngài bị bắt. Sau 20 ngày bị giam, Ngài bị án lăng trì tại pháp trư�ng Bảy Mẫu.

  Thủ cấp của Ngài thì bị bêu nơi cộng cộng 3 ngày; phần thân và hai chân được chôn ở hố sâu. Năm 1888, được đưa v� quê hương Oviedo; nhưng tay phải để lại Bùi Chu; còn tay trái được đưa v� Manila.

80

Thánh Phan-xi-cô NGUYỄN VĂN TRUNG

(1825-1858) Cai �ội

Xử Trảm

Tử đạo ngày 6 tháng 10 (x. Tr 264)

“Tôi có chết, bà bình an lo lắng săn sóc cho các con. Hãy hết lòng yêu thương các con�

Thánh Fx. Trung sinh năm 1825, tại làng Phan Xá, tỉnh Quảng Trị. Mồ côi cha sớm, cậu được ngư�i mẹ hi�n từ, đạo đức nuôi dưỡng và dạy dỗ trong đức tin. Cậu Trung kết hôn và sinh được 4 ngư�i con.

  Với chức vụ cai đội, cậu Trung và 11 bạn đồng ngũ trải qua một cuộc khảo thí. Các bạn, trừ cai đội Trung là không hối lộ cho quan khảo thí. M�i ngư�i đ�u trúng tuyển, nhưng việc chia chác không đ�u nên xảy ra cãi vã. Sự việc đến tai vua Tự �ức, nên 12 ngư�i bị cầm tù.

  Năm 1859, Pháp tấn công �à Nẵng, vua cho các tù nhân: một là tiếp tục tù; hai là tòng quân giết giặc. Cai đội Trung tình nguyện đi giết giặc, nhưng vua bắt phải chà đạp Thánh Giá để biểu lộ lòng trung thành. Ông Trung không chịu nên bị tống vào ngục.

  8 gi� tối ngày 6/10/1858, tại pháp trư�ng gần chợ An Hòa, cai đội Trung lãnh bản án xử trảm.

81

Thánh �a Minh �INH �ỨC MẬU

(1794-1858) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 5 tháng 11 (x. Tr 162)

Cha MẬU đã thanh thản tiến ra pháp trư�ng nhận bản án trảm quyết vì Danh Chúa Ki-tô

Thánh �a Minh Mậu sinh năm 1794, tại làng Phú Nhai, phủ Xuân Trư�ng, tỉnh Nam �ịnh. Từ thưở nh�, cậu đã ước muốn dâng mình cho Chúa, nên đã chăm chỉ h�c hành và luyện tập nhân đức. Lớn lên cậu xin gia nhập chủng viện và kiên trì trong ơn g�i.

  Mùa xuân năm 1829, sau khi thụ phong Linh Mục, Cha gia nhập dòng �a Minh. Trải qua những năm cấm �ạo gắt gao, cha Mậu vẫn luôn trung kiên, vượt qua m�i thử thách và hăng say rao giảng Tin Mừng tại các xứ đạo: Trung Linh, Phú Nhai và Kiên Lao.

  Ngày 27/8/1858, Cha bị bắt cùng với một số tín hữu tại làng Kẻ Di�n, tỉnh Thái Bình; sau đó bị giải v� Hưng Yên. Trong tù, Cha vẫn luôn sống đ�i cầu nguyện, kết hợp mật thiết với cuộc khổ nạn của Chúa, nhất là siêng năng lần chuỗi Mân Côi để trung thành với ơn g�i và giữ vững đức tin.

  Ngày 5/11/1858, bên b� sông Hồng, dưới th�i vua Tự �ức, Cha đã lãnh án xử trảm.

82

Thánh �a minh PHẠM TRỌNG KHẢM

(1780-1859). Quan �n Sát (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 13 tháng 1 (x. Tr. 136)

“Ngư�i nào trong anh em đạp lên Thánh Giá, khi quan tha v�, tôi sẽ đuổi kh�i làng, chết vô địa táng�

Thánh �a Minh Khảm sinh năm 1780, tại làng Quần Cống, xã Trà Lũ; tỉnh Nam �ịnh, trong một gia đình đạo đức khá giả, gồm 7 anh chị em. Thân sinh là cụ Phạm tri Khiêm.

Ngài kết hôn với bà A-nê Phượng, sống đ�i gia đình gương mẫu.

Cụ �n sát là ngư�i uy tín, đức độ, gương mẫu cho ngư�i đ�i. Cụ sống bác ái, nhân hậu, luôn luôn tìm cách chăm sóc m�i ngư�i dân trong làng, nhất là ngư�i nghèo.

Cụ còn là Chánh Trương trong Xứ đạo, sống có trách nhiệm, gương mẫu luôn tìm cách giúp đỡ các giáo dân trong xứ. Cụ đón tiếp, cung cấp chỗ ở cho các vị �ạo Trưởng, các Thầy Giảng trong những ngày khó khăn, giữa cơn cấm cách bách hại �ạo.

Năm 1858, vua Tự �ức ra chỉ dụ cấm �ạo cách khốc liệt, cụ Khảm bị bắt, giải v� Nam �ịnh. Vị chứng nhân đức tin chịu xử giảo ngày 13 tháng 1 năm 1859, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu.

83

Thánh Giu-se PHẠM TRỌNG TẢ

(1800-1859)

Chánh Tổng

Tử đạo ngày 13 tháng 1 (x. Tr. 212)

Xử Giảo

“Mình quên nợ ngư�i, Chúa quên tội mình�

Thánh Giu-se Tả sinh khoảng năm 1800, tại làng Quần Cồng, xã Trà Lũ, phủ Xuân Trư�ng, tỉnh Nam �ịnh. Khi bị bắt ngài đã 60 tuổi. Ngài là một tín hữu đạo đức; một hội viên của Huynh �oàn �a Minh.

  Hàng năm, gần tết Ngài đi thăm viếng từng nhà và cho ti�n mừng rất hậu. Ti�n thóc gia nhân vay mượn, ngài giảm một nửa; ai túng quá thì cho luôn. Khi bà Cai lên tiếng cằn nhằn thì Ngài thản nhiên nói: “Mình quên nợ ngư�i, Chúa quên tội mình�.

  Năm 1858, khi cuộc bách hại gia tăng gay gắt và xảy ra bạo loạn, nên ông �n Khảm, Cai tả và Cai Thìn và một số tín hữu bị bắt và giải v� Nam �ịnh.

  Sau 4 tháng bị giam cầm, biết tin sẽ bị xử giảo, các vị t� ra hân hoan và chuẩn bị tâm hồn đón ch� ngày lãnh nhận hồng phúc. �ối với các ngài, được chết vì Danh �ức Ki-tô là vinh phúc lớn lao.

  Ngày 13/1/1859, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, cụ Chánh Tổng Tả lãnh án xử giảo.

84

Thánh Lu-ca PHẠM TRỌNG THÌN

(1820-1859) Chánh Tổng (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 13 tháng 1 (x. Tr 238)

“Tôi sẵn sàng chấp nhận m�i cực hình, thậm chí cả cái chết đau đớn nhất, hơn là vi phạm một lỗi dù rất nh� trong �ạo�

Thánh Lu ca Thìn sinh khoảng năm 1820, tại làng Quần Cống, xã Trà Lũ, tỉnh Nam �ịnh. Cậu được h�c hành, đỗ đạt và giữ chức Chánh Tổng khi ngoài 30 tuổi.

  Do là Chánh Tổng, ngài giao thiệp rộng và bê tha trong đ�i sống gia đình, nguội lạnh việc đạo nghĩa. Nh� l�i nhắn nhủ của thân phụ và cha giải tội, ngài thành tâm sám hối, trở lại nếp sống đạo đức, ân cần chăm sóc và nuôi dưỡng con cái; nhiệt thành hoạt động tông đồ. Nh� vậy ngài có uy tín cao.

  Một tín hữu ở Cao Xá, bất mãn với quan địa phương đã xách động dân chúng nổi loạn. Quan Tổng nổi giận ra lệnh bắt Cai Tả và Cai Thìn và kết tội lừa dối.

  Tại công đư�ng, dù nhi�u lần bị tra tấn, dụ dỗ bước qua Thập Tự để được tha, các ngài vẫn một lòng trung tín, chấp nhận chịu hành hạ để trung thành với đức tin.

  Ngày 13/1/1859, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, Chánh Tổng Thìn lãnh án xử giảo trước sự chứng kiên của vợ và các con.

85

Thánh Phao-lô LÊ VĂN LỘC

(1830-1859) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 13 tháng 2 (x. Tr 154)

“Cha Lộc tự xác nhận Ngài là Linh mục. Ngài xin tha cho các đồng đạo, một mình Ngài nhận hết trách nhiệm�

Thánh Phao-lô Lộc sinh năm 1830 tại xã An Nhơn, phủ Tân Bình, Sài Gòn, trong một gia đình đạo đức. Ngài được cha sở h� đạo Chợ Quán nhận nuôi dưỡng và gửi cho đi h�c ở chủng viện Cái Nhum.

  Năm 1843, Thầy được gửi sang chủng viện Penang (Malaysia). Năm 1850, Thầy trở v� Việt Nam dạy giáo lý cho ngư�i tân tòng và phụ trách phụng vụ tại h� Chợ Quán.

  Ngày 7/2/1857, Thầy chịu chức Linh Mục, sau đó được bổ nhiệm làm giám đốc tiểu chủng viện tại Thủ �ức; sau d�i v� Thị Nghè.

  Ngày 13/12/1857, Cha bị bắt khi đang ẩn trú tại nhà của một cựu chủng sinh. H� ngạc nhiên vì thấy �ạo Trưởng còn quá trẻ.

  Ngày 13/2/1859, tại pháp trư�ng Trư�ng Thi, Cha Lộc lãnh án xử trảm, khi mới 29 tuổi, với 2 năm Linh Mục.

  Cuộc đ�i vị chứng nhân đức tin tuy ngắn ngủi, nhưng đậm đà tình yêu dâng hiến.

86

Thánh �a Minh NGUYỄN VĂN CẨM

(1810-1859) Linh Mục

Tử đạo ngày 11 tháng 3 (x.Tr 54)

Khi nhận được tin xử trảm, Cha đã không giấu được ni�m hạnh phúc, vì sắp được dâng hiến chính mạng sống mình.

Thánh �a Minh Cẩm, sinh năm 1810, tại làng Cẩm Giàng, xứ Kẻ Roi, tỉnh Bắc Ninh. Với trí thông minh sắc sảo, ngài được nhận vào chủng viện và được thụ phong Linh Mục.

  Cha tình nguyện phục vụ Giáo Phận Trung, vì số tín hữu tại đây đông. Khi cuộc bách hại trở nên gay gắt, vì ích lợi của giáo dân, Cha phải di chuyển hết chỗ này đến chỗ khác. Khi sứ vụ đòi h�i, Cha sẵn sàng khi đi bất cứ nơi đâu, dù có gặp nguy cơ bị bắt.

  Ngày 21/1/1859, Cha bị bắt đang khi làm mục vụ ở giáo h� Hà Lan và bị giải v� Hưng Yên. Trước tòa, Cha chấp nhận m�i hình khổ, roi đòn, chứ không chấp nhận chà đạp Thánh Giá.

  Nhận được tin bị xử trảm, Cha không che giấu được ni�m hạnh phúc, vì sắp được hiến dâng chính mạng sống mình. Ngày 11/3/1859, tại pháp trư�ng Ba Tòa, Cha lãnh nhận án xử trảm, th�i vua Tự �ức.

87

Thánh Phao-lô TRẦN VĂN HẠNH

(1827-1859) Giáo Dân

Ngày tử đạo 28 tháng 5 (x. Tr 110)

Xử Trảm

“Tôi là Ki-tô hữu. Tôi không bao gi� chối �ạo�

  Thánh Phao-lô Hạnh sinh năm 1827, tại làng Tân Tri�u, Biên Hòa. Ngày 6/1/1833, vua Minh Mạng ra sắc chỉ cấm đạo, gia đình anh Hạnh chạy v� xứ Chợ Quán lánh nạn.

  Trong cảnh loạn lạc, với tính khí hiên ngang, quả cảm, anh Hạnh trở thành tay ngang tàng trong giới giang hồ. Anh giao du với những ngư�i chuyên lư�ng gạt, bắt chẹt những ngư�i cô thế. Tuy nhiên Tin Mừng mà anh đã tiếp nhận th�i thơ ấu, vẫn không ngừng nảy nở.

  Một hôm, anh Hạnh bắt gặp đám du đãng ức hiếp một thiếu nữ, anh ra tay cứu giúp. Từ đó đám du đãng trở thành đối nghịch và tìm cơ hội phục thù. B�n này biết anh có �ạo nên tìm đến cửa quan tố cáo.

  Anh bị bắt, bị tra khảo và bị ghép tội theo giặc Tây. Anh cương quyết không nhận việc theo giặc, chỉ một mực xưng mình là ngư�i công giáo. Ngày 28/5/1859, anh Hạnh bị trảm quyết tại Chí Hòa, khi mới 32 tuổi.

88

Thánh Emmanuel LÊ VĂN PHỤNG

(1796-1859) Câu H�

Tử đạo ngày 31 tháng 7 (x. Tr 202)

Xử Giảo

“Ông Phụng trăn trối với các con hãy tha thứ cho những ngư�i đã tố cáo ông�

Thánh Emmanuen Phụng sinh năm 1796, tại h� �ầu Nước, thị xã Châu �ốc, tỉnh An Giang. Vì tính tình cương trực, nhiệt thành chăm lo việc chung nên ngài được giáo hữu bầu làm ông Câu, h� �ầu Nước.

  Ông câu Phụng ước ao có Linh Mục ở lại h� đạo �ầu Nước để dâng thánh lễ cho giáo dân. Nhất là trong những dịp lễ tr�ng, bằng m�i cách ông tìm rước cho bằng được một Linh Mục đến dâng lễ.

  Trong vùng có hai tên chuyên c� bạc, muốn lãnh ti�n thưởng nên đi tố cáo quan. Sáng ngày 7/1/1859, quan quân đến bao vây và bắt được cha �oàn Công Quí, cha xứ mới h� �ầu Nước, vừa dâng lễ xong, cùng ông câu Phụng giải v� Châu �ốc.

  6 tháng trong cảnh tù ngục, dù bị tra tấn, dụ dỗ, ông câu vẫn cương quyết im lặng không khai báo v� các thừa sai và cũng chẳng chịu b� �ạo. Ngày 31/7/1859, tại Cây Mẹt, xóm Chà Và, ông câu Phụng lãnh án xử giảo.

89

Thánh Phê-rô �OÀN CÔNG QU�

(1826-1859) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 31 tháng 7 (x. Tr 206)

“�ây là chính �ạo, vì chỉ dạy đi�u tốt lành, chứ không phải là tà đạo như quan hiểu lầm đâu�

Thánh Phê-rô Quí sinh năm 1826 tại h� Búng, tổng Bình Thạnh, Thủ Dầu Một. Ngài là con út của ông An-tôn Miêng và bà A-nê Thư�ng. Năm 21 tuổi, cậu được cha Tám giới thiệu vào chủng viện Thánh Giu-se (Sài Gòn), sau đó h�c thần h�c ở Penang (Malaysia).

   Năm 1855, Thầy Quí v� Việt Nam; đến tháng 9 năm 1858, ngài chịu chức Linh Mục và được sai đi phục vụ tại các xứ Lái Thiêu, Gia �ịnh và Kiến Hòa; rồi phó xứ Cái Mơn (Vĩnh Long).

  Sau cùng ngài được sai v� phục vụ tại h� �ầu Nước (An Giang). Tại đây Cha bị bắt cùng ông câu Phụng và giải v� Châu �ốc.

  Trong ngục tù Cha viết:

“…Dầu trăng trói gông cùm tù rạc

Chén ngục hình xi�ng t�a chi n�

Miễn vui lòng cam chịu một b�

Cho tr�n đạo trung thần hiếu tử…�

  Ngày 31/7/1859, tại pháp trư�ng xóm Chà Và, Cha lãnh án xử trảm.

90

Thánh Tô-ma NGÔ TÚC KHUÔNG

(1780-1860) Linh Mục

Tử đạo ngày 30 tháng 1 (x.Tr 144)

Xử Trảm

“�ạo Công Giáo còn khuyến khích h� cầu nguyện và góp phần xây dựng quê hương an ninh, thịnh vượng�

Thánh Tô-ma Khuông sinh năm 1870 tại làng Nam Hòa, xứ Tiên Chu, tỉnh Hưng Yên. Thân phụ ngài giữ chức tuần phủ và là ngư�i giàu sang quy�n quí ở Hưng Yên, nhưng ngài chỉ ước mong dâng mình cho Chúa.

  Sau khi chịu chức Linh Mục, Cha xin gia nhập dòng �a Minh. Ngài là vị mục tử khôn ngoan, thánh thiện, nhân lành, tận tụy với sứ mạng truy�n giáo; khôn khéo trong giao tế, nhưng cương quyết trong hành động.

  Năm 1859, một số giáo dân xứ Cao Xá, tổ chức võ trang để tự vệ, chống lại binh lính tri�u đình tấn công các làng �ạo. Cha không ủng hộ việc này, nên ngài lánh sang Hải Phòng, thuộc giáo phận �ông �àng Ngoài.

  Khi đi lánh nạn đến đầu cầu làng Trần Xá, Cha bị bắt vì khẳng khái từ chối việc bước qua Thánh Giá.

  Ngày 30/1/1860, Cha lãnh án xử trảm, ngoài thành Hưng Yên.

91

Thánh Giu-se LÊ �ĂNG THỊ

(1825-1860) Chưởng Vệ (Xử Giảo)

Tử đạo ngày 24 tháng 10 (x. Tr 234)

“Hãy lo sống đẹp lòng Chúa, chu toàn nghĩa vụ làm mẹ và hẹn ngày toàn thể gia đình cùng được sum h�p trên Nước Tr�i�

Thánh Giu-se Thị sinh năm 1825, tại Kẻ Văn, làng Văn Qui, tỉnh Quảng Trị, trong một gia đình binh nghiệp. Lớn lên ngài theo cha vào phục vụ tri�u đình làm cai đội, phục vụ ở Hà Tĩnh. Ngài lập gia đình và có 3 ngư�i con.

  Năm 1859, vua Tự �ức hạ lệnh cấm �ạo nghiêm ngặt, ông cai Thị lấy cớ bệnh xin được giải ngũ và trở v� Kẻ Văn một mình. Ngày 28/1/ 1860, có kẻ tố giác nên ông bị bắt và bị giải v� Quảng Trị. Ông vui vẻ nhận mình là cai đội và là tín hữu.

  Ông được tha v�, nhưng hôm sau phải lên trình diện. Khi trở lại trình diện thì ông bị bắt giam. Trong lao tù, nhi�u lần bị tra tấn và dụ dỗ chối �ạo, đạp lên ảnh Chúa, nhưng ông vẫn một lòng trung kiên.

  Lòng đạo đức và sự vui tươi đón nhận cực hình của ông đã cảm hóa một lính canh; anh này đã xin được rửa tội cách bí mật.

  Ngày 24/10/1860, tại pháp trư�ng chợ An Hòa, Ngài lãnh án xử giảo.

92

Thánh Pierre NÉ-RON – BẮC

(1818-1860) Linh Mục (MEP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 3 tháng 11 (x. Tr 44)

“Cha Bắc quả quyết là mình từ b� quê hương đến đất nước này chỉ để giảng �ạo lành mà thôi�

Thánh Pierre Bắc sinh ngày 21/9/1818, tại Pháp trong một gia đình nông dân chất phác và đạo đức. Cậu vừa vất vả lao động chăn nuôi gia súc giúp đỡ cha mẹ, vừa cố gắng tìm th�i gian lo việc h�c.

  Có lòng say mê truy�n giáo, năm lên 19 tuổi, ngài xin gia nhập Hội Thừa Sai Paris; sau đó thụ phong Linh mục ngày 17/6/1848.

  Ngày 28/3/1849, ngài đến Hà Nội, lấy tên Việt là Bắc. Cha được gửi đến xứ Kẻ Vĩnh h�c tiếng Việt và làm việc mục vụ tại xứ Hà Nội. Năm 1854, Cha được giao phó giảng dạy 150 chủng sinh chủng viện Vĩnh Trị và năm sau v� phục vụ vùng Sơn Tây.

Ngày 13/3/1857, đang khi cha dâng lễ tại dòng Mến Thánh Giá Tạ Xá thì bị bắt. Trong 3 tháng bị giam, các quan cố tình ép cha nhận tội xúi giục dân chống phá tri�u đình, nhưng cha không chịu. Cha đã tuyệt thực 21 ngày để mình chứng lòng thành.

 Ngày 3/11/1860, tại pháp trư�ng Sơn Tây, Cha lãnh án xử trảm.

93

Thánh Jean Théophane VÉNARD-VEN

(1829-1860) Linh Mục (MEP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 23 tháng 12 (x. Tr 292)

“Bây gi� tôi còn sống, tôi phải cố làm việc; đến khi tôi chết rồi thì tôi sẽ nghỉ ngơi trên thiên đàng�

Thánh Jean Vénard sinh ngày 21/11/1829 tại làng Saint-Loup-sur-Thouel, thuộc Tây Nam nước Pháp. Cha cậu vừa dạy h�c, vừa làm ruộng; mẹ cậu vừa nội trợ vừa phụ việc đồng áng; cả hai đ�u có lòng đạo đức, tốt lành.

  Từ bé, cậu ham mê đ�c sách, nhất là thích đ�c truyện các thánh. Cha mẹ cậu thấy con muốn làm Linh Mục thì mừng lắm, li�n thu xếp cho con h�c tiếng La tinh với cha xứ; rồi ngài vào tiểu chủng viện, đại chủng viện và năm 1852, thì chịu chức Linh Mục.

  Ngày 13/7/1854, Cha đến Việt Nam, được cử đến Nhà Chung Kẻ Vĩnh h�c tiếng Việt và lấy tên Việt là Ven.

  Cha Ven là ngư�i hi�n lành, thật thà, thương yêu kẻ nghèo khó, nhiệt thành rao giảng Tin Mừng. Năm 1858, khi Cha ban bí tích ở làng Kim Bảng, có ngư�i đưa Cha đến Kẻ Bèo thì bị bắt, bị giải xuống Phủ Lý, rồi lại bị điệu lên Hà Nội, Ngày 23/12/1860, Cha bị điệu ra pháp trư�ng lãnh án xử trảm.

94

Thánh Phê-rô NGUYỄN VĂN LỰU

(1812-1861) Linh Mục

Tử đạo ngày 7 tháng 4 (x. Tr 158)

Xử Trảm

“�ạo thánh đã thâm nhập vào xương tủy tôi rồi, tôi làm sao b� được�

Thánh Phê-rô Lựu sinh năm 1812, tại Gò Vấp, tỉnh Gia �ịnh. Ngài dâng mình cho Chúa và được gửi theo h�c tại chủng viện Penang (Malaysia), sau đó chịu chức Linh Mục.

  Trở v� nước cha Lựu được ủy thác coi sóc các h� đạo Mặc Bắc, Sa đéc và Mỹ Tho. Cha quan tâm giảng dạy giáo lý và thư�ng xuyên thăm viếng từng gia đình trong h� đạo. Giáo dân rất quí mến và lắng nghe l�i khuyên nhủ của Cha.

  Mùa xuân năm 1853, Cha được thuyên chuyển sang h� đạo Ba Giồng. Mùa đông năm 1860, Cha thư�ng cải trang vào tù thăm viếng các giáo hữu thuộc vùng Xoài Mút và Ba Giồng đang bị gông cùm, xi�ng xích vì đức tin. Cha đem Mình Thánh Chúa đến cho h� và an ủi, khích lệ h�.

  Cha bị phát hiện và bị tống giam, chung số phận với giáo dân, cùng chia sẻ roi đòn, tra tấn và trăm nghìn hình khổ. Ngày 7/4/1861, Cha lãnh án xử trảm.

95

Thánh Giu-se NGUYỄN DUY TUÂN

(1811-1861) Linh Mục (OP)

Tử đạo ngày 29 tháng 4 (x. Tr 266)

Xử Trảm

Cha Tuân hân hoan đón ch� hồng phúc tử đạo.

Thánh Giu-se Tuân sinh khoảng năm 1811, tại h� trần Xá, xứ Cao Xá, tỉnh Hưng Yên, trong một gia đình nông dân nghèo nhưng đạo đức. Chính trong bầu khí đạo đức đó, sau khi rước lễ lần đầu, cậu từ giã gia đình, bắt đầu sống đ�i dâng hiến.

  Cậu được vào chủng viện tu h�c và năm 1857, chịu chức Linh Mục. Sau đó, Cha gia nhập dòng �a Minh và khấn năm 1858.

  Trong cảnh bắt đạo tàn khốc, Cha được sai đi làm mục vụ xú Ng�c �ồng. cha lẩn trốn, âm thầm phục vụ, khi ẩn khi hiện, nhằm chăm sóc phần hồn cho đoàn chiên đang bị đe d�a phân tán.

  Mùa xuân 1861, có cụ bà yếu liệt, nh� con trai đi rước cha Tuân đến xức dầu, ai ng� anh ta ham ti�n thưởng nên lên quan tố cáo, thế là Cha bị bắt và giải v� Hưng Yên.

Tại ngục tù, dù bị hành hạ đau đớn, Cha vẫn trung kiên, không hoang mang và đón ch� phúc tử đạo. Ngày 29/4/1861, tại pháp trư�ng Hưng Yên, Cha lãnh án xử trảm.

96

Thánh Gio-an �OẠN TRINH HOAN

(1798-1861) Linh Mục (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 26 tháng 5 (x. Tr 118)

“Anh chị em hãy theo gương tôi, như chính tôi đã theo �ức Ki-tô. Hãy sống trong bình an của Ngài và cầu nguyện cho tôi�

Thánh Gio-an Hoan sinh năm 1798, tại h� Kim Long, Phú Xuân, Huế. Song thân ngài là những giáo dân đạo hạnh, sống bằng ngh� canh tơ dệt lụa.

  Chú Hoan tư chất thông minh, hiếu h�c được ngư�i cậu là cha Kiệt nhận làm h�c trò, nuôi nấng, dạy dỗ rồi gửi theo h�c ở chủng viện Penang (Malaysia).

  Trở v� nước, năm 1836, ngài chịu chức Linh Mục tại Sài Gòn. Trong 26 năm làm mục tử, cha Hoan đã lãnh nhi�u nhiệm sở, cha nhiệt tình hoạt động nhưng lại đi�m tĩnh, thận tr�ng và yêu thương m�i ngư�i.

  Tối ngày 3/1/1861, cha bị bắt và bị giải v� �ồng Hới. Trong chốn lao tù, Cha nhi�u lần bị tra tấn, bị ép bước qua Thập Giá, nhưng Cha vẫn trung kiên. Cha dùng l�i thánh Phao-lô: “Anh chị em hãy theo gương tôi, như chính tôi đã theo �ức Ki-tô�.

  Rạng sáng ngày 26/5/1861, dưới th�i vua Tự �ức, Cha lãnh án xử trảm tại pháp trư�ng.

97

Thánh Matthêu NGUYỄN VĂN �ẮC

(1801-1861) Trùm H� và Lương y

Ngày tử đạo 26 tháng 5 (x. Tr 200)

“Tôi không gả con gái của tôi đâu, trừ phi chính anh theo �ạo. Còn chuyện phải chết vì �ạo, thì tôi sẵn sàng�

(Xử Trảm)

Thánh Mattheu �ắc sinh năm 1801, tại làng Kẻ Lái, Lý Nhơn, tỉnh Quảng Bình. Thân phụ là cai đội Nguyễn Văn Bư�ng. Mồ côi cha mẹ lúc 12 tuổi, chú cố gắng h�c ngh� thuốc đông y.

Năm 15 tuổi, cậu �ắc theo giúp cha �iểm. Sau đó ngài lập gia đình, sinh được 8 ngư�i con; gia đình ông sống đầm ấm, thuận hòa, sốt sắng sống đạo.

Không chỉ lo cho gia đình, ngài còn được các cha tín nhiệm đặt làm trùn h� h� Sáo Bùn, để sớm hôm kinh nghuyện, dạy giáo lý cho dự tòng hay rửa tội cho trẻ em khi khẩn cấp.

Th�i cấm cách, ngài rước cha Hoan v� trú ngụ vào tháng 1/1861. Do có ngư�i chỉ điểm, quan quân đến vây và bắt ông giải v� Quảng Bình. Bị giam hơn 4 tháng trong lao tù �ồng Hới, với 4 lần tra khảo, dụ dỗ b� �ạo, đạp ảnh Thánh Giá, nhưng ngài vẫn một lòng sắt son. Ngày 26/5/1861, tại pháp trư�ng Cửa Thành, Ngài lãnh án xử trảm.

98

Thánh Pedro Almato – BÌNH

(1830-1861) Linh Mục (OP) (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 1 tháng 11 (x. Tr 46)

“Nếu cha mẹ hay tin con bị bắt, thì xin cha mẹ đừng khóc nhưng hãy vui mừng vì con được diễm phúc�

Thánh Pedro Almato sinh ngày 1/11/1830, tại Tây Ban Nha. Cậu có thân hình mảnh khảnh, ốm yếu, nên thư�ng bị đánh giá là không đủ sức kh�e để thực thi các hoạt động truy�n giáo. Dầu vậy, năm 1847, ngài cũng được nhận vào dòng �a Minh và khấn tr�n ngày 26/9/1848. Ngài chịu chức Linh mục năm 1853 tại Philippin.

  Năm 1855, cha Almato đến Việt Nam, truy�n giáo tại Bùi Chu và phụ trách mục vụ hạt Thiết Nham. Cha h�c tiếng Việt và lấy tên Việt là Bình. Cha hăng say hoạt động tông đồ.

  Thấy cha sức kh�e yếu, nên chuyển cha sang Trung Hoa, nhưng đến nơi xuất phát thì tầu đã r�i bến; lỡ tàu cha ở lại phục vụ các xứ vùng Hải Dương.

  �ầu tháng 8/1861, Cha bị bắt và giải v� Hải Dương. Ngày 1/11/1861, tại pháp trư�ng Năm Mẫu, Cha lãnh án xử trảm. Ngày tháng sinh của Cha dưới đất cũng là ngày tháng sinh của Cha trên tr�i.

99

Thánh Jeronimo HERMOSILLA – VỌNG

(1800-1861) Giám Mục (OP)

Tử đạo ngày 1 tháng 11 (x. Tr 148)

Xử Trảm

“Nếu được chết vì �ạo này, đối với tôi là một hạnh phúc�

  Thánh Jeronimo Hermosilla V�ng sinh ngày 30/12/1800, tại Tây Ban Nha, trong một gia đình nghèo và đạo đức.

  Năm 19 tuổi, cậu vào dòng �a Minh và khấn tr�n ngày 29/10/1823. Thầy thụ phong Linh Mục năm 1826 ở Philippin.

  Ngày 15/5/1829, Cha đến Việt Nam, làm việc ở Thái Bình, thuộc giáo phận �ông �àng Ngoài. Hai �ức Cha Delgado Y và Hanares Minh đặt tên Việt cho ngài là V�ng và ngày 25/3/1841, ngài được truy�n chức Giám Mục.

  Ưu tiên hàng đầu của ngài là mở các tuần đại phúc cho các xứ đạo; đi tìm những con chiên lạc, đã b� �ạo; khích lệ lần hạt Mân Côi. Ngài tái lập chủng viện, tập hợp các nữ tu bị phân tán và truy�n chức cho 7 Thầy.

  Th�i vua Tự �ức, việc bách hại trở nên khốc liệt, đang lẩn trốn, thì ngày 21/10/1861, ngài bị bắt và bị giải v� Hải dương. Ngày 1/11/1861, tại pháp trư�ng Năm Mẫu, �ức Cha lãnh án xử trảm.

100

Thánh Valentino Berio OCHOA- VINH

(1827-1861) Giám Mục (OP)

Tử đạo ngày 1 tháng 11 (x. Tr 300)

Xử Trảm

“Tôi đi để quê hương tôi có ngư�i làm thánh�

  Thánh Valentino Vinh sinh ngày 14/2/1827, tại làng Elorrico, giáo phận Vich, Tây Ban Nha, trong một gia đình nghèo nhưng đạo đức.

  Năm 18 tuổi, ngài vào chủng viện Logrono. Năm 1851, thầy lần lượt lãnh chức 5, chịu chức 6 và chức Linh Mục. Hai năm, ngài xin vào dòng �a minh và khấn dòng năm 1854.

  Cha đến Việt Nam ngày 30/3/1858, giữa cơn bách hại căng thẳng. Ngày 26/6/1858, ngài chịu chức Giám Mục, tại nhà ông trùm Chi ở Ninh Cư�ng. Ngài có biệt danh là Giám Mục gậy tre, mũ giấy.

  Ngài tự nhận là một Giám Mục sinh non, vì chưa đầy 3 tháng trên đất Việt, và mới 31 tuổi đ�i đã phải chăm sóc cho một đoàn chiên 150.000 giáo dân, giữa cuồng phong bách hại.

  Ngày 25/10/1861 ngài bị bắt, bị đóng cũi và giải v� Hải Dương. Ngày 1/11/1861, tại pháp trư�ng Bảy Mẫu, Ngài lãnh án xử trảm

101

Thánh Estienne Théodore

CUENOT – THỂ (TR�).(Chết trong tù)

(1802-1861) Giám mục (MEP)

 Tử đạo ngày 14 tháng 11 (x. Tr 224)

“Những nguy hiểm tôi trải qua trong năm 1854 còn hơn tất cả những gì tôi đã chịu đựng trong 22 năm bách hại�

Thánh Étienne (Tê-pha-nô) Cuenot Thể sinh ngày 8/2/1802, thuộc giáo phận Besancon, nước Pháp. Sau cuộc cách mạng Pháp năm 1789, nhà th� Bélieu bị đóng cửa, nên cậu được rửa tội âm thầm bên vựa lúa gần nhà. Ngày 23/7/1817, hội đủ đi�u kiện h�c vấn, cậu xin gia nhập chủng viện của Hội Thừa Sai Paris và được thụ phong Linh Mục ngày 24/9/1825.

  Năm 1829, ngài đặt chân đến Việt Nam, ngài đi bộ 83 ngày để vào giáo phận �àng Trong và được gởi v� chủng viện Lái Thiêu để h�c ti�ng Việt và lấy tên Việt là Trí.

  Ngày 3/5/1835, ngài được tấn phong Giám Mục phó giáo phận �àng Trong tại Hạ Châu (Singapore). Sau đó �ức Cha Trí trở v� �àng Trong và đổi tên là Thể, trú ẩn tại h� đạo An Ngãi (Quảng Nam).

  Ngày 27/10/1861 �ức Cha bị bắt, đưa v� tỉnh Bình �ịnh. Do những căn bệnh nguy hiểm vùng nhiệt đới, ngày 14/11/1861, Ngài đã chết trong tù.

102

Thánh Giu-se NGUYỄN DUY KHANG

(1832-1861) Thầy Giảng

Tử đạo ngày 6 tháng 12 (x. Tr 132)

Xử Trảm

“�ức Cha có được chết vì �ạo, thì tôi cũng được phúc ấy. Mất đầu, chân còn sợ gì�

Thánh Giu-se Khang sinh năm 1832, tại làng Cao Mại, xã Trà Vi, huyện Vũ Tiên, tỉnh Thái Bình. Thân phụ mất sớm, cậu được thân mẫu dưỡng dục nên con ngư�i đi�m tĩnh, dũng cảm và đạo hạnh.

   Năm 1845, cậu Khang vào Nhà Chúa và được cha Mattheu Năng, dòng �a Minh chăm sóc dạy dỗ trong gần mư�i năm. Sau đó, cậu nhận áo Dòng và được gửi vào chủng viện Kẻ Mốt, chuẩn bị lãnh chức Linh Mục.

  Ngày 5/8/1861, chủng viện bị đóng cửa, ngài theo giúp �ức Cha Hermosilla Liêm. �ức Cha Liêm và thầy Khang bị bắt và bị giải v� công đư�ng Hải Dương.

  Thầy bị giam cầm hơn một tháng với hai lần bị tra tấn khủng khiếp. Lần đầu Thầy bị một trận đòn dã man, máu chảy lênh láng; lần sau bị đánh 120 roi nhừ tử. Trong tù, Ngài cùng với giáo dân chuẩn bị đón nhận phúc tử đạo. Ngày 6/12/1861, tại pháp trư�ng Năm Mẫu , Thầy lãnh án xử trảm.

103

Thánh Laurensô PHẠM VIẾT NGÔN

(1840-1862) Giáo Dân

Tử đạo ngày 22 tháng 5 (x. Tr 188)

Xử Trảm

“Thập Giá là phương thế Thiên Chúa dùng để cứu độ nhân loại, tôi chỉ có thể tôn kính chứ không bao gi� chà đạp�

Thánh Laurenso Ngôn sinh năm 1840, tại xứ Lục Thủy, giáo phận Trung, trong một gia đình đạo đức. Lập gia đình năm 22 tuổi, anh Ngôn sống gương mẫu đạo hạnh, yêu thương vợ con hết lòng. Vì nặng tình với vợ con, trong lần bị bắt đầu tiên, anh đã hối lộ ti�n bạc cho quan để đổi lấy tự do.

  Trong hoàn cảnh bắt �ạo khốc liệt, anh bị bắt lần thứ hai ngày 8/9/1861, bị giải v� trại An Xá, huyện �ông Quan. Bị giam trong ngục, anh rất lo lắng cho vợ và con thơ, anh tìm cách trốn v� thăm gia đình và hết l�i an ủi thân mẫu và khích lệ vợ con hãy trung thành với đức tin, phó thác m�i sự cho sự quan phòng của Chúa.

 Tại công đư�ng quan dụ dỗ, anh kiên cư�ng tuyên tín: “Thập Giá là phương thế Thiên Chúa dùng để cứu độ nhân loại, tôi chỉ có thể tôn kính chứ không bao gi� chà

đạp�. Ngày 22/5/1862, tại pháp trư�ng An Triêm, Anh lãnh án xử trảm trước sự chứng kiến của thân mẫu và ngư�i vợ thân yêu.

104

Thánh Giu-se PHẠM QUANG TÚC

(1843-1862)

Nông Dân

Tử đạo ngày 1 tháng 6 (x.Tr 272)

Xử Trảm

“Chúa muốn thế nào, tôi xin vâng như thế�

Thánh Giu-se Túc sinh năm 1843, tại h� Hoàng Xá, xứ Ng�c �ồng, tỉnh Hưng Yên. Anh Túc là một ngư�i chất phác đạo hạnh, sống trong một gia đình cần cù với ruộng đồng.

  Thân phụ anh không muốn anh theo ngh� nông, nên rước Thầy v� cho h�c chữ Hán và lo liệu cho chú theo khoa bảng. Năm 1861, sắc chỉ cấm �ạo phủ xuống các làng mạc công giáo, ruộng vư�n, trâu bò, gia sản bị tịch thu, vì thế việc h�c của chú Túc bị gián đoạn.

  Mùa xuân 1862, anh Túc bị bắt và biệt giam 4 tháng tại ngục �ông Khê. Gia đình tính đút lót ti�n bạc giúp anh trốn kh�i ngục, nhưng anh từ chối: “Tôi không trốn bất cứ cách nào, vì nếu tôi trốn sẽ làm khổ cho ngư�i khác�.

  Năm 1862, anh Túc bị giải v� ngục thất Hưng Yên, những màn d�a nạt, tra khảo, dụ dỗ không làm lay chuyển đức tin của anh. Ngày 1/6/1862, Anh lãnh án xử trảm.

105

Thánh �a minh TRẦN DUY NINH

(1841-1862) Giáo Dân

Tử đạo ngày 2 tháng 6 (x. Tr 194)

Xử Trảm

“Quan muốn làm gì quan muốn, nhưng đừng bắt tôi phạm tội đạp Thánh Giá Chúa�

Thánh �a Minh Ninh sinh năm 1841, tại làng Trung Linh, tỉnh Nam �ịnh. Anh là một thanh niên công giáo đạo hạnh; đến năm 20 tuổi, anh lập gia đình.

  Hằng ngày anh siêng năng làm việc, chi�u v� cơm nước xong, lại tụ hợp đ�c kinh chung trong xứ đạo. Anh sống đ�i đạm bạc trong yên lành.

  Ngày 16/9/1861, anh Ninh bị bắt cùng với nhi�u giáo hữu trong làng và bị giải v� phủ Xuân Trư�ng. Anh Ninh bị án lưu đày ở làng �ông Trị, huyện �ông Quan.

  Trong hơn 9 tháng tù đày, bao lần tra tấn, roi đòn, dụ ngon dỗ ng�t, vẫn không thể lay chuyển vị anh hùng đức tin. Anh can đảm trả l�i quan: “Nếu con cái không được phép khinh dể cha mẹ, thì ngư�i tín hữu sao dám đạp ảnh Chúa tạo dựng tr�i đất. Quan muốn làm gì quan muốn, nhưng đừng bắt tôi phạm tội đạp Thánh Giá Chúa�.

  Ngày 2/6/1862, tại pháp trư�ng An Triêm, anh Ninh đã lãnh án xử trảm.

106

Thánh Phao-lô VŨ VĂN �ỔNG

(1802-1862) Thủ Bạ (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 3 tháng 6 (x.Tr 100)

“Thánh nhân bị bắt vì can đảm nhận mình là Ki-tô hữu và cương quyết không chấp nhận đạp lên Thánh Giá�

Thánh Phao-lô �ổng sinh năm 1802, thuộc xứ Lê Xá, thuộc giáo phận Trung �àng Ngoài. Trong vai trò là thủ bạ, ông �ổng cần mẫn quan lý sổ sách và tại sản của nhà xứ trong suốt 6 năm.

  Sau lệnh cấm �ạo, ai không đạp lên Thánh Giá thì đóng gông giải v� tỉnh. Ngày 25/11/1861, ông bị bắt vì can đảm nhận mình là giáo hữu và cương quyết không đạp Thánh Giá. Ông bị giải v� huyện Ân Thi, rồi bị giải lên Hưng Yên.

  Trong cảnh lao tù, ngày ngày ông mang gông nặng n�; đêm đêm đôi chân bị xi�ng xích. Vì ông không chịu cho khắc chữ “Tả �ạo� lên má, nên bị b� đói đến kiệt sức.

  Sau nhi�u ngày đói lả kiệt sức, quan lính khắc hai chữ “Tả �ạo� lên má; ông can đảm xóa đi và nh� bạn tù khắc hai chữ “Chính �ạo�. Nhà quan nổi cơn thịnh nộ, đệ án vào Kinh xin xử trảm.

  Ngày 3/6/1862, tại pháp trư�ng Nam �ịnh, Vị Anh Hùng đức tin lãnh án xử trảm.

107

Thánh �a Minh NGUYỄN VĂN HUYÊN

(1817-1862) Ngư Phủ

Tử đạo ngày 5 tháng 6 (x.Tr 128)

Thiêu Sinh

“Vị chứng nhân đức tin bình thản bước vào cũi tre ch� đợi và sau đó bị thiêu sống�

  Thánh �a Minh Huyên sinh năm 1817, tại h� đạo �ông Thành. Song thân là ông Thiên và bà Duyên; là một gia đình đạo đức, sống ngh� đánh cá trên sông Nhị Bình.

  Tháng 6 năm 1861, vua Tự �ức ban hành chiếu chỉ phân sáp ngư�i có �ạo. Ông Huyên bị bắt và giải lên huyện đư�ng Quỳnh Côi, giam vào ngục Tăng Già. Dù bị tra tấn, đói khát kéo dài trong suốt 9 tháng, nhưng ông vẫn một lòng quả cảm kiên cư�ng.

  Ông còn dùng chính đ�i sống mình để khuyên nhủ và động viên các bạn tù giữ vững đức tin, b�n chí cho đến cùng.

  Tại công đư�ng, khi bị ép buộc b� �ạo, đạp lên Thánh Giá, ông Huyên nhất quyết cự tuyệt. Khi thấy không thể lay chuyển đức tin của ông, nhà quan quyết định kết án thiêu sinh. Sáng ngày 5/6/1862, tại pháp trư�ng Nam �ịnh, trước sự chứng kiến của đám đông, ông Huyên bình thản bước vào cũi tre ch� đợi và sau đó bị thiêu sống.

108

Thánh �a Minh TRẦN VĂN TOẠI

(1812-1862) Ngư Phủ

Tử đạo ngày 5 tháng 6 (x. Tr 252)

Thiêu Sinh

“Chúng ta phải b�n chí đến cùng và nếu cần, sẵn sàng hi sinh mạng sống vì Chúa�

Thánh �a Minh Toại sinh năm 1812, tại làng �ông Thành, tỉnh Thái Bình. Ông Toại lập gia đình và sinh sống bằng ngh� đánh cá trên sông Nhị Bình.

  Dưới th�i cấm �ạo của vua Tự �ức, ngày 17/1/1860, ông Toại bị bắt và bị giải lên huyện Quỳnh Côi. Thấy ông Toại bệnh tật, đi lại khó khăn, binh lính đ� nghị nộp một số ti�n thì được tha, ông từ chối và xin cho phép đi xe lên huyện cùng với anh em trong xứ đạo.

  Suốt th�i gian 9 tháng bị tống giam trong ngục, nhi�u lần bị dẫn đến công đư�ng, bị hành hạ, bị ép buộc chà đạp Thánh Giá, ông Toại vẫn khẳng khái tuyên xưng ni�m tin.

   Ngài nói: “Nào anh em, hãy can đảm lên. Chúng ta chịu khổ hình vì �ức Ki-tô, nên chúng ta đón nhận đau khổ cách nhẫn nại. chúng ta phải b�n chí đến cùng�.

Ngày 5/6/1862, tại pháp trư�ng Nam �ịnh, Ngài được đưa đến dàn h�a thiêu. Ngài bước vào cũi tre và bị thiêu sống.

109

Thánh Phê-rô �INH VĂN DŨNG

(1800-1862) Ngư Phủ (Thiêu Sinh)

Ngày tử đạo 6 tháng 6 (x. Tr 72)

“Xin đừng khóc nhưng hãy vui mừng, bởi tôi được dâng hiến mạng sống mình vì Danh Chúa Ki-tô�

Thánh Phê-rô Dũng sinh năm 1800. Ngài là ngư�i công giáo chất phác và nhiệt thành thuộc xứ Trung �ồng, Kẻ Mèn, tỉnh Thái Bình, giáo phận Trung �àng Ngoài. Ngài làm ngh� đánh cá, sống đ�i tín hữu bình dân, đạo hạnh, hi�n hòa, giáo dục con cái sống đức tin.

  Mùa xuân năm 1862, thảm h�a cấm đạo ập xuống làng �ông Phú, ngài bị bắt v� phủ và đưa đi đày tại làng Ng�c Chí, rồi chuyển sang làng Chương Mỹ. Trong cảnh tù tội ở tuổi 62, ngài bị đóng gông, chân chịu xi�ng xích, nhi�u lần bị điệu đến công đư�ng tra khảo, bị cưỡng ép chà đạp Thánh giá, nhưng ngài vẫn một lòng kiên vững, anh dũng.

  Thấy không thể lung lay đức tin của ngài, quan bèn nghĩ ra kế cho ngài v� thăm gia đình, nhưng ngài nói: “Xin đừng khóc nhưng hãy vui mừng, bởi tôi được dâng hiến mạng sống mình vì Danh Chúa Ki-tô�.

  Ngày 6/6/1862, tại pháp trư�ng Nam �ịnh, ngài bị nhốt vào cũi tre và thiêu sống.

110

Thánh Vinh Sơn PHẠM VĂN DƯƠNG

(1821-1862) Thu Thuế (Thiêu Sinh)

Tử đạo ngày 6 tháng 6 (x. Tr 78)

“Còn việc bắt tôi từ b� việc th� phượng Thiên Chúa của tôi thì tôi không thể vâng lệnh vua mà chối b� Chúa tôi được�

Thánh Vinh Sơn Dương sinh năm 1821, tại xứ Kẻ Mèn, tỉnh Thái Bình. Ngài lập gia đình và có 3 ngư�i con. Ngài giữ �ạo tốt lành và giáo dục con cái sống đức tin. Ngoài việc canh tác ruộng nương, ngài còn kiêm thêm việc thu thuế trong làng.

  Sau chiếu chỉ phân sáp của vua Tự �ức vào tháng 8 năm 1861 và cuối tháng 9 năm đó, ngài và nhi�u tín hữu bị bắt và bị phân sáp vào làng Mỹ Duệ. Suốt 9 tháng nhục hình, ngài nhất quyết không bước qua Thánh Giá.

 Tại công đư�ng, quan tra h�i, ngài trả l�i: “Thưa quan, tôi luôn vâng phục nhà vua trong những đi�u phải lẽ, còn việc bắt tôi từ b� việc th� phượng Thiên Chúa của tôi thì tôi không thể vâng lệnh vua mà chối b� Chúa tôi được�.

  Ngày 6/6/1862, ngư�i thu thuế Vinh Sơn Dương lãnh án thiêu sinh. Thi hài của ngài được an táng tại chỗ, sau được cải táng v� nhà th� thánh Vinh sơn, xứ Kẻ Mèn.

111

Thánh Phê-rô �INH VĂN THUẦN

(1802-1862) Ngư Phủ

Ngày tử đạo 6 tháng 6 (x. Tr 246)

Thiêu Sinh

Vì cương quyết không chối b� đức tin, nên bị nhốt vào cũi tre chật hẹp và bị thiêu sống

Thánh Phê-rô Thuần sinh năm 1802, tại h� đạo �ông Phú, xứ Trung �ồng, Kẻ Mèn, tỉnh Thái Bình. Ngài chuyên ngh� đánh cá để mưu sinh. Tuy nghèo nhưng gia đình ấm êm, ông bà quan tâm đến việc giáo dục con cái sống đức tin.

  Thánh 8 năm 1861, với chiếu chỉ phân sáp của vua Tự �ức, m�i ngư�i dù già hay trẻ đ�u phải b� đạo và bước qua Thánh Giá. Ai là tín hữu thì khắc hai chữ “Tả đạo� lên má để kh�i lẩn trốn; còn đất đai, ruộng vư�n, nhà cửa, súc vật bị tịch thu.

  �ến mùa xuân năm 1862, ông Thuần bị bắt, giải v� huyện và giam vào ngục Ng�c Chí. Tại công đư�ng, dù bị nhi�u cực hình và bị ép chà đạp Thánh Giá, nhưng ông vẫn nhất quyết trung kiên.

  Mùa hè năm 1862, ngài mất tinh thần và đã chối đạo, đạp ảnh Thánh. Sau đó nh� các bạn tù khích lệ và an ủi, ngài tiếp tục tuyên xưng đức tin. Và ngày 6/6/1862, ngài bị nhốt vào cũi tre chật hẹp và bị thiêu sống.

112

Thánh Giu-se TRẦN VĂN TUẤN

(1824-1862) Nông Dân (Xử Trảm)

Ngày tử đạo 7 tháng 6 (x. Tr 270)

“Ngư�i nông dân tầm thư�ng với nguồn lực ân sủng phi thư�ng, b�n tâm tuyên xưng ni�m tin sắt son vào Chúa Ki-tô�

Thánh Giu-se Tuấn, sinh năm 1824, tại làng Nam �i�n, xứ Phú Nhai, trong một gia đình đạo đức. ��i sống đạo của ngài gặp nhi�u khó khăn do ảnh hưởng của chiếu chỉ cấm �ạo của vua Tự �ức.

  Ngài bị bắt lúc 36 tuổi, bị điệu v� phủ Xuân Trư�ng, rồi lại bị phân sáp v� làng An Bái, huyện Thụy Anh.

  Thi hành sắc chỉ cấm �ạo, quân lính nung đ� thanh sắt và khắc vào má ngài một bên chữ “tả đạo�, bên kia là tên làng xã. Những ngày tháng tù tội cơ cực, đói ăn, khát uống, sức kh�e ngài suy sụp trầm tr�ng. Quan nghĩ rằng, lúc này là cơ hội tốt để ngài b� �ạo, cho v� thăm gia đình, nhưng quan đã lầm, vị anh hùng đức tin vẫn b�n gan, không khiếp sợ.

  Ngư�i nông dân tầm thư�ng với nguồn trợ lực phi thư�ng, đã b�n tâm tuyên xưng ni�m tin sắc son vào Chúa Ki-tô.

Ngày 7/6/1862, tại pháp trư�ng Nam �ịnh, ngư�i nông dân Tuấn lãnh án xử trảm

113

Thánh �a minh NGUYỄN �ỨC MẠO

(1818-1862) Hương Quản

Ngày tử đạo 16 tháng 6 (x. Tr 160)

Xử Trảm

“Bây gi� quan cứ làm theo ý quan, chúng tôi không bao gi� b� �ạo đâu�

  Thánh �a Minh Mạo sinh năm 1818, tại thôn Phú Yên, làng Ng�c Cục, phủ Xuân Trư�ng, Nam �ịnh. Ngài giữ chức Hương Quản, có trách nhiệm bảo vệ anh ninh trật tự trong làng xã. Ngài lập gia đình và có một gia đình n� nếp, đạo hạnh.

  Ngày 14/9/1861, quan phủ ra lệnh ông phải chà đạp Thánh Giá, ông khẳng khái từ chối, nên bị đày sang làng Bạch Cốc, huyện Vũ Bản.

  Trong nhi�u tháng bị giam cầm, cổ mang gông, tay chân bị xích xi�ng, nhi�u lần bị đánh dã man ở công đư�ng, nhưng ngài vẫn kiên trung với �ạo Thánh Chúa. Hàng ngày ngài đ�c kinh Mân Côi với các bạn tù.

  Ngày 15/6/1862, một lần nữa quan yêu cầu ngài đạp lên Thánh Giá, ngài quyết liệt từ chối, nên quan ra lệnh trói ngài và đem phơi nắng tr�n ngày, không cho ăn uống.

  Ngày 16/6/1862, tại pháp trư�ng Bạch Cốc, chứng nhân đức tin Nguyễn �ức Mạo lãnh án xử trảm.

114

Thánh �a Minh NGUYỄN HUY NGUYÊN

(Xử Trảm)

(1800-1862) Chánh Trương và Lang y

Ngày tử đạo 16 tháng 6 (x. Tr 190)

Quan phủ hạ lệnh cho ông lang Nguyên phải đạp Thánh Giá, nhưng ông cương quyết không xúc phạm đến Chúa.

Thánh �a Minh Nguyên sinh năm 1800, tại xứ Ng�c Cục, tỉnh Nam �ịnh. Ngài sống đ�i đức tin công giáo đạo hạnh, gương mẫu; gia thất khá giả, lại là thầy thuốc, nên ngài làm việc phúc đức, nâng đỡ ngư�i nghèo, được dân làng kính yêu mộ mến.

   Ngày 14/9/1861, ngài bị bắt đang khi làm Chánh Trương của xứ đạo Lục Thủy. Quan phủ bắt ngài chà đạp Thánh Giá, nhưng ngài cương quyết không xúc phạm đến Chúa. Quan đày ngài sang làng Bạch Cốc, huyện Vũ Bản.

  Trong hơn 7 tháng, bị giam cầm, cổ mang gông, tay chân bị xi�ng xích, bị đánh đòn nhi�u lần và bị khắc hai chữ “tả đạo� vào má, nhưng ngài vẫn kiên trì, đặt tr�n ni�m tin vào Chúa.

  �ể nâng cao tinh thần trung kiên ngài và các bạn tù siêng năng lần hạt Mân Côi, cầu nguyện và hy sinh.

  Ngày 16/6/1862, tại pháp trư�ng Bạch Cốc, Ngài lãnh án xử trảm.

115

Thánh �a Minh NGUYỄN �ỨC NHI

(1822-1862) Giáo Dân (Xử Trảm)

Tử đạo ngày 16 tháng 6 (x. Tr 192)

“Tôi cương quyết không đạp ảnh Thánh, vì làm như thế là xúc phạm đến Chúa và công khai chối b� �ạo�

Thánh �a Minh Nhi sinh năm 1822, tại h� Ng�c Cục, phủ Xuân Trư�ng, Nam �ịnh. Gia đình ngài đông con, vợ chồng chuyên chăm giáo dục con cái sống đạo đức và bác ái với những ngư�i nghèo khổ, cô đơn, bất hạnh.

  Ngày 14/9/1861, ngài bị bắt, bị roi đòn và bị giam giữ 4 ngày tại phủ Xuân Trư�ng. Sau bị đưa đi đày và giam giữ tại làng Bạch Cốc, huyện Vũ Bản.

  Trong suốt th�i gian 9 tháng bị giam cầm, ngài bị hành hạ thân xác, cổ mang gông, đem bị cùm chân; còn bị khắc hai chữ “tả đạo� lên má.

  Ngày 15/6/1862, Quan cho đặt Thánh Giá giữa công đư�ng và bắt các tù nhân đạp lên. Nhưng Ngài đáp: “Tôi cương quyết không đạp ảnh Thánh, vì làm như thế là xúc phạm đến Chúa và công khai chối b� �ạo�. Quan tức giận truy�n đem phơi nắng.

Ngày 16/6/1862, tại pháp trư�ng Bạch Cốc, Ngài lãnh án xử trảm.

116

Thánh Vinh Sơn NGUYỄN MẠNH TƯƠNG

(1814-1862) Chánh Tổng (Xử Trảm)

Ngày tử đạo 16 tháng 6 (x.Tr 280)

“Quan truy�n lệnh cho ông Tương chà đạp Thánh Giá, nhưng ông Chánh Tổng nhất tâm trung kiên với Chúa�

Thánh Vinh Sơn Tương sinh năm 1814, tại h� Phú Yên, làng Ng�c Cục, tỉnh Nam �ịnh. Song thân là ông �a Minh Tiên và bà Maria Gương.

  Ngài lập gia đình và sống đ�i đức tin công giáo gương mẫu, đạo hạnh. Khi bị bắt, ngài dang giữ chức Chánh tổng, được dân làng mến mộ, tr�ng v�ng.

  Chỉ một tháng sau ngày ban hành lệnh phân sáp của vua Tự �ức, ngày 14/9/1861, quan phủ Xuân Trư�ng đòi buộc ông Chánh Tổng phải chà đạp Thánh Giá và tuyên bố b� �ạo. Tuy nhiên, Ngài Chánh Tổng kiên trì chấp nhận roi đòn, nhục hình, đói khát, gông cùm, xi�ng xích để tuyên xưng ni�m tin vào Chúa Ki-tô. Quan phủ giận giữ đày ngài sang làng Bạch Cốc, huyện vũ Bản.

  Ngày 15/6/1862, quan truy�n lần cuối phải chà đạp Thánh Giá, nhưng ngài Chánh Tổng nhất quyết không theo.

Ngày 16/6/1862, tại pháp trư�ng Bạch Cốc, Ngài Chánh Tổng lãnh án xử trảm.

117

Thánh An-rê NGUYỄN MẠNH TƯỜNG

(1812-1862) Giáo Dân

Tử đạo ngày 16 tháng 6 (x. Tr 282)

Xử Trảm

“Vị anh hùng đức tin chấp nhận tất cả m�i nhục hình vì Danh �ức Ki-tô�

Thánh An-rê Tư�ng, sinh năm 1812, tại h� Phú Yên, làng Ng�c cục, tỉnh Nam �ịnh. Ngài lập gia đình và sống đ�i đức tin công giáo gương mẫu, đạo hạnh.

  Theo chiếu chỉ cấm �ạo của vua Tự �ức ban hành năm 1861, một số quan chức đã thi hành rất tàn bạo, như những vụ sát hại và buông sông tập thể ở Nam �ịnh và Hưng Yên.

  Trong bối cảnh tang thương này, ngài bị bắt cùng với nhi�u giáo hữu, bị giao thẳng v� ngục thất Nam �ịnh. Ngài phải mang gông trên cổ, tay chân bị xi�ng xích và chịu nhi�u trận đòn dã man, bị khắc hai chữ “tả đạo� lên má.

  Ngày 15/6/1862, quan truy�n lệnh cho ngài chà đạp Thánh Giá để giữ mạng sống và được tha v� đoàn tụ với vợ con, nhưng ngài vẫn một lòng trung kiên với Chúa và chuẩn bị đón nhận hồng ân tử đạo.

  Ngày 16/6/1862, tại pháp trư�ng Làng Cốc, Ngài lãnh án xử trảm.

118

Thánh Phê-rô PHAN HỮU �A

(1802-1862) Thợ Mộc (Thiêu Sinh)

Tử đạo ngày 17 tháng 6 (x. Tr 80)

“Còn việc bước lên ảnh tượng Chúa tôi, thì dứt khoát là không bao gi� tôi nghe l�i quan�

Thánh Phê-rô �a sinh năm 1802 tại làng Ng�c Cục, tỉnh Nam �ịnh. Cậu �a sinh ra trong một gia đình lao động nghèo, nhưng lương thiện, đạo hạnh và thư�ng giúp đỡ những ngư�i xung quanh.

  Ngài lập gia đình và sống bằng ngh� thợ mộc. Trong bậc sống gia đình, ngài sống gương mẫu, đạo hạnh, quan tâm chăm sóc con cái. Ngoài ra ngài còn lo việc kéo chuông nhà th� và d�n đồ lễ.

  Sau chiếu chỉ phân sáp, ngày 27/6/1861, ngài bị bắt và bị giải v� phủ Xuân Trư�ng và 6 ngày sau bị giam tại làng Quá Linh.

  Trong cảnh tù đày và tra tấn, ngài vẫn kiên trì không bước qua Thánh Giá. Ngày 17/6/1862, ngài bị dẫn đi thiêu sống. Khi ng�n lửa sắp tàn, lính thấy hình như Ngài còn sống, nên đã vung dao chém đầu vị tử đạo.

Thánh Phê-rô �a, ngư�i thợ mộc là vị cuối cùng trong danh sách 118 Vị Anh Hùng Tử �ạo, chịu 2 án thiêu sinh và xử trảm.

Danh Sách 118 Vị anh hùng tử đạo Việt Nam, theo tuần tự (tức là theo năm), từ Vị đầu tiên đến Vị cuối cùng. (26/7/1644- 17/6/1862)

1. 26/7/1644 (19 tuổi) Chân phước.

An-rê Phú Yên

2. 22/1/1745 (43)    St. Leciniana �ậu
3. 22/1/1745 (43)    St. Federich Tế
4. 7/11/1733 (30)    St Castaneda Gia
5. 7/11/1773 (41)    St. Vinh –sơn Liêm
6. 17/9/1798 (42)    St. Emmanuel Triệu
7. 28/10/1798 (33)   St Gio-an �ạt
8. 11/10/1833 (60)   St Phê-rô Tùy
9. 17/10/1833 (34)   St. Galelin Kính
10.  23/10/1833 (40)  St Phao-lô Bư�ng
11.  8/11/1835 (30)   St. Gio-an Bx C�n
12.  28/11/1835 (27)  St. An-rê Trông
13.  30/11/1835 (32)  St. Marchand Du
14.  20/9/1837 (28)  St. Cornay Tân
15.  20/11/1837 (34) St. Fx. Xa-vi-e Cần
16.  26/6/1838 (41)  St. Fx. Chiểu
17.  26/6/2838 (73)  St. Henares Minh
18.  30/6/1838 (74)  St.Vinh sơn Yến
19.  4/7/1838 (63)    St. Giu-se Uyển
20.  12/7/1838 (76)   St. Delgodo Y
21.  15/7/1838 (72)   St. Phê-rô Tuần
22.  24/7/1838 (63)   St. Fernandez Hi�n
23.  1/8/1838 (66)    St. �a minh Hạnh
24.  1/8/1838 (83)    St. Bê-na-đô Duệ
25.  12/8/1838 (69)   St. An-tôn �ích
26.  12/8/1838 (34)   St. Micae Mỹ
27.  12/8/1838 (57)   St.Gia-cô-bê Năm
28.  21/8/1838 (80)   St. Giu-se Viên
29.  4/9/1838 (75)    St. Giu-se Cảnh
30.  5/9/1838 (42)    St. Phê-rô Tự
31.  21/9/1838 (39)   St. Jaccard Phan
32.  21/9/1838 (18)   St. Tô-ma Thiện
33.  24/11/1838 (30)  St. Borie Cao
34.  24/11/1838 (77)  St. Vinh Sơn �iểm
35.  24/11/1838 (48)  St. Phê-rô Khoa
36.  18/12/1838 (30)  St. Phê-rô �ư�ng
37.  18/12/1838 (40)  St. Phao-lô Mỹ
38.  18/12/1838 (21)  St. Phê-rô Truật
39.  13/6/1839 (44)    St. Augustino Huy
40.  13/6/1839 (47)    St. Ni-cô-la Thể
41.  18/7/1839 (36)    St. �a minh �ạt
42.  26/11/1839 (56)   St. Tô-ma Dụ
43.  26/11/1839 (52)   St. �a Minh Xuyên
44.  19/12/1839 (28)   St. Tô-ma �ệ
45.  19/12/1839 (49)   St. Fx. Mậu
46.  19/12/1839 (33)   St. Augustino Mới
47.  19/12/1839 (27)   St. �a minh Úy
48.  19/12/1839 (26)   St. Tê-pha-nô Vinh
49.  21/12/1839 (44)  St. An-rê Dũng (Lạc)
50.  21/12/1839 (76)  St.Phê-rô Thi
51.  2/4/1839 (64)    St. �a minh Tước
52.  28/4/1840 (57)   St. Phê-rô Hiếu
53.  28/4/1840 (69)   St. Phao-lô Khoan
54.  28/4/1840 (44)   St. Gio-an Bx Thanh
55.  9/5/1840 (71)    St. Giu-se Hiển
56.  5/6/1840 (84)    St. Lu ca Loan
57.  27/6/1840 (76)   St. Tô-ma Toản
58.  10/7/1840 (72)   St. An-tôn Quỳnh
59.  10/7/1840 (32)   St.Phê-rô Khắc Tự
60.  18/9/1840 (47)   St. �a-minh Trạch
61.  8/11/1840 (50)    St. Phao-lô Ngân
62.  8/11/1840 (47)    St. Giu-se Nghi
63.  8/11/1840 (80)    St. Martino Thịnh
64.  8/11/1840 (53)    St. Martino Nho
65.  12/12/1840 (66)   St. Simon Hòa
66.  12/7/1841 (60)    St. A-nê Thành
67.  12/7/1842 (62)    St. Phê-rô Khanh
68.  11/5/1847 (34)    St. Mattheu Gẫm
69.  1/5/1851 (29)     St. Schoeffler �ông
70.  1/5/1852 (28)     St. Bonnard Hương
71.  3/7/1853 (38)     St. Philipphe Minh
72.  2/5/1854 (65)     St. Giu-se Lựu
73.  15/7/1855 (65)    St.An-rê Thông
74.  27/4/1856 (54)   St. Laurenso Hưởng
75.  6/4/1857 (64)    St. Phao-lô Tịnh
76.  22/5/1857 (49)   St. Micae Hy
77.  25/5/1857 (77)   St. Phê-rô Vân
78.  20/7/1857 (39)   St. Sanjurjo An
79.  28/7/1858 (37)   St. Sampedro Xuyên
80.  6/10/1858 (33)   St. Fx. Trung
81.  5/11/1858 (64)   St. �a Minh Mậu
82.  13/1/1859 (79)   St. �a Minh Khảm
83.  13/1/1859 (59)   St. Giu-se Tả
84.  13/1/1859 (39)   St. Lu ca Thìn
85.  13/2/1859 (29)   St. Phao-lô Lộc
86.  11/3/1859 (49)   St. �a Minh Cẩm
87.  28/5/1859 (32)   St. Phao-lô Hạnh
88.  31/7/1859 (63)   St. Emmanuel Phụng
89.  31/7/1859 (33)   St. Phê-rô Quí
90.  30/1/1860 (80)   St. Tô-ma Khuông
91.  24/10/1860 (35)  St. Giu-se Thị
92.  3/11/1860 (42)  St. Pierre Né-ron Bắc
93.  23/12/1860 (49)  St. Jean Vé-nard Ven
94.  7/4/1861 (49)   St. Phê-rô Lựu
95.  29/4/1861 (50)  St. Giu-se Tuân
96.  26/5/1861 (63)  St. Gio-an Hoan
97.  26/5/1861 (60)  St. Mattheu �ắc
98.  1/11/1861 (31)  St. Pedro Bình
99.  1/11/1861 (61)  St. Jeronimo V�ng
100. 1/11/1861 (34)  St. Valentino Vinh
101. 14/11/1861 (59)  St. Estienne Thể
102. 2/12/1861 (29)  St. Giu-se Khang
103. 22/5/1862 (22)  St. Laurenso Ngôn
104. 1/6/1862 (19)   St. Giu-se Túc
105. 2/6/1862 (21)   St. �a-minh Ninh
106. 3/6/1862 (60)   St. Phao-lô �ổng
107. 5/6/1862 (45)  St. �a-minh Huyên
108. 5/6/1862 (50)   St. �a-minh Toại
109. 6/6/1862 (62)   St. Phê-rô Dũng
110. 6/6/1862 (41)  St.Vinh Sơn Dương
111. 6/6/1862 (60)   St. Phê-rô Thuần
112. 7/6/1862 (38)   St. Giu-se Tuấn
113. 16/6/1862 (44)   St. �a-minh Mạo
114. 16/6/1862 (62) St. �a Minh Nguyên
115. 16/6/1862 (40)  St. �a minh Nhi
116. 16/6/1862 (48) St. Vinh SÆ¡n TÆ°Æ¡ng
117. 16/6/1862 (50)   St. An-rê Tư�ng
118. 17/6/1862 (60)   St. Phê-rô �a

Theo danh sách này thì :

Ngư�i tử đạo trẻ nhất là 18 tuổi,  thánh Tô-ma Trần Văn Thiện (chủng sinh).

Ngư�i tử đạo lớn tuổi nhất là thánh Linh Mục Vũ Bá Loan (84 tuổi).

Ngư�i tử đạo đầu tiên là Chân phước An-rê Phú Yên (26/7/1644)

Gần 100 năm sau, chính xác là 99 năm sau tức là 22/1/1745, Hai Linh Mục Dòng �a Minh, ngư�i Tây Ban Nha làThánh Mattheu Leciniana �ậu và Fx. Tế mới tử đạo.

Và ngư�i Việt Nam đầu tiên tử đạo là thánh Linh Mục Vinh Sơn Phạm Hiếu Liêm, cũng thuộc dòng �a Minh, tử đạo ngày 7/11/1773.

Ngư�i tử đạo cuối cùng là Thánh Phê-rô Phan Hữu �a (17/6/1862), ngư�i thợ mộc.