THẾ NÀO LÀ TRUYỀN THÔNG CÔNG GI�O?

37257

Truy�n thông là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đ�i sống con ngư�i. Nhưng truy�n thông cũng có mặt trái của nó. Truy�n thông nâng cao đ�i sống tinh thần và đạo đức nhưng cũng vùi sâu con ngư�i trong hận thù và tội lỗi. Ngư�i làm truy�n thông công giáo, ngoài nhiệm vụ của một nhà truy�n thông bình thư�ng còn có bổn phận đối với ni�m tin của mình. Ngư�i viết, không phải là một nhà truy�n thông chuyên nghiệp nhưng cũng đã trót vướng vào cái nghiệp viết lách, nên có ít ý kiến muốn chia sẻ với m�i ngư�i, hy v�ng phần nào chúng ta cùng nhau vui hòa trong ni�m tin Thiên Chúa Ba Ngôi, cùng nhau cất cánh bay cao tới hiệp nhất, sự thật, thiện ích và vẻ đẹp, vươn tới hy v�ng cuối cùng của ni�m tin. Dĩ nhiên bài viết không được đầy đủ m�i khía cạnh của truy�n thông báo chí, mà chỉ nói v� những điểm chính liên quan đến sứ mệnh ni�m tin của ngư�i truy�n thông Kito hữu.

TRUYỀN THÔNG THEO BA GI�O HÒANG CẬN �ẠI

GIOAN PHAOLO II

 Câu nói để đ�i của Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolo II đã in sâu đậm nét trong tâm trí tôi không tài nào có thể quên được. Câu nói bất hủ ấy là: “�ừng Sợ�. Ngài đã nói câu này trong bài giảng đầu tiên khởi đầu tri�u đại Giáo Hoàng của ngài năm 1979.  Ngài nói với toàn thế giới là đừng sợ mở cửa đón Chúa Kito, đồng th�i ngài cũng nói với mỗi một ngư�i chúng ta là đừng sợ phải làm chứng cho Ni�m Tin của mình. Và chính ngài cũng là một chứng nhân. Ngài là con ngư�i rất trung thực, đi�u ngài nói ra là biểu lộ tâm tư ý nghĩ và hành động thực của ngài. Ngài không sợ phải nói ra những đi�u ngài nghĩ và tin. Ngài không sợ biểu lộ chính con ngư�i của ngài, cảm nghĩ của ngài cũng như tâm tư ý tưởng của ngài, lòng xác tín của ngài, ngay cả những đi�u kiện thể xác của ngài. Trong lúc nói chuyện, khi ngài nói “KHÔNG� chấp nhận chiến tranh, ngài giơ cao tay đập mạnh vào giá sách. Khi ngài thách thức đám mafia qui chính hoặc khuyên dân Ba Lan của ngài phải khôn ngoan dùng tự do mà h� đã giành lại được, ngài cao tiếng thét lên một cách hùng hồn nhưng vẫn hi�n hòa….

 Khi ngài đi đến nhà tù thăm Ali Agca -tên sát nhân tính ám sát giết ngài- để tha thứ cho hắn, ngài đã không sợ truy�n hình, ống kính, phóng viên hiện diện, dù đây là lúc riêng tư có tính thiêng liêng hơn là câu chuyện th�i sự thì phải giữ kín không muốn cho ai biết. Nhưng nghĩ lai mới hiểu rằng ngài muốn cho chúng ta biết tha thứ là một gương tốt, một hình ảnh đáng ghi nhớ mà chúng ta ít thấy có trong đ�i, có lẽ cả trong thế kỷ hiện nay của chúng ta. Ngài có lý khi để cho m�i ngư�i chứng kiến giây phút đó. Và trong những năm ngài bệnh hoạn, đau đớn ngoài sức chịu đựng không thể tin nổi, không chỉ trước mặt Chúa mà cả trước mắt thế giới ngài cũng không che dấu. Bạn không thể tưởng tượng nổi, với nết mặt đau đớn và tay chân run rẩy vì bệnh Parkinson, ngài vẫn xuất hiện trước truy�n hình Vatican, trước mặt các phóng viên với cả hàng trăm dàn máy ảnh thì quả là một quyết định khó khăn phi thư�ng. Ngài đã xuất hiện thế nào và bao lâu với gương mặt như vậy? Gioan Phaolo II đã muốn m�i ngư�i và cả thế giới nhìn thấy nét mặt thực sự của ngài, và ngài đã trình diện cho thế giới -đúng nguyên tắc của truy�n thông- diện mạo đau khổ của ngài thế nào thì ngài trình diện như vậy, không thêm bớt. Nhi�u ngư�i h�i lý do gì đã khiến ngài ch�n cách thức đó? Câu trả l�i nằm trong những vần thơ suy niệm của ngài trong “The Roman Tryptic,� trong đó ngài đã chiêm ngưỡng tác phẩm của Michelangelo trong Sistine Chapel nói v� “viễn ảnh� Thiên Chúa tạo dựng. Thiên Chúa tạo dựng thê giới và bảo toàn sự tạo dựng đó đúng như nó có: “Nhìn thấy ngoại vật cũng như nhìn thấy mình�. Thiên Chúa là “đấng đầu tiên nhìn thấy tạo vật.�-“omnia nuda et aperta sunt ante oculos eius�- cũng như thư Phaolo viết gửi dân Do Thái: “Vì không có loài thụ tạo nào lại lẩn trốn kh�i mắt Chúa, nhưng m�i sự đ�u trần trụi và t� lộ trước mặt đấng mà chúng ta phải trả l�i và tính sổ (Rm 4:13).

 �ối với Gioan Phaolo II thì ngài đã hiện diện trần trụi và rõ ràng trước mắt Thiên Chúa rồi. Vậy thì tại sao lại phải sợ ngư�i trần thế nhìn thấy?  Nếu tôi sống dưới mắt của “đấng đầu tiên đã nhìn thấy tôi� thì tôi còn gì đâu mà sợ phải dấu diếm, ngay cả trước  mắt ngư�i trần. �ó là bí quyết và bí mật của can đảm và tính trung thực của Gioan Phaolo II. Ngài là một nhà truy�n thông trung thực và rất đáng tin cậy.

 Một bài h�c nữa. Papa Wojtyla -như chúng ta thư�ng g�i- rất tin tưởng truy�n thông và những ai làm việc với truy�n thông. Ngài rất lạc quan với h�. �i�u này đã làm rất nhi�u ngư�i hoảng hốt không ít. Truy�n hình/TV đã gây rất nhi�u tai hại và bây gi� thì lại internet đã gây ra biết bao đi�u xấu xa làm nhi�u ngư�i phải khốn khổ và nhụt nhuệ khí. Gioan Phaolo II lại có một thái độ khác hẳn, ngài đã t� ra dễ dãi với truy�n thông ngay từ khởi đầu tri�u đại giáo hoàng của ngài. Ngài đã gặp báo chí trong những cuộc hành trình quốc tế của ngài một cách khá thân thiện. Rất có thể vì ngài đến từ một xứ không có tự do dân chủ, nên ngài hiểu tự do báo chí là đi�u kiện chính yếu để sống tự do, và nếu nhà báo hiểu được sứ điệp của ngài thì h� cũng có thể là những đồng minh lớn thân thiết với sứ mệnh của ngài. Sau mỗi cuộc hành trình thế giới, ngài đã ước ao được ăn trưa trong lúc làm việc với nhân viên, những ngư�i làm việc trong ban truy�n thông Vatican như Giám đốc văn phòng báo chí L’observatore Romano, đài radio Vatican và nhân viên ngoại giao có nhiệm vụ theo dõi báo chí, để xem công việc tiến hành ra sao, nhất là vể truy�n thông báo chí: H� hiểu cái gì và sứ điệp nào được truy�n đi cho dân chúng, sứ điệp nào không v.v. Có cả 104 cuộc hành trình quốc tế thì ngài tham dự tất cả từ đầu đến cuối, và cuối cùng thì ngài bị bệnh nhưng ngài vẫn ước ao được tiếp tục. Gioan Phaolo II biết rất rõ cái gì ngài muốn nói và không thay đổi để làm đẹp lòng truy�n thông báo chí. �i�u quan tr�ng đối với ngài là dân chúng có hiểu sứ điệp của ngài hay không! Ví lý do đó ngài muốn tiếp súc với truy�n thông để hiểu rõ truy�n thông. Ngài coi vấn đ� này rất quan tr�ng và ngài có một “cái nhìn� rất tích cực v� truy�n thông.

Một lần kia, trong khi hội h�p với sinh viên đại h�c trong giảng đư�ng Paul VI, m�i ngư�i đang cố gắng phối hợp thiết kế truy�n hình satelline trực tiếp đi nhi�u quốc gia khác cũng đang có sinh viên hội h�p như ở Krakow, Moscow, Spain và bất cứ nơi nào h� muốn nhìn mặt �GH và nói chuyện trực tiếp với ngài. Theo l�i kể của  linh mục Federico Lombardi, sj cựu giám đốc văn phòng báo chí, truy�n hình Vatican và đài phát thanh Vatican lúc đó đang lo sốt vó, toát cả mồ hôi không biết phải làm sao để hoàn thành công tác thì nghe ngài la lên: “Truy�n hình quả thật là một sáng tao tuyệt v�i! Tôi đang ở Rome mà có thể nói chuyện với sinh viên của tôi ở Krakow và chúng đã có một hồng y mới và tôi cũng thấy ngài trên truy�n hình nữa, cả hai chúng tôi có thể nói chuyện với nhau. “Truy�n hình thật tuyệt diệu.� Và giới trẻ ở Kralow cũng có thể vỗ tay hoan hô: “Truy�n hình thiệt là siêu việt!�

Riêng tôi -cha Lombardi nói- cảm thấy tim đập mạnh như muốn nhảy ra kh�i lồng ngực. Gioan Phaolo II đã có một cảm nghiệm mới rất tích cực v� truy�n hình có khả năng hội h�p và mở rộng giây liên đới giữa con ngư�i và giáo hội nh� kỹ thuật mới tuyệt v�i này. �ây là những cảm nghiệm đầu tiên của ngài. Thực ra ngài cũng không quá ngây thơ như vậy, ngài thừa hiểu nó cũng có những nguy hại ở b� trái của nó, nhưng trên hết ngài cũng thấy những tích cực và ngài đã giúp chúng tôi nhìn thấy những tích cực đó để vượt qua những tiêu cực hầu mở ra một đư�ng hướng mới đ� loan truy�n tình yêu và thiện ích. Ngài là một tiên tri.

Truy�n hình quả là tuyệt v�i! Và hôm nay, với lòng xác tín tiên tri của Gioan Phaolo II, ngư�i viết muốn cùng tất cả quí vị, nhất là những bạn trẻ và những ai còn hăng say gắn bó với truy�n hình và báo chí, không phải vì tài tuyệt v�i của những ngư�i đã canh tân kỹ thuật nhưng vì mục đích hoàn thành sứ mệnh ni�m tin vào Thiên Chúa.

BENEDICT XVI

 Ai có năng khiếu diễn tả tư tưởng của mình thứ tự lớp lang một cách trong sáng, tổng hợp, sâu sa và tinh tế bằng Biển �ức XVI? Xin kể một giai thoại mà những ai đã từng theo dõi thì không bao gi� có thể quên. Vào buổi chi�u trước cuộc hành trình cuối cùng đi �ức, truy�n hình Germany đã xin ngài cho vài l�i vắn g�n chừng 3 phút cho chương trình “Wotr zum Sonntag / Word for Sunday – L�i Chúa ngày Chủ Nhật�, sẽ phát đi vào đêm thứ bảy. Biển �ức nhận l�i cho thu âm. Nhân viên truy�n hình đã chuẩn bị sẵn sàng thì ngài đến, không một mảnh giấy trong tay. Cha Lombardi trình nếu ngài thấy có gì sai hoặc bất tiện thì ngài cứ ngừng hoặc nói lại vì đài có thể sửa dễ dàng. Ngài cám ơn và nói chỉ cần cho ngài biết khi nào ngài bắt đầu nói thôi. Cha Lombardi ra dấu bằng tay và ngài nói một hơi –dĩ nhiên bằng tiếng �ức- tuyệt đối rõ ràng, trong sáng, không ngập ngừng đứt đoạn, rất lớp lang thứ tự và lưu loát, mắt nhìn thẳng vào ống kính và kết thúc. Nhìn đồng hồ đúng 2 phút 55 giây! M�i ngư�i rất ngỡ ngàng. Ngài h�i có cần làm gì nữa không. Cha Lombardi thưa ‘không’, vì bài nói quá hoàn hảo. Ngài chào m�i ngư�i rất dịu dàng như thư�ng lệ và ra v�. �úng là Benedict XV! Ngài biết đi�u ngài muốn nói và ngài đã nói tuyệt v�i, rất lớp lang thứ tự và rõ ràng. Chỉ trong vài phút ngài đã diễn giảng tư tưởng và quan niệm của ngài rất thâm trầm. Trong các đại hội giới trẻ thê giới ở Cologne, Sydney và Madrid, giới trẻ thư�ng không làm gián đoạn l�i ngài bằng những tiếng la hét hoặc vỗ tay tán thưởng, vì chúng nhận ra cách tốt nhất là yên lặng để theo dõi luồng tư tưởng rất ý nghĩa thâm sâu và thứ tự của ngài.

Nhưng kinh nghiệm thâm sâu nhất có được nơi Benedict XVI -l�i cha Lombardi kể- là ngài nhất quyết phát triển sự thật và trong sáng. Và đây quả là một giá đắt, có thể rất đau đớn. Tất cả chúng ta đ�u biết một trong những thánh giá nặng nhất của tri�u đại Benedict là vấn đ� lạm dụng tình dục trong Giáo Hội. Ngài mang nó với tất cả lòng khiêm tốn, nhẫn nhục và b�n bỉ, cá nhân ngài đã đi từng bước một cần thiết trong một hành trình dài khởi đầu từ nhận biết lỗi lầm là nặng trong Giáo Hội, lắng nghe những đau khổ của nạn nhân, thiết lập những thủ tục để đưa ra công lý, phạt những ai có tội, thanh giải và cải hối nội tâm, đưa ra những tiêu chuẩn để ch�n lựa và huấn luyện chủng sinh, giảng dạy văn hóa thực để ngăn ngừa tội ác và bảo vệ trẻ vị thành niên. Cũng cần phải nhận ra sự thật ngay cả khi bị đau khổ đến tột cùng, đi sâu vào sự thật trước mặt Thiên Chúa và con ngư�i. Không quá lo lắng v� “hình ảnh� truy�n thống tốt đẹp trong quá khứ hoặc nại cớ giử “thể diện� (bella figura). Dĩ nhiên chúng ta ước mong hình ảnh chúng ta phải đẹp, nhưng nó chỉ đẹp như ta muốn khi nó hợp với thực tế tốt. Nếu không thì chỉ là lừa phỉnh. Chúng ta đã thấy hậu quả rất thảm hại của một n�n văn hóa “che đậy� rõ ràng được tạo ra cho những đấng bậc “tai to mặt lớn�. Một số ngư�i tố cáo Benedict đã hứa hòa giải nhưng cho được giữ kín tội ác đó. �ây là một tố cáo hoàn toàn sai lầm không thể tin được. Trái lại ngài đã có một lịch sử hồ sơ trước Giáo Hội và thế giới v� chống lạm dụng tình dục. Benedict, một tư tưởng gia và nhà thần h�c đã luôn luôn nhấn mạnh v� sự thật và đi tìm kiếm sự thật nơi các đấng bậc “to kh�e�; đồng th�i qua cuộc sống và tư cách, ngài là một chứng nhân vĩ đại v� sự thật trong sáng với đức khiêm tốn và ni�m khổ đau cá nhân riêng tư.

FRANCIS

Sau cùng chúng ta h�c h�i nơi đức Francis. Francis thì gần gũi chúng ta hơn và xuất hiện trước công chúng thư�ng xuyên hơn.  Khó có thể nói cái chúng ta nhìn thấy và đi�u chúng ta nghe nói. Nhưng cũng đáng để chúng ta nói v� một vài đi�u rất đáng được h�c h�i để làm truy�n thông. Trước tiên là những chuyện cận k� không nói v� những gì xa xôi cách trở. Francis b� căn hộ trong tòa nhà giáo hoàng đi sống với những ngư�i khác ở Santa Maria. B� xe đặc biệt có kính chắn đạn và dùng một chiếc xe nh� bình thư�ng cũ kỹ…Thích nói cho ngư�i khác nghe và liên tục ôm hôn, t� tình thương mến những ngư�i ốm đau, nh� bé và tất cả những ai nghèo khó.

Ngài thích bất ng� đối thoại và lắng nghe. Khi nói chuyện, đức Francis thích nhà báo muốn h�i gì thì cứ việc h�i. Ngài không yêu cầu được biết trước câu h�i để chuẩn bị. Ngài thích trả l�i tự phát, ngay cả những vấn đ� ngài chưa nghiên cứu đầy đủ, vì để đối thoại có đầy đủ ý nghĩa, m�i ngư�i phải cùng nhau tìm kiếm sự thật, từng bước một lắng nghe nhau. Không phải tất cả m�i trả l�i đ�u là l�i cuối cùng, nhưng trong đối thoại, chúng ta có thể cùng nhau rút ra được sự thật gần hơn, sâu xa hơn và lớn lao hơn. Từ chỗ gần gũi nhau và lắng nghe nhau ngư�i ta mới phát sinh ra thứ ngôn ngữ cụ thể và dễ hiểu do kinh nghiệm trong cuộc sống. Francis cũng đ� nghị phương cách đó với các linh mục khi giảng lễ. Ngài nói bổn đạo sẽ hiểu dễ dàng ngôn ngữ của các cha nếu các cha đã từng sống với giáo dân với văn hóa và cách hành xử của h�, từng lắng nghe những thắc mắc của h�. Hiển nhiên là đức Francis muốn sống gần gũi m�i ngư�i. Ngài thư�ng xuyên nói v� “văn hóa sống chung� để chúng ta nhận thức rõ quan điểm của ngài là chuyển tải một quan niệm vẫn chưa đủ, chúng ta cần phải nói v� chính mình, đi vào cuộc chơi để ngư�i ta hiểu là chúng ta hiến dâng cho h� một mảnh cuộc đ�i của chúng ta, tất cả con ngư�i chúng ta. Lúc đó h� mới cảm thấy h� được m�i g�i thực sự để chia sẻ những đi�u thâm sâu nhất và quí hóa nhất để cùng nhau xây đắp tương lại.

Tuy nhiên, đối với Francis, l�i nói cần phải đi đôi với việc làm. Hành động diễn tả ý nghĩ và con tim. L�i nói và hành động bổ túc cho nhau. �ây mới thực sự là chúa Kito, đấng nói v� Thiên Chúa bằng giảng huấn và “dấu chỉ� chữa lành, tha thứ, chia sẻ, hóa bánh-cá thành nhi�u. Hành động của Francis -nhất là hành động thương ngư�i nghèo  khổ- đã có hiệu quả rất rõ ràng và vượt quá cả giới hạn của ngôn từ, tuy không bằng các vị ti�n nhiệm, nhưng bù lại hiệu quả của hành động và việc làm của ngài đã mở rộng tâm hồn ngài và lôi cuốn m�i ngư�i ở m�i giai tầng xã hội và m�i n�n văn hóa khác nhau dù xa xôi mãi tận chân tr�i � Châu và Phi Châu.

Sau cùng, Francis yêu cầu chúng ta hãy nghĩ v� “các đấng bậc� một cách tích cực với tình yêu mến và lòng thương cảm. Sứ mệnh của Chúa v� lòng thương xót thì không mới mẻ gì. Tất cả các giáo hoàng đã thư�ng xuyên nói v� đi�u này. Chính chúng ta cũng đã từng nói đến. Nhưng Francis thì đã nhấn mạnh như năn nỉ v� lòng Chúa thương xót, tha thứ, chấp nhận m�i ngư�i, đoàn kết trong hành động và l�i nói….Và gương sáng ngài làm đã được chứng minh bằng chính hành động của ngài đã thu hút m�i ngư�i và được đáp ứng thi hành rộng rãi với nhi�u phong trào. Nhi�u ngư�i chúng ta nghĩ rằng thái độ chống đối Giáo Hội -một giáo hội tiêu cực chỉ biết có mình và lăm le kết án mà chúng ta đã có lần cảm nghiệm thấy quá đau khổ- hiện đang b� l�ng sau khi Francis liên tiếp đ� nghị sứ điệp tình yêu, tha thứ và an ủi được thể hiện qua hành động và l�i nói với thái độ bộc phát đầy ý nghĩa.

TẠI SAO PHẢI CÓ TRUYỀN THỘNG VÀ TRUYỀN THÔNG C�I GÌ?

 Dựa vào ba giáo hoàng cận đại của chúng ta là những đại sư v� truy�n thông, chúng ta thử tìm hiểu ý nghĩa của truy�n thông và mục đích của nó trong sứ mệnh của ngư�i Kito hữu chúng ta.

Truy�n thông để hiệp nhất.

Truy�n thông để tạo đối thoại và đi đến điểm chung cùng nhau xây dựng một cộng đoàn trong Giáo Hội, trong xã hội và trong gia đình nhân loại. �i�u này xem ra có vẻ là một ơn do tr�i ban nhưng không phải vậy. Nó rất bình thư�ng, bởi vì truy�n thông có thể được dùng để gây chia rẽ, xúc phạm nhau, gieo rắc hận thù, ăn thua đủ với nhau. Trên lý thuyết đôi khi truy�n thông sẽ mang lại hiệu quả hơn, lý thú hơn và linh động hơn nếu  tạo ra được tranh luận và khác biệt hoặc khuyến khích đối lập và tranh đấu. Có nhi�u chương trình truy�n hình, talk shows và tranh luận chuyên cắt nghĩa, suy luận, bàn xuôi nói ngược những l�i ngư�i khác nói ra bất kể đạo đức. Nhưng h� sẽ xây dựng loại xã hội gì trên những n�n tảng ấy? Ngôn từ và gi�ng điệu hung hãn thư�ng vẫn được coi là ưu thế và thắng lợi. Dĩ nhiên chẳng ai đồng ý với cách truy�n thông kiểu ấy. Trái lại làm truy�n thông chân chính phải luôn luôn cùng nhau cộng tác theo phương châm: “�oàn kết, hiệp nhất.�  

 Quảng bá chiến tranh luôn luôn là đổ dầu vào lửa, reo rắc hận thù, kích động con ngư�i chém giết nhau. Phong trào giệt chủng ở Rwanda đã được khuyến khích có hệ thống bởi đài phát thanh “Ngàn đồi / radio of a thousand hills�, cũng như phong trào đấu tranh giai cấp của chủ nghĩa cộng sản, chuyên gieo hạt giống hận thù. Cuối cùng thì bây gi� chúng ta đã nhận ra được tầm quan tr�ng và nguy hiểm của truy�n thông gieo rắc hận thù, đấu tranh giai cấp, tin tức bịa đặt (fake news) trên báo chí và mạng lưới toàn cầu internet. Nó đã dùng những xúc tác đó để kích động hận thù oán ghét nơi những mục tiêu độc hại chẳng bao gi� chịu đổi mới để chống lại hòa bình trong cộng đồng xã hội và cả thế giới. Do đó, truy�n thông để hiệp nhất phải luôn luôn và là mục tiêu duy nhất để cùng nhau đoàn kết, không chia rẽ. Câu chuyện tháp Babel trong cựu ước đã cho thấy gương nguy hiểm của phân tán chia rẽ. Nhưng chúng ta có Chúa Thánh Thần hướng dẫn. Từ Babel đến Chúa Thánh Thần hiện xuống, từ chia rẽ và hỗn loạn đến hiểu biết nhau và cùng nhau kết đoàn hiệp thông.

Truy�n thông vì sự thật.

�ây là một nguyên tắc có vẻ trừu tượng, nhưng thực ra nó không phải vậy. Chúng ta cũng đã chứng kiến và cảm nghiệm được những thảm cảnh của n�n văn hóa che đậy và sự thiện trên hết, nhưng lại là những hình ảnh sai lạc v� chính mình, v� cộng đồng và tổ chức của mình. Ngư�i ta có nhi�u phương cách khác để vi phạm sự thật, ngay cả sự thật một nửa hay một chút xíu, bởi vì nó không tr�n vẹn và cân đối nên đã dẫn độc giả và ngư�i nghe vào đư�ng sai lạc. �ây là trư�ng hợp ngụy biện, lừa đảo có dụng ý với chủ đích mưu cầu lợi ích cá nhân và phe nhóm hầu đạt ưu thế kinh tế và chính trị. Thông tin tốt và đúng là căn bản để sống một cách trách nhiệm trong xã hội và tham dự vào việc thực thi tiến trình dân chủ trong cộng đồng. Thông tin xấu và sai lạc là lợi dụng khai thác ngư�i khác với mục đích riêng tư bất kể nhân cách và nguyên tắc tự do. Loan truy�n dối trá để đánh lừa còn tệ hại hơn nhi�u. Hiện nay, ngày càng thấy thư�ng xuyên xuất hiện trên mạng lưới internet những chuyện bịa đặt. Ngư�i ta đang bàn cãi v� những “fake news� được loan tải rất nhanh và rộng rãi mà không ai biết nguồn gốc từ đâu và cũng chẳng kiểm chứng được. �ôi khi nó giống như một trò chơi nhưng lại kết thúc bi thảm. �ây là vấn đ� rất nghiêm tr�ng, đã coi thư�ng lòng tin của độc gia, một kỳ v�ng cần thiết để sống trong một xã hội lành mạnh, một đối thoại hòa bình để tìm ra giải pháp cho những vấn đ� chung. Truy�n thông phải vì sự thật, cho sự thật, không phải cho dối trá và lừa đảo. Ở điểm này, đối với chúng ta là những ngư�i làm truy�n thông công giáo, chúng ta không thể chấp nhận và th�a hiệp với bất cứ một loại nào cả.

Truy�n thông vì thiện tính và sự thiện

Tội ác và ma quỉ ở trần gian vẫn luôn luôn là một thực tế ghê gớm rất mạnh và có sức quyến rũ vô cùng. Bạo động bằng súng đạn, giết ngư�i tập thể hay cá nhân và những hình thức áp bức, lợi dụng như buôn ngư�i, tham nhũng hối lộ, tha hóa đang xâm nhập m�i cơ chế và đ�i sống kinh tế chính trị trong nhi�u phạm vị rộng lớn trên thế giới. Nó từ từ đến với chúng ta và thấm phập vào đ�i sống chúng ta qua truy�n thông báo chí với những tin tức hình ảnh gây chấn động ngày càng cao. Dù chúng ta phản đối và kết án, chúng ta vẫn có cảm tưởng như vô v�ng. Nó luôn luôn đưa ra những vấn đ� tiêu cực để làm ngư�i ta nản chí và cuối cùng là thất v�ng. Benedict XVI đã thẳng thắn nói nhi�u lần như trong tông thư Spes Salvi của ngài là ma quỉ ở trần gian này là một trắc nghiệm cực kỳ khó khăn hóc búa đối với ni�m tin của chúng ta. Thiên Chúa ở đâu? Công lý ở chỗ nào? Chúng ta biết, để câu độc giả, truy�n thông phải năng động, tạo ra những tin tức giật gân, tệ hại nhất, những thảm h�a, những xung đột, gương xấu…Vì vậy ma quỉ mới có môi trư�ng là những bóng tối mây mù đó để hoạt động và phát triển ngày càng dày đặc ở cuối chân tr�i. Dù những chuyện đó có thật đi nữa nhưng không phải hoàn toàn là thật. Thiện tính ở ngay trong việc làm của chúng ta ở khắp m�i nơi. Nó kín đáo hơn ma quỉ tội lỗi. Nó  không t� lộ hiển nhiên, nhưng nó có ở đó. Hãy mở mắt mà coi, vểnh tai lên mà nghe. Là nhà truy�n thông, chúng ta phải giúp m�i ngư�i nhìn và nghe thấy. Vụ 11 tháng 9 (Sept 11) không phải chỉ là một vụ tấn công ngoạn mục và ghê gớm nhất ở đầu thiên niên kỷ thứ ba mà còn là ngày mà hàng ngàn ngư�i linh cứu h�a và cấp cứu viên đã nhảy vào chốn nguy hiểm, đưa thân vào chỗ chết để cứu nạn nhân. Hận thù quá nhi�u mà tình yêu cũng không ít. �au khổ xẩy ra thì tình thương yêu cũng được kêu g�i với nhi�u sáng kiến vượt quá sự mong đợi của m�i ngư�i. Nếu chịu mở mắt ra nhìn, chúng ta sẽ thấy biết bao nhiêu vẻ đẹp ngỡ ngàng ấy. Và đó là một trong nhi�u sự thật trong xã hội.

Biết bao nhiêu hành động thiện mà ngư�i công giáo chúng ta đã làm cho ngư�i nghèo, tàn tật, câm điếc, già cả, cùi hủi bệnh tật ở Việt Nam và trong các cộng đồng tỵ nạn trong nhi�u năm nay mà không gây ồn ào. Những hành động và cử chỉ của những thấy thuốc trong hội Bác Sĩ không biên giới đã bao phủ khắp thế giới từ Âu qua � tới Phi Châu , những nơi rất nguy hiểm có thể b� mạng như không v.v….phải chăng là những việc thiện biểu lộ thiện tính trong xã hội. Những hành động đó chính là những Good News cần phải khuyến khích nâng đỡ và cổ động, truy�n đi cho m�i ngư�i biết. Làm như vậy là cải đổi u sầu, nản chí và thất v�ng thành hy v�ng, nuôi dưỡng hy v�ng và khuyến khích cùng nhau tự nguyện làm việc thiện. Nói v� hòa bình, công lý, hòa giải, tha thứ, đoàn kết, bác ái, yêu thương đ�u là những việc khả thi, nhưng còn hành động? Còn gì tươi đẹp hơn là loan báo sự thiện cho những ngư�i anh chị em huynh đệ?  Hoặc m�i g�i các đồng nghiệp bạn bè hiệp thông nối kết với nhau tham dự vào sứ mệnh nói v� tình yêu, sự thiện, hòa bình, ni�m vui và hy v�ng của thế giới?

 Truy�n thông vì vẻ đẹp.

Chung quanh chúng ta không phải chỉ có tội ác, bạo động và chém. giết, còn có những hình thức ô nhiễm khác đang âm thầm nảy nở. Những ngôn từ và hình ảnh hạ cấp tục tĩu đang đập vào mắt chúng ta làm cho cái nhìn của chúng ta trở nên ô uế. Chủ thuyết duy vật gây tính tò mò chết ngư�i cũng đang xâm nhập làm sai lạc suy nghĩ của chúng ta và gây gương mù gương xấu. Nếu chúng ta tự bảo vệ mình phản ứng lại, chúng ta vẫn có cảm tưởng như mình còn bị ô nhiễm, nhất là những hình ảnh phơi bày trên mạng. Muốn tẩy rửa cái nhìn của chúng ta cho tronng sáng và tâm hồn được tinh tuy�n chúng ta vẫn cảm thấy khó khăn. �ức Francis đã dùng những từ khá mạnh như “cứt đái� để gây tượng hình cho ta dễ thấy. Ngài nói v� coprophilia và coprophagia diễn tả khuynh hướng ham thích và ăn những đồ dư thải dơ dáy gớm ghiếc. Ngài báo động truy�n thông và những ngư�i làm truy�n thông và tất cả chúng ta đừng vì tò mò mà sa vào bẫy, đi tìm kiếm nó hoặc hiện diện với nó để gây chú ý và quảng bá cho nó. Không nói lý thuyết v� những vấn đ� trừu tượng đó. Coi hình trẻ nít trần truồng, phơi bày cái xấu, làm tình và những biến thái ngược đ�i của sắc dục ngày nay càng ngày càng đi sâu vào đ�i sống con ngư�i, nhất là giới trẻ. Những hình ảnh nào, tư tưởng nào đang trú ngụ trong tâm trí chúng ta để rồi lân la nó định cư luôn ở đó trong suốt cuộc đ�i chúng ta? Hãy h�c h�i ngước mắt nhìn lên, giúp đỡ những ngư�i khác để cùng nhau khả dĩ có thể tìm kiếm và thấy được ánh sáng và hơi thở của thần linh Thiên Chúa.

Nói v� truy�n thông vẻ đẹp hay vì vẻ đẹp, hẳn không có ý nói v� mỹ thuật, một loại xa xỉ phẩm của những nghệ sĩ chuyên biệt hay bác sĩ thẫm mỹ chuyên sửa sắc đẹp, mà muốn nói đến sự kính tr�ng vẻ đẹp nhân cách nơi mỗi con ngư�i, thèm ước những gì thực sự quí giá trong nội tâm, kích thích tâm hồn chúng ta mà chỉ có thể nhìn thấy và cảm thấy với con mắt và tâm hồn của ngư�i thiện hảo. Nó như nguồn truy�n thông và hiệp nhất giữa nghệ thuật và âm nhạc là một biểu hiện tinh thần. Joseph Ratzinger đã nói: đôi khi vẻ đẹp kích thich tâm hồn chúng ta như một cái lao, mũi tên mở mắt chúng ta nhìn vào thế giới thần linh và Thiên Chúa. Nhưng đối với chúng ta vẻ đẹp huy hoàng nhất cuối cùng phải là vẻ đẹp thánh thiêng, trong đó sự thật ni�m tin được chứng minh bởi khả năng yêu thương để cải đổi và nâng cao cuộc sống con ngư�i lên một cấp cao hơn là hòa hợp và cao cả, có sức quyến rũ mạnh mẽ đi tới thiện tính. Các thánh là những tia sáng chói l�i soi sáng và dẫn đưa chúng ta bước đi trong bóng tối cuộc đ�i. Các thánh là những nghệ sĩ của Tin Mừng đã sống trong quá khứ nhưng nay vẫn hiện diện gần gũi chúng ta. Các ngài giúp chúng ta đưa mắt nhìn cao hơn từ vực thẳm của tội lỗi. Truy�n thông công giáo của ngư�i Việt hải ngoại và trong nước chắc vẫn tiếp tục làm cho hình ảnh các thánh trong lịch sử và th�i đại chúng ta được m�i ngư�i biết tới. �ây là đi�u mà chúng ta g�i là truy�n thông vẻ đẹp và vì vẻ đẹp, giúp cho thế giới và Giáo Hội của chúng ta –thư�ng bị ngộp thở vì v�ng cổ, tối tăm, tội lỗi và buồn phi�n- được sáng sủa, trong lành và thiện ích đến từ Thiên Chúa. Biển �ức XVI có lần đã nhắc chúng ta v� bài giảng tuyệt v�i của thánh Bonaventura. Thánh nhân ví chuyển động của hy v�ng như một con chim xòe cánh thật rộng và dùng hết sức để bay cao và xa.

“Hy v�ng là bay� –thánh Bonaventura nói- “Nhưng hy v�ng đòi h�i tất cả m�i phần thân thể của chúng ta phải cùng chuyển động và tiến tới chi�u sâu thực sự của con ngư�i, tới hứa hẹn của Thiên Chúa. Ai hy v�ng -thánh nhân quả quyết- thì phải ngẩng đầu lên, hướng tư tưởng mình v� những gì cao quí nhất, tức là Thiên Chúa.� (St Bonaventura, Homily for First Sunday of Advent, trích bởi Biển �ức XVI ngày 6-9-2009).

Ước mong chúng ta luôn luôn là những nhà truy�n thông chính đáng và trong sáng, tự phát và gần gũi độc giả và ngư�i dân, đặt hết nhiệt tình và khả năng để phục vụ hiệp nhất, sự thật, thiện ích và vẻ đẹp hầu giúp những ngư�i anh chị em huynh đệ của chúng ta tìm được ý nghĩa của hy v�ng trong cuộc sống.

  Bác sĩ Ng Tiến Cảnh, MD.

CGVN