Thánh Giuse, ngư�i công chính

1. Thánh Giuse, ngư�i công chính

Khi mừng lễ thánh Giuse, tôi thư�ng tự h�i. Không biết thánh Giuse, ngư�i sống cách đây 2000 năm có còn thích hợp với th�i đại chúng ta không? Không biết thánh Giuse, �ấng đã coi sóc một gia đình gồm toàn những đấng thánh có thể làm gương mẫu cho gia đình chúng ta, những gia đình gồm toàn những con ngư�i phàm trần không?

Tin Mừng hôm nay nói thánh Giuse là ngư�i công chính. Nhìn vào cuộc đ�i thánh Giuse, ta có thể hiểu được nội dung tính từ công chính. Công chính trước hết là trả lại cho ngư�i khác những gì thuộc v� h�. Nói khác đi công chính là không dám nhận những gì không phải của mình. Thánh Giuse định trốn đi khi biết �ức Maria mang thai. Theo lối giải thích xưa kia thì thánh Giuse trốn đi vì nghi ng� �ức Maria. Nhưng theo các nhà chú giải th�i mới thì thánh Giuse định b� trốn vì thấy mình không xứng đáng với danh hiệu làm cha nuôi �ấng Cứu Thế. Chức vị làm cha �ấng Cứu Thế là một chức vị quá cao tr�ng, thánh Giuse thấy mình không phải là Cha �ấng Cứu Thế, không xứng đáng làm Cha �ấng Cứu Thế, nên Ngài b� trốn.

Công chính là chu toàn nhiệm vụ của mình. Nhiệm vụ của thánh Giuse là gìn giữ �ức Giêsu và �ức Maria. Chúa đã trao cho Ngài nhiệm vụ đó và Ngài đã hết sức chu toàn. Chu toàn với tinh thần trách nhiệm cao, không để xảy ra chuyện gì đáng tiếc. Chu toàn với sự tế nhị, kính cẩn, nâng niu, hãy nhìn cảnh Thánh Gia trốn sang Ai cập, �ức Maria bế �ức Giêsu ngồi trên lưng lừa. Thánh Giuse dắt lừa đi trong đêm tối. Không còn cảnh tượng nào đẹp đẽ hơn. Thánh Giuse trân tr�ng kho tàng Chúa trao cho Ngài gìn giữ. Thánh Giuse kính cẩn nâng niu �ức Maria và �ức Giêsu, ngài chu toàn nhiệm vụ với tinh thần dấn thân hy sinh không ngại gian khổ. �ang đêm mà Chúa bảo thức dậy trốn sang Ai cập, ngài cũng thức dậy lên đư�ng ngay tức khắc.

Những nhiệm vụ của thánh Giuse xem ra tăm tối, không có gì vinh quang. Nhưng thánh Giuse vẫn chăm chỉ chu toàn, và không đòi cho mình nhiệm vụ nào khác. Chẳng hạn sau này các Tông đồ được m�i ngư�i kính phục, thánh Giuse vẫn không ghen tị và đòi cho mình quy�n đó. Ngài thật là ngư�i công chính.

Sau cùng, công chính là trung tín với nhiệm vụ. Thánh Giuse được Chúa trao cho nhiệm vụ gìn giữ �ức Maria và �ức Giêsu, gìn giữ gia đình, ngài đã hết sức chu toàn trong hoàn cảnh thuận lợi cũng như trong hoàn cảnh khó khăn. Vì trung tín với nhiệm vụ mà thánh Giuse phải lao động vất vả để nuôi sống gia đình. Vì trung tín với nhiệm vụ mà thánh Giuse phải chung sống với súc vật trong ngày �ức Maria hạ sinh �ức Giêsu. Vì trung tín với nhiệm vụ mà thánh Giuse phải vất vả bồng b� �ức Giêsu chạy trốn sang Ai cập. Vì trung tín với nhiệm vụ mà thánh Giuse kiên trì tìm kiếm khi �ức Giêsu đi lạc 3 ngày trong ��n th�. Trung tín không h� xao nhãng, không h� lẩn tránh, không h� lùi bước trước nhiệm vụ khó khăn, thánh Giuse thật là ngư�i công chính.

Ngày nay thánh Giuse vẫn hợp th�i, vẫn là gương mẫu cho con ngư�i, vẫn là ni�m mơ ước của con ngư�i. Vì thế giới ngày nay đang thiếu vắng sự công chính. Ngư�i ta gian tham nhận những gì không phải của mình. Không phải chỉ gian tham ti�n bạc mà còn gian tham chức quy�n, danh v�ng. Vì thiếu công chính mà ngư�i ta hãm hại ngư�i khác, chiếm đoạt ti�n của, danh dự của ngư�i khác. Vì thiếu công chính mà ngư�i ta sống giả dối, làm hàng giả, nói dối, mượn bằng giả. Vì thiếu công chính nên ngư�i ta trốn tránh nhiệm vụ. Chỉ thích những việc nhàn tản, phô trương, trốn tránh những việc nặng nh�c, hèn kém.

Các gia trưởng nhi�u khi lư�i biếng, ham vui mà thiếu trách nhiệm với gia đình, với vợ con. Sự trung tín ngày nay đang là một vấn đ� lớn, ngư�i ta bất tín, lừa đảo, gian dối trong đ�i sống xã hội, trong kinh doanh buôn bán, ngư�i ta thiếu trung tín cả trong gia đình. Chỉ một vài thử thách, thiếu thốn, ngư�i ta sẵn sàng từ b� nhiệm vụ, từ b� ngư�i thân.

Nên thánh Giuse vẫn còn là gương mẫu cần thiết cho ngư�i th�i nay. Những đức tính của ngài, sự công chính của Ngài rất hữu ích để chấn chỉnh, xây dựng xã hội hôm nay.

1. Thánh Giuse, ngư�i đi trong đêm đen

Trong các bức tranh vẽ thánh Giuse, tôi thích nhất bức tranh vẽ thánh Giuse đưa �ức Mẹ và �ức Giêsu trốn sang Ai cập. Bầu tr�i đen thẫm. Một vài tia chớp loé lên ở cuối chân tr�i vừa soi đư�ng cho Thánh gia, vừa báo hiệu cơn giông bão sắp tới. �ức Maria bồng �ức Giêsu ngồi trên lưng lừa. Thánh Giuse dắt lừa. Cả ngư�i cả lừa như lẩn vào màn đêm. Bức tranh không chỉ đẹp ở nét vẽ gợi cảm, mà còn đẹp v� ý nghĩa, Ngắm bức tranh, tôi thấy hiện lên cả cuộc đ�i thánh Giuse: một đ�i bước đi trong đêm tối.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối đức tin. Ngài đã sống chung với �ức Maria và �ức Giêsu, những con ngư�i của huy�n nhiệm. Một ngư�i bình thư�ng đã là một thế giới huy�n bí. Một con ngư�i của huy�n nhiệm lại càng sâu xa bí ẩn hơn bội phần. �i bên những huy�n nhiệm cũng như đi trong đêm tối. Thánh Giuse không hiểu gì hết. Không hiểu mà vẫn phải đón nhận. Không hiểu mà vẫn phải tin, phải yêu. Không hiểu mà vẫn phải đống hành cho đến mãn đ�i. Thánh Giuse giống như ngư�i lính canh được cấp trên trao cho một chiếc hộp đóng kín. Ngư�i lính canh chỉ có nhiệm vụ canh giữ mà không được phép mở ra. Trong hộp có gì? Có thể là một kho tàng quý giá. Nhưng cũng có thể là chiếc hộp rỗng không. Không biết. Nhưng vẫn phải canh giữ.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối im lặng. Ngài đi trong sự im lặng của �ức Maria, ngư�i bạn yêu quý. Trước những mầu nhiệm cao cả, �ức Maria đã lặng thinh không nói. Ngài đi trong sự im lặng của �ức Giêsu. Thiên Chúa làm ngư�i vẫn là một mầu nhiệm ẩn dấu và �ức Giêsu không h� hé lộ thân phận. Ngài đi trong sự im lặng của Thiên Chúa. Thiên Chúa không bao gi� trực tiếp nói với Ngài. Chỉ có vài lần. Mà chỉ là những tiếng v�ng mô hồ, giữa đêm khuya, trong giấc ngủ. Vẫn là ngôn ngữ của im lặng. Im lặng đáng sợ. Nhất là khi phải đối đầu với nguy hiểm, với nghi ng�, với những vấn đ� hệ tr�ng của đ�i sống. Im lặng khó hiểu khi những gì thân thiết nhất trong đ�i lại trở nên bí ẩn, cách xa. Im lặng nguy hiểm. Nó có thể đốn ngã thân cổ thụ, làm chao đảo những ni�m tin vững mạnh nhất. Ngài đi trong im lặng của chính mình. Trong cả bốn Phúc Âm, không thấy ghi lại l�i nói nào của thánh Giuse. Ngài bước đi trong âm thầm lặng lẽ.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối lãng quên. Ngài bị lãng quên trong làng quê nh� bé, trong thân phận nghèo hèn của bác thợ mộc. Ngư�i ta không bao gi� nhắc đến Ngài. Nếu có nhắc đến, cũng chỉ để chê bai, dè bỉu, để hạ thấp thân phận của �ức Giêsu: “Giêsu con của bác Giuse thợ mộc tầm thư�ng ấy mà. Có làm gì nên chuyện�. Ngài bị lãng quên vì luôn luôn ở phía sau, luôn luôn chìm trong bóng tối.

Phúc Âm kể v� �ức Maria. Sách Tông �ồ Công Vụ kể v� �ức Maria. Nhưng từ khi �ức Giêsu khôn lớn không ai nói gì v� Thánh Giuse nữa. Ngài chìm vào đêm tối quên lãng. Ngài luôn luôn đóng vai phụ, như hình ảnh dắt lừa đi trong đêm tối.

Thánh Giuse đã đi trong đêm tối thử thách. Thân phận nghèo hèn. Sống trong im lặng và lãng quên, nhưng những thử thách Ngài phải đương đầu lại rất cam go. Rất hi�n lành, nhưng phải đương đầu với Hêrôđê hung hãn. Mình giữ mình chưa xong, lại phải che chở cho một hài nhi sơ sinh và một sản phụ yếâu ớt. Nhưng những thử thách, khốn khó v� thể lý dù cam go thế nào cũng còn chịu được. Những thử thách đức tin mới thật là khủng khiếp. �ức Maria là Mẹ Thiên Chúa ư? �ức Giêsu là Con Thiên Chúa ư? Thật khó mà chấp nhận được. Sao này? Sao Vua Tr�i vinh hiển lại phải trốn chạy một ông vua trần thế. Các thử thách làm cho đêm tối càng đen hơn, càng dầy hơn, càng sâu hơn.

Tuy đêm có đen, tuy chân có m�i, tuy lòng có xao xuyến nhưng Thánh Giuse vẫn bước đi. Tuy thử thách có nặng n�, Thánh Giuse vẫn chiến đấu. Cha Teilhard de Chardin nói: ngư�i chiến đấu giống như ngư�i bơi lội ngoài biển ban đêm: “Ban đêm, ngư�i bơi lội vùng vẫy trong làn nước biển có chất lân tinh, làm ánh sáng loé lên chung quanh mình�.

Thánh Giuse đã chiến đấu. Những chiến đấu mạnh mẽ cũng làm loé lên chung quanh Ngài những làn ánh sáng soi bước chân Ngài đi.

�i trong đêm tối đức tin, Ngài có ng�n lửa đức mến soi đư�ng. �êm đen lắm, nhưng Ngài cứ yêu mến Chúa, cứ gắn bó với Chúa, và cứ bước đi với Chúa.

Trong đêm tối im lặng. Ngài đốt lên trong tâm hồn ng�n đèn thao thức, lắng nghe, đón ch�. Ni�m thao thức khiến tâm hồn Ngài nhạy bén như một phím đàn m�ng. L�i Chúa chỉ thoáng nhẹ như làn gió thoảng, phím đàn đã rung lên. � Chúa chỉ m� ảo trong giấc mơ, Ngài đã đ�c được và mau mắn thi hành.

Trong đêm tối lãng quên, Ngài có đèn khiêm như�ng dẫn lối. Khiêm như�ng chìm vào quên lãng. Khiêm như�ng phục vụ, khiêm như�ng sâu thẳm. Ngài có cùng tâm tình như Thánh Gioan Tẩy Giả: “Ngài phải lớn lên, còn tôi phải nh� đi�.

Trong đêm tối thử thách, Ngài thắp lên ng�n đèn tin yêu phó thác. Tin vững vàng vào L�i Chúa. Hoàn toàn phó thác cho Chúa. �ể Chúa dẫn đư�ng qua đêm đen mù mịt.

Lạy Thánh Giuse, con cũng đang đi trong đêm đen. Xin hãy thắp lên trong con những ng�n đèn của Thánh Cả, soi đư�ng cho con đi đến nơi bình an.

1. Thánh Giuse, gương mẫu th�i đại

Khi ch�n một vị thánh bảo trợ, ta đặt mình dưới sự chở che cứu giúp của Ngư�i và cũng mong noi gương bắt chước đ�i sống đức hạnh của Ngư�i. Tất cả những ai xin thánh cả Giuse bảo trợ chắc chắn sẽ được Ngư�i chở che gìn giữ, như xưa Ngư�i đã gìn giữ �ức Giêsu và �ức Maria trong cuộc đ�i dương thế. Nhưng ít có ai noi gương được đ�i sống của Ngư�i. �ó là một đ�i sống thánh đức chiếu toả ra những nét đẹp cao quý mà ta khó bắt chước.

Nét đẹp thứ nhất ở nơi thánh Giuse mà ta khó bắt chước, đó là đức tính ít nói. Lần giở những trang Tin Mừng, ta thấy diễn tả nhi�u hành động của thánh cả Giuse, nhưng không thấy trích dẫn l�i nói nào của Ngư�i. Ngư�i làm nhi�u nhưng nói ít. Còn ta, ta thương nói nhi�u và làm ít. Tục ngữ Việt nam có câu: �a ngôn đa quá. Ai nói nhi�u sai lỗi nhi�u. Thực vậy trong đ�i sống có biết bao hiểu lầm phát sinh từ những l�i nói thiếu trung thực. Biết bao đổ vỡ do những l�i nói thiếu trách nhiệm gây nên. Biết bao l�i nói trống rỗng không chứa đựng nội dung xây dựng. Biết bao l�i nói làm vẩn đục tâm hồn, vẩn đục môi trư�ng đạo đức, làm ô nhiễm bầu khí bác ái. Thánh Giacôbê thật chí lý khi nói: “Ai không sai lỗi trong l�i nói thì đó là ngư�i hoàn hảo. Ngư�i ấy có khả năng ki�m chế toàn thân� (Gc 3,2). Thánh Cả Giuse đã ki�m chế được l�i nói, chứng t� Ngư�i hoàn toàn làm chủ được bản thân. Sự im lặng của Ngư�i là sự im lặng của kẻ mạnh. Sự im lặng của Ngư�i là sự im lặng của một đ�i sống nội tâm phong phú. Sự im lặng của Ngư�i là sự im lặng hoạt động đem lại những kết quả tốt đẹp.

Nét đẹp thứ hai ở nơi thánh Cả Giuse mà ta khó bắt chước, đó là sự vâng l�i tuyệt đối. Ngư�i luôn vâng l�i Chúa, dù lệnh Chúa truy�n chỉ mơ hồ trong cơn mê ngủ, dù lệnh Chúa truy�n nhi�u khi rất khó chấp nhận. Làm sao chấp nhận được một phụ nữ đã có thai làm bạn? Không bao gi� Ngư�i thắc mắc, chối từ. Không bao gi� Ngư�i t� ý ngần ngại trước những mệnh lệnh khó khăn. Trong m�i nơi m�i lúc, Ngư�i luôn vâng lệnh Chúa một cách mau chóng, tức khắc, vui tươi. Thấy �ức Maria đã mang thai, Ngư�i muốn trốn đi, nhưng khi Chúa t� ý muốn Ngư�i ở lại nhận �ức Maria làm bạn, Ngư�i vâng lệnh ngay tức khắc. Khi Chúa muốn Ngư�i đưa �ức Giêsu và �ức Maria trốn sang Ai cập, Ngư�i đã thức dậy và tức khắc lên đư�ng giữa đêm khuya. Thật là một sự vâng l�i tuyệt đối. Còn ta, trước những lệnh truy�n của Chúa, ta có thái độ nào? Nếu ta không chối từ thì cũng uốn nắn theo ý riêng. �t nhất cũng thắc mắc, giảm nhẹ. Nếu có vâng l�i thì cũng ngần ngại, chậm trễ thi hành. Sự vâng l�i tuyệt đối nói lên đức tin mãnh liệt vào Chúa. Vì hoàn toàn tin tưởng nên hoàn toàn phó thác. Vì hoàn toàn phó thác nên hoàn toàn vâng phục. Dù không hiểu, nhưng cứ dấn bước lên đư�ng. Sự vâng l�i tuyệt đối nói lên một lòng mến yêu tha thiết. Vì mến yêu tha thiết nên sẵn sàng làm bất cứ đi�u gì, cho dù không hiểu, cho dù khó khăn. Thánh Cả Giuse có lòng tin tưởng tuyệt đối và lòng yêu mến tha thiết đối với Chúa, nên đã vâng l�i Chúa một cách tuyệt đối.

Nét đẹp thứ ba ở nơi thánh Cả Giuse mà ta khó bắt chước, đó là sự khiêm như�ng quên mình. ��c trong Tin Mừng, ta không bao gi� thấy Ngư�i xuất hiện ở những nơi công khai được nhi�u ngư�i biết đến, trái lại Ngư�i luôn có mặt ở những nơi tối tăm âm thầm. Ngư�i không làm những việc lớn lao tr�ng đại, nhưng chỉ chu toàn những bổn phận nh� bé thông thư�ng. Một hình ảnh quen gặp là bức vẽ hoạ cảnh Thánh gia trốn sang Ai cập. �ức Mẹ bế �ức Giêsu ngồi trên lưng lừa. Thánh Giuse đi bộ, dắt lừa âm thầm trong đêm tối. Tôi có cảm tưởng Ngư�i đã tự nguyện hạ mình xuống để Chúa được tôn vinh. Ngư�i đã tự nguyện sống âm thầm để Chúa được nhận biết. Ngư�i đã tự nguyện lùi vào bóng tối để Chúa được xuất hiện trong ánh sáng. Ngư�i đã chấp nhận bị quên lãng để Chúa được yêu mến. Còn chúng ta, chúng ta thư�ng làm ngược lại. Ta luôn muốn nâng mình lên, nên Chúa thư�ng bị hạ xuống. Ta luôn muốn phô trương bản thân, nên Chúa bị chìm trong âm thầm. Ta luôn muốn xuất hiện trong ánh sáng, nên Chúa bị đẩy lùi vào bóng tối. Ta luôn tìm cho mình được yêu mến, nên Chúa bị chôn vùi trong quên lãng.

Những nhân đức của thánh Cả Giuse thật khó bắt chước, nhưng đó là những đức tính rất cần cho th�i đại chúng ta. Thế giới ngày nay quá ồn ào, cần có những con ngư�i hành động. Thế giới ngày nay đã chán ngán những lý thuyết, cho dù rất hay, rất đẹp, nên cần có những con ngư�i thực hành, làm chứng nhân. Thế giới ngày nay đang đánh mất ni�m tin yêu phó thác, cần có thánh Cả Giuse như mẫu gương trung tín và khôn ngoan. Thế giới càng ngày càng tiến đến hưởng thụ, cá nhân chủ nghĩa, đang cần những con ngư�i khiêm như�ng, phục vụ, quên mình. Nếu ta biết noi gương những nhân đức của thánh Cả Giuse, ta sẽ có thể thánh hoá bản thân, củng cố gia đình và góp phần cải tạo xã hội.

Lạy thánh Cả Giuse, xin hãy chở che gìn giữ giáo phận chúng con. Amen.

�TGM. Ngô Quang Kiệt