Tám đi�u thư�ng làm ta kiệt sức

Từ loài ngư�i đến loài vật và thậm chí là những vật vô tri, đ�u cần năng lượng để sống và hoạt động. Kinh nghiệm cho thấy, có những lúc chúng ta thấy mình tràn tr� sức sống, như thể muốn bật tung cả thế giới, nhưng cũng có khi ta thấy nguồn lực ấy trở nên yếu ớt, nh� gi�t trong mình. Bởi đâu mà ta trở nên kiệt sức, uể oải và chỉ muốn buông trôi tất cả, để mặc ra sao thì ra? Có nhi�u lý do, nhưng thư�ng là do 8 nguyên nhân sau:

1. Quá bận tâm đến đi�u vượt quá tầm kiểm soát của mình

Là loài thụ tạo, chúng ta không có sức mạnh vô biên. Dù tài gi�i đến mức nào, cũng sẽ đến một giới hạn nào đó ta không thể vượt qua. Chấp nhận sự bất tài, yếu kém của mình không phải là nhu nhược nhưng là một kiểu khôn ngoan, một sự khiêm tốn. �ôi khi, việc để chúng ta rơi vào những thất bại cũng là cách mà Tạo Hoá dạy cho chúng ta biết v� thân phận của mình và thái độ mà chúng ta cần phải có. Ta không đủ sức để đấu với Tr�i. Bởi thế, cái gì vượt tầm kiểm soát của mình, ta cũng không nên lao đầu vào, để rồi đầu tư công sức vào những chuyện chẳng đi tới đâu, lại cuối cùng cho ta những thất bại ê ch� như con dã tràng xe cát biển �ông. Tv 131 chỉ cho chúng ta cách thức để có bình an là “đư�ng cao v�ng chẳng đ�i nào bước, việc diệu kỳ vượt sức chẳng cầu� là vì vậy.

2. Quá cầu toàn

Hướng đến sự hoàn hảo là đi�u tốt. Chẳng ai trong chúng ta thích sự dở dang. Nhưng cầu toàn lại là một đi�u khác. �ó là một thái độ lúc nào cũng muốn m�i thứ phải chỉnh chu 100%, không một chút sai lệch nào. Ngư�i cầu toàn là ngư�i không chấp nhận những sai lỗi, dù là nh� bé nhất. Ở một khía cạnh nào đó, h� sợ bị ngư�i ta phát hiện cái sai của mình, sợ bị đánh giá là kém c�i. Bởi thế, h� dốc toàn lực để biến m�i sự trong tay mình trở thành hoàn hảo nhất để không ai có thể chê trách h� đi�u gì. Ngư�i cầu toàn thư�ng chỉ tin vào chính mình, nên thậm chí khi đã giao việc cho ai, h� cũng không an tâm và muốn kiểm soát m�i sự. Bởi thế, h� tự làm khổ mình và cũng làm khổ ngư�i khác. �i�u trớ trêu là làm sao tránh được có những lúc sai sót. Dĩ nhiên là không được xu� xoà, qua loa, nhưng quá cầu toàn cũng làm cho mình rất mệt m�i vì cứ mãi sống trong nỗi sợ.

3. Quá bận tâm đến vấn đ� của ngư�i khác

Chúng ta không thể sống mà chỉ biết lo cho mình. �ó là lối sống ích kỷ, đáng bị lên án. Tuy vậy, con ngư�i chúng ta rất phong phú, chẳng ai giống ai, mỗi ngư�i lại có những vấn đ� riêng mà chỉ mình h� mới giải quyết được. Hơn nữa, thế giới này có rất nhi�u ngư�i, mối bận tâm của chúng ta chỉ có thể dừng lại ở một vài đối tượng nào đó, chứ không thể trải dài bao trùm tất cả. Ngoài ra, cũng có những vấn đ� của ngư�i khác mà chẳng liên quan gì đến mình. T� bày sự liên đới hay quan tâm đến nhau là đi�u rất cần thiết, nhưng có khi chúng ta cũng phải biết ranh giới của sự quan tâm ấy. Nếu không, nó sẽ biến thành một kiểu tò mò hoặc chỉ đơn thuần là thương hại. Quá bận tâm đến chuyện của ngư�i khác cũng có thể làm ta quên những vấn đ� của chính mình. �i�u đó thật chẳng tốt tí nào!

4. Cố gắng giúp đỡ ngư�i không cần/muốn chúng ta giúp đỡ

Cũng trong lĩnh vực tương quan với ngư�i khác, sự giúp đỡ lẫn nhau luôn được đánh giá cao, đặc biệt trong th�i buổi ngày nay, khi mà ngư�i ta thư�ng chỉ biết lo cho mình. Nhưng sự giúp đỡ, để có được hiệu quả mong ch�, cũng đòi h�i sự cộng tác của cả hai. Ta sẽ trở nên mệt m�i và kiệt sức khi cố gắng làm đi�u tốt cho ai đó, mà ngư�i đó chẳng cần nó hoặc không muốn đón nhận nó. H� cứ gạt nó đi trong khi ta cứ muốn đổ m�i nỗ lực cố gắng v� phía h�. Suy cho cùng, dù nó có xuất phát từ lòng tốt, nó cũng lấy đi của chúng ta rất nhi�u th�i gian và công sức.

5. Quá bận tâm đến đánh giá của ngư�i khác v� mình

�ặt mình trong sự so sánh với ngư�i khác là đi�u ngu xuẩn nhất và làm mình mệt m�i nhất. Ta chẳng có lý do gì để phải làm đi�u đó cả. Nhìn v� ngư�i khác để h�c h�i là đi�u cần làm, nhưng không phải để so sánh thiệt-hơn với h�. Cứ lắng nghe những góp ý, sửa dạy của ngư�i ta, nhưng đừng bao gi� để mình bị suy sụp bởi những l�i đó. Chính ta phải là ngư�i quyết định cho sự hạnh phúc của ta, chứ không phải trao nó cho những nhận xét của ngư�i khác. Ta trở nên tốt hay xấu là do nỗ lực của bản thân chứ không phải do những đánh giá của ngư�i khác. Bởi thế, ngư�i khác nói gì, nghĩ gì v� ta chỉ nên là chất liệu tham khảo, chứ không phải là yếu tố quyết định chung cuộc.

6. Tiếp xúc với ngư�i luôn làm mình mất động lực

Nên kết thân với ai, trò chuyện với ai, xin l�i khuyên từ ai… cũng là một yếu tố rất quan tr�ng quyết định tình trạng sung mãn của mình. Cứ sự thư�ng, thư�ng xuyên tiếp xúc với ngư�i có suy nghĩ tiêu cực thì chính chúng ta cũng sẽ trở nên tiêu cực vào một lúc nào đó, dù có khi trước đó, ta đã từng rất hừng hực quyết tâm và cố gắng. Hãy khôn ngoan ch�n ngư�i nào có khả năng truy�n cảm hứng cho bạn để trao đổi và lắng nghe những l�i khuyên của h� vì h� sẽ mang đến cho bạn nhi�u nguồn năng lượng tích cực. Chúng ta sẽ bị ảnh hưởng ít nhi�u bởi môi trư�ng chung quanh mình. �ừng để mình bị tổn hao năng lượng bởi ngư�i vốn dĩ chẳng có tí năng lượng nào trong ngư�i.

7. Cố gắng làm đi�u vô ích

Không làm đi�u vượt sức mình đã là một thành tựu, không làm đi�u vô ích cũng là đi�u mà chúng ta cần phấn đấu. Nói nôm na, đó là đừng làm cái gì mà nó chẳng mang lại lợi ích tốt đẹp gì cho mình. Những việc chúng ta đầu tư th�i gian và sức lực để làm phải nhắm đến một thành quả nào đấy. Chuyện vô ích là những chuyện “ba láp ba xàm�, “tào lao�… “Vô ích� ở đây đôi khi không phải là không h� mang đến lợi ích gì (vì thật ra chẳng có gì mà không có ích), nhưng lợi ích ấy quá nh� bé, chẳng xứng tầm với công sức b� ra, hoặc không đóng góp đáng kể cho sự thành toàn, hoàn thiện của bản thân và ngư�i khác. �ổ dồn công sức vào những việc đó có thể làm ta quên đi những việc khẩn thiết và hữu ích hơn. Ta cũng sẽ mất đi nhi�u năng lượng cho nó một cách vô duyên.

8. Không biết nói “không�

Ngư�i không biết nói “không� được g�i là “cả nể�. Những ngư�i này thư�ng rất tốt bụng, luôn sẵn sàng giúp đỡ ngư�i khác, có khi quên cả chính bản thân mình. H� vì không muốn làm ngư�i khác, đặc biệt là những ngư�i mình yêu mến buồn và tổn hại, mà sẵn sàng hy sinh nhi�u thứ nơi bản thân để giúp đỡ h�. Chỉ có đi�u, h� quên mất rằng cuộc sống của mình cũng quan tr�ng và cần được đầu tư; h� cũng quên mất là có nhi�u thứ mình không thể làm được; h� thậm chí không để ý rằng mình nói “không� không phải là mình ích kỷ nhưng là để cho ngư�i kia phải tự nỗ lực phấn đấu, chứ không phải lúc nào cũng ỷ lại vào ngư�i khác, đến độ lợi dụng lòng tốt của mình. Có thể nói “không� mà không làm mất lòng ngư�i khác là cả một nghệ thuật mà mỗi ngư�i cần phải h�c để tránh làm mình trở nên kiệt quệ sức lực một cách không cần thiết.

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

dongten