PHÂN TÍCH TIN MỪNG THỨ BẢY TUẦN XVII THƯỜNG NIÊN NĂM CHẴN (30/7/2016)

“HÊRÔĐÊ SAI NGƯỜI ĐI CHẶT ĐẦU GIOAN, VÀ CÁC MÔN ĐỆ CỦA GIOAN ĐI BÁO TIN CHO CHÚA GIÊSU”.

BÀI TIN MỪNG: Mt 14, 1-12
“Hêrôđê sai người đi chặt đầu Gioan, và các môn đệ của Gioan đi báo tin cho Chúa Giêsu”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.

Khi ấy quận vương Hêrôđê nghe danh tiếng Chúa Giêsu, thì nói với những kẻ hầu cận rằng: “Người này là Gioan Tẩy Giả, ông từ cõi chết sống lại, nên mới làm được các phép lạ như vậy”. Tại vì Hêrôđia vợ của anh mình mà vua Hêrôđê đã bắt trói Gioan tống ngục, bởi Gioan đã nói với vua rằng: “Nhà vua không được lấy bà ấy làm vợ”. Vua muốn giết Gioan, nhưng lại sợ dân chúng, vì họ coi Gioan như một tiên tri. Nhân ngày sinh nhật của Hêrôđê, con gái Hêrôđia nhảy múa trước mặt mọi người, và đã làm cho Hêrôđê vui thích. Bởi đấy vua thề hứa sẽ ban cho nó bất cứ điều gì nó xin. Được mẹ nó dặn trước, nên nó nói: “Xin vua đặt đầu Gioan Tẩy Giả trên đĩa này cho con”. Vua lo buồn, nhưng vì đã trót thề rồi, và vì các người đang dự tiệc, nên đã truyền làm như vậy. Ông sai người đi chặt đầu Gioan trong ngục, và để đầu Gioan trên đĩa đem trao cho cô gái, và nó đem cho mẹ nó. Các môn đồ của Gioan đến lấy xác thầy và chôn cất, rồi đi báo tin cho Chúa Giêsu.

Đó là lời Chúa.
______________________________
PHÂN TÍCH & CHIA SẺ (Mt 14, 1-12)

“KHI ẤY QUẬN VƯƠNG HÊRÔĐÊ NGHE DANH TIẾNG CHÚA GIÊSU, THÌ NÓI VỚI NHỮNG KẺ HẦU CẬN RẰNG”

Matthêu gọi Hêrôđê là “Quận vương” chứ không gọi là “Quốc vương”, cách gọi này rất chính xác, vì nước Do Thái thời Chúa Giêsu bị đế quốc La Mã thống trị và đô hộ, họ đã chia Do Thái thành nhiều vùng, mỗi vùng tương đương với một quận của La Mã và đặt các con của vua Hêrêđê thay mặt Hoàng đế La Mã cai quản, nên mỗi vị vua sẽ được gọi là “quận vương”. Thực ra ra đây chỉ là những ông vua bù nhìn.

Theo sử sách ghi lại, ta được biết các vua thuộc dòng họ Hêrôđê như sau:

– Vua Hêrôđê cai trị từ năm 37 trước CN cho đến năm 4 sau CN được gọi là Hêrôđê Cả. Chính vị vua này đã tìm cách giết Đức Giêsu khi ra lệnh tàn sát các trẻ em ở Bê-lem (Mt 2,1-18).

– Hêrôđê Philíp I, hay tên chính xác là Hêrôđê Boethos, là con của Vua Hêrôđê Cả (với bà Mariamne II), chồng bà Hêrôđia (x. Mt 14,3; Mc 6,17), ông là con cả

– Áckhêlaô, con của Hêrôđê Cả (với bà Manthakhê), anh của Hêrôđê Antipas, cai trị miền Giuđê, Samari (x. Mt 2,22).

– Hêrôđê Philíp II, con của Hêrôđê Cả (với bà Cléopâtre), chồng của bà Salômê, tiểu vương miền Iturê và Trakhônít (x. Lc 3,1).

– Hêrôđê Agrippa I, cháu của Hêrôđê Cả, đã bách hại cộng đoàn Kitô hữu đầu tiên (x. Cv 12,10-23).

– Hêrôđê Agrippa II, con của Hêrôđê Agrippa I, đã gặp thánh Phaolô (x. Cv 26,1tt).

– Còn vua Hêrôđê đã gặp Đức Giêsu khi Người bị điệu đi xử (Lc 23,8-12) là con của Hêrôđê Cả, được gọi là Hêrôđê Antipas, là tiểu vương miền Galilê và Pêrê (Lc 3,1). Chính ông này đã cướp vợ anh mình là bà Hêrôđia (Mt 14,1.3-6; Mc 6,14tt), chém đầu Gioan Tẩy Giả.

Như vậy, Vua Hêrôđê trong Bài Tin mừng hôm nay là Hêrôđê Antipas, tiểu vương miền Galilê và Pêrê.

Từ nay ta sẽ gọi tắt là Hêrôđê thay cho danh xưng đầy đủ Hêrôđê Antipas để tiện phân tích.

“NGHE DANH TIẾNG CHÚA GIÊSU, THÌ NÓI VỚI NHỮNG KẺ HẦU CẬN”.

Như vậy, vua Hêrôđê này chỉ biết Chúa Giêsu qua những lời người ta nói lại, chứ bản thân ông, chưa một lần gặp Chúa Giêsu và tiếp xúc với Ngài.

“NGƯỜI NÀY LÀ GIOAN TẨY GIẢ, ÔNG TỪ CÕI CHẾT SỐNG LẠI, NÊN MỚI LÀM ĐƯỢC CÁC PHÉP LẠ NHƯ VẬY”.

Đây là cái nhìn và cách đánh giá của vua Hêrôđê về Chúa Giêsu. Có lẽ, Hêrôđê được nghe người ta nói lại các phép lạ Ngài đã thực hiện nên vua cho Chúa Giêsu chính là Gioan Tẩy giả từ cõi chết sống lại.

Cách đánh giá này của Hêrôđê về Chúa Giêsu rất mơ hồ và sai lầm, vì trong các sách Tin mừng, các Thánh sử đều không ghi lại bất kỳ một phép lạ nào mà Gioan Tẩy Giả đã thực hiện.

Gioan không làm bất kỳ một phép lạ nào, ông chỉ làm phép rửa cho người Do Thái tại sông Giócđan và kêu gọi người ta ăn năn thống hối. Mặc dù Gioan không thực hiện phép lạ nào, nhưng cuộc sống của ông với lối sống nghiêm nhặt đã là một phép lạ rồi.

Như vậy, sự gán ghép của Hêrôđê cho Chúa Giêsu người đã làm nhiều phép lạ với Gioan không làm phép lạ nào thì quả là hàm hồ. Gán ghép vị Tiền hô cho Đấng Cứu thế với Đấng Cứu thế thật là sai lầm.

Ta có thể đặt câu hỏi: Lý do nào đưa Hêrôđê đến sự gán ghép như vậy?

Thưa: Vì Hêrôđê mới ra lệnh chém đầu Gioan Tẩy Giả trong một phút cao hứng bồng bột, đây là một sai lầm đáng tiếc nhất trong cuộc đời Hêrôđê. Ông rất ray rứt về chuyện này. Marcô viết như sau:

“Số là vua Hê-rô-đê đã sai người đi bắt ông Gio-an và xiềng ông trong ngục. Lý do là vì vua đã lấy bà Hê-rô-đi-a, vợ của người anh là Phi-líp-phê, mà ông Gio-an lại bảo: “Ngài không được phép lấy vợ của anh ngài! ” Bà Hê-rô-đi-a căm thù ông Gio-an và muốn giết ông, nhưng không được. Thật vậy, vua Hê-rô-đê biết ông Gio-an là người công chính thánh thiện, nên sợ ông, và còn che chở ông. Nghe ông nói, nhà vua rất phân vân, nhưng lại cứ thích nghe” (Mc 6, 17-20).

Như vậy, theo Marcô, mặc dù cả Hêrôđê và bà Hêrôđia xem Gioan như kỳ đà cản mũi, một cản trở, trong một cuộc hôn nhân loạn luân và bất hợp pháp giữa Hêrôđê và bà Hêrôđia. Nhưng thái độ của 2 người lại khác nhau: Bà Hêrôđia muốn giết Gioan, nhưng Hêrôđê lại rất quý trọng ông, không những không muốn hại mà còn che chở cho Gioan thoát khỏi những đòn thù của bà Hêrôđia.

Rõ ràng việc chém đầu Gioan của vua Hêhôđê là một sai lầm đáng tiếc làm ông phải dằn vặt ray rứt.

Cho dù việc gán ghép Chúa Giêsu với Gioan Tẩy giả rất hàm hồ, nhưng vua Hêrôđê muốn cho việc ấy xảy ra. Chỉ khi nào Gioan từ cõi chết sống lại, vua mới vơi đi mặc cảm tội lỗi do mình gây ra.

“TẠI VÌ HÊRÔĐIA VỢ CỦA ANH MÌNH MÀ VUA HÊRÔĐÊ ĐÃ BẮT TRÓI GIOAN TỐNG NGỤC, BỞI GIOAN ĐÃ NÓI VỚI VUA RẰNG: “NHÀ VUA KHÔNG ĐƯỢC LẤY BÀ ẤY LÀM VỢ”. VUA MUỐN GIẾT GIOAN, NHƯNG LẠI SỢ DÂN CHÚNG, VÌ HỌ COI GIOAN NHƯ MỘT TIÊN TRI”

Matthêu cũng giải thích tại sao vua Hêrôđê lại nhắc đến Gioan Tẩy Giả khi đánh giá về Chúa Giêsu.

Ở đây có sự khác biệt rất lớn giữa 2 thánh sử Matthêu và Marcô:

+ Ở Marcô: “vua Hê-rô-đê biết ông Gio-an là người công chính thánh thiện, nên sợ ông, và còn che chở ông. Nghe ông nói, nhà vua rất phân vân, nhưng lại cứ thích nghe”.

+ Ở Matthêu: “Vua muốn giết Gioan, nhưng lại sợ dân chúng, vì họ coi Gioan như một tiên tri”.

Như vậy theo Matthêu , vua Hêrôđê trong thâm tâm đã muốn giết Gioan rồi nhưng chưa dám ra tay vì còn sợ dân chúng. Còn ở Marcô, Hêrôđê rất quý trọng Gioan, không những không làm hại ông mà còn che chở cho ông nữa.

Ta thích nghiêng về Marcô hơn , vì một người dù có tội lỗi đến đâu, thì trong họ vẫn còn một chút lòng nhân, một chút điểm son, mặc dù nó đang bị che lấp bởi bao dục vọng, nhưng không gì có thể tiêu diệt được nó: “Nhân chi sơ tính bản thiện”.

“NHÂN NGÀY SINH NHẬT CỦA HÊRÔĐÊ, CON GÁI HÊRÔĐIA NHẢY MÚA TRƯỚC MẶT MỌI NGƯỜI, VÀ ĐÃ LÀM CHO HÊRÔĐÊ VUI THÍCH”

Bài Tin mừng hôm nay diễn biến rất kỳ lạ: Khởi đầu nói về Chúa Giêsu, nhưng các phần tiếp đó lại nói đến cái chết của Gioan. Như vậy ta thấy: Số phận và cuộc đời của vị Tiền hô và Đấng Cứu Thế luôn gắn chặt với nhau.

Matthêu nói: “NHÂN NGÀY SINH NHẬT CỦA HÊRÔĐÊ”, thật mỉa mai và chua xót: Mừng ngày sinh nhật, ngày sinh ra của một ông vua lại dẫn đến cái chết của người công chính. Matthêu muốn nói rằng: Ngày mất của người công chính sẽ là ngày sinh ra trong Nước Trời.

Trong Giáo hội, chỉ duy nhất Thánh Gioan Tẩy giả được mừng cả ngày sinh lẫn ngày mất.

“CON GÁI HÊRÔĐIA NHẢY MÚA TRƯỚC MẶT MỌI NGƯỜI, VÀ ĐÃ LÀM CHO HÊRÔĐÊ VUI THÍCH”.

Con gái của bà Hêrôđia có tên là Salômê, là con chung giữa Hêrôđia với vua Philip, anh của vua Hêrôđê. Salômê đường đường là một công chúa trong hoàng tộc Hêrôđê.

Bà Hêrôđia đã phạm một sai lầm chết người. Vì theo phong tục của Do Thái, người nhảy múa trong các bữa tiệc của vua là những cung nữ, hay cô gái điếm, chứ không thể là một công chúa. Khi dùng con mình nhảy múa như vậy, bà Hêrôđia đã bội nhọ cả hoàng tộc Hêrôđê. Chắc các quan khách trong bữa tiệc đều nhận ra, nhưng vì tế nhị nên ai cũng im lặng và lấy làm vui thích.

“BỞI ĐẤY VUA THỀ HỨA SẼ BAN CHO NÓ BẤT CỨ ĐIỀU GÌ NÓ XIN. ĐƯỢC MẸ NÓ DẶN TRƯỚC, NÊN NÓ NÓI: “XIN VUA ĐẶT ĐẦU GIOAN TẨY GIẢ TRÊN ĐĨA NÀY CHO CON”.

Trong lúc cao hứng, nhất là đang loạng choạng vì hơi men, vua Hêrôđê đã phạm một sai lầm không thể tha thứ.

Một ông vua lại đưa ra lời thề: “SẼ BAN CHO NÓ BẤT CỨ ĐIỀU GÌ NÓ XIN”, có nghĩa vua Hêrôđê sẽ đáp ứng mọi yêu cầu mà cô Salômê đưa ra. Thật dại dột, Hêrôđê có biết cô gái đó xin gì không?

“ĐƯỢC MẸ NÓ DẶN TRƯỚC”. Như vậy theo Matthêu, bà Hêrôđia đã dựng sẵn một kịch bản để đưa Hêrôđê vào bẫy, ép vua phải giết Gioan.

“NÊN NÓ NÓI: “XIN VUA ĐẶT ĐẦU GIOAN TẨY GIẢ TRÊN ĐĨA NÀY CHO CON”. Cô gái nói luôn không một phút chần chừ. Cô xin cái đầu của Gioan Tẩy giả.

Nếu xét về trách nhiệm trước cái chết của Gioan, trách nhiệm chính không thuộc về cô Salômê mà trước hết nó thuộc về Hêrôđia, tiếp đến là vua Hêrôđê.

“VUA LO BUỒN, NHƯNG VÌ ĐÃ TRÓT THỀ RỒI, VÀ VÌ CÁC NGƯỜI ĐANG DỰ TIỆC, NÊN ĐÃ TRUYỀN LÀM NHƯ VẬY. ÔNG SAI NGƯỜI ĐI CHẶT ĐẦU GIOAN TRONG NGỤC, VÀ ĐỂ ĐẦU GIOAN TRÊN ĐĨA ĐEM TRAO CHO CÔ GÁI, VÀ NÓ ĐEM CHO MẸ NÓ”

Vua Hêrôđê không còn đường lùi nữa. Khởi đi từ một sai lầm: “VUA THỀ HỨA SẼ BAN CHO NÓ BẤT CỨ ĐIỀU GÌ NÓ XIN”, dẫn đến việc “SAI NGƯỜI ĐI CHẶT ĐẦU GIOAN TRONG NGỤC” là một điều tất yếu.

CÁC BÀI HỌC HÔM NAY:

Qua câu chuyện này, chúng ta rút ra được các bài học sau đây:

(1) BÀI HỌC THỨ NHẤT: Sự can đảm, anh dũng của Thánh Gioan Tẩy Giả.

Gioan đã dùng chính cái chết của mình, để ngăn cản nhà vua trước một việc trái với luân thường đạo lý. Cái chết của ông đã dạy cho con người qua mọi thời đại một bài học, đó là phải can đảm lên tiếng trước điều xấu, điều bất công, điều lỗi luật Chúa, cho dù đó là người thế nào. Nếu ta im lặng, lo cho bản thân mình, tức ta cũng mang tội đồng lõa. Khi một điều xấu bị nhiều người lên tiếng, kẻ thủ ác cũng phải chùn tay, nếu không nói họ không dám thực hiện, thì chí ít họ cũng chưa dám thực hiện. Khi lên tiếng trước một việc trái lương tâm, một việc trái với luật Chúa, đó cũng là một cách Tử đạo.

(2) BÀI HỌC THỨ HAI: Sự quan trọng của lời hứa, lời thề.

Vua Hêrôđê thực tâm không muốn giết Gioan, trái lại còn che chở cho ông, nhưng vì một lời thề trong lúc cao hứng đã giết chết Gioan, giết chết một mạng người, nói đúng hơn giết chết một vị thánh. Đáng lý ra, càng có chức vụ cao thì lời nói càng phải cẩn trọng, và lời nói của một ông vua càng phải cẩn trọng hơn nữa. Hêrôđê đã dại dột tự đưa mình vào thế kẹt, ông đã không lường trước được hậu quả của nó.

Ông lấy làm đau buồn vì đây là chuyện không ngờ. Ông bị đặt trước một chọn lựa: giết hay không giết Gioan. Đám đông quan khách tạo một áp lực vô hình trên ông. Vì đã lỡ thề hứa trước mặt họ, nên ông không dám rút lại. Ông sợ rút lại sẽ bị mang tiếng là nuốt lời, và sẽ bị mất uy tín. Hêrôđê đã chọn mình, chọn danh dự và cái ghế của mình hơn. Ông hy sinh Gioan để giữ được tiếng tăm và tình yêu với bà Hêrôđia.

Làm sao chúng ta có can đảm nhận ra mình sai lầm và dừng lại? Làm sao chúng ta không bị cuốn từ tội này sang tội khác? Rút lại một lời hứa có khi còn khó hơn giữ lời hứa ấy. Hêrôđê là người bị nô lệ bởi nỗi sợ, sợ Gioan, sợ dân, sợ quan khách… Đúng hơn là ông sợ mất chính mình, sợ người ta nghĩ xấu về mình.

(3) BÀI HỌC THỨ BA: Liều mình sống trong tội, ắt phải đi đến cùng.

Bà Hêrôđia quyết tâm theo đuổi cuộc hôn nhân bất hợp pháp với Hêrôđê vì sự giàu sang lôi cuốn bà. Tiến trình đi vào con đường đó như sau: (1) Ly dị (bỏ) người chồng mình đang sống, đó là Phlip anh vua Hêrôđê. (2) Giết Gioan cho bằng được vì ông là rào cản lớn nhất, không cho bà đến với vua Hêrôđê. (3) Xúi con gái mình (Salômê) tham gia vào tội giết người. Đáng lý bà là người mẹ, trước nhất phải sống làm gương cho con, sau đó dùng những lời hay lẽ phải dạy dỗ con, nhưng vì mục đích nhơ bẩn, nên bà đã đưa con gái mình vào đàng tội lỗi, dùng chính con gái mình để thực hiện hành vi giết người. (4) Cuối cùng bà lấy Hêrôđê. Ta nên nhớ, bà Hêrôđia mang tội loạn luân đến hai lần: Bà vừa là chị dâu, vừa là cháu vợ của Hêrôđê.

Như vậy, khi đã liều mình dấn sâu vào tội, bà không thể dừng lại ở bất kỳ chặng nào mà đã đi đến cùng, tội chồng lên tội. Đây cũng là bài học cho mỗi người chúng ta, nếu chẳng may vì yếu đuối, vì lý do gì đó đưa con người ta vào một điều xấu, ta nên dừng lại một chút để suy nghĩ và phải có sự can đảm dừng lại kịp lúc trước khi quá muộn.

“CÁC MÔN ĐỒ CỦA GIOAN ĐẾN LẤY XÁC THẦY VÀ CHÔN CẤT, RỒI ĐI BÁO TIN CHO CHÚA GIÊSU.”

Chi tiết này nói lên mối liên hệ giữa Gioan Tẩy giả và Chúa Giêsu, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Gioan Tẩy giả là luôn hướng về Chúa Giêsu. Gioan Tẩy giả không phải Chúa Giêsu, nhưng là người giúp các môn đệ của mình đến với Chúa. Chính Gioan Tẩy giả đã tuyên bố: “Tôi không phải là ánh sáng, nhưng tôi đến để làm chứng cho ánh sáng”.

Người Kitô hữu được mời gọi sống hướng về Chúa, kết hợp với Chúa, trở thành một Chúa Kitô thứ hai cho anh em.

Trang Tin Mừng hôm nay kể về cái chết của Gioan có cật vấn lương tâm thế giới ngày nay cũng như quá khứ rằng cái chết của bao con người vô tội có do thái độ im lặng đồng lõa của chúng ta hay không ?

Đừng sợ kẻ có thể giết chết phần xác, nhưng hãy canh chừng kẻ có thể làm cho chúng ta chết phần linh hồn. Hãy noi gương Gioan tẩy Giả, can đảm làm chứng cho Sự Thật và coi chừng kẻ xúi giục bạn đồng lõa với sự dữ!

Lạy Chúa! xin cho chúng con ơn thêm lòng can đảm để chúng con dám nói lên sự thật giữa bao nhiêu bất công chúng quanh chúng con. Xin cho chúng con biết sống theo sự thật dù phải gặp khó khăn chống đối. Xin cho chúng con khi gặp thử thách gian nan giữa cuộc đời biết nhìn lên thập giá Chúa là điểm tựa của cuộc đời chúng con.

Amen.
___________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

PHÂN TÍCH TIN MỪNG THỨ BẢY TUẦN XVII THƯỜNG NIÊN NĂM CHẴN (30/7/2016) – (Mt 14, 1-12)