“HÊRÔÄÊ SAI NGƯỜI ÄI CHẶT ÄẦU GIOAN, VÀ CÃC MÔN ÄỆ CỦA GIOAN ÄI BÃO TIN CHO CHÚA GIÊSU”.
BÀI TIN MỪNG: Mt 14, 1-12
“Hêrôđê sai ngưá»i Ä‘i chặt đầu Gioan, và các môn đệ cá»§a Gioan Ä‘i báo tin cho Chúa Giêsu”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy quáºn vương Hêrôđê nghe danh tiếng Chúa Giêsu, thì nói vá»›i những kẻ hầu cáºn rằng: “Ngưá»i nà y là Gioan Tẩy Giả, ông từ cõi chết sống lại, nên má»›i là m được các phép lạ như váºy”. Tại vì Hêrôđia vợ cá»§a anh mình mà vua Hêrôđê đã bắt trói Gioan tống ngục, bởi Gioan đã nói vá»›i vua rằng: “Nhà vua không được lấy bà ấy là m vợ”. Vua muốn giết Gioan, nhưng lại sợ dân chúng, vì há» coi Gioan như má»™t tiên tri. Nhân ngà y sinh nháºt cá»§a Hêrôđê, con gái Hêrôđia nhảy múa trước mặt má»i ngưá»i, và đã là m cho Hêrôđê vui thÃch. Bởi đấy vua thá» hứa sẽ ban cho nó bất cứ Ä‘iá»u gì nó xin. ÄÆ°á»£c mẹ nó dặn trước, nên nó nói: “Xin vua đặt đầu Gioan Tẩy Giả trên đĩa nà y cho con”. Vua lo buồn, nhưng vì đã trót thá» rồi, và vì các ngưá»i Ä‘ang dá»± tiệc, nên đã truyá»n là m như váºy. Ông sai ngưá»i Ä‘i chặt đầu Gioan trong ngục, và để đầu Gioan trên đĩa Ä‘em trao cho cô gái, và nó Ä‘em cho mẹ nó. Các môn đồ cá»§a Gioan đến lấy xác thầy và chôn cất, rồi Ä‘i báo tin cho Chúa Giêsu.
Äó là lá»i Chúa.
______________________________
PHÂN TÃCH & CHIA SẺ (Mt 14, 1-12)
“KHI ẤY QUẬN VÆ¯Æ NG HÊRÔÄÊ NGHE DANH TIẾNG CHÚA GIÊSU, THÃŒ NÓI VỚI NHá»®NG KẺ HẦU CẬN RẰNGâ€
Matthêu gá»i Hêrôđê là “Quáºn vương†chứ không gá»i là “Quốc vươngâ€, cách gá»i nà y rất chÃnh xác, vì nước Do Thái thá»i Chúa Giêsu bị đế quốc La Mã thống trị và đô há»™, hỠđã chia Do Thái thà nh nhiá»u vùng, má»—i vùng tương đương vá»›i má»™t quáºn cá»§a La Mã và đặt các con cá»§a vua Hêrêđê thay mặt Hoà ng đế La Mã cai quản, nên má»—i vị vua sẽ được gá»i là “quáºn vươngâ€. Thá»±c ra ra đây chỉ là những ông vua bù nhìn.
Theo sỠsách ghi lại, ta được biết các vua thuộc dòng hỠHêrôđê như sau:
– Vua Hêrôđê cai trị từ năm 37 trước CN cho đến năm 4 sau CN được gá»i là Hêrôđê Cả. ChÃnh vị vua nà y đã tìm cách giết Äức Giêsu khi ra lệnh tà n sát các trẻ em ở Bê-lem (Mt 2,1-18).
– Hêrôđê PhilÃp I, hay tên chÃnh xác là Hêrôđê Boethos, là con cá»§a Vua Hêrôđê Cả (vá»›i bà Mariamne II), chồng bà Hêrôđia (x. Mt 14,3; Mc 6,17), ông là con cả
– Ãckhêlaô, con cá»§a Hêrôđê Cả (vá»›i bà Manthakhê), anh cá»§a Hêrôđê Antipas, cai trị miá»n Giuđê, Samari (x. Mt 2,22).
– Hêrôđê PhilÃp II, con cá»§a Hêrôđê Cả (vá»›i bà Cléopâtre), chồng cá»§a bà Salômê, tiểu vương miá»n Iturê và TrakhônÃt (x. Lc 3,1).
– Hêrôđê Agrippa I, cháu cá»§a Hêrôđê Cả, đã bách hại cá»™ng Ä‘oà n Kitô hữu đầu tiên (x. Cv 12,10-23).
– Hêrôđê Agrippa II, con cá»§a Hêrôđê Agrippa I, đã gặp thánh Phaolô (x. Cv 26,1tt).
– Còn vua Hêrôđê đã gặp Äức Giêsu khi Ngưá»i bị Ä‘iệu Ä‘i xá» (Lc 23,8-12) là con cá»§a Hêrôđê Cả, được gá»i là Hêrôđê Antipas, là tiểu vương miá»n Galilê và Pêrê (Lc 3,1). ChÃnh ông nà y đã cướp vợ anh mình là bà Hêrôđia (Mt 14,1.3-6; Mc 6,14tt), chém đầu Gioan Tẩy Giả.
Như váºy, Vua Hêrôđê trong Bà i Tin mừng hôm nay là Hêrôđê Antipas, tiểu vương miá»n Galilê và Pêrê.
Từ nay ta sẽ gá»i tắt là Hêrôđê thay cho danh xưng đầy đủ Hêrôđê Antipas để tiện phân tÃch.
“NGHE DANH TIẾNG CHÚA GIÊSU, THÃŒ NÓI VỚI NHá»®NG KẺ HẦU CẬNâ€.
Như váºy, vua Hêrôđê nà y chỉ biết Chúa Giêsu qua những lá»i ngưá»i ta nói lại, chứ bản thân ông, chưa má»™t lần gặp Chúa Giêsu và tiếp xúc vá»›i Ngà i.
“NGƯỜI NÀY LÀ GIOAN TẨY GIẢ, ÔNG TỪ CÕI CHẾT Sá»NG LẠI, NÊN MỚI LÀM ÄÆ¯á»¢C CÃC PHÉP LẠNHƯ VẬY”.
Äây là cái nhìn và cách đánh giá cá»§a vua Hêrôđê vá» Chúa Giêsu. Có lẽ, Hêrôđê được nghe ngưá»i ta nói lại các phép lạ Ngà i đã thá»±c hiện nên vua cho Chúa Giêsu chÃnh là Gioan Tẩy giả từ cõi chết sống lại.
Cách đánh giá nà y cá»§a Hêrôđê vá» Chúa Giêsu rất mÆ¡ hồ và sai lầm, vì trong các sách Tin mừng, các Thánh sá» Ä‘á»u không ghi lại bất kỳ má»™t phép lạ nà o mà Gioan Tẩy Giả đã thá»±c hiện.
Gioan không là m bất kỳ má»™t phép lạ nà o, ông chỉ là m phép rá»a cho ngưá»i Do Thái tại sông GiócÄ‘an và kêu gá»i ngưá»i ta ăn năn thống hối. Mặc dù Gioan không thá»±c hiện phép lạ nà o, nhưng cuá»™c sống cá»§a ông vá»›i lối sống nghiêm nhặt đã là má»™t phép lạ rồi.
Như váºy, sá»± gán ghép cá»§a Hêrôđê cho Chúa Giêsu ngưá»i đã là m nhiá»u phép lạ vá»›i Gioan không là m phép lạ nà o thì quả là hà m hồ. Gán ghép vị Tiá»n hô cho Äấng Cứu thế vá»›i Äấng Cứu thế tháºt là sai lầm.
Ta có thể đặt câu há»i: Lý do nà o đưa Hêrôđê đến sá»± gán ghép như váºy?
Thưa: Vì Hêrôđê má»›i ra lệnh chém đầu Gioan Tẩy Giả trong má»™t phút cao hứng bồng bá»™t, đây là má»™t sai lầm đáng tiếc nhất trong cuá»™c Ä‘á»i Hêrôđê. Ông rất ray rứt vá» chuyện nà y. Marcô viết như sau:
“Số là vua Hê-rô-đê đã sai ngưá»i Ä‘i bắt ông Gio-an và xiá»ng ông trong ngục. Lý do là vì vua đã lấy bà Hê-rô-Ä‘i-a, vợ cá»§a ngưá»i anh là Phi-lÃp-phê, mà ông Gio-an lại bảo: “Ngà i không được phép lấy vợ cá»§a anh ngà i! ” Bà Hê-rô-Ä‘i-a căm thù ông Gio-an và muốn giết ông, nhưng không được. Tháºt váºy, vua Hê-rô-đê biết ông Gio-an là ngưá»i công chÃnh thánh thiện, nên sợ ông, và còn che chở ông. Nghe ông nói, nhà vua rất phân vân, nhưng lại cứ thÃch nghe†(Mc 6, 17-20).
Như váºy, theo Marcô, mặc dù cả Hêrôđê và bà Hêrôđia xem Gioan như kỳ đà cản mÅ©i, má»™t cản trở, trong má»™t cuá»™c hôn nhân loạn luân và bất hợp pháp giữa Hêrôđê và bà Hêrôđia. Nhưng thái độ cá»§a 2 ngưá»i lại khác nhau: Bà Hêrôđia muốn giết Gioan, nhưng Hêrôđê lại rất quý trá»ng ông, không những không muốn hại mà còn che chở cho Gioan thoát khá»i những đòn thù cá»§a bà Hêrôđia.
Rõ rà ng việc chém đầu Gioan của vua Hêhôđê là một sai lầm đáng tiếc là m ông phải dằn vặt ray rứt.
Cho dù việc gán ghép Chúa Giêsu với Gioan Tẩy giả rất hà m hồ, nhưng vua Hêrôđê muốn cho việc ấy xảy ra. Chỉ khi nà o Gioan từ cõi chết sống lại, vua mới vơi đi mặc cảm tội lỗi do mình gây ra.
“TẠI VÃŒ HÊRÔÄIA VỢ CỦA ANH MÃŒNH MÀ VUA HÊRÔÄÊ Äà BẮT TRÓI GIOAN Tá»NG NGỤC, BỞI GIOAN Äà NÓI VỚI VUA RẰNG: “NHÀ VUA KHÔNG ÄÆ¯á»¢C LẤY BÀ ẤY LÀM VỢ”. VUA MUá»N GIẾT GIOAN, NHƯNG LẠI SỢ DÂN CHÚNG, VÃŒ HỌ COI GIOAN NHƯ MỘT TIÊN TRIâ€
Matthêu cÅ©ng giải thÃch tại sao vua Hêrôđê lại nhắc đến Gioan Tẩy Giả khi đánh giá vá» Chúa Giêsu.
Ở đây có sự khác biệt rất lớn giữa 2 thánh sỠMatthêu và Marcô:
+ Ở Marcô: “vua Hê-rô-đê biết ông Gio-an là ngưá»i công chÃnh thánh thiện, nên sợ ông, và còn che chở ông. Nghe ông nói, nhà vua rất phân vân, nhưng lại cứ thÃch ngheâ€.
+ Ở Matthêu: “Vua muốn giết Gioan, nhưng lại sợ dân chúng, vì há» coi Gioan như má»™t tiên triâ€.
Như váºy theo Matthêu , vua Hêrôđê trong thâm tâm đã muốn giết Gioan rồi nhưng chưa dám ra tay vì còn sợ dân chúng. Còn ở Marcô, Hêrôđê rất quý trá»ng Gioan, không những không là m hại ông mà còn che chở cho ông nữa.
Ta thÃch nghiêng vá» Marcô hÆ¡n , vì má»™t ngưá»i dù có tá»™i lá»—i đến đâu, thì trong há» vẫn còn má»™t chút lòng nhân, má»™t chút Ä‘iểm son, mặc dù nó Ä‘ang bị che lấp bởi bao dục vá»ng, nhưng không gì có thể tiêu diệt được nó: “Nhân chi sÆ¡ tÃnh bản thiệnâ€.
“NHÂN NGÀY SINH NHẬT CỦA HÊRÔÄÊ, CON GÃI HÊRÔÄIA NHẢY MÚA TRƯỚC MẶT MỌI NGƯỜI, VÀ Äà LÀM CHO HÊRÔÄÊ VUI THÃCHâ€
Bà i Tin mừng hôm nay diá»…n biến rất kỳ lạ: Khởi đầu nói vá» Chúa Giêsu, nhưng các phần tiếp đó lại nói đến cái chết cá»§a Gioan. Như váºy ta thấy: Số pháºn và cuá»™c Ä‘á»i cá»§a vị Tiá»n hô và Äấng Cứu Thế luôn gắn chặt vá»›i nhau.
Matthêu nói: “NHÂN NGÀY SINH NHẬT CỦA HÊRÔÄÊâ€, tháºt mỉa mai và chua xót: Mừng ngà y sinh nháºt, ngà y sinh ra cá»§a má»™t ông vua lại dẫn đến cái chết cá»§a ngưá»i công chÃnh. Matthêu muốn nói rằng: Ngà y mất cá»§a ngưá»i công chÃnh sẽ là ngà y sinh ra trong Nước Trá»i.
Trong Giáo hội, chỉ duy nhất Thánh Gioan Tẩy giả được mừng cả ngà y sinh lẫn ngà y mất.
“CON GÃI HÊRÔÄIA NHẢY MÚA TRƯỚC MẶT MỌI NGƯỜI, VÀ Äà LÀM CHO HÊRÔÄÊ VUI THÃCHâ€.
Con gái cá»§a bà Hêrôđia có tên là Salômê, là con chung giữa Hêrôđia vá»›i vua Philip, anh cá»§a vua Hêrôđê. Salômê đưá»ng đưá»ng là má»™t công chúa trong hoà ng tá»™c Hêrôđê.
Bà Hêrôđia đã phạm má»™t sai lầm chết ngưá»i. Vì theo phong tục cá»§a Do Thái, ngưá»i nhảy múa trong các bữa tiệc cá»§a vua là những cung nữ, hay cô gái Ä‘iếm, chứ không thể là má»™t công chúa. Khi dùng con mình nhảy múa như váºy, bà Hêrôđia đã bá»™i nhá» cả hoà ng tá»™c Hêrôđê. Chắc các quan khách trong bữa tiệc Ä‘á»u nháºn ra, nhưng vì tế nhị nên ai cÅ©ng im lặng và lấy là m vui thÃch.
“BỞI ÄẤY VUA THỀ HỨA SẼ BAN CHO NÓ BẤT CỨ ÄIỀU GÃŒ NÓ XIN. ÄÆ¯á»¢C MẸ NÓ DẶN TRƯỚC, NÊN NÓ NÓI: “XIN VUA ÄẶT ÄẦU GIOAN TẨY GIẢ TRÊN ÄĨA NÀY CHO CON”.
Trong lúc cao hứng, nhất là đang loạng choạng vì hơi men, vua Hêrôđê đã phạm một sai lầm không thể tha thứ.
Má»™t ông vua lại đưa ra lá»i thá»: “SẼ BAN CHO NÓ BẤT CỨ ÄIỀU GÃŒ NÓ XINâ€, có nghÄ©a vua Hêrôđê sẽ đáp ứng má»i yêu cầu mà cô Salômê đưa ra. Tháºt dại dá»™t, Hêrôđê có biết cô gái đó xin gì không?
â€œÄÆ¯á»¢C MẸ NÓ DẶN TRƯỚCâ€. Như váºy theo Matthêu, bà Hêrôđia đã dá»±ng sẵn má»™t kịch bản để đưa Hêrôđê và o bẫy, ép vua phải giết Gioan.
“NÊN NÓ NÓI: “XIN VUA ÄẶT ÄẦU GIOAN TẨY GIẢ TRÊN ÄĨA NÀY CHO CONâ€. Cô gái nói luôn không má»™t phút chần chừ. Cô xin cái đầu cá»§a Gioan Tẩy giả.
Nếu xét vá» trách nhiệm trước cái chết cá»§a Gioan, trách nhiệm chÃnh không thuá»™c vá» cô Salômê mà trước hết nó thuá»™c vá» Hêrôđia, tiếp đến là vua Hêrôđê.
“VUA LO BUá»’N, NHƯNG VÃŒ Äà TRÓT THỀ Rá»’I, VÀ VÃŒ CÃC NGƯỜI ÄANG Dá»° TIỆC, NÊN Äà TRUYỀN LÀM NHƯ VẬY. ÔNG SAI NGƯỜI ÄI CHẶT ÄẦU GIOAN TRONG NGỤC, VÀ ÄỂ ÄẦU GIOAN TRÊN ÄĨA ÄEM TRAO CHO CÔ GÃI, VÀ NÓ ÄEM CHO MẸ NÓâ€
Vua Hêrôđê không còn đưá»ng lùi nữa. Khởi Ä‘i từ má»™t sai lầm: “VUA THỀ HỨA SẼ BAN CHO NÓ BẤT CỨ ÄIỀU GÃŒ NÓ XINâ€, dẫn đến việc “SAI NGƯỜI ÄI CHẶT ÄẦU GIOAN TRONG NGỤC†là má»™t Ä‘iá»u tất yếu.
CÃC BÀI HỌC HÔM NAY:
Qua câu chuyện nà y, chúng ta rút ra được các bà i há»c sau đây:
(1) BÀI HỌC THỨ NHẤT: Sự can đảm, anh dũng của Thánh Gioan Tẩy Giả.
Gioan đã dùng chÃnh cái chết cá»§a mình, để ngăn cản nhà vua trước má»™t việc trái vá»›i luân thưá»ng đạo lý. Cái chết cá»§a ông đã dạy cho con ngưá»i qua má»i thá»i đại má»™t bà i há»c, đó là phải can đảm lên tiếng trước Ä‘iá»u xấu, Ä‘iá»u bất công, Ä‘iá»u lá»—i luáºt Chúa, cho dù đó là ngưá»i thế nà o. Nếu ta im lặng, lo cho bản thân mình, tức ta cÅ©ng mang tá»™i đồng lõa. Khi má»™t Ä‘iá»u xấu bị nhiá»u ngưá»i lên tiếng, kẻ thá»§ ác cÅ©ng phải chùn tay, nếu không nói há» không dám thá»±c hiện, thì chà Ãt há» cÅ©ng chưa dám thá»±c hiện. Khi lên tiếng trước má»™t việc trái lương tâm, má»™t việc trái vá»›i luáºt Chúa, đó cÅ©ng là má»™t cách TỠđạo.
(2) BÀI HỌC THỨ HAI: Sá»± quan trá»ng cá»§a lá»i hứa, lá»i thá».
Vua Hêrôđê thá»±c tâm không muốn giết Gioan, trái lại còn che chở cho ông, nhưng vì má»™t lá»i thá» trong lúc cao hứng đã giết chết Gioan, giết chết má»™t mạng ngưá»i, nói đúng hÆ¡n giết chết má»™t vị thánh. Äáng lý ra, cà ng có chức vụ cao thì lá»i nói cà ng phải cẩn trá»ng, và lá»i nói cá»§a má»™t ông vua cà ng phải cẩn trá»ng hÆ¡n nữa. Hêrôđê đã dại dá»™t tá»± đưa mình và o thế kẹt, ông đã không lưá»ng trước được háºu quả cá»§a nó.
Ông lấy là m Ä‘au buồn vì đây là chuyện không ngá». Ông bị đặt trước má»™t chá»n lá»±a: giết hay không giết Gioan. Äám đông quan khách tạo má»™t áp lá»±c vô hình trên ông. Vì đã lỡ thá» hứa trước mặt há», nên ông không dám rút lại. Ông sợ rút lại sẽ bị mang tiếng là nuốt lá»i, và sẽ bị mất uy tÃn. Hêrôđê đã chá»n mình, chá»n danh dá»± và cái ghế cá»§a mình hÆ¡n. Ông hy sinh Gioan để giữ được tiếng tăm và tình yêu vá»›i bà Hêrôđia.
Là m sao chúng ta có can đảm nháºn ra mình sai lầm và dừng lại? Là m sao chúng ta không bị cuốn từ tá»™i nà y sang tá»™i khác? Rút lại má»™t lá»i hứa có khi còn khó hÆ¡n giữ lá»i hứa ấy. Hêrôđê là ngưá»i bị nô lệ bởi ná»—i sợ, sợ Gioan, sợ dân, sợ quan khách… Äúng hÆ¡n là ông sợ mất chÃnh mình, sợ ngưá»i ta nghÄ© xấu vá» mình.
(3) BÀI HỌC THỨ BA: Liá»u mình sống trong tá»™i, ắt phải Ä‘i đến cùng.
Bà Hêrôđia quyết tâm theo Ä‘uổi cuá»™c hôn nhân bất hợp pháp vá»›i Hêrôđê vì sá»± già u sang lôi cuốn bà . Tiến trình Ä‘i và o con đưá»ng đó như sau: (1) Ly dị (bá») ngưá»i chồng mình Ä‘ang sống, đó là Phlip anh vua Hêrôđê. (2) Giết Gioan cho bằng được vì ông là rà o cản lá»›n nhất, không cho bà đến vá»›i vua Hêrôđê. (3) Xúi con gái mình (Salômê) tham gia và o tá»™i giết ngưá»i. Äáng lý bà là ngưá»i mẹ, trước nhất phải sống là m gương cho con, sau đó dùng những lá»i hay lẽ phải dạy dá»— con, nhưng vì mục Ä‘Ãch nhÆ¡ bẩn, nên bà đã đưa con gái mình và o đà ng tá»™i lá»—i, dùng chÃnh con gái mình để thá»±c hiện hà nh vi giết ngưá»i. (4) Cuối cùng bà lấy Hêrôđê. Ta nên nhá»›, bà Hêrôđia mang tá»™i loạn luân đến hai lần: Bà vừa là chị dâu, vừa là cháu vợ cá»§a Hêrôđê.
Như váºy, khi đã liá»u mình dấn sâu và o tá»™i, bà không thể dừng lại ở bất kỳ chặng nà o mà đã Ä‘i đến cùng, tá»™i chồng lên tá»™i. Äây cÅ©ng là bà i há»c cho má»—i ngưá»i chúng ta, nếu chẳng may vì yếu Ä‘uối, vì lý do gì đó đưa con ngưá»i ta và o má»™t Ä‘iá»u xấu, ta nên dừng lại má»™t chút để suy nghÄ© và phải có sá»± can đảm dừng lại kịp lúc trước khi quá muá»™n.
“CÃC MÔN Äá»’ CỦA GIOAN ÄẾN LẤY XÃC THẦY VÀ CHÔN CẤT, Rá»’I ÄI BÃO TIN CHO CHÚA GIÊSU.â€
Chi tiết nà y nói lên mối liên hệ giữa Gioan Tẩy giả và Chúa Giêsu, đồng thá»i nhấn mạnh vai trò cá»§a Gioan Tẩy giả là luôn hướng vá» Chúa Giêsu. Gioan Tẩy giả không phải Chúa Giêsu, nhưng là ngưá»i giúp các môn đệ cá»§a mình đến vá»›i Chúa. ChÃnh Gioan Tẩy giả đã tuyên bố: “Tôi không phải là ánh sáng, nhưng tôi đến để là m chứng cho ánh sáng”.
Ngưá»i Kitô hữu được má»i gá»i sống hướng vá» Chúa, kết hợp vá»›i Chúa, trở thà nh má»™t Chúa Kitô thứ hai cho anh em.
Trang Tin Mừng hôm nay kể vá» cái chết cá»§a Gioan có cáºt vấn lương tâm thế giá»›i ngà y nay cÅ©ng như quá khứ rằng cái chết cá»§a bao con ngưá»i vô tá»™i có do thái độ im lặng đồng lõa cá»§a chúng ta hay không ?
Äừng sợ kẻ có thể giết chết phần xác, nhưng hãy canh chừng kẻ có thể là m cho chúng ta chết phần linh hồn. Hãy noi gương Gioan tẩy Giả, can đảm là m chứng cho Sá»± Tháºt và coi chừng kẻ xúi giục bạn đồng lõa vá»›i sá»± dữ!
Lạy Chúa! xin cho chúng con Æ¡n thêm lòng can đảm để chúng con dám nói lên sá»± tháºt giữa bao nhiêu bất công chúng quanh chúng con. Xin cho chúng con biết sống theo sá»± tháºt dù phải gặp khó khăn chống đối. Xin cho chúng con khi gặp thá» thách gian nan giữa cuá»™c Ä‘á»i biết nhìn lên tháºp giá Chúa là điểm tá»±a cá»§a cuá»™c Ä‘á»i chúng con.
Amen.
___________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

