Phần I. PHẨM TRẬT TRONG GIÃO HỘI
Phẩm tráºt được hiểu theo nhiá»u nghÄ©a rá»™ng hẹp khác nhau. Phẩm tráºt theo chức thánh bao gồm Äức Thánh Cha, các giám mục, linh mục và phó tế. Những ngưá»i nà y lãnh nháºn chức thánh để thi hà nh tác vụ mục vụ và bà tÃch cá»§a Giáo Há»™i. Phẩm tráºt theo quyá»n tà i phán bao gồm Äức Thánh Cha, các giám mục hợp pháp và các vị khác được Giáo Há»™i uá»· nhiệm. Äây chÃnh là Hà ng Giáo Phẩm. Hà ng Giáo phẩm Công giáo Roma có ba quyá»n: giáo huấn, thánh hoá và cai quản. Ba quyá»n nà y tương ứng vá»›i ba nhiệm vụ được trao phó cho Äức Kitô để cứu độ thế giá»›i. Äức Kitô đã chuyển giao 3 nhiệm vụ nà y và các quyá»n tương ứng cho các tông đồ và những ngưá»i kế vị các ngà i.
Äức Giáo hoà ng (The Pope, do từ Hy Lạp Pappas: Cha)
Tên gá»i nà y lúc đầu dà nh cho tất cả các vị giám mục, vì tÃnh cách là m cha thiêng liêng cá»§a các ngà i. Sau nà y, tên đó được dà nh riêng cho vị Giám mục Roma, vá»›i tư cách là ngưá»i kế vị Thánh Petrus (Phêrô) và là thá»§ lÄ©nh cá»§a Giáo Há»™i toà n cầu. Giáo hoà ng còn mang nhiá»u danh hiệu khác nữa như Äức Thánh Cha, Thá»§ lÄ©nh các tông đồ, Thượng phụ Giáo chá»§ Tây Phương, Trưởng giáo nước Ã, Tổng giám mục và Tổng Giáo chá»§ giáo tỉnh Roma, Quốc vương nước Vatican, Ngưá»i Tôi tá»› trong các tôi tá»› cá»§a Thiên Chúa.
Hồng y (Cardinal)
Hồng y là má»™t chức sắc cao cấp cá»§a Giáo há»™i Công giáo Roma, xếp ngay dưới giáo hoà ng. Các hồng y há»p thà nh Hồng y Ä‘oà n. Các ngà i được giáo hoà ng chỉ định để trợ giúp và cố vấn trong việc quản trị Giáo Há»™i. Các ngà i có áo khoác và mÅ© đỠtheo mẫu riêng. Hồng y được chia là m 3 cấp: giám mục, linh mục và phó tế. Các thượng phụ giáo chá»§ Äông Phương được nháºn và o hồng y Ä‘oà n và lấy toà thượng phụ cá»§a mình là m tước hiệu. Hồng y Niên trưởng luôn giữ tước hiệu cá»§a giáo pháºn Ostia. Theo Giáo luáºt má»›i (x. GL 351), ai chưa là m giám mục thì phải được thụ phong giám mục trước. Các ngà i có quyá»n bầu giáo hoà ng và hợp thà nh CÆ¡ Máºt Há»™i thưá»ng lệ hay ngoại lệ.
TÃnh đến ngà y 21-10-2003, Hồng y Ä‘oà n gồm 198 vị, trong đó có 140 vị còn quyá»n bầu giáo hoà ng. Hiện nay, Giáo há»™i Việt Nam có 2 vị hồng y là ÄHY Phêrô Nguyá»…n Văn NhÆ¡n ÄHY G. B. Phạm Minh Mẫn.
Thượng phụ Giáo chủ (Patriarch)
Äây là tước hiệu có từ thế ká»· thứ 6 và được dà nh cho các vị giám mục cá»§a 5 toà lá»›n trong cá»™ng Ä‘oà n Kitô giáo: Roma, Constantinople,
Theo Niên Giám 2003 cá»§a Toà Thánh, các thượng phụ hiện nay gồm: Äức Giáo hoà ng Joannes Paulus II, Thượng phụ Giáo chá»§ Tây Phương; Äức Stephanos II Ghattas, miá»n Alexandria, cho ngưá»i Coptic; Äức Hồng y Ignace Moussa I Daoud, Tổng trưởng Bá»™ Giáo há»™i Äông Phương, Äức Ignace Pierre VIII Abdel – Ahad cho miá»n Syri, Äức Grégoire III Laham cho ngưá»i Hy Lạp Melkite và Äức Ignace Antoine II Hayek; Äức Hồng y N. Pierre Sfeir, miá»n Antioch, cho ngưá»i Maronites; Äức Michael Sabbah, miá»n Jerusalem, cho ngưá»i theo nghi lá»… La Tinh; Äức Raphặl I Bidawid, miá»n Babylon, cho ngưá»i Chaldé; Äức Nerses B. XIX Tarmouni, cho ngưá»i Cicilia và Äức Jean Pierre XVIII Kasparian cá»§a miá»n Cilicia cho ngưá»i Armenia; Äức Raul Nicolau Gonsalves, ở Äông Ấn Äá»™; Äức José da Cruz Policarpo, ở Lisbon và Äức Hồng y Angelo Scola ở Venice.
Tổng giám mục (Archbishop)
Trong Giáo há»™i La Tinh, lúc đầu, tước hiệu nà y dà nh cho má»™t số giám mục coi các toà đặc biệt quan trá»ng. Ngà y nay, tổng giám mục là tước hiệu dà nh cho vị giám mục cai quản má»™t hay nhiá»u giáo pháºn trong má»™t giáo tỉnh, vì tầm quan trá»ng cá»§a nó. Tuy nhiên, vị nà y chỉ có quyá»n tà i phán trá»±c tiếp trên giáo pháºn cá»§a mình. Những tổng giám mục hiệu toà không có quyá»n tà i phán trên giáo pháºn thá»±c tế, nhưng nháºn tước hiệu danh dá»± nà y vì lý do lịch sá» hoặc thuần tuý cá nhân.
Tổng giám mục chÃnh toà có nhiệm vụ lo cho đức tin và ká»· luáºt Giáo Há»™i được tuân giữ nghiêm chỉnh (GL. , Ä‘iá»u 436). Biểu tượng quyá»n cá»§a tổng giám mục là dây Pallium do giáo hoà ng ban.
Trong Giáo há»™i Äông Phương, đây là tước hiệu cá»§a má»™t giám mục có toà quan trá»ng, hoặc là có toà nằm ngoà i chức thượng phụ, nên gá»i là trưởng giáo chá»§ (metropolitan).
Trong Giáo há»™i Công giáo Roma, trước kia có má»™t và i tổng giám mục có đặc ân hoặc quyá»n tà i phán ưu tiên trên các tổng giám mục khác. Vị nà y được gá»i là giáo trưởng (primate), vì là giáo pháºn được thà nh láºp đầu tiên như Lyon, Baltimore. Ngà y nay, tước hiệu nà y chỉ có tÃnh cách danh dá»± gắn liá»n vá»›i toà giám mục theo truyá»n thống. Thà dụ: tổng giám mục Lyon là giáo trưởng xứ Gaul.
Giám mục (Bishop)
Giám mục là ngưá»i kế vị các tông đồ, được đặt là m Mục Tá» trong Giáo Há»™i, để thi hà nh nhiệm vụ thánh hoá, giảng dạy và lãnh đạo trong sá»± hiệp thông vá»›i vị thá»§ lÄ©nh là Giám mục Roma và các giám mục khác trong giám mục Ä‘oà n (x. GL. Ä‘iá»u 375). Giám mục giáo pháºn (diocesan bishop) là ngưá»i được trao nhiệm vụ cai quản má»™t giáo pháºn thá»±c tế. Các vị khác là giám mục hiệu toà (titular bishop): các vị nà y nháºn tên má»™t giáo pháºn trước kia đã có, nhưng thá»±c tế hiện nay chỉ còn danh hiệu. Thà dụ: Cố Giám mục Aloisio Phạm Văn Nẫm có hiệu toà Acufida ở Mauritania. Các giám mục phó (coadjutor bishop) là phụ tá cá»§a giám mục giáo pháºn và có quyá»n kế vị. Giám mục phụ tá (auxiliary bishop) cÅ©ng giúp đỡ giám mục giáo pháºn nhưng không có quyá»n kế vị.
Trong Giáo há»™i Äông Phương, giám mục được gá»i là giám quản (eparch) hay tổng giám quản (exarch). Vị nà y có địa vị thấp hÆ¡n thượng phụ, nhưng cai quản má»™t giáo tỉnh (exarchate) hay má»™t giáo hạt (eparchate) tương đương vá»›i má»™t hay nhiá»u giáo pháºn trong Giáo há»™i La Tinh.
Giám mục Ä‘oà n là toà n thể các giám mục, hiệp thông vá»›i thá»§ lÄ©nh là giáo hoà ng, liên đới, chịu trách nhiệm vỠđức tin và sứ mạng cá»§a Giáo Há»™i. Äây là chá»§ thể nắm quyá»n tối cao và trá»n vẹn đối vá»›i Giáo Há»™i phổ quát (x. GL. Ä‘iá»u 336). Giám mục Ä‘oà n thi hà nh quyá»n bÃnh ấy cách long trá»ng trong công đồng chung (x. GL. , Ä‘iá»u 337).
Các vị khác có thưá»ng quyá»n tà i phán
Ngoà i giáo hoà ng và giám mục giáo pháºn, các đấng bản quyá»n (ordinary) có thể là đại diện tông toà (apostolic vicar), phá»§ doãn tông toà (apostolic prefect) hay giám quản tông toà (apostolic administrator).
Äối vá»›i các tu sÄ©, các ngưá»i có thưá»ng quyá»n tà i phán là bá» trên tổng quyá»n (general superior), tu viện trưởng (primate abbot) chỉ là ngưá»i Ä‘iá»u hợp chứ không có quyá»n trên các tu viện khác, hoặc các bá» trên khác. Các viện phụ (abbots) do cá»™ng Ä‘oà n bầu lên hà nh xá» má»™t phụ quyá»n thiêng liêng, nhá» uy tÃn đạo đức và sá»± thánh thiện cá»§a các ngà i. Các vị bá» trên nà y thưá»ng không có chức giám mục, nhưng được dùng phẩm phục giám mục, được cá» hà nh bà tÃch Thêm sức. Tu viện trưởng biệt hạt (abbot nullius) cai quản tu viện nhưng lại coi sóc má»™t lãnh thổ như má»™t giám mục và thưá»ng có chức giám mục.
Ngoà i ra, còn có các vị có thưá»ng quyá»n tà i phán và mục vụ đối vá»›i các quân nhân trong má»™t khu vá»±c đại diện tông toà (military vicariate). Các khu vá»±c nà y do các vị đại diện tông toà cai quản, thưá»ng có chức giám mục. Hiện nay, có 33 khu vá»±c như thế trên má»™t số nước trong Giáo Há»™i toà n cầu như: Argentina, Australia, Bỉ, Bolivia, Brazil, Canada. . . (x. Annuario Pontificio 2002, tr. 1. 114 – 1. 122). Äặc biệt, giám chức đối nhân là vị có thưá»ng quyá»n tà i phán đối vá»›i các ngưá»i thuá»™c má»™t cá»™ng Ä‘oà n đặc biệt nà o đó. Hiện nay, có má»™t vị giám chức duy nhất dà nh cho tổ chức Opus Dei là giám mục Javier Echevarria Rodriguez. Ngà i cai quản 1. 709 trung tâm mục vụ vá»›i 1. 819 linh mục, 366 chá»§ng sinh và 82. 765 tÃn hữu thuá»™c cá»™ng Ä‘oà n đặc biệt nà y. (x. Annuario Pontificio 2003, tr. 969).
Cuá»™c kÃnh viếng má»™ hai thánh Tông đồ (Ad Limina Visit)
Các giám mục giáo pháºn và đại diện tông toà theo lệ thưá»ng buá»™c phải sang Roma, cứ 5 năm má»™t lần, để viếng má»™ hai Thánh Phêrô và Phaolô Tông đồ, yết kiến Äức Thánh Cha và tham kiến các viên chức Vatican vá» những vấn đỠcó liên quan. Các ngà i phải gá»i báo cáo vá» tình hình cai quản giáo pháºn cho Bá»™ Giám mục hoặc Bá»™ Truyá»n giáo trong khoảng 3-6 tháng trước chuyến Ä‘i.
Phần II. Tá»” CHỨC TRONG GIÃO HỘI
GIÃO TRIỀU ROMA (ROMAN CURIA)
Giáo triá»u Roma là má»™t hệ thống các cÆ¡ quan Ä‘iá»u hà nh trung ương, được Äức Giáo hoà ng trao quyá»n để phục vụ tại thà nh Vatican và Giáo há»™i hoà n vÅ©.
Từ thế ká»· IV, hệ thống nà y má»›i chỉ là Văn phòng Chưởng ấn Toà Thánh, có nhiệm vụ soạn thảo và tống đạt các sắc chỉ, văn thư quan trá»ng. Sau dần dần phát triển thà nh những uá»· ban đặc biệt do các vị hồng y và giám chức đứng đầu. Từ giữa thế ká»· XVI, giáo triá»u có hình thức gần giống như ngà y nay.
Từ năm 1963, Äức Giáo hoà ng Paulus VI ra lệnh nghiên cứu việc tổ chức lại giáo triá»u. Sau 4 năm là m việc, ngà i ban hà nh Tông hiến Regimini Ecclesiae Universae (18-8-1967) để cải tổ giáo triá»u. Äức Giáo hoà ng Joannes Paulus II cÅ©ng ban hà nh tông hiến Pastor Bonus (28-6-1988), để Ä‘iá»u chỉnh lại má»™t và i Ä‘iểm trong việc cải tổ nà y. Từ ngà y 1-3-1989, Giáo triá»u Roma gồm Phá»§ Quốc Vụ Khanh, 9 bá»™, 3 toà án, 11 há»™i đồng và 3 văn phòng. Các bá»™ được coi là cÆ¡ quan Ä‘iá»u hà nh, toà án là cÆ¡ quan tư pháp, há»™i đồng là cÆ¡ quan cổ vÅ©, còn văn phòng là cÆ¡ quan phục vụ chuyên môn. (Tên các cÆ¡ quan và ngưá»i phụ trách được ghi theo Niên giám 2006 cá»§a Tòa Thánh).
1. Phủ Quốc Vụ Khanh (Secretariat of State)
Quốc Vụ Khanh: Hy. Tarcisio Bertone
Thưá»ng vụ: Tgm. Leonardo Sandri
Ngoại giao: Tgm. Giovanni Lajolo
Äịa chỉ: Secretariat of State, Palazzo Apostolico, 00120 Vatican City.
Phá»§ Quốc Vụ Khanh có nhiệm vụ há»— trợ Äức Giáo hoà ng trong các sinh hoạt liên hệ tá»›i Giáo há»™i toà n cầu. Phá»§ có 2 phân bá»™: Thưá»ng vụ và Ngoại giao. Bá»™ Thưá»ng vụ lo các công việc hà ng ngà y cá»§a Toà Thánh, liên kết các hoạt động cá»§a giáo triá»u, chuẩn bị các văn kiện cá»§a Äức Giáo hoà ng, Ä‘iá»u hà nh các cÆ¡ quan truyá»n thông báo chà cá»§a Tòa Thánh và Văn phòng Thống kê Trung ương. Bá»™ Ngoại giao lo vá» các quan hệ vá»›i các chÃnh quyá»n dân sá»±.
2. Các Bộ
2. 1. Bá»™ Giáo lý Äức tin (Congregation for the Doctrine of the Faith)
Tổng trưởng: Hy. William Joseph Levada
Tổng thư ký: Tgm. Angelo Amato, SDB
Äịa chỉ: Piazza del S. Uffizio 11, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ có trách nhiệm bảo vệ giáo lý đức tin và luân lý, xem xét các vấn đỠvá» giáo lý, thúc đẩy việc há»c giáo lý, cổ vÅ© những nghiên cứu và các há»™i nghị vá» vấn đỠnà y. Bá»™ cÅ©ng đánh giá ý kiến cá»§a các nhà thần há»c, lên án những lý thuyết bị coi là sai lạc, sau khi tham khảo ý kiến các giám mục liên hệ; các tác giả có quyá»n tá»± biện há»™. Bá»™ nà y liên hệ có trách nhiệm Ä‘iá»u hà nh Uá»· ban Giáo hoà ng vá» Thánh kinh và Uá»· ban Thần há»c.
2. 2. Bá»™ Giáo há»™i Äông Phương (Congregation for the Oriental Churches)
Tổng trưởng: Hy. Ignace Moussa I Daoud
Tổng thư ký: Tgm. Antonio Maria Vegliò
Thà nh viên: Các thượng phụ giáo chá»§ cá»§a Giáo há»™i Äông Phương và các tổng giám mục trưởng.
Äịa chỉ: Via della Conciliazione 34, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ có thẩm quyá»n vá» má»i vấn đỠliên quan đến con ngưá»i và ká»· cương cá»§a Giáo há»™i Äông Phương tại các nước như: Afghanistan, Ai Cáºp, Albania, Bắc Ethiopia, Bán đảo Sinai, Cyprus, Eritrea, Hy Lạp, Iran, Iraq, Jordan, Libenon, Nam Bulgaria, Palestine, Syria, Thổ NhÄ© Kỳ và cả những cá»™ng đồng dân tá»™c thiểu số là thà nh viên cá»§a các Giáo há»™i nà y, bất kể há» sống ở đâu.
2. 3. Bá»™ Phụng tá»± và Ká»· luáºt Bà tÃch (Congregation for Divine Worship and the Discipline of the Sacraments)
Tổng trưởng: Hy. Francis Arinze
Tổng thư ký: Tgm. Albert Malcolm Ranjith
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 10, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ giám sát má»i việc liên quan đến sá»± thăng tiến và điá»u hà nh phụng vụ trong Giáo há»™i La Tinh, nhất là các bà tÃch, ngoại trừ những gì thuá»™c quyá»n hạn cá»§a Bá»™ Giáo lý Äức tin và Bá»™ các Giáo há»™i Äông phương. Bá»™ có thẩm quyá»n cứu xét các đơn xin giải hôn phối thà nh sá»± nhưng chưa giao hợp trước khi trình lên Äức Giáo Hoà ng.
2. 4. Bộ Phong Thánh (Congregation for the Causes of Saints)
Tổng trưởng: Hy. José Saraiva Martins, CMF
Tổng thư ký: Tgm. Edward Nowak
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 10, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ xá» lý các vụ việc liên quan đến việc tuyên phong chân phước và hiển thánh cÅ©ng như việc lưu giữ các hà i cốt và thánh tÃch.
2. 5. Bộ Giám mục (Congregation for Bishops)
Tổng trưởng: Hy. Giovanni Battista Re
Tổng thư ký: Tgm. Francesco Monterisi
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 10, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ nà y lo má»i việc liên quan đến việc chuẩn bị các ứng viên giám mục và quyá»n tà i phán cá»§a giám mục, kể cả các Giám hạt quân đội, các cuá»™c “ thăm viếng Tòa Thánh theo giáo luáºt†(Vsiata ad limina Sanctorum Apostolorum petri et Pauli).
2. 6. Bá»™ Truyá»n giảng Phúc Âm cho các Dân tá»™c (Congregation for the Evangelization of Peoples)
Tổng trưởng: Hy. Ivan Dias
Tổng thư ký: Tgm. Robert Sarah
Äồng Tổng Thư ký: Tgm. Henryk Hoser, SAC
Äịa chỉ: Piazza di Spagna 48, 00187 Rome, Italy.
Bá»™ hướng dẫn và phối hợp các công cuá»™c truyá»n giáo trên khắp thế giá»›i. Thẩm quyá»n cá»§a Bá»™ bao trùm trên tất cả các vùng truyá»n giáo được thiết láºp để mở rá»™ng vương quốc Chúa Kitô. Bá»™ chú trá»ng đến việc nuôi dưỡng Æ¡n gá»i truyá»n giáo, phân chia lÄ©nh vá»±c hoạt động cho các vùng truyá»n giáo, thiết láºp hà ng giáo phẩm và chuẩn bị việc bổ nhiệm giám mục tại các xứ truyá»n giáo, phát triển hà ng giáo sÄ© địa phương, váºn động sá»± há»— trợ vá» tinh thần và tà i chÃnh cho hoạt động truyá»n giáo.
2. 7. Bộ Giáo sĩ (Congregation for the Clergy)
Tổng trưởng: Hy. DarÃo Castrillón-Hoyo
Tổng thư ký: Tgm. Csaba Ternyák
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 3, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ chuyên lo những việc liên quan đến Ä‘á»i sống, ká»· luáºt, quyá»n lợi và bổn pháºn cá»§a giáo sÄ©. Văn phòng 1 lo việc đà o tạo và thánh hoá các linh mục. Văn phòng 2 lo việc giảng Lá»i Chúa và dạy giáo lý. Văn phòng 3 lo việc gìn giữ và quản trị tà i sản Giáo Há»™i, Ä‘á»i sống váºt chất cá»§a giáo sÄ©, đặc biệt là lo chăm sóc các giáo sÄ© già yếu bệnh táºt.
2. 8. Bá»™ Tu sÄ©. Bá»™ lo vá» Äá»i sống Táºn Hiến và các Hiệp há»™i Äá»i sống Tông đồ (Congregationfo
Tổng trưởng: Hy. Franc Rodé
Tổng thư ký: Tgm. Piergorgio Silvano Nesti, CP
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 3, 00193 Rome, Italy.
Bá»™ có thẩm quyá»n đối vá»›i các tổ chức tu trì sống Ä‘á»i táºn hiến, các tu há»™i Ä‘á»i, các tu há»™i sống Ä‘á»i tông đồ. Bá»™ lo các việc liên quan đến sá»± thà nh láºp, bãi bá», chuyển đổi các tổ chức tu trì; phê chuẩn hiến chương, ná»™i quy cá»§a các há»™i dòng; canh tân và thÃch nghi các há»™i dòng; khÃch lệ các tu nghị và cổ vÅ© việc giao hảo, hiệp thông giữa các bá» trên thượng cấp cá»§a các tổ chức tu trì đó.
2. 9. Bộ Giáo dục Công giáo (Congregation for Catholic Education)
Tổng trưởng: Hy. Zenon Grocholewski
Tổng thư ký: Tgm. Michael J. Miller, CSB
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 3, 0193 Rome, Italy.
Bá»™ có thẩm quyá»n trên các tổ chức và hoạt động giáo dục Công giáo. Bá»™ có 3 văn phòng: Văn phòng 1 phụ trách các vấn đỠliên quan tá»›i chá»§ng viện, đà o tạo giáo sÄ© cho giáo pháºn, tu sÄ© và thà nh viên cá»§a tu há»™i Ä‘á»i; Văn phòng 2 phụ trách các trưá»ng đại há»c, há»c viện và cao đẳng Công giáo, cổ vÅ© sá»± hợp tác vá»›i nhau và vá»›i các tổ chức ngoà i Công giáo; Văn phòng 3 phụ trách các trưá»ng Công giáo dưới báºc đại há»c. Bá»™ còn phụ trách việc cổ vÅ© Æ¡n gá»i linh mục.
3. Các Toà án Giáo hoà ng (Apostolic Tribunals)
3. 1. Toà Ân giải Tối cao (Apostolic Penitentiary)
Chánh án: Hy. James Francis Stafford
Phụ tá: Lm. P. Gianfranco Girotti, OFM.
Äịa chỉ: Piazza della Cancelleria 1, 00186 Rome, Italy.
Toà có quyá»n hạn trong phạm vi toà trong (bà tÃch hay ngoà i bà tÃch), ra phán quyết vá» những vấn đỠlương tâm, xá giải án phạt dà nh cho Toà Thánh và Äức Giáo hoà ng, miá»…n trừ nghÄ©a vụ, tháo gỡ lá»i khấn, tha thứ và lo vá» giáo lý cá»§a ân xá và ban các ân xá.
3. 2. Tối cao Pháp viện (Apostolic Signature)
Tổng trưởng: Hy. Agostino Vallini
Tổng thư ký: Gm. Velasio De Paolis
Äịa chỉ: Pizza della Cancelleria 1, 00186 Rome, Italy.
Äây là toà án tối cao cá»§a Giáo Há»™i để giải quyết những vụ việc liên quan đến thá»§ tục tố tụng, kiểm tra việc tuân thá»§ luáºt lệ và quyá»n lợi ở mức độ cao nhất. Äây cÅ©ng là toà án tối cao cá»§a quốc gia Vatican.
3. 3. Toà Thượng thẩm (Roman Rota)
Niên trưởng: Äô. Antoni tankiewicz
Äịa chỉ: Piazza della Cancelleria 1, 00186 Rome, Italy.
Äây là toà phúc thẩm cho má»i vụ việc kháng án lên Toà Thánh. Toà có quyá»n quyết định các vụ việc liên can đến giá trị pháp lý hôn nhân.
4. Các Hội đồng Giáo hoà ng (Pontifical Councils)
4. 1. Hội đồng Giáo hoà ng vỠGiáo dân (Pontifical Council for the Laity)
Chủ tịch: Tgm. Stanislaw Rylko
Tổng thư ký: Gm. Joseph Clemens
Äịa chỉ: Piazza S. Calisto 16, 00153 Rome, Italy.
Há»™i đồng có thẩm quyá»n trên các hoạt động tông đồ cá»§a giáo dân và việc há» tham gia và o Ä‘á»i sống và sứ mạng cá»§a Giáo Há»™i. Hầu hết thà nh viên trong há»™i đồng là giáo dân từ nhiá»u miá»n trên thế giá»›i và dấn thân và o các việc tông đồ khác nhau.
4. 2. Hội đồng Giáo hoà ng Cổ vũ Hợp nhất Kitô hữu (Pontifical Council for Promoting Christian Unity)
Chủ tịch: Hy. Walter Kasper
Tổng thư ký: Gm. Farrell Brian, LC
Äịa chỉ: Via dell’Erba 1, 00193 Rome, Italy.
Há»™i đồng lo thiết láºp mối quan hệ vá»›i các thà nh viên cá»§a các cá»™ng Ä‘oà n Kitô giáo khác, giải thÃch đúng và thá»±c hiện tốt các nguyên tắc đại kết, tổ chức và thúc đẩy các nhóm đại kết Công giáo và phối hợp trên bình diện quốc gia và quốc tế, để cổ vÅ© hợp nhất Kitô hữu; tổ chức đối thoại, đại kết vá»›i các cá»™ng Ä‘oà n tách rá»i khá»i Tông toà ; gá»i các quan sát viên Công giáo đến dá»± há»p vá»›i các anh em Kitô giáo hay má»i đại diện cá»§a các giáo há»™i khác đến dá»± há»p. Uá»· ban đặc trách vá» các quan hệ tôn giáo vá»›i ngưá»i Do Thái liên hệ chặt chẽ vá»›i Văn phòng Thư ký cá»§a Há»™i đồng nà y.
4. 3. Hội đồng Giáo hoà ng vỠGia đình (Pontifical Council for the Family)
Chủ tịch: Hy. Alfonso López Trujillo
Tổng thư ký: Gm. Karl Josef Romer
Äịa chỉ: Piazza S. Calisto 16, 00153 Rome, Italy.
Há»™i đồng chịu trách nhiệm cổ vÅ© việc chăm lo mục vụ cho các gia đình để há» có thể chu toà n sứ mệnh dạy dá»—, rao giảng Tin Mừng và truyá»n giáo, đồng thá»i giúp cho ảnh hưởng cá»§a gia đình tác động và o môi trưá»ng há» sống, bảo vệ sá»± sống con ngưá»i, sinh sản có trách nhiệm theo lá»i dạy cá»§a Giáo Há»™i. Hầu hết thà nh viên là những ngưá»i có gia đình từ nhiá»u miá»n trên thế giá»›i và đại diện cho nhiá»u ná»n văn hoá khác nhau. Má»—i năm Há»™i đồng há»p đại há»™i Ãt nhất là má»™t lần.
4. 4. Hội đồng Giáo hoà ng vỠCông lý và Hoà bình (Pontifical Council for Justice and Peace)
Chủ tịch: Hy. Renato Raffaele Martino
Tổng thư ký: Gm. Giampaolo Crepaldi
Äịa chỉ: Piazza S. Calisto 16, 00153 Rome, Italy.
Nhiệm vụ cá»§a Há»™i đồng là cổ vÅ© công lý và hoà bình trên thế giá»›i theo lá»i dạy cá»§a Tin Mừng và giáo huấn cá»§a Giáo Há»™i.
4. 5. Há»™i đồng Giáo hoà ng Äồng Tâm (Pontifical Council “Cor Unumâ€)
Chủ tịch: Tgm. Paul Josef Cordes
Tổng thư ký: Äô. Karel Kasteel
Äịa chỉ: Piazza S. Calisto 16, 00153 Rome, Italy.
Mục tiêu của Hội đồng là cung cấp các dịch vụ, thông tin cho các tổ chức cũng như phối hợp các cơ quan bác ái Công giáo, các dự án giúp đỡ và phát triển vỠphương diện nhân bản của Công giáo ở mức độ toà n cầu.
4. 6. Há»™i đồng Giáo hoà ng vá» mục vụ cho ngưá»i Di dân và Du mục (Pontifical Council for Pastoral Care of Migrants and Itinerant Peoples)
Chủ tịch: Hy. Renato Martino
Tổng thư ký: Tgm. Agostino Marchetto
Äịa chỉ: Piazza S. Calisto, 16, 00153 Rome, Italy.
Há»™i đồng lo việc trợ giúp mục vụ cho tất cả những ngưá»i phải rá»i khá»i xứ sở cá»§a mình như dân di cư, du mục, du lịch và hà nh khách di chuyển bằng máy bay, tà u thá»§y.
4. 7. Hội đồng Giáo hoà ng vỠMục vụ cho nhân viên Y tế (Pontifical Council for Pastoral Assistance to Health Care Workers)
Chủ tịch: Tgm. Javier Lozano Barragán
Tổng thư ký: Gm. José Luis Redrado Marchite, OH
Äịa chỉ: Via della Conciliazione 3, 00193 Rome, Italy.
Hội đồng chịu trách nhiệm cổ vũ và xúc tiến công tác đà o tạo, nghiên cứu, hà nh động do các tổ chức Công giáo quốc tế khác nhau trong lĩnh vực y tế.
4. 8. Há»™i đồng Giáo hoà ng vá» Giải thÃch Văn bản Giáo luáºt (Pontifical Council for Legislative Texts)
Chủ tịch: Hy. Julián Herranz
Tổng thư ký: Gm. Bruno Bertagna
Äịa chỉ: Piazza Pio XII 10, 00193 Rome, Italy.
Nhiệm vụ hà ng đầu cá»§a Há»™i đồng là giải thÃch xác thá»±c các luáºt phổ quát cá»§a Giáo há»™i.
4. 9. Hội đồng Giáo hoà ng vỠđối thoại Liên tôn ( Pontifical Council for the Interreligious Dialogue)
Chủ tịch: Hy. Paul Poupard
Tổng thư ký: Tgm. Pier Luigi Celata
Äịa chỉ: Via Dell’ Erba, 1, 00193 Rome, Italy.
Há»™i đồng có nhiệm vụ cổ vÅ© việc nghiên cứu và đối thoại, nhằm gia tăng sá»± hiểu biết và tôn trá»ng lẫn nhau giữa các tÃn hữu Kitô giáo và ngoà i Kitô giáo. Há»™i đồng nà y liên hệ vá»›i Ủy ban đặc trách vá» quan hệ các tÃn hữu Hồi giáo.
4. 10. Hội đồng Giáo hoà ng vỠVăn hoá (Pontifical Council for the Culture)
Chủ tịch: Hy. Paul Poupard
Tổng thư ký: Lm. Bernard Ardura, O. Praem
Äịa chỉ: Piazza S. Calisto 16, 00153 Rome, Italy.
Há»™i đồng có nhiệm vụ thúc đẩy mối quan hệ giữa Giáo há»™i, Toà Thánh và các ná»n văn hoá thế giá»›i, xây dá»±ng cuá»™c đối thoại giữa những ai không tin và o Thiên Chúa hay tuyên bố vô tôn giáo, miá»…n là há» có thiện chà cá»™ng tác. Há»™i đồng nhằm 2 lÄ©nh vá»±c: (1) đức tin và văn hoá, (2) đối thoại vá»›i các ná»n văn hoá.
4. 11. Há»™i đồng Giáo hoà ng vá» Truyá»n thông Xã há»™i (Pontifical Council for the Social Communications)
Chủ tịch:
Tổng thư ký: Tiến sĩ Angelo Scelzo
Äịa chỉ: Palazzo S. Carlo, 00120 Vatican City.
Há»™i đồng dấn thân và o các vấn đỠliên quan đến các phương tiện truyá»n thông xã há»™i, để nhỠđó sứ Ä‘iệp cứu độ và sá»± thăng tiến con ngưá»i được nuôi dưỡng và há»™i nháºp và o ná»n văn hoá quần chúng cÅ©ng như và o các táºp quán xã há»™i.
5. Các Văn Phòng (Offices)
5. 1. Văn phòng Quản lý Tông toà (Apostolic Camera)
Trưởng phòng: Hy. Eduardo Martinez Somalo
Phó phòng: Tgm. Ettore Cunial
Äịa chỉ: Palazza Apostolico, 00120 Vatican City.
Văn phòng chịu trách nhiệm quản lý tà i sản và quyá»n lợi cá»§a Toà Thánh từ lúc vị giáo hoà ng qua Ä‘á»i cho đến khi có vị giáo hoà ng má»›i kế vị theo má»™t số luáºt đặc biệt cá»§a Giáo Há»™i.
5. 2. Văn phòng Quản trị Tà i sản Tông toà (Administration
Chủ nhiệm: Hy. Nicora Attilio
Tổng thư ký: Tgm. Claudio Maria Celli
Äịa chỉ: Palazza Apostolico, 00120 Vatican City.
Văn phòng nà y quản lý bất động sản của Toà Thánh dưới sự chỉ đạo của các đại diện Giáo hoà ng.
5. 3 Văn phòng Kinh tế Toà Thánh
(Prefecture for the Economic Affairs of the Holy See)
Chủ nhiệm: Hy. Sergio Sebastiani
Thư ký: Gm. Franco Croci
Äịa chỉ: Largo del Colonnato 3, 00193, Rome, Italy.
Văn phòng lo việc tà i chÃnh, phối hợp và giám sát quản lý các động sản cá»§a Toà Thánh.
6. Các cÆ¡ quan khác cá»§a Giáo triá»u Roma
Ngoà i ra, Giáo triá»u Roma còn má»™t số cÆ¡ quan thấp hÆ¡n để phục vụ, nghiên cứu cho sinh hoạt phong phú cá»§a Giáo há»™i trong thá»i đại văn minh hiện nay. Chúng ta có thể kể tóm tắt theo tên các cÆ¡ quan sau đây:
6. 1. Văn phòng Quản gia Giáo hoà ng (Prefecture of the Papal Household). Văn phòng quản lý nhà nguyện riêng cá»§a Äức Thánh Cha và các giám chức thuá»™c quản gia, sắp đặt cho các vị khách ngà i tiếp đón, láºp kế hoạch cho các cuá»™c thăm viếng cá»§a Äức Thánh Cha ra ngoà i Vatican, các nghi thức tiếp khách, tổ chức các buổi tiếp kiến hà ng tuần và o ngà y thứ tư cá»§a Äức Thánh Cha vá»›i giáo dân, lo tổ chức và tráºt tá»± các Thánh lá»… và các buổi cá» hà nh phụng vụ do Äức Thánh Cha chá»§ sá»±.
6. 2. Văn phòng các buổi Cá» hà nh Phụng vụ cá»§a Äức Thánh Cha (Office for LiturgicalCeleb
6. 3. Văn phòng Báo chà Toà Thánh (Vatican Press Office) có nhiệm vụ tiếp xúc vá»›i báo chà và loan các tin chÃnh thức.
6. 4. Ban Thông tin Vatican (Vatican Information Service) (VIS). Khác vá»›i Văn phòng Báo chÃ, ban nà y thu nháºn và phát tin qua thư Ä‘iện tá» và fax để phục vụ hoạt động mục vụ và giáo huấn cá»§a Äức Thánh Cha.
6. 5. Văn phòng Thống kê Trung ương (Central Statistics Office). Văn phòng thu tháºp dữ liệu, hệ thống hoá và phân tÃch thông tin để biết vá» tình trạng và điá»u kiện cá»§a Giáo há»™i.
7. Các Uỷ ban Giáo hoà ng (Commissions and Committees)
7. 1. Uá»· ban Giáo hoà ng vá» Di sản Văn hoá cá»§a Giáo há»™i. Ủy ban có nhiệm vụ bảo vệ, giữ gìn các kho tà ng văn hóa, nghệ thuáºt trong các cá»™ng Ä‘oà n cá»§a Giáo há»™i.
7. 2. Uá»· ban Giáo hoà ng vá» Khảo cổ há»c. Ủy ban có mục Ä‘Ãch giữ gìn các nghÄ©a trang cổ tại Rôma, khai quáºt và nghiên cứu các di tÃch lịch sá» tại các nÆ¡i nà y.
7. 3. Uá»· ban Giáo hoà ng vá» Thánh Kinh. Ủy ban được thiết láºp năm 1902 do Äức Giáo hoà ng Lêô XIII, vá»›i mục Ä‘Ãch cổ vÅ© việc há»c há»i, nghiên cứu Thánh Kinh và bảo vệ cho khá»i các sai lầm trong khi nghiên cứu Kinh Thánh.
7. 4. Uá»· ban Giáo hoà ng “ Ecclessia Deiâ€. Ủy ban lo cho các tÃn hữu thuá»™c cá»™ng Ä‘oà n ly khai do Tổng Giám mục Marcel Lefèbvre sáng láºp, có cÆ¡ há»™i trở vá» Hiệp thông vá»›i Giáo há»™i.
7. 5. Uá»· ban Thần há»c Quốc tế. Ủy ban được Ä‘iá»u hà nh theo Tá»± sắc “Tredecim anni iam†cá»§a Äức Thánh Cha Gioan Phaolô II. Ủy ban có mục Ä‘Ãch nghiên cứu các vấn đỠtÃn lý và luân lý có tầm mức quan trá»ng để giúp Bá»™ Giáo lý Äức Tin.
7. 6. Uá»· ban Giáo hoà ng vá» các Äại há»™i Thánh Thể Quốc tế. Ủy ban có nhiệm vụ giúp tìm hiểu, yêu mến Chúa Giêsu trong phép Thánh Thể, cÅ©ng như lo cổ vÅ© và tổ chức các đại há»™i Thánh Thể quốc tế.
7. 7. Uá»· ban Giáo hoà ng vá» khoa Lịch sá». Ủy ban đại diện Tòa Thánh trước Ủy ban Quốc tế vá» Khoa Sá» há»c.
_______________
Theo Internet
Nguồn tư liệu:
1. NN, Théo: Nouvelle Encyclopédie Catholique, Droguet Ardant Fayard, 1989.
2. Olivier de la Brosse, Dictionnaire de la foi Chrétienne.
3. Matthew Bunson, Catholic Almanac 2003, NXB Our Sunday Visitor, Indiana 2002.
4. NN, Việt Nam Công giáo Niên Giám 1964, Sà i Gòn, 1963.
5. Jean và Blandine Chelini, Histoire de l’Eglise, Ed. du Centurion, Paris, 1993.
6. G. Labrune và Ph. Toutain, Repères pratiques, l’Histoire de France, Ed. Nathan, 1986.

