TÃŒM HIỂU LÃ’NG CHÚA THÆ¯Æ NG XÓT TRONG KINH THÃNH (P.1)
Lá»i nói đầu: Bà i viết nà y dá»±a và o Tông thư “Thiên Chúa Già u Lòng Thương Xót†[Rich in Mercy (Anh ngữ), Dives in Misericordia (La ngữ)] cá»§a Thánh Giáo hoà ng Gioan Phaolô II. Äây là loại bà i “cao cấp†nên rất khó lÄ©nh há»™i ngay, vì thế bạn cần Ä‘á»c cháºm và suy nghÄ© nhiá»u theo linh hứng cá»§a Chúa Thánh Thần. Äừng Ä‘á»c cả má»™t lúc, má»—i lần Ä‘á»c má»™t Ãt. Chúc bạn được Chúa Thánh Thần linh hứng để hiểu đúng linh đạo nà y. Xin má»i bạn!
—————
Khi diá»…n tả Lòng Chúa Thương Xót (LCTX), các sách Cá»±u Ước dùng hai cách diá»…n tả đặc biệt, má»—i câu Ä‘á»u có sắc thái khác nhau vá» ngữ nghÄ©a.
Trước hết, thuáºt ngữ “hesed†ngụ ý má»™t thái độ sâu sắc cá»§a “lòng tốtâ€. Khi Ä‘iá»u nà y được thiết láºp giữa hai cá nhân, há» không chỉ muốn tốt cho nhau mà há» còn tin tưởng nhau bằng sá»± thầm hứa trong lòng, và trung thà nh vá»›i nhau. Vì “hesed†cÅ©ng có nghÄ©a vỠân huệ hoặc yêu thương, Ä‘iá»u nà y xảy ra đúng theo ná»n tảng cá»§a lòng trung thà nh. Sá»± tháºt là sá»± táºn tụy được nói tá»›i không chỉ là đặc tÃnh luân lý mà còn hầu như là đặc tÃnh pháp lý tạo sá»± khác biệt.
Cá»±u Ước dùng từ “hesed†để nói vá» Thiên Chúa, Ä‘iá»u nà y luôn xảy ra khi liên kết vá»›i giao ước mà Thiên Chúa đã thiết láºp vá»›i dân Israel. Äối vá»›i Thiên Chúa, giao ước nà y là tặng phẩm và ân huệ dà nh cho dân Israel. Do đó, Thiên Chúa đã hứa tôn trá»ng giao ước, “hesed†cÅ©ng cần má»™t ý nghÄ©a hợp pháp phù hợp vá»›i giao ước.
Lá»i hứa theo pháp lý vá» phần Thiên Chúa bắt buá»™c dân Israel không được vi phạm giao ước và phải tôn trá»ng các Ä‘iá»u kiện cá»§a giao ước. Nhưng ở Ä‘iểm nà y, “hesed†không là pháp lý, được mặc khải phương diện sâu xa hÆ¡n, cho thấy chÃnh nó là gì ngay từ đầu, nghÄ©a là tình yêu đã được trao ban, tình yêu mạnh hÆ¡n sá»± phản trắc và ân sá»§ng mạnh hÆ¡n tá»™i lá»—i.
Lòng tÃn trung nà y đối vá»›i con-gái-bất-tru
“Ngươi hãy nói vá»›i nhà Israen: Äức Chúa là Chúa Thượng phán thế nà y: Hỡi nhà Ãtraen, không phải vì các ngươi mà Ta hà nh động, mà vì danh thánh cá»§a Ta đã bị các ngươi xúc phạm giữa các dân các ngươi đã Ä‘i đến†(Ed 36:22). Do đó mà dân Israel, mặc dù nhiá»u tá»™i lá»—i vì vi phạm giao ước, không thể yêu cầu “hesed†cá»§a Thiên Chúa theo pháp lý, nhưng há» có thể và phải tiếp tục hy vá»ng và tin sẽ được Ä‘iá»u đó, vì Thiên Chúa cá»§a giao ước thá»±c sá»± “chịu trách nhiệm vá» tình yêu cá»§a Ngà iâ€.
Thà nh quả cá»§a tình yêu nà y là ơn tha thứ và phục hồi ân sá»§ng, tái láºp giao ước ná»™i tại. Từ ngữ thứ hai theo thuáºt ngữ Cá»±u Ước xác định Lòng Thương Xót là “rahamimâ€.
Äây là sá»± khác biệt cá»§a “hesedâ€. Trong khi “sá»± táºn tụy†là m nổi báºt lòng tÃn trung cá»§a “trách nhiệm đối vá»›i tình yêu cá»§a mình†(theo nghÄ©a nam tÃnh), “rahamim†theo chÃnh nguyên ngữ đã bao hà m tình yêu cá»§a ngưá»i mẹ (rehem = tá» cung).
Từ hệ lụy nguồn gốc và sâu xa – thá»±c sá»± là sá»± kết hợp – liên kết ngưá»i mẹ vá»›i đứa con là m nảy sinh mối quan hệ đặc biệt vá»›i đứa con, má»™t tình yêu đặc biệt. Vá»›i tình yêu nà y, ngưá»i ta có thể nói rằng đó là “hoà n toà n cho khôngâ€, vô Ä‘iá»u kiện, và vá» phương diện nà y nó cấu thà nh sá»± cần thiết ná»™i tại: Tình trạng cấp bách cá»§a con tim.
Như váºy, đó là sá»± biến đổi “nữ tÃnh†cá»§a lòng tÃn trung nam tÃnh đối vá»›i chÃnh nó được diá»…n tả bằng từ ngữ “hesedâ€. Äối vá»›i ná»n tảng tâm lý nà y, “rahamim†phát sinh má»™t loạt cảm xúc, kể cả lòng tốt và dịu dà ng, kiên nhẫn và hiểu biết, nghÄ©a là sẵn sà ng tha thứ.
Cá»±u Ước quy cho Thiên Chúa các đặc tÃnh nà y khi dùng thuáºt ngữ “rahamim†để nói vá» Ngà i. Chúng ta Ä‘á»c thấy trong sách Isaia: “Có phụ nữ nà o quên được đứa con thÆ¡ cá»§a mình, hay chẳng thương đứa con mình đã mang nặng đẻ Ä‘au? Cho dù nó có quên Ä‘i nữa, thì Ta, Ta cÅ©ng chẳng quên ngươi bao giá»â€ (Is 49:15).
Tình yêu nà y là lá»i cảm tạ tÃn thà nh đối vá»›i sức mạnh mầu nhiệm cá»§a tình mẫu tá», được diá»…n tả trong Cá»±u Ước bằng nhiá»u cách: Cứu thoát khá»i má»i nguy hiểm, nhất là thoát khá»i kẻ thù; tha thứ tá»™i lá»—i – cá»§a từng ngưá»i và cá»§a cả toà n dân Israel – cuối cùng là sẵn sà ng là m trá»n lá»i hứa và niá»m cáºy trông, mặc dù nhân loại bất trung, như chúng ta thấy trong sách Hôsê: “Ta sẽ chữa chúng khá»i tá»™i bất trung, sẽ yêu thương chúng hết tình, vì cÆ¡n giáºn cá»§a Ta sẽ không còn Ä‘eo Ä‘uổi chúng†(Hs 14:5).
Theo cách nói cá»§a Cá»±u Ước, chúng ta cÅ©ng thấy những cách diá»…n tả khác, ngụ ý nhiá»u cách đối vá»›i ngữ cảnh cÆ¡ bản. Nhưng cả hai cách nói trên Ä‘á»u đáng lưu ý đặc biệt, cho thấy rõ phương diện theo thuyết hình ngưá»i nguyên thá»§y (original anthropomorphic
Thuáºt ngữ Hy Lạp theo bản dịch “Bảy Mươi†(*) không cho thấy như bản cổ ngữ Do Thái: Vì thế nó không đưa ra tất cả sá»± khác biệt vá» ngữ nghÄ©a riêng đối vá»›i văn bản gốc. Dù ở mức nà o, Tân Ước cÅ©ng dá»±a và o sá»± phong phú và độ sâu ghi dấu cổ.
Theo cách nà y, chúng ta thừa hưởng từ Cá»±u Ước – theo cách tổng hợp – không chỉ phong phú vá» cách diá»…n tả được các sách đó dùng để xác định LCTX, mà còn vỠ“tâm lý†cá»§a Thiên Chúa theo thuyết hình ngưá»i: Hình ảnh vá» tình yêu khắc khoải cá»§a Ngà i, khi tiếp xúc vá»›i Ä‘iá»u ác, nhất là vá»›i tá»™i lá»—i cá»§a cá nhân và dân tá»™c, được biểu hiện là LTX.
Hình ảnh nà y được tạo nên không chỉ vá» ngữ cảnh tổng quát cá»§a động từ “hanan†mà còn vá» ngữ cảnh cá»§a từ ngữ “hesed†và “rahamimâ€. Thuáºt ngữ “hanan†diá»…n tả má»™t khái niệm rá»™ng hÆ¡n, thá»±c sá»± có nghÄ©a là cách biểu hiện cá»§a ân sá»§ng, liên quan má»™t bẩm chất kiên định (constant predisposition)
Thêm và o các yếu tố ngữ nghÄ©a, khái niệm cá»§a Cá»±u Ước vá» LCTX cÅ©ng được tạo nên từ những gì bao hà m trong động từ “hamalâ€, theo nghÄ©a Ä‘en là “tha chết†(má»™t kẻ thù chiến bại) nhưng cÅ©ng “tá» lòng thương xót và trắc ẩnâ€, vì thế mà tha thứ và miá»…n trừ tá»™i lá»—i.
Còn có thuáºt ngữ “hus†diá»…n tả lòng thương xót và trắc ẩn, nhưng đặc biệt mang ý nghÄ©a xúc động. Các thuáºt ngữ nà y xuất hiện Ãt hÆ¡n trong các văn bản Kinh thánh khi diá»…n tả LCTX.
Ngoà i ra, nên chú ý từ ngữ “emet†đã được nói tá»›i. Nó có nghÄ©a ban đầu là “sá»± vững chắc, sá»± an toà n†(theo Hy ngữ cá»§a bản Bảy Mươi là “chân lýâ€) và khi đó có nghÄ©a là “lòng thà nh tÃnâ€. Theo cách nà y, nó có vẻ liên kết vá»›i ngữ nghÄ©a riêng đối vá»›i thuáºt ngữ “hesedâ€. Ở cả 2 nÆ¡i, đó là trưá»ng hợp cá»§a “hesedâ€, nghÄ©a là lòng thà nh tÃn mà Thiên Chúa thể hiện tình yêu cá»§a Ngà i đối vá»›i dân, trung thà nh vá»›i Ä‘iá»u Ngà i hứa là sẽ là m trá»n trong tình mẫu tá» cá»§a Mẹ Thiên Chúa (x. Lc 1:49-54), như Kinh thánh nói: “Chúa sẽ trá»n bá» nhân nghÄ©a vá»›i tổ tiên và nhá»› lại lá»i xưa giao ước†(Lc 1:72). Äây cÅ©ng là trưá»ng hợp cá»§a LCTX theo nghÄ©a cá»§a từ “hesedâ€, theo mức cá»§a những câu theo sau, những câu mà Dacaria nói vỠ“LTX nhân háºu cá»§a Thiên Chúaâ€, diá»…n tả rõ rà ng nghÄ©a thứ hai, nghÄ©a là “rahamim†(bản La ngữ: Viscera Misericordiae),
TÃŒM HIỂU LÃ’NG CHÚA THÆ¯Æ NG XÓT TRONG KINH THÃNH (P.2)
Lá»i nói đầu: Bà i viết nà y dá»±a và o Tông thư “Thiên Chúa Già u Lòng Thương Xót†[Rich in Mercy (Anh ngữ), Dives in Misericordia (La ngữ)] cá»§a Thánh Giáo hoà ng Gioan Phaolô II. Äây là loại bà i “cao cấp†nên rất khó lÄ©nh há»™i ngay, vì thế bạn cần Ä‘á»c cháºm và suy nghÄ© nhiá»u theo linh hứng cá»§a Chúa Thánh Thần. Äừng Ä‘á»c cả má»™t lúc, má»—i lần Ä‘á»c má»™t Ãt. Chúc bạn được Chúa Thánh Thần linh hứng để hiểu đúng linh đạo nà y. Xin má»i bạn!
—————
CỰU ƯỚC
Cá»±u Ước hiểu LCTX bằng cách dùng nhiá»u thuáºt ngữ có ý nghÄ©a liên quan, khác nhau bằng ná»™i dung riêng, nhưng có thể nói được rằng chúng Ä‘á»u đồng quy từ những hướng khác nhau theo nghÄ©a cÆ¡ bản, diá»…n tả sá»± phong phú nổi báºt và gần gÅ©i vá»›i con ngưá»i vá»›i các phương diện khác nhau.
Cá»±u ước khuyến khÃch má»i ngưá»i chịu đựng ná»—i bất hạnh, nhất là ná»—i Ä‘au khổ do tá»™i lá»—i – như dân Israel được Thiên Chúa hứa ban giao ước – để cầu xin LTX cá»§a Thiên Chúa, và là m cho những ná»—i bất hạnh đó trở thà nh niá»m hy vá»ng, nhắc nhở vá» LCTX trong những lúc thất bại và mất niá»m tin.
Cá»±u Ước cÅ©ng luôn dâng lá»i tạ Æ¡n vá» LCTX, thể hiện trong Ä‘á»i sống cá»§a toà n dân và má»—i cá nhân. Theo cách nà y, LCTX tương phản vá»›i sá»± công thẳng cá»§a Thiên Chúa theo nghÄ©a nà o đó, và trong nhiá»u trưá»ng hợp được thể hiện không chỉ mạnh hÆ¡n mà còn sâu sắc hÆ¡n công lý. CÅ©ng váºy, tình yêu tác động tá»›i công lý, và cuối cùng thì công lý phục vụ tình yêu.
Cá»±u ước còn dạy rằng, dù công lý là má»™t nhân đức Ä‘Ãch thá»±c nÆ¡i con ngưá»i, và nÆ¡i Thiên Chúa biểu hiện sá»± hoà n hảo trong suốt, do đó mà tình yêu “lá»›n hÆ¡n†công lý – lá»›n hÆ¡n vỠý nghÄ©a nguyên thá»§y và cÆ¡ bản.
TÃnh ưu việt và nổi trá»™i cá»§a tình yêu có liên quan công lý – đây là dấu ấn cá»§a toà n bá»™ mặc khải – được mặc khải chÃnh xác qua LTX. Äiá»u nà y có vẻ minh nhiên đối vá»›i các tác giả thánh vịnh và các tiên tri mà công lý kết thúc theo nghÄ©a Æ n cứu độ được hoà n tất bởi chÃnh Thiên Chúa và LCTX [Tv 40 (39):11; 98 (97):2; Is 45:21; Is 51:5 & 8; Is 56:1].
LCTX khác vá»›i công lý, nhưng không đối láºp, nếu chúng ta nháºn theo lịch sá» con ngưá»i – như Cá»±u Ước đã thể hiện chÃnh xác – sá»± hiện diện cá»§a Thiên Chúa, Äấng Tạo hóa đã tá»± liên kết vá»›i thụ tạo cá»§a Ngà i bằng má»™t tình yêu đặc biệt.
Theo bản chất, tình yêu loại trừ thù háºn và ý xấu đối vá»›i ngưá»i mà Ngà i đã trao tặng phẩm là chÃnh mình: “Chúa yêu thương má»i loà i hiện hữu, không ghê tởm bất cứ loà i nà o Ngà i đã là m ra†(Kn 11:24). Những từ nà y cho thấy cÆ¡ bản thâm sâu cá»§a mối quan hệ giữa công lý và LTX nÆ¡i Thiên Chúa, trong mối quan hệ cá»§a Ngà i vá»›i con ngưá»i và thế giá»›i.
Những lá»i đó cho chúng ta biết rằng chúng ta phải tìm kiếm nguồn gốc cá»§a việc trao ban sá»± sống và các lý do thân thiết đối vá»›i mối quan hệ nà y bằng cách trở lại từ “sá»± bắt đầuâ€, trong chÃnh mầu nhiệm sáng tạo. Những lá»i đó báo trước Giao Ước CÅ© (Cá»±u Ước), sá»± mặc khải viên mãn cá»§a Thiên Chúa, Äấng mệnh danh là “tình yêu†(1 Ga 4:15 & 16).
Nối kết vá»›i mầu nhiệm sáng thế là mầu nhiệm cá»§a sá»± chá»n lá»±a, theo cách đặc biệt mà hình thà nh lịch sá» con ngưá»i có ngưá»i cha tâm linh là Abraham nhỠđức tin. Do đó, qua dân tá»™c nà y mà các hà nh trình xuyên suốt lịch sá» Cá»±u Ước và Tân Ước, mầu nhiệm cá»§a sá»± chá»n lá»±a nói đến má»—i ngưá»i trong đại gia đình nhân loại.
“Ta đã yêu ngươi bằng mối tình muôn thuở, nên Ta vẫn dà nh cho ngươi lòng xót thương†(Gr 31:3). “Núi có dá»i có đổi, đồi có chuyển có lay, tình nghÄ©a cá»§a Ta đối vá»›i ngươi vẫn không thay đổi, giao ước hoà bình cá»§a Ta cÅ©ng chẳng chuyển lay, Äức Chúa là Äấng thương xót ngươi phán như váºy†(Is 54:10). Sá»± tháºt nà y, đã từng được công bố vá»›i dân Israel, liên quan viá»…n cảnh cá»§a toà n lịch sá» con ngưá»i, cả viá»…n cảnh thá»i gian và thế mạt (Gn 4:2, 11; Tv 145 (144):9; Hc 18:8-14; Kn 11:23-12:1).
Äức Kitô mặc khải Chúa Cha trong cùng viá»…n cảnh và theo ná»n tảng đã được chuẩn bị, như nhiá»u trang Cá»±u Ước mô tả. Cuối mặc khải nà y, và o đêm trước khi chịu chết, Chúa Giêsu nói vá»›i tông đồ Philipphê lá»i đáng ghi nhá»› nà y: “Thầy ở vá»›i anh em bấy lâu, anh chưa biết Thầy ư? Ai thấy Thầy là thấy Chúa Cha†(Ga 14:9).
TÂN ƯỚC
Ngay đầu Tân Ước, hai tiếng nói vang lên trong Phúc âm thánh Luca phù hợp việc liên quan LCTX – má»™t sá»± hà i hòa vang dá»™i cả truyá»n thống Cá»±u Ước. Äức Maria và o nhà ông Dacaria, tán tụng Chúa bằng cả linh hồn vì LXT cá»§a Chúa, Ä‘iá»u mà “từ Ä‘á»i nỠđến Ä‘á»i kia†được trao ban cho những ai kÃnh yêu Ngà i.
Sau đó, khi Äức Mẹ nhá»› lại sá»± tuyển chá»n dân Israel, Äức Mẹ đã tuyên xưng LCTX mà Ngà i đã chá»n Äức Mẹ là ngưá»i được má»i thá»i khen là “đầy Æ¡n phúc†(x. Lc 1:49-54). Khi Gioan Tẩy giả chà o Ä‘á»i, ông Dacaria ca tụng Thiên Chúa cá»§a Israel và tôn vinh Ngà i vì đã tá» LTX như đã hứa vá»›i các tổ phụ và vì đã nhá»› giao ước thánh cá»§a Ngà i (x. Lc 1:72). Äây cÅ©ng là trưá»ng hợp cá»§a LCTX theo nghÄ©a cá»§a từ “hesedâ€, Ä‘iá»u mà ông Dacaria nói vỠ“lòng nhân háºu cá»§a Thiên Chúaâ€, được diá»…n tả rõ theo nghÄ©a thứ hai, nghÄ©a là “rahamim†(La ngữ là viscera misericordiae),
Trong giáo huấn cá»§a chÃnh Chúa Giêsu, hình ảnh nà y kế thừa từ Cá»±u Ước trở nên đơn giản hÆ¡n và sâu xa hÆ¡n. Äây có thể là điá»u hiển nhiên nhất trong dụ ngôn vỠđứa con hoang đà ng (x. Lc 15:14-32). Dù từ ngữ “lòng thương xót†không xuất hiện, nhưng vẫn diá»…n tả rõ rà ng bản chất cá»§a LCTX.
Äó là mầu nhiệm cá»§a LCTX, má»™t kịch bản thâm thúy thể hiện Tình Cha đối vá»›i đứa con hoang đà ng và tá»™i lá»—i. Ngưá»i con đó không chỉ được hồi phục quyá»n là m con mà còn được tiếp tục thừa kế gia sản cá»§a ngưá»i cha dù đã ăn chÆ¡i phung phà hết phần gia sản riêng. Ä‚n năn và trở vá», nháºn lá»—i và xin lá»—i, tất cả lại trở vá» nguyên trạng cá»§a ngưá»i con. Tình Chúa quá bao la và kỳ diệu!
“Khi tiêu xà i hết má»i thứâ€, ngưá»i con “bị túng quẫnâ€, nhất là “nạn đói xảy ra trong vùng đó†đến ná»—i ngưá»i con “thèm ăn cám heo†mà cÅ©ng không được ăn, thế là ngưá»i con phải quyết định vá» nhà cha: “Biết bao nhiêu ngưá»i là m công cho cha ta được cÆ¡m dư gạo thừa, mà mình ở đây lại chết đói!†(Lc 15:17). Việc trở vá» cá»§a ngưá»i con có thể chỉ là vạn bất đắc dÄ©, nhưng Ãt nhiá»u gì anh cÅ©ng nháºn thấy mình bất xứng và chỉ dám xin cha coi mình như tôi tá»›: “Thưa cha, con tháºt đắc tá»™i vá»›i Trá»i và vá»›i cha, chẳng còn đáng gá»i là con cha nữa. Xin coi con như má»™t ngưá»i là m công cho cha váºy†(Lc 15:18-19). Thế nhưng anh không thể tin những gì anh thấy: Ngưá»i cha ra ôm anh và o lòng, là m tiệc mừng, cho mang đồ má»›i và già y má»›i. Dụ ngôn nà y đã “chạm†đến giao-ước-tình-y
Theo nháºn thức, ngưá»i con nà y lý luáºn để khả dÄ© thấy rằng mình đã hoà n toà n bất xứng, không còn mối quan hệ máºt thiết cá»§a tình phụ tá». Do đó mà ngưá»i con quyết định đứng dáºy và trở vá» vá»›i cha. Dám trở vá» là can đảm, vì dù sao cÅ©ng đã bẽ mặt và nhục nhã, nhưng không mặc cảm tá»™i lá»—i. Ngưá»i con hoang đà ng nháºn thấy mình không có quyá»n đòi há»i gì nữa, không đáng là con, may lắm cÅ©ng chỉ mong được là m ngưá»i giúp việc trong nhà cha mình thôi. Ngưá»i con đã nháºn thức đầy đủ vá» tình trạng bất xứng cá»§a mình và “đáng Ä‘á»i†thế nà o theo công lý. “Quyết định dứt khoát trở vá»â€ là động thái rất quan yếu. Lúc đó, con ngưá»i phải giằng co âm thầm rất mãnh liệt. Äó chÃnh là động thái trưởng thà nh trong đức tin – tin và o LCTX và tin mình được thứ tha.
Trong dụ ngôn “ngưá»i con hoang đà ngâ€, thuáºt ngữ “công bình†không được dùng, và trong nguyên bản cÅ©ng không dùng từ “lòng thương xótâ€. Mối quan hệ giữa công bình và yêu thương được biểu hiện như LCTX, đồng thá»i được khắc sâu bằng tÃnh chÃnh xác trong ná»™i dung cá»§a dụ ngôn.
Rõ rà ng hÆ¡n là tình yêu được biến đổi thà nh LCTX khi cần có quy luáºt chÃnh xác cá»§a sá»± công bình. Ngưá»i con hoang đà ng không còn xứng đáng sau khi ăn chÆ¡i sa Ä‘á»a, trắng tay khi trở vá» vá»›i cha, nhưng được cha tha bổng, và dần dần ngưá»i con được vun đắp vá» váºt chất và tinh thần, dù có thể không bao giỠđược đầy đủ như xưa. Tình phụ tỠđược khôi phục là nhá» tÃnh cao thượng và tình thương cá»§a ngưá»i cha.
Mối quan hệ như váºy không bao giá» có thể bị thay đổi hoặc bị phá há»§y bằng bất cứ động thái nà o. Ngưá»i con hoang đà ng biết váºy và biết mình phải là m gì để chuá»™c lá»—i lầm, đó là lúc ngưá»i ta biết rõ mình để có thể sống khiêm nhưá»ng hÆ¡n.
Hình ảnh ngưá»i con hoang đà ng giúp chúng ta nháºn biết LCTX là gì và như thế nà o. Chắc chắn đây là mặc khải vá» Thiên Chúa Cha, giúp chúng ta tái phát hiện cách nhìn cá»§a Cá»±u Ước vá» LCTX luôn má»›i, vừa đơn giản vừa sâu xa.
Ngưá»i cha cá»§a đứa con hoang đà ng luôn trung thà nh vá»›i cương vị là m cha, trung thà nh vá»›i tình yêu bao la mà ông luôn dà nh cho con mình. Do đó mà ngưá»i cha luôn chỠđợi và sẵn sà ng tha thứ nếu đứa con biết trở vá». Tình yêu ấy là LTX, kỳ lạ đến ná»—i không ai khả dÄ© hiểu hết. Ngưá»i cha ấy đã tha thứ thì không còn phân biệt gì so vá»›i đứa con vẫn ngoan ngoãn ở vá»›i mình. Ngưá»i con ngoan ngoãn đã so Ä‘o nhưng ngưá»i cha đã phân tÃch rõ rà ng để huynh đệ vẫn hiếu thuáºn vá»›i nhau.
Ngưá»i cha trung tÃn vá»›i chÃnh mình – má»™t đặc Ä‘iểm mà Cá»±u ước dùng thuáºt ngữ “hesed†– ngay khi diá»…n tả bằng cách thể hiện tình phụ tá». Tháºt váºy, chúng ta Ä‘á»c thấy rằng khi ngưá»i cha thấy đứa con hoang đà ng trở vá», ông đã chạnh lòng trắc ẩn, chạnh LTX, chạy ra đón nó, ôm nó trước khi nó ôm mình, rồi hôn nó (Lc 15:20). Chắc chắn ông là m Ä‘iá»u nà y vì yêu thương con sâu sắc lắm, và điá»u nà y cÅ©ng bà y tá» lòng đại lượng dà nh cho con, lòng đại lượng đó đã khiến ngưá»i con lá»›n phải tức giáºn. Lá»i ngưá»i cha nói vá»›i ngưá»i con lá»›n giản dị mà thâm sâu: “Chúng ta phải ăn mừng, phải vui vẻ, vì em con đây đã chết mà nay lại sống, đã mất mà nay lại tìm thấy†(Lc 15:32).
Trong Phúc âm cá»§a thánh sá» Luca có dụ ngôn Con Chiên Lạc (x. Lc 15:4-7) và dụ ngôn Äồng Bạc Bị Mất (x. Lc 15:8-9). Má»—i lần Ä‘á»u có mức nhấn mạnh tương tá»± vá» niá»m vui có trong trưá»ng hợp cá»§a đứa con hoang đà ng (x. Lc 15:11-32). Lòng thà nh tÃn cá»§a ngưá»i cha hoà n toà n được táºp trung và o tÃnh nhân bản đối vá»›i đứa con hư há»ng, vá» nhân phẩm cá»§a đứa con.
Äiá»u nà y giải thÃch má»i niá»m vui ná»—i mừng lúc đứa con trở vá» nhà . Do đó ngưá»i ta có thể nói rằng tình thương dà nh cho đứa con là tình yêu xuất phát từ chÃnh bản chất tình phụ tá», theo cách thức bắt buá»™c ngưá»i cha quan tâm đến nhân phẩm cá»§a đứa con. Mối quan tâm nà y là thước Ä‘o tình yêu thương cá»§a ngưá»i cha, tình yêu thương mà thánh Phaolô diá»…n tả: “Äức mến thì nhẫn nhục, hiá»n háºu, không ghen tương, không vênh vang, không tá»± đắc, không là m Ä‘iá»u bất chÃnh, không tìm tư lợi, không nóng giáºn, không nuôi háºn thù, không mừng khi thấy sá»± gian ác, nhưng vui khi thấy Ä‘iá»u chân tháºt. Äức mến tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, hy vá»ng tất cả, chịu đựng tất cả. Äức mến không bao giá» mất được. Æ n nói tiên tri ư? CÅ©ng chỉ nhất thá»i. Nói các tiếng lạ chăng? Có ngà y sẽ hết. Æ n hiểu biết ư? Rồi cÅ©ng chẳng còn†(1 Cr 13:4-8).
Lòng Thương Xót – như Äức Kitô đã bà y tá» trong dụ ngôn Ngưá»i Cha Nhân Háºu (hoặc dụ ngôn Äứa Con Hoang Äà ng) – có dạng ná»™i tại cá»§a tình yêu trong Tân Ước gá»i là “agapeâ€. Tình yêu thương nà y có thể đạt tá»›i má»i đứa con hoang đà ng, tá»›i má»i ná»—i khổ Ä‘au cá»§a con ngưá»i, tá»›i cả ná»—i khốn khổ luân lý và tá»™i lá»—i.
Khi Ä‘iá»u nà y xảy ra, con ngưá»i là khách thể cá»§a LTX mà không há» cảm thấy bị hạ nhục, mà cảm thấy lại được tìm thấy và “được phục hồi giá trịâ€. Ngưá»i cha bà y tá» niá»m vui mừng đối vá»›i đứa con vừa “được tìm thấy†và như “chết sống lạiâ€.
Niá»m vui nà y thể hiện cái tốt nguyên trạng, dù đứa con hoang đà ng cÅ©ng không thể ngăn cản tình cha thương con. Niá»m vui đó còn thể hiện cái tốt lại được tìm thấy, khi đứa con trở vá» thú nháºn tá»™i lá»—i. Äiá»u xảy ra giữa mối quan hệ phụ tá» trong dụ ngôn cá»§a Chúa Giêsu không được đánh giá “từ bên ngoà iâ€. Äịnh kiến cá»§a chúng ta vá» LTX Ä‘a số là háºu quả cá»§a việc chúng ta đánh giá theo bá» ngoà i.
Thi thoảng Ä‘iá»u nà y xảy ra bằng cách theo phương pháp đánh giá mà chúng ta thấy trong LTX vượt trên má»i mối quan hệ bất bình đẳng giữa ngưá»i trao LTX và ngưá»i nháºn LTX. Do đó, chúng ta vá»™i vã “chiết khấu†LTX mà “thu nhá»â€ ngưá»i nháºn, cho nên chúng ta xúc phạm nhân phẩm ngưá»i khác.
Dụ ngôn Äứa Con Hoang Äà ng cho thấy thá»±c tế khác hẳn: Mối quan hệ cá»§a LTX dá»±a trên kinh nghiệm chung cá»§a cái tốt là con ngưá»i, kinh nghiệm chung cá»§a phẩm chất đúng nÆ¡i con ngưá»i. Kinh nghiệm chung nà y là m cho đứa con hoang đà ng bắt đầu tá»± nháºn thấy mình và hà nh động cá»§a mình bằng sá»± tháºt trá»n vẹn (đó là khiêm nhưá»ng). Mặt khác, vì chÃnh lý do nà y mà đứa con trở thà nh cái tốt riêng cá»§a ngưá»i cha: Ngưá»i cha thấy rõ cái tốt đạt được nhá» mầu nhiệm cá»§a chân lý và yêu thương để ngưá»i cha có vẻ quên má»i tá»™i lá»—i mà đứa con đã phạm.
Hoán cải là cách diá»…n tả cụ thể nhất vá» tác dụng cá»§a tình yêu và sá»± hiện hữu cá»§a LTX trong thế giá»›i loà i ngưá»i. Dụ ngôn Äứa Con Hoang Äà ng diá»…n tả theo cách đơn giản nhưng sâu sắc trong thá»±c tế cải tà quy chánh.
à nghÄ©a riêng và đúng cá»§a LTX không chỉ bao gồm trong cách nhìn, mà còn xuyên suốt và đầy lòng trắc ẩn: LTX được diá»…n tả vá» phương diện đúng và riêng khi LTX phục hồi để đánh giá, thúc đẩy và thu hút những Ä‘iá»u tốt từ má»i dạng cá»§a Ä‘iá»u xấu hiện hữu trong thế giá»›i và trong con ngưá»i. Hãy hiểu theo cách nà y, LTX cấu thà nh ná»n tảng cá»§a sứ vụ cứu độ và sức mạnh trong sứ vụ cá»§a Äức Kitô.
Các tông đồ và các môn đệ cá»§a Ngà i đã hiểu và thá»±c hà nh LTX như cách cá»§a Ngà i. LTX không bao giá» ngừng mặc khải, bằng tâm khảm và trong hà nh động, như bằng chứng hùng hồn vá» tình yêu: “Äừng để cho sá»± ác thắng được mình, nhưng hãy lấy thiện mà thắng ác†(x. Rm 12:21). Khuôn mặt Ä‘Ãch thá»±c cá»§a LTX phải được mặc khải theo cách má»›i. Mặc dù có nhiá»u định kiến, LTX vẫn thá»±c sá»± rất cần thiết trong thá»i đại chúng ta.
Trầm Thiên Thu chuyển ngữ từ thedivinemercy.
Nguồn: thanhlinh.net

