Nhà báo Stefania Falasca và cuốn sách liên quan tới cái chết của �ức Gioan Phaolô I

Trong các ngày vừa qua bà Stefania Falasca đã cho xuất bản cuốn sách liên quan tới cái chết của �GH Gioan Phaolô I, vị Giáo Hoàng 33 ngày. Cái chết bất thình lình của ngài khiến cho có ngư�i nghĩ rằng đã có âm mưu giết �GH, và dấy lên biết bao câu h�i không có câu trả l�i. Ngay từ lúc vừa được bầu làm Giáo Hoàng và xuất hiện chào dân chúng trên bao lơn chính giữa đ�n th� thánh Phêrô �ức Luciani đã bất thình lình mở toang ra một kỷ nguyên mới trong tương quan với thế giới hiện đại. Cái chết bất ng� của ngài đã mau chóng biến thành một vở kịch, và kết thúc với việc nuốt trửng toàn cuộc sống và giáo huấn sâu sắc của ngài, đồng th�i dấy lên các nghi vấn liên quan tới các  tình trạng ít minh bạch của nó. Cuốn sách của bà Stefania Falasca là một câu trả l�i cho các nghi vấn ấy.

Bà Stefania Falasca là nhà báo chuyên viên v� Vaticăng và xã luận của nhật báo Avvenire Tương Lai của H�GM Italia. Bà đã d�n luận án tiến sĩ nghiên cứu tại đại h�c Tor Vergata ở Roma v� các bút tích của �GH Gioan Phaolô I, đồng th�i cũng là phó thỉnh nguyện viên phong thánh cho ngài. Năm 2004 bà dậu bằng Thỉnh nguyện viên trong các vụ phong chân phước và phong thánh thuộc Văn phòng Nghiên cứu của Bộ Phong Thánh, và được giao nhiệm vụ chuẩn bị tài liệu liên quan tới các nhân đức anh hùng của �ức Luciani. �ể làm công việc này bà đã nghiên cứu trong Văn Khố các toà giám mục Belluno, Vittorio Veneto, Venezia, Roma và Vaticăng, tức các nơi có liên quan tới cuộc sống và việc thi hành chức vụ của �ức Gioan Phaolô I.

Bà đã viết nhi�u sách và các bài khảo luận v� các đ� tài lịch sử văn hoá  và viết các tiểu sử liên quan tới nhi�u nhân vật và lịch sử Giáo Hội. Bà cũng là cố vấn của chương trình đài truy�n hình 3 “Lịch sử vĩ đại� và đã cộng tác vào việc thực hiện các phim tài liệu v� �ức Gioan Phaolô I. Vị Giáo Hoàng của nụ cư�i (năm 2005); Thập giá và biểu tượng chữ thập (năm 2008); Romero. Tiếng nói của những ngư�i không có tiếng nói (năm 2011). Trong số các sách xuất bản có cuốn “Một Giám Mục chống Hitler: Von Gallen, �ức Pio XII và sự kháng cự chống �ức quốc xã (nhà xuất bản San Paolo năm 2006); Gioan XXIII trong một cái vuốt ve cách mạng. Tại sao ngài là thánh. Lịch sử của một vụ phong thánh do ý muốn của DTC Phanxicô (nhà xuất bản Rizzoli năm 2014); Khả năng không nhớ của Thiên Chúa, Giáo Hoàng Phanxicô nói chuyện với Stefania Falasca (nhà in Dehoniane Bologna năm 2016).

** Là ngư�i đã tra cứu các tài liệu trong các văn khố khác nhau, đặc biệt Văn khố Vaticăng bà Stefania Falasca đã dựng lại từng gi� từng phút liên quan tới các tư�ng trình của các bác sĩ, các đi�u tra và các chứng từ cho tới hôm qua đã là các bí mật, v� những gì xảy ra trong Vaticăng và trong dinh tông toà các ngày trước khi �ức Gioan Phaolô I qua đ�i, đêm ngài chết và các ngày tiếp theo. Những gì bà Falasca viết lại là một dựng lại lịch sử và khoa h�c, trong sự hoàn toàn tôn tr�ng các nguồn tài liệu, duới hình thức kể chuyện rõ ràng và dễ hiểu đối với m�i ngư�i. Cuốn sách của bà đã mở ra các vết rách không thể nghĩ tới, và giải toả các thêu dệt vô tận chung quanh biến cố cái chết của �ức Gioan Phaolô I.

Ngưòi viết đ� tựa cho cuốn sách của bà là �HY Pietro Parolin, Quốc Vụ Khanh Toà Thánh. Sau khi cho biết ngài rất hài lòng được m�i viết l�i tựa cho cuốn sách nói v� �ức Giáo Hoàng Gioan Phaolô I là ngư�i ngài đặc biệt mộ mến vì sự thánh thiện kể từ khi �HY Albino Luciani, Thượng Phụ Venezia được bầu làm Chủ chăn Giáo Hội hoàn vũ. Sự kiện ngài được ch�n làm Giáo Hoàng chỉ tuân theo các tiêu chuẩn của Giáo Hội chú ý tới phẩm chất của một Giám Mục là mục tử. Sự kiện ngài qua đ�i sau một tri�u đại ngắn ngủi chỉ hơn một tháng trong các thập niên qua phân cách chúng ta với tháng 9 năm 1978, đã làm nảy sinh ra vô vàn lý thuyết, các nghi ng� và các ức đoán. Ngài đã chết quá nhanh và quá vội vã, sau làn gió ch� đợi của sự mới mẻ tinh tuy�n tin mừng mà lòng khiêm tốn của ngài đem lại. Albino linh mục, giám mục, thượng phụ rồi giáo hoàng đã là một điểm tham chiếu tuyệt đối cần chú ý trong lịch sử Giáo Hội Italia và lịch sử hoàn vũ. Lịch sử của ngài là lịch sử của một giám mục đã sống kinh nghiệm Công �ồng Chung Vaticăng II và đã áp dụng nó. Một con ngư�i thông minh, sắc sảo và cởi mở. Một mục tử gần gũi với dân thánh và trung thành với Thiên Chúa, kiên định trong nòng cốt đức tin và với một sự nhậy cảm văn hóa và xã hội ngoại thư�ng. Một  ngư�i của Giáo Hội, khiêm tốn nhưng đồng th�i cũng vững vàng trong việc cai quản, khôn ngoan và có khả năng diễn tả một cách đơn sơ và m�i ngư�i đ�u có thể hiểu.

Một cây bút sáng ng�i, như là nhà báo và nhà văn như tác phẩm “Các vị rất sáng giá� của ngài chứng minh cho thấy, tác phẩm mà �ức Gioan Phaolô I đã muốn sửa lại và cho in trong tri�u đại của ngài. Sự gần gũi, lòng khiêm tốn, đơn sơ, nhấn mạnh trên lòng thương xót và sự hi�n dịu của Thiên Chúa là các nét nổi bật của một sứ vụ Phêrô mà cách đây 40 năm đã dấy lên sự hấp dẫn, và ngày nay vẫn còn th�i sự hơn bao gi� hết. Thế nhưng sứ điệp của ngài đôi khi bị lu m� bởi các lý thuyết và các nghi ng� v� cái chết của ngài, xảy ra trong căn hộ giáo hoàng chi�u ngày 28 tháng 9 năm 1978.

** Sau biết bao nhiêu suy diá»…n, sau biết bao nhiêu tái dá»±ng dá»±a trên các tiếng nói không có đối chiếu và kiểm chứng, giá»� đây chúng ta có thể hiểu biết Ä‘iá»�u gì đã xảy ra trong các giá»� phút sống sau cùng của vị Giáo Hoàng này- mà tầm quan trá»�ng – nhÆ° vị kế nhiệm ngài là Ä�ức Gioan Phaolô II đã gợi ý – là theo tá»· lệ nghịch vá»›i triá»�u đại rất ngắn ngủi của ngài. Sau cùng chúng ta có má»™t dá»±ng lại được làm theo má»™t mô thức nghiên cứu lịch sá»­ sít sao, dá»±a trên má»™t tài liệu đặc biệt, cho tá»›i nay chÆ°a được biết tá»›i: tài liệu được trình bầy ở đây bởi bà Stefania Falasca, phó thỉnh nguyện viên cho vụ án phong chân phÆ°á»›c và phong thánh cho Ä�ức Albino Luciani.

�HY Parolin viết tiếp trong l�i đ� tựa: Tôi muốn nêu bật công việc thu thập các nguồn tài liệu, nghiên cứu và soạn thảo khổng lồ đã được hoàn thành và tầm quan tr�ng của nó, kể cả trên bình diện lịch sử và khoa viết sử, vì sự ít �i của các đóng góp khoa h�c liên quan tới cuộc đ�i và công trình của �ức Luciani… �ây là một việc cần tái lập ký ức v� �ức Gioan Phaolô I để giá trị lịch sử của nó có thể được trả lại tràn đầy với sự đúng đắn và nghiêm chỉnh cần phải có, cho phép mở ra các viễn tượng mới cho việc nghiên cứu công trình của ngài.

Việc nghiên cứu cô đ�ng trong cuốn sách này nhằm duyệt lại các gi� cuối cùng cuộc sống của �ức Giáo Hoàng đã được hướng dẫn theo các tiêu chuẩn phê bình lịch sử, qua việc đối chiếu tài liệu và so sánh vắn tắt từng điểm các chứng cớ minh chứng… Và như thế sau cùng được minh giải các điểm còn ở trong lâm bô, bị phóng đại và làm méo mó trong các dựng lại đen tối, cả từ phía ngư�i đã chứng minh sự giả dối của giả thuyết âm mưu.

Sau cùng  cũng không nên quên giá trị các trang dẫn nhập sách, giới thiệu một cách ngắn g�n nhưng hữu hiệu gương mặt của �ức Abino Luciani, trước khi bước vào việc trình bầy các gi� phút sau cùng cuộc sống của ngài. Chúng là một cẩm nang hữu ích cho những ai muốn biết các chi tiết đặc biệt chưa từng được tiết lộ  liên quan tới cái chết của �GH Luciani, nhưng lại ít hiểu biết v� cuộc đ�i và giáo huấn của ngài. Tri�u đại ngắn ngủi của ngài đã không phải là một ánh sao băng tắt ngấm sau lộ trình ngắn.  Với cái chết của ngài lịch sử này của Giáo Hội, cúi gập xuống để phục vụ thế giới, không bị gián đoạn. Với ngài một chương đã không kết thúc cũng không khởi sự từ đầu. �ức Gioan Phaolô I đã không thể có các cử chỉ quan tr�ng trong việc cai quản Giáo Hội, nhưng ngài đã góp phần củng cố chương trình của một Giáo Hội công đồng gần gũi với dân chúng và với nỗi khát khao tình bác ái của h�.

Sau đây chúng tôi xin gửi tới quý vị bài ph�ng vấn bà Stefania Falasca, tác giả cuốn sách “Tin tức thứ tự của một cái chết� v� ý nghĩa việc nghiên cứu kéo dài nhi�u năm liên quan tới �GH Gioan Phaolô I.

H�i: Thưa bà Stefania Falasca, đâu đã là ý nghĩa  việc tìm tòi nghiên cứu của bà liên quan tới �GH Luciani, tức �ức Gioan Phaolô I?

�áp: �ối với tôi đó đã là một công việc liên quan tới án phong thánh. Nó bao gồm việc xem xét cả trong các lúc cuối cùng cái chết của �ức Giáo Hoàng, đi�u kết thúc cuộc sống của ngài. Vì thế trong bối cảnh của một vụ án phong thánh, đây là đi�u phải làm và phải làm với phương pháp phê bình lịch sử, với việc tìm tòi nghiên cứu, dựa trên việc tìm ra và thu thập các tài liệu. �ây là lý do: các nguồn tài liệu, các văn bản và các tài liệu. �ây là đi�u liên quan tới lịch sử và là đi�u chúng ta muốn hiểu biết.

H�i: Thưa bà vậy đâu là các yếu tố mạnh mẽ nhất được tìm thấy liên quan tới cái chết của �ức Gioan Phaolô I?

Ä�áp: Chúng tôi đã xem qua cả giá»� cuối cùng, trong đó Ä�ức Gioan Phaolô I nói chuyện ngắn gá»�n vá»›i nữ tu, ngÆ°á»�i sáng hôm sau tìm thấy Ä�TC đã chết. Ä�ây là các tài liệu có nguồn gốc miệng cho má»™t vụ án phong thánh. Ä�iá»�u này đã được sàng lá»�c vá»›i tài liệu y khoa và nhà thÆ°Æ¡ng. Ở đây chúng ta có Ä‘iá»�u mà tôi sẽ gá»�i là má»™t định nghÄ©a rõ ràng . vì nó đã được báo cáo nhÆ° thế – và liên quan tá»›i nó tôi cho là không thể có các giả thiết khác. Ä�ức Luciani đã chết nhÆ° thế nào: theo tài liệu nhà thÆ°Æ¡ng – và chúng tôi cÅ©ng đã Ä‘Æ°a vào tài liệu cả bản báo cáo của nhà thÆ°Æ¡ng và việc chẩn Ä‘oán được bác sÄ© Buzzonetti đã làm khi Ä�ức Giáo Hoàng chết, nó cÅ©ng phù hợp vá»›i tài liệu y khoa khác được tìm thấy – có thể nói rằng Ä�ức Luciani đã qua Ä‘á»�i vì má»™t sá»± kiện giảm máu não bá»™, gây ra việc đứng tim. Ä�ây là sá»± thật trần trụi và sống sượng.

H�i: �HY Parolin, Quốc vụ Khanh Toà Thánh có viết trong l�i tựa rằng đây là một “việc phải tái trao ban trở lại cho ký ức v� �ức Gioan Phaolo I  để giá trị lịch sử của nó có thể được trả lại tràn đầy với sự đúng đắn và nghiêm chỉnh phải có, có đúng vậy không thưa bà?

�áp: Vâng đúng thế. Tôi nghĩ rằng vụ án có chính công trạng này. �ây đã là một công việc cần thiết và phải có. Liên quan tới các nhân đức và sự thánh thiện tôi không tin rằng có các nghi ng� có thể, bởi vì �ức Gioan Phaolô I là một gương mặt rất trong sáng, từ quan điểm này. �i�u đã cần cho �ức Luciani đã là một đào sâu văn khố liên quan tới các nguồn tài liệu, bởi vì như thế mới thực sự có thể nói v� ngài trong các phạm trù khoa h�c. Vì vậy tôi nghĩ rằng �n phong thánh, trong nghĩa này, có thể là n�n tảng cho tất cả một mùa khác giúp chiếm trở lại chi�u kích và giá trị Huấn quy�n của ngài trong các tình huống của Giáo Hội lúc đó.

Linh Tiến Khải

RV