Ngư�i ta có thể tin như thế nào?

Tin hay không tin? Trong xã hội ngày càng vật chất hóa, đây là cả một vấn đ�. �ứng trước sự trống rỗng v� mặt siêu hình của xã hội hiện đại, tác giả Pierre Durieux m�i chúng ta tìm một hình thức nào đó để hướng nội.

Pierre Durieux là tác giả quyển «Phương pháp đơn giản để bắt đầu tin» (La méthode simple pour commencer à croire, Artège, 2016)

Trong quyển sách của ông, ông không tìm cách chứng minh sự hiện hữu của Chúa, nhưng ông tìm cách cho thấy có nhi�u lý do để tin. Vì sao ông đ� cập vấn đ� qua khía cạnh này?

Pierre Durieux: Nếu đức tin là kết quả của một chứng minh thì nó không tôn tr�ng sự tự do của chúng ta. Nhưng nếu đức tin mà không có lý tính, thì nó không mang tính ngư�i. Vì thế, tin không thể là một hành vi tuy�n lý tính, nhưng nó không thể là một hành vi không có lý tính.

Thiên Chúa ch�n để thể hiện mình hơn là để chứng t� mình. �ó là các dấu vết cho thấy sự hiện diện của Ngài nhưng cần phải nhìn gần, với trí thông minh, với quyết tâm và với tâm hồn của chúng ta.

«Tôi sẽ chết chi�u nay. Có thể ngày mai», ông đã viết như thế. Theo ông, để trả l�i cho sự hiện hữu của Chúa có phải là một nhu cầu cấp bách không?

�ây là nhu cầu cấp bách đầu tiên trong các nhu cầu cấp bách, vì nơi đến của chúng ta quyết định cho tất cả chặng đư�ng đi của mình. Vì thế đ�i sống của chúng ta sẽ được hiểu một cách khác, theo hướng chúng ta quay v� Chúa hay quay v� hố thẳm hư không, hay quyết định không thể nào biết gì hết.

Ông mô tả đức tin như một tương quan với Chúa. Nhưng ai phải là ngư�i làm bước trước?

Khi nhập thể, chúng ta có thể nói Chúa Kitô đã làm 99 bước trước, bởi vì Ngài đã bước qua điểm vô tận để vào trong th�i gian và không gian. Khi t� hiện ra cả ngàn cách, Thiên Chúa chất vấn lương tâm chúng ta và ch� câu trả l�i của chúng ta: Nhất là Ngài đòi h�i chúng ta phải làm bước cuối. Chính Linh mục Ceyrac là ngư�i đã so sánh cuộc đ�i như một trận đấu banh tơ-nít: quan tr�ng là làm bàn cuối cùng.

�ối với kitô hữu, Chúa ở trong tâm hồn của ngư�i đang đau khổ

«Khi thể hiện hơn, Chúa trở nên hiển nhiên. Khi thể hiện ít, Ngài sẽ trở nên không tìm được.» Tại sao Ngài ch�n thái độ này để đối diện với chúng ta?

Bởi vì Ngài muốn để chúng ta tự do, nếu không thì Ngài bằng lòng với khoáng vật, c� cây, súc vật. Nếu chúng ta chấp nhận ý tưởng rằng Chúa muốn một tương quan tự do với con ngư�i, thì chúng ta phải hiểu sự toàn năng của Ngài chỉ có thể rất kín đáo. Nếu chúng ta diện đối diện với vô tận, chúng ta sẽ bị đè bẹp, bị hủy diệt trước sức mạnh của nó. Nhưng ngược lại khi nó được làm kín đáo hơn thì nó hoàn toàn l�t ra kh�i tầm ý thức của chúng ta. Tóm lại, Chúa ở một vĩ tuyến rất cao.

�ối với đa số chúng ta, sự dữ và đau khổ là hoàn toàn nghịch lý với giả thuyết có sự hiện hữu của Chúa. Ông có nghĩ ngược lại, một cách nào đó nó dẫn chúng ta đến Chúa không? Như thế nào?

Khi gặp đau khổ hay thử thách, sự nghi ng� v� ý nghĩa sự sống tăng mạnh. Vấn đ� sự dữ luôn hằn trong tâm trí con ngư�i. �ối với kitô hữu, vấn đ� này trước hết không phải là vấn đ� lý thuyết, các câu trả l�i của chúng ta trong địa hạt này thư�ng không có bao nhiêu, nhưng nó lại là thực tiễn: chúng ta làm gì? Thư�ng thư�ng chúng ta đòi nợ Chúa, Phúc Âm Thánh Matthêu 25 cho chúng ta thấy ngược lại, chính Chúa Giêsu sẽ h�i chúng ta đã làm gì với những ngư�i đói, ngư�i khát, khách lạ, ngư�i bị tù, ngư�i bị bệnh…  �ối với kitô giáo, Chúa ở nơi ngư�i đang đau khổ.

Chìa khóa nước tr�i ở dưới tấm thảm vào nhà, có nghĩa là nó không xa, nó ngay dưới chân chúng ta.

Văn hào Bernanos mô tả n�n văn minh hiện đại là «đồng mưu toàn vũ chống lại m�i đ�i sống nội tâm». Tin vào Chúa có nhất thiết sống ngược với th�i đại chúng ta không?

Chúng ta sống ở một th�i đại mà th�i gian tự do có thể chưa bao gi� quan tr�ng như vậy, đi�u này có thể làm dễ dàng cho hình thức sống nội tâm nào đó, nhưng các chuyện lôi kéo chúng ta sống h�i hợt bên ngoài cũng chưa bao gi� nhi�u như vậy. Như thế đ�i sống nội tâm là một ch�n lựa, và một phần, là một cố gắng, nhưng nhất là một hạnh phúc đích thực cần được khám phá. Chẳng hạn, với những ai thích cầu nguyện, thì đây không phải là một sự chiến đấu chống với bản thân, nhưng là một tâm trạng có thể g�i là yêu đương: h� khám phá trong tận thâm sâu tâm hồn h� cảm nhận kín đáo và ấm áp sự hiện diện của Chúa, tâm trạng của một ngư�i con cảm nhận mình được yêu không đi�u kiện, đôi khi ngoài cả ý muốn của mình.

Ông so sánh đức tin ở Pháp với ng�n lửa âm ỉ dưới làn tro. Ông nghĩ có thể nào khơi dậy nó lại?

Có, trong lãnh vực này, đất nước chúng ta có lúc lên lúc xuống. Lịch sử Giáo hội không chỉ ở trong sự đi lên hoặc đi xuống. Nó như hiện tượng thủy tri�u… Tôi tin đi�u thiết yếu đối với tín hữu kitô là h� biết giải thích thế nào g�i là tin, tại sao tin và tin ở ai. �ôi khi h� bị phân tán trong các cuộc thảo luận quan tr�ng nhưng lại ở hàng thứ yếu. H� phải nhìn vào Chúa Kitô và nghe L�i Ngài: Nơi Ngài là cẩm nang đi đư�ng, là ánh sáng, là hạnh phúc, và thế là đủ.

Cuối cùng, đâu là việc đầu tiên phải làm để bắt đầu tin?

Tôi để Thánh Gioan trả l�i: trước hết cần yêu vì ai yêu thì biết Chúa, ai không yêu thì không biết Chúa. Tuyệt đối không nhất thiết phải tin để yêu, nhưng chắc chắn đi�u cốt cán là phải yêu mới tin… �ức tin nảy sinh từ sự tiếp xúc với L�i, L�i làm r�i sáng tâm hồn, sự khám phá L�i này làm r�i sáng tâm hồn và sưởi ấm nó. �ó là ý nghĩa tựa quyển sách của tôi: Chìa khóa nước tr�i dưới tấm thảm lót chân, có nghĩa là không xa, ngay dưới chân chúng ta, trong Phúc Âm mà chúng ta thư�ng coi thư�ng, n�n văn minh của chúng ta lại được xây dựng trên đó.

Marta An Nguyễn chuyển dịch