Ngày thứ ba �Tc viếng thăm Georgia và Azerbaigian

�ức Thánh Cha viếng thăm Azerbaigian và dâng Thánh Lễ, 02.10.2016

Tư�ng thuật ngày thứ 3 �TC viếng thăm mục vụ Georgia và Azerbaigian

Chúa Nhật 2-10 là ngày chót trong chuyến công du mục vụ ba ngày của �TC Phanxicô tại hai nước Georgia và Azerbaigian. Từ thủ đô Tbilisi Georgia �TC bay sang thủ đô Baku của Azerbaigian. Azerbaigian rộng 86.600 cây số vuông, có gần 10 triệu dân, gồm 92,2% gốc Azeri, 3,5% gốc Nga, 2,2% gốc Lesghi, và 2% gốc Armeni. Trên biình diện tôn giáo 88% theo Hồi giáo, trong đó 62% là ngư�i Sciít, và 26% là ngư�i Sunnít. Chính thống giáo chiếm 12%, trong khi công giáo chiếm 0,01%.

Lịch sử Azerbaigian rất cổ xưa, nó gắn li�n với các n�n văn hóa nở hoa trong vùng Lưỡng Hà, tức Iran Iraq ngày nay. Nó là vùng đất nằm giữa đế quốc Roma rồi Bisanzio, và Ba Tư Sasanít. Bị ngư�i A rập chiếm đóng hồi thế kỷ thứ VII Azerbaigian bị phân chia giữa các tri�u đại Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Từ thế kỷ XVI nó thuộc Ba Tư Safawít. Từ thế kỷ XVIII nó chịu áp lực của Nga cho tới khi bị chia đôi: phía tây thuộc Nga rồi Liên Xô, phiá đông thuộc Ba Tư. Năm 1991 Azerbaigian được độc lập kh�i Liên Xô. Từ năm 2001 là thành viên Hội �ồng Âu châu. Năm 1988 chiến tranh bùng nổ giữa Azerbaigian và Armenia trong vùng Nagorno Karabakh có đa số dân ngư�i Armeni, đã bị Staline sát nhập vào Azerbaigian năm 1921. Chiến tranh bùng nổ vì phong trào quốc gia muốn hiệp nhất trở lại với Armenia đã khiến cho 30.000 ngư�i chết và hàng chục ngàn ngư�i tỵ nạn. Năm 1994 hai bên đình chiến, nhưng quân đội Armeni vẫn hiện diện. Năm 1997 vùng này được tự trị nhi�u hơn và có môt hành lang thông thương với Armenia. Tháng 4 năm 2016 thoả hiệp ngưng chiến bị vi phạm, và chiến tranh tái bùng nổ khiến cho hơn 100 ngư�i thiệt mạng và hàng trăm ngư�i bị thương. Ngày mùng 2 tháng 6 năm nay qua trung gian của Nga và Hoa Kỳ  một thoả hiệp ngưng bắn mới được ký kết tại Vienne. Hiện nay dầu lửa là nguồn lợi kinh tế chính của Azerbaigian.

Kitô giáo có lịch sử cổ xưa. Theo truy�n thống thánh Bartolomeo đã sang truy�n giáo tại Ấn �ộ  và chết tử đạo tại Azerbaigian hồi hậu bán thế kỷ thứ I. Công việc rao truy�n Tin Mừng được thánh Eliseo, môn đệ của tông đồ Tađêo tiếp tục. Thánh Eliseo cũng là ngư�i đầu tiên xây nhà th� trong xứ, và xác ngài được chôn cất tại làng Kish, gần thành phố Sheki được g�i là “Mẹ của các Giáo Hội dông phương� . Tuy nhiên Gregorio �ấng đuợc soi sáng mới là ngưởi rao giảng Tin Mừng tại Armenia và thành công trong việc hoán cải vua Urmayr vua ngư�i Albani năm 313. Nhà vua ch�n Kitô giáo làm quốc giáo.

Giáo Hội tông truy�n Albania tách r�i kh�i Giáo Hội  Roma sau công đồng Calcedonia năm 451 và độc lập cho tới khi nhập chung với Giáo Hội tông truy�n Armeni trước khi ngưòi A rập xâm nhập vùng Caucaso hồi thế kỷ thứ VIII, và làm thành một Catholicato tự trị, sau đó r�i v� đan viện Gandzasar trong vùng Nagorno Karabakh cho tới năm 1836 thì bị Nga hoàng bãi b� và giảm xuống hàng tổng giám mục của Giáo Hội tông truy�n Armeni. Vào thế kỷ XIV Công giáo được du nhập vào đây nh� các tu sĩ dòng �a Minh, Cát Minh và Agostino, và đạt sự phát triển tột đỉnh vào thế kỷ XVIII với sự trợ giúp của các tu sĩ dòng Tên. Giáo Hội có các nhà th�, trư�ng h�c và đan viện tại nhi�u thành phố khác nhau.

Các sinh hoạt của Giáo Hội công giáo bị gián đoạn sau khi Azerbaigian bị đế quốc Nga xâm lăng vào đầu thế kỷ XIX, và danh ưu tiên cho Giáo Hội chính thống. Giáo xứ đầu tiên được thành lập năm 1882, nhưng tới năm 1900 mới được thừa nhận, và năm 1912 mới có nhà th� đầu tiên là nhà th� �ức Mẹ Vô Nhiễm. Giữa các năm 1917-1991 Giáo Hội công giáo bị chế độ cộng sản Liên Xô bách hại khốc liệt. Năm 1930 nhà th� bị phá hủy. Linh mục cuối cùng là cha Stefan Demurow bị giết. Kể từ đó trong vòng 60 năm đã không có linh mục công giáo nào được phép đặt chân tới đây. Sau khi Azerbaigian được độc lập năm 1991 Giáo Hội công giáo chỉ có khoảng  30 giáo dân, không có nhà th� và linh mục. Năm 1997 linh mục đầu tiên tới Baku theo l�i xin của tín hữu là cha Jerzy Pilus, ngư�i Ba Lan. Kể từ đó trở đi Giáo Hội Azerbaigian bắt đầu hồi sinh.

Chúa Nhật hôm qua �TC đã có bốn sinh hoạt chính: Sau lễ nghi tiếp đón ngài đã đến nhà th� �ức Mẹ Vô Nhiễm của dòng Salesien để dâng thánh lễ. Tiếp đến vào ban chi�u có lễ nghi chào đón tại dinh tổng thống, thăm xã giao tổng thống và đài kỷ niệm các chiến sĩ trận vong. Lúc 5 gi� chi�u �TC gặp gỡ các giới chức chính quy�n, đại điện các cơ quan và ngoại giao đoàn tại trung tâm Heydar Aliyev. Tiếp đến �TC gặp gỡ Sceico của ngư�i Hồi vùng Caucaso và đại diện các tôn giáo khác tại phòng chính của đ�n th� Hồi giáo Heydar Aliyev, trước khi từ giã Azerbaigian lấy máy bay trở v� Roma. Sau đây là chi tiết các sinh hoạt của �TC.

Sáng Chúa Nhật lúc sau 7 gi� �TC từ giã toà Sứ Thần Toà Thánh để đi xe ra phi trương Tbilisi cách đó 26 cây số. �TC đã được tổng thống Cộng hoà Georgia và �ức Thượng Phụ tiếp đón. Lễ nghi tiễn biệt đã diễn ra long tr�ng. Máy bay chở  �TC và đoàn tuỳ tùng đã cất cánh r�i phi trư�ng Tbilisi để trực chỉ Baku cách đó 448 cây số. Sau 1 gi� 20 phút bay chiếc A321 của hãng hàng không Alitalia đã hạ cánh tại phi trư�ng quốc tế Heydar Aliyev của thủ đô Baku. Tiếp đón �TC tại phi trư�ng có phó thủ tướng Azerbaigian, và linh mục Vladimir Fekete, giảm quản giáo phận. �TGM Marek Solczýnski Sứ Thần Toà Thánh ở trong đoàn tuỳ tùng vì ngài cũng là Sứ Thần tại Georgia.

Thủ đô Baku có gần 2 triệu dân nằm trên b� phía tây của biển Caspio, trên bán đảo Asheron, là điểm nối li�n �ông Tây. Tên g�i phát xuất từ tiếng Ba Tư cổ Badu-Kube� là “thành phố gió� có hải cảng thương mại trong một vùng có nhi�u m� dầu hoả và nhà máy l�c dầu.  Năm 2005 có một ống dẫn dầu dài 1770 cây số đi qua Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ đến thành phố Ceyhan trên b� biển �ịa Trung Hải. Thủ đô tân tiến là trung tâm chính trị, văn hóa và kỹ nghệ. Trong số nhi�u viện bảo tàng nổi tiếng nhất là viện bảo tàng trưng bầy các thảm dệt, các tác phẩm nghệ thuật áp dụng như đồ trang sức, thêu, và các vật dụng bằng kim loại và gỗ khắc. Trung tâm thành cổ nằm bên trong một pháo đài có chiếc tháp Trinh Nữ cao 29 mét, được Liên Hiêp Quốc tuyên bố là gia tài của nhân loại năm 2000; dinh thự của vua Shirvan thuộc thế kỷ XV, và đ�n th� hồi giáo Taza Pir xây đầu thế kỷ XX. Ngoài ra còn có dinh chính quy�n theo kiểu liên xô. Ba Ku đã do Alách xăng đại đế thành lập. Từ thế kỷ thứ VII nó nằm trong tay ngư�i A Rập, từ 1583 tới 1606 nó thuộc đế quốc Ottoman. Nga hoàng Phêrô Cả đánh chiếm thành phố năm 1723. Trong thế kỷ XVIII nó là vùng tranh chấp giữa Nga và Ba Tư, cho tới khi bị Nga tái chiếm  năm 1806. Năm 1991 Azerbaigian được độc lập.

Giáo quận tông toà Baku được thành lập năm 2000, gồm 9,5 triệu dân, nhưng chỉ cơ 560 tín hữu công giáo, 1 giáo xứ, một cứ điểm truy�n giáo. Nhân lực của giáo quận gồm 7 linh mục dòng, 10 tuy huynh, và 5 nữ tu và 1 đại chủng sinh. Giáo Hội đi�u khiển 1 trung tâm giáo dục và 1 trung tâm bác ái.

Sau lễ nghi tiếp đón tại phi trư�ng �TC đã đi xe v� nhà th� �ức Mẹ Vô Nhiễm cách đó 23 cây số để dâng thánh lễ cho tín hữu.

 Nhà th� �ức Mẹ Vô Nhiễm được xây năm 1909, năm 1931 bị ngư�i Bônxêvích phá huỷ. Cộng đoàn tín hữu nảy sinh năm 1992. H� viết thư v� Toà Thánh để xin một linh mục. Năm 2002 sau chuyến viếng thăm mục vụ của �ức Gioan Phaolô II tổng thống Heydar Aliyev tặng Giáo Hội một mảnh đất để xây nhà th�. Nhà th� đã được khánh thành năm 2007 với sự tham dự của �HY Bertone, hồi đó là Quốc Vụ Khanh Toà Thánh. Nhà th� thuộc trung tâm Salesien, gồm 6 linh mục, 3 tu huynh và một thanh niên Azero đang theo h�c để làm Phó tế. �ây là trung tâm giáo dục trẻ em và ngư�i trẻ, và cung cấp thực phẩm cho ngư�i nghèo và ngư�i tỵ nạn. Bên cạnh đó cũng có các nữ tu thừa sai bác ái của Mẹ Têrêxa Calcutta hoạt động cho ngư�i già và dân nghèo, và từ năm 2015 cũng có thêm các nữ tu Salesien nữa.

Thánh lễ đã được cử hành bằng tiéng latinh, Các bài đ�c và thânh ca gồm nhièu thứ tiếng khác nhau. Hàng trăm tin hữu khác đã theo dõi thành lễ ở bên ngoài nhà th�.

Giảng trong thánh lễ �TC nêu bật hai khía canh của cuộc sống kitô là đức tin phục vụ.

Bài đ�c thứ nhất kể lại l�i ngôn sứ Khabacúc khẩn nài Thiên Chúa can thiệp để tái lập công lý và hoà bình, bị con ngư�i dùng bạo lực đập tan. Khi trả l�i Thiên Chúa trả không can thiệp và giải quyết vấn đ� một cách đột ngột và với sức mạnh. Trái lại Ngài m�i g�i kiên nhẫn ch� đợi và không đánh mất đi ni�m hy v�ng và nhất là nhấn mạnh tới lòng tin, vì chính nh� đức tin mà con ngư�i sẽ sống (Kbc 2,4). Thiên Chúa cũng làm như thế đối với chúng ta: Ngài muốn chữa lành con tim của tôi, của bạn, của từng ngư�i. Và �TC giải thích kiểu Thiên Chúa làm như sau:

Ngài thay đổi thế giới bằng cách thay đổi con tim chúng ta, và Ngài không thể làm đi�u này mà không có sự cộng tác chúng ta. Thật thế, Thiên Chúa muốn chúng ta mở cửa con tim cho Ngài để có thể bước vào cuộc sống chúng ta. Bởi vì khi Thiên Chúa tìm thấy một con tim rộng mở và tin tưởng, ở đó Ngài có thể làm các đi�u kỳ diệu.

Nhưng có đức tin, một đức tin sống động, không phải là đi�u dễ dàng. Chính vì thế chúng ta hiểu tại sao các tông đồ lại xin Chúa gia tăng lòng tin cho các ngài. �ây là một l�i xin đẹp, một l�i cầu mà chúng ta có thể hướng lên Chúa mỗi ngày. �ức tin là một ơn của Chúa, nhưng luôn luôn phải được chúng ta xin và vun trồng mỗi ngày. Nó không phải là một sức mạnh ma thuật từ tr�i xuống, nó không phải là một “của hồi môn� nhận một lần cho luôn mãi, lại càng không phải là một quy�n lực siêu phàm giúp giải quyết các vấn đ� của cuôc sống.

Tiếp tục bài giảng �TC nói: Không được lẫn lộn đức tin với sự thoải mái, với việc đuợc an ủi trong tâm hồn, vì chúng ta có được một chút bình an. �ức tin là sợi chỉ vàng nối li�n chúng ta với Chúa, là ni�m vui tinh tuy�n được ở với Ngài, đuợc hiệp nhất trong Ngài. Nó là món quà đáng giá toàn cuộc sống, nhưng chi sinh hoa trái nếu chúng ta làm phần mình. Và phần của chúng ta là việc phục vụ. Không thể tách r�i �ức tin và sự phục vụ, chúng gắn li�n với nhau và được cột buộc vào nhau, y như các tấm thảm, là các tác phẩm nghệ thuật có một lịch sử rất xa xưa của anh chị em. �ức tin của chúng ta cũng thế nó đến từ xa xưa, là môt món qua, mà chúng ta nhận được trong Giáo Hội, phát xuất tử con tim của Thiên Chúa Cha, là �ấng muốn biến từng ngư�i trong chúng ta thành một tác phẩm của thụ tạo và của lịch sử. Cuộc sống kitô của chúng ta cũng thế: nó được dệt từng ngày một cách kiên nhẫn: sợi ngang sợi d�c đan nhau một cách chính xác, sợi d�c của đức tin sợi ngang của phục vụ. Khi đức tin giao thoa với phục vụ nó trở thành quy�n năng và làm những đi�u kỳ diệu.

Phục vụ không phải chỉ là thực thi nhiệm vụ của mình, và làm một vài việc thiện. �ối với Chúa Giêsu nó còn hơn thế rẩt nhi�u. Nó là một sự sẵn sàng hoàn toàn trong suốt cuộc đ�i, không tính toán và không lợi lộc. Trao ban tận hiến hoàn toàn như Chúa Giêsu trong bí tích Thánh Thể. Như thế, chúng ta không chỉ được m�i g�i phục vụ để được một phần thưởng, nhưng noi gương Chúa trở thành ngư�i phục vụ vì yêu thương. �TC giải thích thêm như sau:

Khi đó phục là một kiểu sống, còn hơn thế nữa nó tóm g�n kiếu sống kitô: phục vụ Thiên Chúa trong th� lậy và cầu nguyện, rộng mở và sẵn sàng, yêu thương tha nhân một cách cụ thể, hăng hái lo cho công ích.

Tuy nhiên, trong cuộc sống đức tin cũng có các cám dỗ: truớc hết là một con tim nguội lạnh khiến cho tín hữu sống uơn lư�i và bóp nghẹt tình yêu, chỉ sống để thoả mãn các thoải mái riêng không bao gi� đủ, và không bao gi� hài lòng, và rốt cuộc sống tầm thư�ng xoàng xĩnh. H� dành phần trăm cho Chúa và cho tha nhân, và luôn luôn tiết kiệm. Anh chị em đừng để cho con tim mình nguội lạnh đi. Toàn Giáo Hội nhìn anh chị em và khích lệ anh chị em: anh chị em là một đoàn chiên nh� bé nhưng quý báu đối với Thiên Chúa.

Cám dỗ thứ hai là “quá hoạt động� nghĩ rằng mình là chủ nhân ông, cho đi chỉ để có điểm, để trở thành nhân vật quan tr�ng. Khi đó phục vụ trở thành phương tiện chứ không phải là mục đích, bởi vì mục đích đã trở thành uy tín, rồi quy�n lực, muốn làm lớn.

Lấy lại hình ảnh các sợi chỉ của tấm thảm �TC khích lệ từng ngư�i hãy là sợi tơ đan chặt vào nhau giao thoa nhau hiệp nhất với nhau, sống tươi vui khiêm tốn, bác ái, tạo dựng hoà hợp, và h� sẽ là một tác phẩm tuyệt đẹp của Chúa. �TC xin Mẹ Maria và thánh Terexa Calcutta bầu cử cho h� và xin h� ghi nhớ sứ điệp của Mẹ: “Hoa trái của đức tin là tình yêu, hoa trái của tình yêu là phục vụ, hoa trái của phục vụ và hoà bình� (Il cammino semplice, Introduzione)

Cuối thánh lễ Linh Mục Vladimir Fekete, giám quận tông toà Baku, đã cám ơn �TC vì món quà lớn là chuyến viếng thăm của ngài. Là ngư�i yêu thương dân nghèo và những nguởi bị b� rơi, và hiểu ý nghĩa các từ kỳ thị, gạt b� ngoài l� xã hội và nghèo túng là gì, �TC đang nỗ lực chỉ cho m�i ngư�i thấy có thể thay đổi các thực tại này thành thương xót, lòng tốt, sự khoan nhượng và tất cả m�i từ khác diễn tả tình bác ái.

�TC đã đ�c kinh truy�n tin và ban phép lành toà thánh cho m�i ngư�i.

Vào cuối thành lễ �TC dã ứng khẩu nói: Có ngưòi nghĩ là GGH mất th�i gi� đi biết bao cây sổ để thăm một cộng đoàn 700 ngư�i trong một vùng có 2 triệu tín hữu. Một cộng đoàn không đồng nhất vì nói tiếng Azero, �, Anh, Tây ban Nha… Một cộng đoàn ở ngoại biên thế giới. Nhưng �GH bắt chước Chúa Thánh Thần, là �ấng đã ngự xuống trên một cộng đoàn bé nh� ở ngoại biên đóng kín trong Nhà Tiệc Ly. Một cộng đoàn cảm thấy mình sợ hãi nghèo nàn và có lẽ bị bách hại và bị b� ra ngoài. Chúa Thánh Thần ban lòng can đảm, sức mạnh và sự “tự do nói tất cả� để tiến lên rao giảng danh Chúa Giêsu. Và các cửa của cộng đoàn Giêrusalem đóng vì sợ hãi hay xấu hổ, đã mở toang ra, và sức mạnh của Chúa Thánh Thần đi ra. �GH mất th�i gi� như Chúa Thánh Thần mất th�i gi� hồi đó.

Chỉ có hai đi�u cần thiết. Trong cộng đoàn đó đã có Mẹ. Anh chị em đừng quên Mẹ! Trong cộng đoàn đó có tình bác ái, tình yêu huynh đệ mà Chúa Thánh Thần đã đổ tràn đầy xuống cho h�. Hãy can đảm lên, Hãy tiến lên. Không sợ hãi. Hãy tiến lên!

Sau thánh lễ �TC và đoàn tuỳ tùng đã dùng bữa trưa với cộng đoàn các cha Salesien.

Lúc 3 gi� chi�u �TC từ giã nhân viên và các cộng sự viên của trung tâm, rồi đi xe tới Dinh tổng thống để thăm xã giao tổng thống Hham Heydar Aliyev, và gặp các giới chức chính trị, ngoại giao đoàn và giới chức xã hội dân sự. Tổng thống sinh năm 1961, theo h�c ngành tương giao quốc tế và làm chủ doanh nghiệp tư, sau đó làm phó chủ tịch hãng dầu hoả quốc gia SOCAR từ năm 1994-2003, dân biểu, dẫn đầu đảng Tân Azerbaigian, thủ tướng, rồi được bầu làm tổng thống năm 2003.

Tổng thống đã tiếp đón �TC tại cửa dinh nơi diễn ra lễ nghi tiếp đón. Sau khi chụp hình lưu niệm tổng thống và �TC đã lên thư phòng ở lầu một để đàm đạo với nhau. Tiếp đến tổng thống giới thiệu gia đình, vợ ba con, ba cháu với �TC, hai bên trao đổi quà tặng.

Khoảng 4 gi� rưỡi chi�u �TC đi thăm đài tưởng niệm các chiến sĩ trận vong cho n�n độc lập quốc gia, cách đó 8 cây số. �ài kỷ niệm này được xây năm 1998 trên vùng đất g�i là “�ại lộ các vị tử đạo� biểu tượng cho cuộc chiến đấu cho tự do và sự vẹn toàn của lãnh thổ quốc gia. Năm 1918 các binh sĩ Azeri và Thổ Nhĩ Kỳ tử trận trong cuộc bảo vệ thành phố đuợc chôn cất tại đây. �ây cũng là nơi ngư�i dân Azeri biểu  tình chống quân đội liên xô hồi năm 1990. Những ngư�i đã bị tàn sát trong dịp đó cũng được chôn cất nơi đây. Các binh sĩ tử trận trong chiến tranh Nagorno-Karraback năm 1992-1994 cũng được chôn cất ở đây.

Xe chở �TC dừng trước đài kỷ niệm. �TC đã đặt một vòng hoa tại đài kỷ niệm trước sự hiện diện của ông thị trưởng thành phố.

Tiếp đến �TC đến Trung tâm Heydar Eliyev cách đó 8 cấy số để găp gỡ 1000 quan khách thuộc giới lãnh đạo chính trị ngoại giao đoàn và đại diện xã hội dân sự và các cơ cấu khác.

�áp lởi chào của tổng thống �TC đã nhắc tới ngày 10 tháng 10 Azerbaigian kỷ niệm 25 năm độc lập. �ây là dịp nhìn vào những gì đã thực hiện được trong các thập niên qua, các tiến bộ  cũng như các vấn đ� trước mắt. Lịch sử vùng đất này đã cho thấy phần đóng góp của biết bao nhiêu dân tộc và các cố gắng củng cố cơ cấu, phát triển kinh tế và dân sự đã đạt được là nh� sự chú ý tới thực tại đa văn hóa và đa tôn giáo và thừa nhận sự bổ túc cho nhau giữa m�i nhóm xã hội. Ngoài ra cũng nh� các tương quan tôn tr�ng và cộng tác với nhau giữa các nhóm dân sự và tôn giáo khác nhau. M�i tuỳ thuộc chủng tộc hay ý thức hệ cũng như m�i lộ trình tôn giáo đích thật chỉ có thể loại trừ các thái độ và quan niệm lạm dụng các xác tín, căn tính riêng hay nhân danh Thiên Chúa để hợp thức hóa các ý đồ đàn áp hay thống trị. �TC cầu chúc dân nước Azerbaigian như sau:

Tôi nhiệt liệt cầu chúc dân nước Azerbaigian tiếp tục trên con đư�ng cộng tác giữa các n�n văn hóa và tôn giáo khác nhau. Ước chi sự hoà hợp và chung sống hoà bình ngày càng dưỡng nuôi cuộc sống xã hội và dân sự của đất nước, trong các diễn tả đa diện  của nó, bằng cách bảo đảm cho tất cả m�i ngư�i khả thể đóng góp phần mình cho công ích.

Thế giới đang sống thảm cảnh của biết bao nhiêu cuộc xung đột được dưỡng nuôi bởi sự bất khoan nhượng, bởi các ý thức hệ bạo lực và khước b� các quy�n của những ngư�i yếu đuối nhất. �ể đương đầu với các lệch lạc này cần phải làm cho n�n văn hóa của hoà bình lớn lên, một n�n văn hóa được dưỡng nuôi bằng việc luôn luôn sẵn sàng đối thoại, và ý thức rằng không có sự lựa ch�n hữu lý nào khác ngoài việc kiên nhẫn và kiên trì liên lỉ thương thuyết để tìm ra các giải pháp. Khi xảy ra các xung đột bên trong quốc gia, cần thăng tiến hoà hợp giữa các thành phần khác nhau, cũng như giữa các quốc gia cần can đảm khôn ngoan theo đuổi con đư�ng dẫn đến tiến bộ và tự do của các dân tộc, mở ra các lộ trình độc đáo nhắm tới các thoả hiệp lâu dài và hoà bình. Như thế cũng là để tránh cho các dân tộc kh�i bị các khổ đau và xé nát thương tâm khó hàn gắn.

�TC đặc biệt nghĩ tới các ngư�i tỵ nạn và khổ đau vì các xung đột đẫm máu, và ngài cầu mong cộng đồng quốc tế biết trợ giúp h� đồng th�i cho phép một khởi đầu mới cho hoà bình ổn định trong vùng. �TC kêu g�i dùng m�i phương thế để đạt tới một giải pháp th�a đáng. Ngài xác tín rằng với sự trợ giúp của Thiên Chúa và với thiện chí của m�i phiá vùng Caucaso sẽ có thể trở thành nơi, qua việc đối thoại và thương thuyết, các tranh chấp và khác biệt sẽ được thắng vượt để cho vùng đất là cánh cửa giữa �ông Tây này cũng trở thành một cửa rộng mở cho hoà bình và là một thí dụ giúp giải quyết các xung khắc cũ và mới.

Tuy là một thực thể bé nh� nhưng Giáo Hội công giáo được tháp nhập vào cuộc sống dân sự xã hội Azerbaigian, tham dự vào m�i buồn vui của đất nước, và liên đới trong việc đương đầu với các khó khăn. Việc thừa nhận pháp lý được ký kết trong thoả hiệp với Toà Thánh năm 2011 khiến cho cộng đoàn công giáo có khung cảnh ổn định cho cuộc sống. �TC đặc biệt vui mừng vì các tương quan tích cực của cộng đoàn công giáo với các cộng đoàn hồi giáo, chính thống và do thái giáo. Việc gắn bó với các giá trị tôn giáo không thể hoà hợp với sự áp đặt bằng bạo lực các quan điểm của mình trên ngư�i khác, bằng cách dùng danh Thiên  Chúa làm thuẫn đỡ. Trái lại ni�m tin nơi Thiên Chúa là suối nguồn và linh hứng cho sự cảm thông và tôn tr�ng lẫn nhau vì công ích của xã hội. Xin Thiên Chúa chúc lành cho Azerbaigian với sự hoà hợp, hòa bình và thịnh vượng.

Vào lúc 5 gi� ruỡi chi�u �TC đã đến đ�n th� Heydar Aliyev để gặp gỡ  Sceico của ngư�i Hồi vùng Caucaso là ông Allashukur Pashazadeh. Ông đã từng theo h�c bên Uzbekistan, rồi tại H�c viện Imam Albukhari Tashkent. Sau đó ông trở thành thư ký đi�u hành Hội đồng Hồi vùng Caucaso, rồi được bầu làm chủ tịch. Ông cũng đã là thành viên Quốc hội đầu tiên của Azerbaigian và là thành viên ban cố vấn tôn giáo của tổ chức UNESCO và của Ủy ban đối thoại liên tôn và được �GH Gioan Phaolô II trao tặng Huy chương “Thánh Giorgio� của Vaticăng.

�áp l�i chào của Sceico, �TC nói thật là ý nghĩa cuộc vặp gỡ thân hữu huynh đệ giữa các tôn giáo trong nơi cầu nguyện này. Nó là dấu chỉ cho thấy các tôn giáo có thể cùng nhau xây dựng sự hoà hợp, từ các tương quan cá nhân và từ thiện chí của hàng lãnh đạo. Dân nước Azerbaigian ước muốn duy trì gia tài lớn lao của các tôn giáo, và tìm kiếm một sự rộng mở lớn và phong phú hơn, trong đó Công giáo có chỗ đứng hoà hợp với các tôn giáo khác đông đảo hơn và có thể cộng tác chung xây các xã hội tốt đẹp và hoà bình hơn. Ước chi vùng đất cánh cửa giữa �ông Tây này ngày càng vun trồng ơn g�i rộng mở và gặp gỡ, là các đi�u kiện cần thiết giúp xây dựng các cây cầu hoà bình và một tương lai xứng đáng với con ngư�i. Rộng mở cho tha nhân không làm cho nghèo nàn đi, nhưng làm giầu, vì giúp con ngư�i là ngư�i hơn, nhận biết mình là thành phần tích cực của một tổng thể lớn hơn, và giải thích cuộc sống như là một món quà cho tất cả m�i ngư�i khsc, nhìn đích tới không phải với các lợi lộc riêng, nhưng như ích lợi của nhân loại, hành động không với các chủ thuyết lý tưởng và các chủ trương can thiệp, không xen mình một cách nguy hiểm, và không có các hành động áp đặt.

Chính các tôn giáo có một nhiệm vụ lớn là đồng hành với con ngư�i trong việc kiếm tìm ý nghĩa cuộc sống, giúp nó hiểu rằng các khả năng hạn hẹp của con ngư�i và các của cải trần gian này không được trở thành các đi�u tuyệt đối. Trích l�i thi sĩ Nizami của Azerbaigian, khuyên con ngư�i biết rằng các hoa trái của thế giới này không vĩnh cửu, và đừng tôn th� cái hư mất, rằng “tình yêu là đi�u bất biến, là đi�u không có tận cùng�, �TC nói: Các tôn giáo được m�i g�i giúp hiểu rằng trung tâm của con ngư�i ở ngoài mình, rằng chúng ta hướng tới �ấng Cao cả vô tận, và hướng tới tha nhân. Tôn giáo là một sự cần thiết cho con ngư�i, để nó hiện thực đích điểm của nó, một địa bàn định hướng nó cho sự thiện, và khiến cho nó xa sự dữ, luôn rình rập ngoài cửa con tim nó. Trong nghĩa đó các tôn giáo có một nhiệm vụ giáo dục: giúp rút tiả ra từ con ngư�i đi�u tốt lành nhất. Và như là các ngư�i lãnh đạo chúng ta có trách nhiệm lớn là cống hiến các câu trả l�i đích thực cho sự tìm kiếm của con ngư�i, thư�ng lạc lõng trong các lốc xoáy mâu thuẫn của th�i dại chúng ta. Một đàng có ngư�i theo chủ thuyết hư vô, không tin vào cái gì hết nếu không phải là các lợi lộc riêng tư, hay vứt b� đ�i minh và sống theo châm ngôn “Nếu Thiên Chúa không hiện hữu, thì tất cả đ�u được phép�. �àng khác ngày càng có các ngư�i phản ứng cứng nhắc  và cuồng tín, có các l�i nói và cử chỉ bạo lực, muốn áp đặt các thái độ quá khích triệt để, xa cách Thiên Chúa hằng sống nhất. Trái lại các tôn giáo giúp phân định sự thiện sự và thực hành với các công việc làm, l�i cầu nguyện và sư mệt nh�c của nội tâm, chúng được m�i g�i xây dựng n�n văn hoá gặp gỡ và hoà bình, được làm với sự kiên nhẫn, cảm thông, với các bước đi khiêm tốn và cụ thể. Không bao gi� được phép lèo lái tôn giáo, và tôn giáo không bao gi� được cho vay mượn và trợ giúp các xung đột và các đối kháng.

�TC đã dùng hình ảnh nghệ thuật làm kính mầu bằng gỗ và kính Shekele, đã có từ nhi�u thế kỷ tại Azerbaigian, để diễn tả sự gắn bó giữa xã hội và tôn giáo. Ngư�i ta không dùng keo dính, không dùng đinh, nhưng chỉ dùng gỗ b�c kính với nhau để cho ánh sáng lùa vào. Cũng thế, mỗi xã hội dân sự đ�u phải nâng đỡ tôn giáo để cho ánh sáng cần thiết cho sự sống tràn vào. Vì thế cần bảo đảm cho tôn giáo được tự do thực sự. Không dùng keo dán giả tạo bắt buộc con ngư�i tin, không áp đặt một ni�m tin xác định, đánh mất sự tự do lựa ch�n, không có các đinh đóng từ bên ngoài của các lợi lộc trần thế, của các tham v�ng quy�n bính và ti�n bạc. Bởi vì Thiên  Chúa không thể được khẩn nài cho các lợi nhuận riêng tư, hay cho các mục đích ích kỷ, không thể biện minh cho bất cứ hình thức nào của chủ thuyết cuồng tín, đế quốc hay thực dân. Một lần nữa, từ nơi ý nghĩa này vang lên tiếng kêu m�i: đừng bao gi� bạo lực nhân danh Thiên  Chúa nữa! Ước chi danh thánh của Ngài được tôn th�, không bị phạm thánh và buôn bán bởi các thù hận và các đối nghịch của con ngư�i. Chúng ta hãy tôn vinh Thiên  Chúa bằng l�i cầu nguyện kiên trì và bằng việc đối thoại cụ thể. Câu nguyện và đối thoại mở rộng con tim hướng tới thiện ích của tha nhân và tương ứng sâu xa với nhau.

Theo tinh thần Công �ồng Chung Vaticăng II Giáo Hội công giáo khích lệ con cái mình nhận ra các giá trị tinh thần, luân lý, xã hội, văn hóa nơi tín hữu các tôn giáo khác, giữ gìn chúng và làm cho chúng tiến triển. Không có khuynh hướng trộn lẫn tôn giáo, cũng không có sự cởi mở ngoại giao, nhưng là đối thoại với ngư�i khác và cầu nguyện cho h� �ó là các phương thế để biến giáo mác thành li�m, dấy lên tình yêu nơi có thù hận và tha thứ nơi có xúc phạm, để không mệt m�i khẩn nài đi trên các con đư�ng hoà bình.

Một n�n hoà bình đích thực được xây dựng trên sự tôn tr�ng lẫn nhau, trên ý chí vượt qua các thành kiến và các lầm lỗi quá khứ, trên việc từ b� các thái độ hai lòng và các lợi lộc phe phái; một n�n hoà bình lâu b�n đuợc linh hoạt bởi lòng can đảm vượt qua các hàng rào, triệt hạ nghèo túng và các bất công, tố cáo và ngăn chặn việc gia tăng phổ biến các vũ khí và các lợi nhuận gian ác trên da thịt ngư�i khác. Tiếng của quá nhi�u máu đổ ra từ trái đất căn nhà chung kêu lên tới Thiên Chúa. Gi� đây chúng ta đuợc g�i h�i đưa ra một câu trả l�i không thể chần chừ được nữa cho việc cùng nhau xây dựng một tương lai hoà bình: không phải với những giải pháp bạo lực và bất thình lình, nhưng đã đến lúc cấp thiết sử dụng các tiến trình kiên nhẫn của hoà giải. Vấn đ� thực sự của th�i đại chúng ta không phải là làm thế nào tiếp tục các lợi lộc của chúng ta, nhưng đâu là viễn tượng cuôc sống cống hiến cho các thế hệ tương lai, làm sao để lại cho h� một thế giới tốt đẹp hơn thế giới chúng ta đã nhận được. Thiên  Chúa và lịch sử sẽ h�i chúng ta có tạo dựng hoà bình không, và   các thế hệ trẻ mơ một tương lai khác đang h�i chúng ta rồi.

Ước chi trong đêm đen của các xung khắc mà chúng ta đang trải qua, các tôn giáo  là các bình mình của hoà bình, hạt giống của tái sinh giữa các tàn phá chết chóc, các tiếng v�ng của đối thoại vang lên không mệt m�i, các con đư�ng của gặp gỡ và hoà giải để đến nơi mà các cố gắng làm trung gian chính thức xem ra không đem lại kết quả. Nhất là trong vùng Caucaso thân yêu này, mà tôi đã ước ao đến thăm như ngư�i hành hương hoà bình, ước chi các tôn giáo là các phương thế tích cực giúp thắng vượt các thảm kịch của quá khứ và các căng thẳng hiện tại

Sau khi từ giã đại diện các tôn giáo �TC đã đi xe ra phi trư�ng từ giã Azerbaigian để v� Roma. Lễ nghi từ biệt đã diễn ra đơn sơ. Phó thủ tương đã tiễn �TC tới chân thang máy bay. Máy bay chở �TC và đoàn tuỳ tùng đã cất cánh lúc 7 gi� tối gi� đia phương và v� tới Ciampino lúc 10 gi� tối gi� Roma, kết thúc chuyến công du thứ 16 của �TC tại nước ngoài.

Linh Tiến Khải