Má»—i nước có má»™t cách tiếp cáºn giáo dục và văn hóa khác nhau, nhưng rốt cuá»™c là môi trưá»ng há»c táºp như thế nà o tốt cho trẻ em? Trong những năm gần đây, phương pháp giáo dục xuất sắc cá»§a Phần Lan có thể trả lá»i câu há»i nà y.
Thà nh tÃch cá»§a há»c sinh Phần Lan trong những năm gần đây gần như xếp hà ng đầu thế giá»›i. Nhưng trên thá»±c tế chất lượng giáo dục cá»§a hỠđã rất thấp và o năm 1970. Sau khi chÃnh phá»§ có những ná»— lá»±c cải cách, giáo dục đã dần dần tăng trưởng và có những thà nh tá»±u nổi báºt như hiện nay. Váºy đâu là nguyên nhân?
Äạo diá»…n bá»™ phim tà i liệu nổi tiếng “Bowling for Columbine“, ông Michael Moore Ä‘i thăm quan ná»n giáo dục cá»§a Phần Lan, nói chuyện vá»›i các giáo viên và há»c sinh, để tìm hiểu các lý do tại sao nghà nh giáo dục Phần Lan đạt được rất nhiá»u thà nh công.
Khi đạo diá»…n Michael Moore viếng thăm Bá»™ trưởng Bá»™ Giáo dục, Ä‘iá»u bà nói khiến má»i ngưá»i Ä‘á»u kinh ngạc, bà chỉ ra rằng lý do lá»›n nhất cho sá»± thà nh công cá»§a giáo dục Phần Lan là : “Trẻ em cá»§a chúng tôi không cần giao bà i táºpâ€. Há» tin rằng trẻ em nên được hưởng thụ thá»i thÆ¡ ấu cá»§a mình, tìm hiểu là m thế nà o để táºn hưởng cuá»™c sống.
Äạo diá»…n sốc há»i: “Các em không là m bà i táºp vá» nhà cá»§a há», sau đó chúng sẽ là m gì? Chẳng phải sẽ Ä‘i leo cây?â€. Má»™t giáo viên tiểu há»c trả lá»i: “Nếu các em muốn leo lên cây, để cho chúng leo lên đó! Vì khi leo cây, trẻ em có thể nhìn thấy côn trùng chưa từng thấy, ngà y hôm sau Ä‘i há»c có thể chia sẻ vá»›i giáo viên.â€
Giáo viên tiểu há»c Phần Lan cÅ©ng chỉ ra rằng thá»i gian lên lá»›p và o má»—i thứ hai chỉ có 3 giá», má»—i tuần chỉ có 20 giá» há»c, trung bình bốn giá» má»™t ngà y trong lá»›p há»c, trong đó tháºm chà bao gồm cả thá»i gian ăn trưa và thá»i gian ngoại khóa để cho phép các em khám phá và táºn hưởng cuá»™c sống.
Hiệu trưởng trưá»ng tiểu há»c cho biết: bá»™ não con ngưá»i có nhu cầu nghỉ ngÆ¡i, bởi vì nếu không ngừng nhồi nhét, nó sẽ dần dần mất Ä‘i khả năng há»c há»i, mà sá»± tháºt cÅ©ng đã chứng minh trẻ em Phần Lan hoà n toà n há»c tốt hÆ¡n so vá»›i nhiá»u nước khác, tháºm chà là dẫn đầu.
ChÃnh sách giáo dục há»c Phần Lan là “Lấy trẻ em là m trung tâmâ€, há»c sinh có thể thảo luáºn vá»›i các kiến ​​trúc sư để thiết kế cÆ¡ sở váºt chất cần có những gì mà các em kỳ vá»ng, giảm thiểu những quy định cứng nhắc.
“Khi há»c sinh có thá»i gian để vui chÆ¡i, cùng há»c táºp đạo lý là m ngưá»i, các em sẽ có má»™t nhân cách hoà n thiện và hạnh phúc.†Giáo viên Phần Lan cho biết há» chú ý hÆ¡n đến giáo dục nhân cách cá»§a há»c sinh, hy vá»ng má»—i cá nhân có thể há»c cách tôn trá»ng ngưá»i khác, chăm sóc chÃnh mình, sức ép há»c táºp quá mức trái lại sẽ kìm hãm sá»± phát triển cá»§a trẻ.
Phương pháp giáo dục cá»§a Phần Lan đã tạo cảm hứng cho nhiá»u ngưá»i trên thế giá»›i. Má»™t cư dân mạng cá»§a Mỹ chỉ ra: “Äây là lý do tại sao chất lượng giáo dục cá»§a Mỹ thấp, giáo dục Phần Lan cho phép há»c sinh phát triển cuá»™c sống độc láºp, các em được lá»±a chá»n những gì chúng muốn được đà o tạoâ€. CÅ©ng có ngưá»i nói giáo dục cá»§a Phần Lan mặc dù tốt, nhưng các quốc gia khác để có thể tiếp cáºn được vẫn còn là má»™t chặng đưá»ng dà i, bởi Phần Lan trong và i tháºp ká»· đã má»™t má»±c bồi dưỡng tư chất suy xét, má»›i có thể dạy theo năng khiếu cá»§a má»—i đứa trẻ.
Những cuá»™c phá»ng vấn nà y Ä‘á»u có trong bá»™ phim tà i liệu “Where to invade next†cá»§a đạo diá»…n Michael Moore dưới đây:
Giáo dục là ngoà i việc truyá»n đạt kiến ​​thức, còn là má»™t giai Ä‘oạn quan trá»ng trong việc hình thà nh nhân cách, nhưng nhiá»u trưá»ng há»c thá»±c dụng ngà y cà ng chạy theo hiệu quả và lợi Ãch trước mắt mà xem nhẹ ý nghÄ©a chân chÃnh cá»§a giáo dục mang lại. Tất nhiên, những Ä‘iá»u nà y có nhiá»u mặt và do nhiá»u nhân tố quyết định. Nhưng sau khi có cái nhìn vá» giáo dục ở Phần Lan, không phải ná»™i tâm bạn có rất nhiá»u ý tưởng?
Huy Hoà ng




