Các nhà đại tiên tri Do Thái, những báºc tiá»n bối cá»§a Äức Giê-su, đã nghÄ© ra má»™t câu thần chú đại ý là : Chất lượng đức tin cá»§a bạn sẽ được đánh giá qua chất lượng công lý trong xứ sở và chất lượng công lý trong xứ sở sẽ được đánh giá qua việc “những bà góa, những trẻ mồ côi, và những ngưá»i xa lạ†(các hình ảnh trong kinh thánh chỉ ba nhóm dá»… bị tổn thương nhất trong xã há»™i) sinh sống như thế nà o khi bạn còn sống.
Chúa Giê-su hẳn sẽ không phản đối. Trong Phúc âm thánh Mát-thêu, khi nói đến việc phán xét cuối cùng, Ngưá»i nói vá»›i chúng ta rằng, trước hết, lá»i phán xét nà y sẽ không liên quan tá»›i chuyện giáo Ä‘iá»u đúng đắn, thần há»c hay, việc Ä‘i lá»… nhà thá», hay kể cả lòng thương xót cá nhân và luân lý vá» tình dục, mà là vá» chuyện chúng ta đối xá» vá»›i ngưá»i nghèo như thế nà o. Không ai lên thiên đà ng mà không có thư giá»›i thiệu cá»§a ngưá»i nghèo. Äức Giê-su và những vị đại tiên tri trong kinh thánh đã nói rõ Ä‘iá»u đó.
Äiá»u nà y cÅ©ng đã được nêu rõ trong các thông Ä‘iệp xã há»™i cá»§a Giáo há»™i Công giáo La Mã trong vòng 150 năm qua, và gần đây nhất là trong các thông Ä‘iệp xã há»™i cá»§a Äức giáo hoà ng Gio-an Phao-lô đệ nhị. Chúng ta cÅ©ng thấy Ä‘iá»u nà y trong truyá»n thống tiên tri cá»§a má»i Giáo há»™i Ki-tô giáo và ở má»™t và i cá nhân ki-tô hữu vÄ© đại đã chạm đến Ä‘á»i sống chúng ta trong thế ká»· qua: Mẹ Têrêxa, bà Dorothy Day, ông Oscar Romero, Thomas Merton, Martin Luther King, William Stringfellow, bà Catherine Doherty, và những ngưá»i khác. Chúng ta cÅ©ng nháºn thấy thách thức nà y trong chÃnh thế hệ cá»§a mình trong hoạt động và tác phẩm cá»§a những ngưá»i như Giám mục Tutu, ông Nelson Mandela, Jean Vanier, Henri Nouwen, Daniel Berrigan, Bryan Hehir, và Jim Wallis.
Hiển nhiên, thách thức đối vá»›i công lý nà y không phá»§ nháºn những bổn pháºn tôn giáo và luân lý khác, nhưng nó tháºt sá»± luôn luôn là má»™t nguyên tắc ná»n tảng, không thể tranh cãi: Chúng ta sẽ bị phán xét qua cách chúng ta đối xá» vá»›i nhóm ngưá»i dá»… bị tổn thương nhất (“các bà góa, trẻ mồ côi, những ngưá»i xa lạâ€) khi chúng ta còn sống và giữ đạo cá»§a mình. Äây là má»™t thách thức mạnh mẽ.
Thỉnh thoảng ca lên các chân lý cá»§a mình cÅ©ng là má»™t chuyện có Ãch, vừa để giai Ä‘iệu và lá»i hát khắc sâu các từ ngữ không thể xóa nhòa và o tâm khảm cá»§a chúng ta, vừa để cho chÃnh lá»i tụng ca đó giúp tăng lòng dÅ©ng cảm và quyết tâm cá»§a mình. Äây là má»™t số bà i ngợi ca công lý:
– Chúng ta cần đốt ngá»n lá»a lên má»™t lần nữa bởi vì niá»m hy vá»ng chúng ta không còn suông sẻ dá»… dà ng. Chúng ta sống trong má»™t ná»n văn hóa cá»§a ná»—i tuyệt vá»ng, nÆ¡i mà ngà y Lá»… Hiện Xuống không còn được coi là chuyện tá»± nhiên nữa. Chúng ta phải từ chối đừng để Chúa Thánh Thần thà nh má»™t mẩu tà i sản riêng, nhưng phải là má»™t tinh thần đáng kể. (Mary Jo Leddy).
– Nhìn Chúa trên Tháºp giá, tôi chết khiếp trước dòng máu chảy xuống từ bà n tay thiêng liêng cá»§a Ngưá»i. Tôi thấy nhói lên ná»—i buồn sâu xa khi nghÄ© rằng dòng máu nà y Ä‘ang rÆ¡i xuống trên mặt đất mà không ai buồn gom nó lại. Tôi quyết tâm giữ tinh thần dưới chân Tháºp giá và hứng những giá»t sương đó. Tôi nguyện sẽ dà nh Ä‘á»i mình để gom chúng lại. (Têrêxa Hà i Äồng Giêsu)
– Lương cá»§a công việc là tiá»n.
Lương cá»§a tiá»n là muốn nhiá»u tiá»n hÆ¡n.
Lương cá»§a nhiá»u tiá»n hÆ¡n là cạnh tranh khắc nghiệt.
Lương của cạnh tranh khắc nghiệt là – thế giới chúng ta đang sống. (D.H. Lawrence)
– Có Bảy Tội Xã hội:
ChÃnh trị vô nguyên tắc
Của cải không từ lao động
Buôn bán vô đạo đức
Lạc thú không lương tâm
Giáo dục mà không nuôi chà khÃ
Khoa há»c không nhân văn
ThỠphụng mà không hy sinh (Mohandas Gandhi)
– Sức mạnh không có lòng trắc ẩn là bạo lực
Lòng trắc ẩn không công lý là ủy mị
Công lý không có tình thương là Mác-xÃt chá»§ nghÄ©a
Và … tình thương không có công lý là vớ vẩn! (Cardinal Sin)
– GiỠthì không, nhưng có thể:
Chúng ta không nói bằng ngôn ngữ, mà bằng thổ ngữ khó hiểu.
Chúng ta không có tôn giáo, mà có mê tÃn.
Chúng ta không có văn hoá, mà có nếp nghĩ sai lầm.
Chúng ta không sáng tạo nghệ thuáºt, chỉ là m đồ thá»§ công.
Chúng ta không phải là con ngưá»i, chỉ là nhân lá»±c.
Chúng ta không có gương mặt, chỉ có vÅ© khÃ.
Chúng ta không có tên, chỉ có những con số.
Chúng ta không góp mặt trong lịch sỠcủa thế giới, mà trong góc thông tin ở báo địa phương của cảnh sát.
Những kẻ vô danh, ngưá»i không đáng bằng những viên đạn bắn há». (Edward Galeano, Những kẻ vô danh).
– Trong giản đồ vạn váºt cá»§a thế giá»›i, luáºt định rằng kẻ mạnh nhất thì sống sót.
Trong giản đồ cá»§a Chúa, luáºt định rằng kẻ yếu nhất thì sống sót. (Alphonse Keuter).
– Không thể tạo ra được thế giá»›i nà o không có ngưá»i vô tá»™i chịu Ä‘au khổ, nhưng có thể tạo ra má»™t thế giá»›i trong đó có Ãt hÆ¡n những ngưá»i vô tá»™i chịu Ä‘au khổ. (Bryan Hehir)
– Chúng tôi không muốn tiá»n cá»§a các ngưá»i; chúng tôi có thể ăn trá»™m tiá»n cá»§a các ngưá»i khi chúng tôi cần. Chúng tôi muốn các ngưá»i dẫn chúng tôi trở vá» vá»›i Chúa, và cho chúng tôi công ăn việc là m. (Má»™t thá»§ lÄ©nh Băng đảng nói vá»›i má»™t nhóm các lãnh đạo giáo há»™i và doanh nghiệp)
– Mất mát cũng là một nơi chốn. (Christina Crawford)
– Bạn có thể nói rằng, nếu bạn Ä‘ang Ä‘i trên các nẻo đưá»ng cuá»™c sống những ngà y nà y, và tìm kiếm má»™t phần nhá» cá»§a Chúa hay tìm má»™t thánh thần nà o đó để hướng dẫn Ä‘á»i bạn, thì bạn cần nhìn xuống. Bởi vì nếu tìm Chúa trong những ngà y nà y, thì phải tìm ở những Ä‘iá»u nhá» nhoi. Äó là những thứ sát mặt đất. Tháºm chà còn có thể nằm dưới mặt đất. Tìm kiếm Chúa, những ngà y nà y đòi há»i sẵn sà ng tìm kỹ những Ä‘iá»u nhá» bé, đòi há»i Ä‘i xuống. Nhìn xuống. Nhìn xuống. Nhìn xuống. (thÆ¡ Aztec)
J.B. Thái Hòa dịch
Phanxicovn

