“KẺ NGHE LỜI GIẢNG MÀ HIỂU ÄÆ¯á»¢C, NÊN SINH HOA KẾT QUẢ”.
BÀI ÄỌC I: Gr 3, 14-17
“Ta sẽ ban cho các ngươi chá»§ chăn theo như ý Ta; và má»i dân tá»™c sẽ quy tụ tại Giêrusalem”.
TrÃch sách Tiên tri Giêrêmia.
Chúa phán: “Hỡi con cái phản loạn, hãy hối cải, vì Ta là chá»§ các ngươi, Ta sẽ chá»n trong các ngươi má»™t ngưá»i trong má»—i thà nh và hai ngưá»i trong má»—i chi há»; Ta sẽ dẫn các ngươi lên Sion. Ta sẽ ban cho các ngươi những chá»§ chăn theo như ý Ta, để há» dùng lý trà và khôn ngoan chăn dắt các ngươi”.
Chúa lại phán: “Trong những ngà y ấy, khi các ngươi sinh sản ra nhiá»u trong xứ, thì ngưá»i ta không còn nói đến Hòm Bia Thiên Chúa nữa. Ngưá»i ta sẽ không còn nghÄ© tá»›i, nhá»› tá»›i, hối tiếc và tạo láºp hòm bia khác nữa.
“Lúc đó, ngưá»i ta sẽ gá»i Giêrusalem là ngai cá»§a Chúa, má»i dân tá»™c nhân danh Chúa mà quy tụ tại Giêrusalem, và há» không theo lòng gian ác độc dữ cá»§a mình nữa”.
Äó là lá»i Chúa.
ÄÃP CA: Gr 31, 10. 11-12ab. 13
Äáp: Chúa sẽ gìn giữ chúng ta như mục tá» chăn dắt Ä‘oà n chiên mình (c. 10d).
Xướng: 1) Hỡi các dân tá»™c, hãy nghe lá»i Chúa, hãy công bố lá»i Chúa trên các đảo xa xăm; hãy nói rằng: “Äấng đã phân tán Israel, sẽ quy tụ nó lại, và sẽ gìn giữ nó, như mục tá» chăn dắt Ä‘oà n chiên mình”. – Äáp.
2) Vì Chúa đã giải phóng Giacóp, giỠđây vá»›i cánh tay mạnh mẽ hÆ¡n, Ngưá»i cứu thoát nó. Chúng sẽ đến và ca hát trên núi Sion, chúng sẽ đổ xô vá» phÃa hạnh phúc cá»§a Ngưá»i. – Äáp.
3) Bấy giá» ngưá»i thiếu nữ sẽ hân hoan nhảy mừng, các thanh niên và các cụ già cÅ©ng là m y như thế; Ta sẽ biến đổi tang chế cá»§a chúng ra niá»m hân hoan, sẽ an á»§i chúng và cho chúng hết Ä‘au khổ. – Äáp.
ALLELUIA: Gc 1, 13
Alleluia, alleluia! – Do ý định cá»§a Thiên Chúa, Ngưá»i đã sinh chúng ta bằng lá»i sá»± tháºt, để chúng ta nên như cá»§a đầu mùa các tạo váºt. – Alleluia.
PHÚC ÂM: Mt 13, 18-23
“Kẻ nghe lá»i giảng mà hiểu được, nên sinh hoa kết quả”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Matthêu.
Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Váºy các con hãy nghe dụ ngôn vá» ngưá»i gieo giống: Kẻ nà o nghe lá»i giảng vá» Nước Trá»i mà không hiểu, thì quá»· dữ đến cướp lấy Ä‘iá»u đã gieo trong lòng nó: đó là kẻ thuá»™c hạng gieo dá»c đưá»ng. Hạt rÆ¡i trên đá sá»i là kẻ khi nghe lá»i giảng, thì tức khắc vui lòng chấp nháºn, nhưng không đâm rá»… sâu trong lòng nó: đó là kẻ nông nổi nhất thá»i, nên khi cuá»™c bách hại, gian nan xảy đến vì lá»i Chúa, thì láºp tức nó vấp ngã. Hạt rÆ¡i và o bụi gai, là kẻ nghe lá»i giảng, nhưng lòng lo lắng việc Ä‘á»i, ham mê cá»§a cải, khiến lá»i giảng bị chết ngạt mà không sinh hoa kết quả được. Hạt gieo trên đất tốt, là kẻ nghe lá»i giảng mà hiểu được, nên sinh hoa kết quả, đến ná»—i có hạt được má»™t trăm, có hạt sáu mươi, có hạt ba mươi”.
Äó là lá»i Chúa.
____________________________
I/. GIỚI THIỆU CÃC BÀI ÄỌC:
Các Bà i Äá»c hôm nay muốn nói lên sá»± quan trá»ng tuyệt đối cá»§a Lá»i Chúa.
TRONG BÀI ÄỌC I TrÃch sách Tiên tri Giêrêmia, Giêrêmia kêu gá»i con cái Israel hãy trở vá» vá»›i Chúa và loan báo má»™t viá»…n cảnh tháºt tốt đẹp, Chúa sẽ quy tụ con cái Israel tại Giêrusalem và Ngà i sẽ ban cho dân những vị mục tá» theo như Chúa mong muốn. Há» sẽ không còn phải lang thang vá»›i Hòm bia Thiên Chúa nữa mà từ đây các mục tá» sẽ dẫn dắt dân theo Lá»i cá»§a Ngà i.
TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Matthêu, Chúa Giêsu cắt nghÄ©a cho các môn đệ dụ ngôn “Ngưá»i gieo giống.” Ngà i đưa ra những lý do tại sao tất cả cùng nghe Lá»i Chúa, thế mà có ngưá»i chẳng được lợi Ãch chi cả; trong khi những ngưá»i khác sinh hoa kết trái, ngưá»i được 30, được 60, hay được 100.
(theo Lm. Anthony Äinh Minh Tiên, OP)
________________________________
II/. BÀI CHIA SẺ (Mt 13, 18-23)
Hôm nay thứ Sáu tuần XVI Thưá»ng niên, chúng ta vẫn ở trong Chương 13 Phúc âm Matthêu để được nghe chÃnh Chúa Giêsu GIẢI NGHĨA DỤ NGÔN NGƯỜI GIEO GIá»NG.
Hạt giống ở đây là LỜI CHÚA.
Có tất cả 4 mảnh đất hạt giống được gieo xuống, tượng trưng cho 4 loại ngưá»i, 4 tình trạng tâm hồn khác nhau đón nháºn lá»i Chúa.
1/. Mảnh đất bên vệ đưá»ng.
2/. Mảnh đất sá»i đá.
3/. Mảnh đất bụi gai.
4/. Mảnh đất tốt.
Trong 4 mảnh đất nà y chỉ có mảnh đất tốt, mới là m cho hạt giống phát triển và sinh hoa lợi.
Như váºy tỉ lệ là ¼.
Mặc dù chỉ có 1 mảnh đất là m cho hạt giống phát triển, nhưng hoa lợi nó sinh ra, “có hạt được một trăm, có hạt sáu mươi, có hạt ba mươi†cũng đủ sức dư bù cho số hạt giống bị chết bởi 3 mảnh đất kia.
Nhìn chung vẫn là bội thu.
Vá»›i 4 mảnh đất nà y nó cho ta rất nhiá»u ý nghÄ©a:
1/.à nghĩa thứ nhất:
Thiên Chúa là Ngưá»i gieo rất HÀO PHÓNG. Ngà i sẵn sà ng gieo hạt giống khắp nÆ¡i, bất kể miá»n đất nà o, kể cả vùng đất chết, để bất kỳ ai, sống ở đâu và bất kỳ nÆ¡i nà o, thá»i nà o, cÅ©ng Ä‘á»u được đón nháºn Lá»i Chúa.
Nhưng hạt giống có phát triển hay không lại là chuyện khác, như váºy không còn ai có thể nại đến lý do: vì tôi không được nghe lá»i Chúa nên tôi không có lá»—i. Không ai có thể biện minh cho mình trước mặt Chúa. Há» phải hoà n toà n chịu trách nhiệm mà không thể đổ thừa cho ai hay cho hoà n cảnh,…
Nếu há» không chịu ăn năn sám hối, không chịu thay đổi để là m cho cuá»™c sống được thăng hoa là hoà n toà n lá»—i cá»§a há».
2/. à nghĩa thứ hai:
Chúa Giêsu chỉ đưa ra 4 mảnh đất thôi. Nó có tÃnh TƯỢNG TRƯNG, vì trong thá»±c tế còn vô số mảnh đất, vô và n tình huống là m cho hạt giống bị chết nghẹt vì lý do khách quan hay chá»§ quan.
Nhưng nếu phân tÃch kỹ ra thì tất cả các mảnh đất khác sẽ nằm trong má»™t mảnh đất nà o đó mà Chúa đã liệt kê.
Thế giá»›i nà y tuy rá»™ng lá»›n tháºt, nhưng nó cÅ©ng hà m chứa nhiá»u nguyên nhân rá»§i ro là m cho hạt giống bị chết.
à thức được Ä‘iá»u nà y, các Chứng nhân Tin mừng cà ng phải quyết liệt, nhiệt tình Ä‘em Tin mừng gieo vãi khắp nÆ¡i, đừng chán nản bi quan, vì vẫn còn nhiá»u mảnh đất tốt nà o đó sẵn sà ng đón nháºn Lá»i Chúa, chứ không phải tất cả Ä‘á»u chối từ.
3/. à nghĩa thứ ba:
Các mảnh đất Chúa đã liệt kê không phải là những mảnh đất riêng biệt, có ranh giới hẳn hoi, mà thực tế chúng giao thoa với nhau, chồng lấp lên nhau.
4 mảnh đất đó cÅ©ng là tất cả tình trạng cá»§a má»™t Kitô hữu. Nhiá»u khi Kitô hữu cùng sống trong cả 4 tâm trạng đó.
Có lúc ta nhiệt tình đón nháºn lá»i Chúa, thá»±c thi Lá»i Chúa. Nhưng không thiếu những lúc ta chán nản muốn buông xuôi mặc cho dòng Ä‘á»i xô đẩy.
Các Kitô hữu cần ý thức Ä‘iá»u nà y để đừng bao giá» chán nản bi quan. Cứ sau má»—i lần ngã xuống, hay thất bại, ta phải biết đứng lên và trở vá».
Hy vá»ng khi nhắm mắt xuôi tay từ giã cuá»™c Ä‘á»i nà y, ta sẽ là mảnh đất tốt.
Amen.
Với tất cả những ý tưởng suy niệm đó, chúng ta cùng nhau bước và o Bà i Tin mừng:
_______________________________
“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÃN CÙNG CÃC MÔN ÄỆ RẰNG: “VẬY CÃC CON HÃY NGHE DỤ NGÔN VỀ NGƯỜI GIEO GIá»NGâ€
Chúa Giêsu má»i các môn đệ nghe lại dụ ngôn Ngưá»i gieo giống.
Trong phần giải thÃch nà y, Chúa không cần nhắc lại ná»™i dung dụ ngôn (Mt 13, 4- 9), mà đi và o ngay ý nghÄ©a cá»§a nó. Tức nói đến “phản ứng cá»§a 4 mảnh đất, tức phản ứng cá»§a con ngưá»i trước sá»± tiếp nháºn hạt giống là Lá»i Chúa
Chúa Giêsu đưa ra 04 loại miá»n đất, tương ứng vá»›i thái độ cá»§a 04 loại ngưá»i đối vá»›i Lá»i Chúa:
1/. MIỀN VỆ ÄÆ¯á»œNG:
“KẺ NÀO NGHE LỜI GIẢNG VỀ NƯỚC TRỜI MÀ KHÔNG HIỂU, THÃŒ QUá»¶ Dá»® ÄẾN CƯỚP LẤY ÄIỀU Äà GIEO TRONG LÃ’NG NÓ: ÄÓ LÀ KẺ THUỘC HẠNG GIEO DỌC ÄÆ¯á»œNGâ€
“MÀ KHÔNG HIỂUâ€.
Thá»±c ra thái độ Chúa Giêsu muốn đỠcáºp ở đây: KHÔNG PHẢI LÀ KHÔNG HIỂU mà là Cá» TÃŒNH KHÔNG HIỂU, KHÔNG MUá»N HIỂU.
Tháºt váºy, vì từ trước đến nay, má»—i khi nghe Lá»i Chúa trong Thánh lá»…, ta Ä‘á»u được nghe các Linh mục giảng giải và cắt nghÄ©a rõ rà ng, rồi còn biết bao buổi chia sẻ, bao bà i viết cắt nghÄ©a trên các phương tiện thông tin đại chúng.
Như váºy, không thể nói há» không hiểu mà là không muốn hiểu.
Tại sao hỠkhông muốn hiểu?
Thưa vì Lá»i Chúa luôn đòi há»i con ngưá»i phải thay đổi, phải từ bá» lối sống cÅ© để bắt đầu Ä‘á»i sống má»›i, nó đòi há»i gay gắt con ngưá»i phải là m cuá»™c bÆ¡i ngược dòng, Ä‘i ngược lại vá»›i những bản tÃnh Ãch ká»· cá»§a mình.
Con ngưá»i thì luôn ngại khó, không muốn dấn thân, nên dá»… chấp nháºn thái độ KHÔNG HIỂU VÃŒ KHÔNG MUá»N HIỂU.
Miá»n đất bên vệ đưá»ng nó thuá»™c vá» lãnh vá»±c ý chÃ, quyết tâm, chứ không thuá»™c vá» lý trÃ, trà hiểu.
Như váºy, không thể nói là không hiểu mà là “Cá» TÃŒNH KHÔNG HIỂU, KHÔNG MUá»N HIỂUâ€.
Và Chúa Giêsu nhấn mạnh đến háºu quả cá»§a nó:
Má»™t khi đã không hiểu thì “QUá»¶ Dá»® ÄẾN CƯỚP LẤY ÄIỀU Äà GIEO TRONG LÃ’NG NÓ†để không cho nó hiểu nữa.
Như váºy vá»›i mảnh đất nà y đã có bà n tay cá»§a ma quá»· thá»c và o, nhưng nó chỉ cướp được hạt giống lá»i Chúa khi ta đã từ khước Lá»i Chúa
Äây là những ngưá»i có thái độ khinh thưá»ng hay không quan tâm đến những gì Chúa dạy:
Những ngưá»i tham dá»± Thánh Lá»… cách chiếu lệ, Ä‘i lá»… trá»… khi Lá»i Chúa đã bắt đầu, ra ngoà i hút thuốc, hay nói chuyện, hay ngá»§ gáºt, hay để trà óc viá»…n du, khi linh mục cắt nghÄ©a Lá»i Chúa.
Những ngưá»i không bao giá» chịu tham dá»± các dịp tÄ©nh tâm giáo xứ hay há»c há»i Lá»i Chúa dưới bất cứ hình thức nà o. Vá»›i thái độ khinh thưá»ng Lá»i Chúa như thế, là m sao Lá»i Chúa có thể và o trong tâm hồn để sinh lợi Ãch được! vì ma quá»· đã đến cướp rồi.
2/. MIỀN SỎI ÄÃ:
“HẠT RÆ I TRÊN Äà SỎI LÀ KẺ KHI NGHE LỜI GIẢNG, THÃŒ TỨC KHẮC VUI LÃ’NG CHẤP NHẬN, NHƯNG KHÔNG ÄÂM RỄ SÂU TRONG LÃ’NG NÓ: ÄÓ LÀ KẺ NÔNG Ná»”I NHẤT THỜI, NÊN KHI CUỘC BÃCH HẠI, GIAN NAN XẢY ÄẾN VÃŒ LỜI CHÚA, THÃŒ LẬP TỨC NÓ VẤP NGÃâ€
“TỨC KHẮC VUI LÃ’NG CHẤP NHẬN, NHƯNG KHÔNG ÄÂM RỄ SÂUâ€.
Äó là thái độ cá»§a những kẻ nông nổi, bốc đồng, theo thá»i. Äón nháºn lá»i Chúa ngay trong sá»± vui vẻ, nhưng không dà nh thá»i gian để đà o sâu, để suy nghÄ© và để sống, như váºy Lá»i Chúa không thể bén rá»… trong cuá»™c Ä‘á»i cá»§a há».
ChÃnh vì Lá»i Chúa không thể bén rá»… sâu trong tâm hồn, nên há» không thể đứng vững trước những gian nan thá» thách.
Háºu quả dà nh cho những ngưá»i nà y như Chúa nói: “KHI CUỘC BÃCH HẠI, GIAN NAN XẢY ÄẾN VÃŒ LỜI CHÚA, THÃŒ LẬP TỨC NÓ VẤP NGÃâ€.
Äó là những con ngưá»i dá»… dà ng chối Äạo, chối Chúa khi thấy quyá»n lợi, hay sinh mạng cá»§a mình bị Ä‘e doạ vì đức tin.
Lịch sá» Giáo há»™i đã chứng minh Ä‘iá»u đó. Nếu đã có vô số gương anh hùng tá» Äạo trung kiên vì Äức tin thì không thiếu những kẻ hèn nhát chối Äạo.
Thá»i nà o cÅ©ng thế, vì thế những con ngưá»i “miá»n sá»i đá†thá»i nay cÅ©ng nhiá»u vô số.
Ngay chÃnh Nhóm Mưá»i Hai tông đồ cÅ©ng rÆ¡i và o trưá»ng hợp nà y, hỠđã bá» trốn hết khi thấy Chúa Giêsu bị quân dữ bắt. Các ông chỉ lo cho mạng sống cá»§a mình mà bá» rÆ¡i Chúa.
Như váºy 3 năm ở bên Chúa được nghe lá»i Ngà i dạy dá»—, nhưng Lá»i Chúa đã không đâm rá»… sâu trong lòng các ông.
3/. MIỀN BỤI GAI:
” HẠT RÆ I VÀO BỤI GAI, LÀ KẺ NGHE LỜI GIẢNG, NHƯNG LÃ’NG LO LẮNG VIỆC ÄỜI, HAM MÊ CỦA CẢI, KHIẾN LỜI GIẢNG BỊ CHẾT NGẠT MÀ KHÔNG SINH HOA KẾT QUẢ ÄÆ¯á»¢C.”
“LÃ’NG LO LẮNG VIỆC ÄỜIâ€
Có lẽ không thá»i nà o như thá»i nay, xuất hiện vô số ná»—i lo lắng cho cuá»™c sống.
Khi nhìn vá» tương lai đất nước, vá»›i sá»± sụp đổ vá» kinh kế, sá»± lụn bại vá» thuần phong mỹ tục; khi nhìn vá» Giáo há»™i vá»›i bao cuá»™c bách hại, khi nhìn vá» gia đình vá»›i bao khó khăn cháºt váºt,,… ai mà chẳng lo lắng.
Rồi đây đất nước nà y sẽ ra sao khi nhìn đâu cũng chỉ thấy cảnh đổ vỡ, xuống dốc. Rồi đây mình sẽ sống ra sao khi kinh tế ngà y cà ng khó khăn.
Äã có nhiá»u trăn trở, mà chỉ biết ngồi đó trăn trở nhưng không biết là m cách nà o cho hết trăn trở. Äã có nhiá»u đêm phải thức trắng, mất ngá»§.
Trước những tâm trạng lo lắng như váºy, là m sao con ngưá»i có thể đón nháºn hạt giống Lá»i Chúa.
Tâm hồn con ngưá»i ngà y nay là cả bụi gai, toà n là gai.
Miá»n bụi gai nà y Chúa Giêsu muốn nói đến những ngưá»i chỉ quan tâm hay quá đặt nặng sá»± quan trá»ng cá»§a Ä‘á»i sống váºt chất:
HỠđặt những mối lợi váºt chất trên sá»± kÃnh mến Thiên Chúa và hiểu biết Lá»i Chúa.
Há» chá»n Ä‘i lá»… nà o cha giảng ngắn nhất, giá» lá»… tiện nhất, mặc dù chẳng hiểu gì Lá»i Chúa hay Bà i Giảng; để còn kịp giá» là m hay có nhiá»u giá» Ä‘i chÆ¡i, giải trÃ.
Äây cÅ©ng là những ngưá»i đặt lợi lá»™c váºt chất trên tình nghÄ©a anh em. Há» không dám hy sinh lợi lá»™c váºt chất để sống và là m chứng cho Lá»i Chúa.
4/. MIỀN ÄẤT Tá»T:
” HẠT GIEO TRÊN ÄẤT Tá»T, LÀ KẺ NGHE LỜI GIẢNG MÀ HIỂU ÄÆ¯á»¢C, NÊN SINH HOA KẾT QUẢ, ÄẾN Ná»–I CÓ HẠT ÄÆ¯á»¢C MỘT TRÄ‚M, CÓ HẠT SÃU MÆ¯Æ I, CÓ HẠT BA MÆ¯Æ I.”
Äây là những ngưá»i luôn đặt Thiên Chúa lên trên hết má»i sá»±, ham muốn há»c há»i, và thi hà nh Lá»i Chúa. Há» biết chuẩn bị tâm hồn, Ä‘á»c trước và suy gẫm Lá»i Chúa trước khi tá»›i nhà thá» tham dá»± Thánh Lá»….
HÆ¡n nữa, há» luôn tìm dịp để há»c há»i và nghiên cứu thêm; đồng thá»i biết áp dụng Lá»i Chúa trong má»i tình huống cá»§a cuá»™c sống. Không lạ gì khi Ä‘á»i sống cá»§a há» luôn tăng trưởng vá» má»i phương diện: tâm linh, trà tuệ, tình cảm, và nhân bản.
TINH THẦN LẠC QUAN:
Vá»›i mảnh đất tốt thu lợi gấp trăm, Chúa Giêsu dưá»ng như muốn gieo niá»m lạc quan ấy và o tâm hồn các môn đệ khi đưa ra dụ ngôn ngưá»i gieo giống: có hạt rÆ¡i bên vệ đưá»ng, có hạt rÆ¡i trên đá sá»i, có hạt rÆ¡i và o bụi gai, nhưng kết quả cá»§a mùa gặt vẫn gấp trăm, gấp ngà n.
Qua muôn thế hệ, hạt giống Nước Trá»i vẫn được gieo vãi: có hạt rÆ¡i và o vệ đưá»ng, sá»i đá, bụi gai cá»§a những chống đối và bách hại, hạt giống ấy vẫn nẩy mầm tươi tốt sinh nhiá»u bông hạt. Ngưá»i môn đệ Chúa Giêsu luôn tiếp tục gieo vãi hạt giống Lá»i Chúa, há» luôn được má»i gá»i đặt trá»n niá»m tin và o Thiên Chúa và kiên trì, dù thà nh công hay thất bại.
Trong thư thứ nhất Corintô. thánh Phaolô đã diá»…n tả đúng tinh thần lạc quan và kiên trì cá»§a ngưá»i gieo giống:
“Tôi đã trồng, Apollô đã tưới, nhưng Thiên Chúa má»›i là m cho má»c lên. Cho nên kẻ trồng hay ngưá»i tưới chẳng là gì cả, nhưng có là gì ấy là Thiên Chúa, Ãấng là m cho má»c lên. Kẻ trồng và ngưá»i tưới chỉ là má»™t, ai sẽ lÄ©nh công nấy, chiếu theo công khó cá»§a mình. Quả thế, chúng tôi là những ngưá»i cá»™ng sá»± vá»›i Thiên Chúa. Anh em là cánh vưá»n cá»§a Thiên Chúa, là lâu đà i cá»§a Thiên Chúa†(I Cr 3,6-9)..
Vệ đưá»ng, sá»i đá, bụi gai vẫn tiếp tục cản trở công việc gieo trồng, nhưng ngưá»i nông dân cá»§a Nước Trá»i không vì thế mà bá» cuá»™c.
Có những gieo vãi qui mô ồ ạt, nhưng cÅ©ng có những gieo vãi âm thầm: âm thầm trong thinh lặng hằng ngà y, âm thầm trong những khước từ, âm thầm trong những bách hại dưới má»i hình thức, nhưng đó vẫn là sá»± âm thầm cÆ¡ bản nhất trong bất cứ sá»± gieo vãi nà o, hay nói theo Ãức Phaolô VI trong Tông huấn Loan Báo Tin Mừng đã phát biểu: “đó là sá»± công bố thinh lặng Tin Mừng, nhưng rất hiệu nghiệmâ€.
Lạy Chúa, xin giúp con biết chăm sóc mảnh đất tâm hồn con má»—i ngà y, để Lá»i Chúa đủ sức vươn lên và sống mạnh mẽ qua cách thức con sống cuá»™c Ä‘á»i Ngà i đã tặng ban cho con.
Amen.
__________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.

