LỜI CHÚA THỨ HAI TUẦN XXXII THƯỜNG NIÊN NĂM LẺ (13/11/2017) – (Lc 17, 1-6) – THÁNG CẦU CHO CÁC LINH HỒN.

“DÙ MỘT NGÀY BẢY LẦN NÓ TRỞ LẠI NÓI CÙNG CON RẰNG: TÔI HỐI HẬN, THÌ CON HÃY THA CHO NÓ”.

BÀI ĐỌC I: Kn 1, 1-7
“Thần trí khôn ngoan thì nhân hậu; Thánh Thần Chúa tràn ngập hoàn cầu”.
Khởi đầu sách Khôn Ngoan.

Hỡi các vị lãnh đạo trần gian, hãy chuộng đức công chính. Hãy tưởng nghĩ về Chúa cách ngay lành, và hãy tìm kiếm Người với tâm hồn đơn sơ. Vì những ai không thử thách Chúa, sẽ gặp thấy Người, và Người sẽ tỏ mình cho những ai tin vào Người. Vì chưng, những tà ý làm xa cách Chúa, và quyền năng bị thử thách sẽ sửa phạt những kẻ ngu đần đó. Sự khôn ngoan sẽ không ngự vào tâm hồn gian ác, và không ở trong thân xác nô lệ tội lỗi. Vì Thánh Thần, Đấng dạy dỗ chúng ta, sẽ xa tránh kẻ gian dối. lánh xa những tư tưởng ngông cuồng, và lui đi khi sự gian ác tới.

Thần trí khôn ngoan thì nhân hậu, nhưng không tha thứ kẻ nói lộng ngôn. Vì Thiên Chúa thấu suốt tâm can kẻ ấy, Người thực sự kiểm soát lòng nó và nghe lời nó nói. Vì thần trí Chúa tràn ngập hoàn cầu. Người nắm giữ mọi sự, và thông biết mọi lời.

Đó là lời Chúa.

ĐÁP CA: Tv 138, 1-3. 4-6. 7-8. 9-10
Đáp: Lạy Chúa, xin hướng dẫn con trong đường lối đời đời (c. 24b).

1) Lạy Chúa, Ngài thăm dò và biết rõ con, Ngài biết con, lúc con ngồi khi con đứng. Ngài hiểu thấu tư tưởng con tự đàng xa, khi con bước đi hay nằm nghỉ, Ngài thấy hết, Ngài để ý tới mọi đường lối của con. – Đáp.
2) Khi lời nói chưa lên tới đầu lưỡi, thì kìa, lạy Chúa, Ngài đã biết cả rồi; sau lưng hay trước mặt, Chúa bao bọc thân con, và trên mình con, Chúa đặt tay. Đối với con, sự thông minh này quá ư huyền diệu, quá cao xa, con thực không thể hiểu ra. – Đáp.
3) Con đi đâu xa khuất được thần linh của Chúa? Con trốn đâu cho khỏi thiên nhan Ngài? Nếu con leo được tới trời, thì cũng có Ngài ngự đó, nếu con nằm dưới âm phủ, thì đây cũng có mặt Ngài. – Đáp.
4) Nếu con mượn đôi cánh của hồng đông, và bay đến cư ngụ nơi biên cương biển cả, tại nơi đây cũng bàn tay Chúa dẫn dắt con, và tay hữu Ngài nắm giữ con. – Đáp.

ALLELUIA: Mt 11, 25
Alleluia, alleluia! – Lạy Cha là Chúa trời đất, Con xưng tụng Cha, vì Cha đã mạc khải những mầu nhiệm nước trời cho những kẻ bé mọn. – Alleluia.

BÀI TIN MỪNG: Lc 17, 1-6
“Dù một ngày bảy lần nó trở lại nói cùng con rằng: Tôi hối hận, thì con hãy tha cho nó”.
Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Luca.

Khi ấy, Chúa Giêsu phán cùng các môn đệ rằng: “Không thể nào mà không xảy ra gương xấu, nhưng vô phúc cho kẻ nào gây ra gương xấu. Thà nó bị cột cối đá vào cổ mà ném xuống biển còn hơn là làm gương xấu cho một trong những trẻ nhỏ này.

“Các con hãy cẩn thận: nếu có anh em con lỗi phạm, con hãy răn bảo nó, và nếu nó hối cải, thì hãy tha thứ cho nó; cho dù một ngày nó phạm đến con bảy lần, và bảy lần nó trở lại nói cùng con rằng: ‘Tôi hối hận’, thì con hãy tha thứ cho nó”.

Các Tông đồ thưa với Chúa rằng: “Xin Thầy ban thêm lòng tin cho chúng con”. Chúa liền phán rằng: “Nếu các con có lòng tin bằng hạt cải, thì dẫu các con khiến cây dâu này rằng: ‘Hãy tróc rễ lên và xuống mọc dưới biển’, nó liền vâng lời các con”.

Đó là lời Chúa.
_________________________________

GIỚI THIỆU CÁC BÀI ĐỌC:

Các Bài đọc hôm nay giúp chúng ta nhận ra những gì mình có thể làm cho thế giới đang sống tốt hơn.

TRONG BÀI ĐỌC I Khởi đầu sách Khôn Ngoan, tác giả đã đề cập đến Thánh Thần, một quan niệm rất xa lạ vào thời ấy. Trong cái nhìn được linh hứng, tác giả khẳng định: Thánh Thần chính là sự khôn ngoan, Đấng dạy dỗ chúng ta, tác giả viết: “Sự khôn ngoan sẽ không ngự vào tâm hồn gian ác, và không ở trong thân xác nô lệ tội lỗi. Vì Thánh Thần, Đấng dạy dỗ chúng ta, sẽ xa tránh kẻ gian dối. lánh xa những tư tưởng ngông cuồng, và lui đi khi sự gian ác tới”.

TRONG BÀI TIN MỪNG theo thánh Luca, Chúa Giêsu dạy các môn đệ cần tránh làm cớ cho người khác vấp phạm, phải sửa dạy, và sẵn sàng tha thứ cho tha nhân; nhưng trên hết tất cả phải có đức tin mạnh mẽ vào Thiên Chúa Đấng có thể làm mọi sự, và vào sự có thể thay đổi của tha nhân.

(theo Lm. Anthony Đinh Minh Tiên, OP)

Chúng ta bắt đầu bước vào Bài Tin mừng:
___________________________

BÀI CHIA SẺ (Lc 17, 1-6).

BỐI CẢNH BÀI TIN MỪNG:

Hôm nay thứ Hai tuần XXXII Thường niên, Phụng vụ đưa chúng ta trở lại Phúc âm Luca với Chương 17.

Tưởng cũng nên nhắc lại, Chúa Giêsu đang cùng các môn đệ trong hành trình tiến về Giêrusalem để chịu khổ nạn, cuộc hành trình này kéo dài từ Chương 9 – Chương 19. Chặng cuối cùng sẽ là thành Giêricô và tại đó Chúa sẽ gặp được ông Dakêu. Sau đó Ngài leo núi để tiến vào Giêrusalem, vì Giêricô là thành phố trũng nhất trái đất, nên khi ra khỏi Giêricô nó cũng như leo núi vậy. Thật ra đây là cái dốc rất cao.

Như vậy Bài Tin mừng hôm nay nằm trong Chương 17 được kể như Chúa đã gần đến Giêrusalem. Cuộc Khổ nạn khốc liệt như vậy sắp bắt đầu, thế mà nó vẫn không chi phối được Chúa, Ngài vẫn quan tâm đến các môn đệ và cho các ông những giáo huấn vàng ngọc để xây dựng một cộng đoàn huynh đệ yêu thương.

Có lẽ giáo huấn ấn tượng nhất trong Bài Tin mừng này, đó là: “DÙ MỘT NGÀY BẢY LẦN NÓ TRỞ LẠI NÓI CÙNG CON RẰNG: TÔI HỐI HẬN, THÌ CON HÃY THA CHO NÓ” (Lc 17, 4).

“MỘT NGÀY…… BẢY LẦN…… HÃY THA…..”

Đó là một ý chí và một cố gắng vượt bậc cả người xúc phạm lẫn người bị xúc phạm.

1/. ĐỐI VỚI NGƯỜI XÚC PHẠM:

Anh ta phải thắng vượt chính mình mới nhấc nổi đôi chân đến xin lỗi, phải thắng vượt mặc cảm và sự xấu hổ. Tại sao tôi lại đốn mạt như vậy! Một hai lần thôi là quá lắm rồi, mà đây lại là 7 lần.

Luca nhấn mạnh đến cụm từ “DÙ MỘT NGÀY”, có nghĩa chỉ trong một ngày thôi, chứ không phải sự xúc phạm đó trải dài trong nhiều ngày hay thời gian dài.

Kể ra anh này cũng “nhây” thật. Nhiều khi ta tự hỏi những lời xin lỗi đó có thật lòng không hay chỉ là giả vờ, đóng kịch, vì khó có người nào xúc phạm đến cùng một người và trong cùng một ngày đến 7 lần như vậy. Phải biết xấu hổ chứ.

Như vậy, khi người này đến xin lỗi lần thứ 7, ta cũng phải khen và khâm phục anh ta vì đã thắng vượt tất cả, thắng vượt được sự xấu hổ, “nhây nhúa”, lì lợm của mình.

2/. ĐỐI VỚI NGƯỜI BỊ XÚC PHẠM.

Thật không dễ chút nào khi phải tha thứ cho một người “nhây” như vậy. Dù có là quân tử, đại trượng phu đến mấy, thì người ta chỉ tiến đến con số 3, chứ không thể là con số 7.

Nhưng Chúa dạy: “CON HÃY THA CHO NÓ”. Hãy tha đi, đừng chấp nhất làm gì, mặc kệ nó với Chúa. Đó là việc của Chúa chứ không phải là việc của con.

Như vậy khi người bị xúc phạm dám tha đến 7 lần như vậy với cùng một người và trong cùng một ngày, anh ta đã vượt lên chính mình, vượt lên sự tức giận và cảm tính tự nhiên của mình, tức vượt lên trên con người tự nhiên bình thường để trở thành con cái Chúa.
………………………………

Rồi một số giáo huấn khác nữa trong Bài Tin mừng mà ta sẽ bàn đến trong phần sau.

Đó là bối cảnh Bài Tin mừng hôm nay.

Chúng ta bắt đầu đi vào Bài Tin mừng:
_____________________________

“KHI ẤY, CHÚA GIÊSU PHÁN CÙNG CÁC MÔN ĐỆ RẰNG: “KHÔNG THỂ NÀO MÀ KHÔNG XẢY RA GƯƠNG XẤU, NHƯNG VÔ PHÚC CHO KẺ NÀO GÂY RA GƯƠNG XẤU”

“KHÔNG THỂ NÀO MÀ KHÔNG XẢY RA GƯƠNG XẤU”.

Như vậy, Chúa Giêsu khẳng định với các môn đệ: gương xấu xảy ra là chuyện tất yếu, là điều đương nhiên, không thể tránh được và cũng không thể làm cho nó đừng xảy ra.

Cái nguyên nhân chính, đó là: Do Chúa ban cho con người có tự do và Ngài luôn tôn trọng tự do đó. Với sự tự do thì tất nhiên không ai giống ai, mỗi người có quyền hành xử và sống theo ý mình muốn. Con người muốn rất nhiều thứ: tốt có, xấu có.

Nhưng vấn đề con người có để dục vọng, tham vọng chi phối và điều khiển mình không.

Trong những cái muốn đó luôn có bàn tay của Satan thọc vào, nó lôi cuốn, cám dỗ người ta hành xử theo ý nó muốn.

Gương xấu ở đây, Luca muốn ta hiểu đó là CỚ VẤP PHẠM, có nghĩa nó có tương tác với người khác, nó ảnh hưởng lên người còn non yếu và họ dễ bắt chước những hành vi đó.

“Cớ vấp phạm” được hiểu theo chính xác là cái làm cho người khác bị vấp té, nó như hòn đá ngáng đường.

GƯƠNG XẤU – CỚ VẤP PHẠM:

Có thể chỉ là một câu nói, cách hành xử hay một lối sống. Những cái này tự bản chất nó là xấu, đi ngược những giá trị nhân bản và giá trị Tin mừng. Cho dù vô tình hay cố ý, nó đều mang hậu quả tai hại.

Chẳng hạn một câu nói tục tĩu của người làm cha mẹ, có thể làm lây nhiễm con cái và chúng bắt chước theo, chúng coi đó là những tiêu chuẩn sống.

Hay có thể là một lối sống, chẳng hạn con cái làm sao tốt được khi thấy ông bố cứ say xỉn tối ngày, bà mẹ thì cứ vùi đầu vào cờ bạc, khiêu vũ, shopping, cha mẹ lao vào con đường làm ăn bất chính, buôn bán ma tuý, làm hàng gian, hàng độc hại,…

Sang đến lãnh vực quốc gia, các quan chức cứ tham nhũng, lo vơ vét tiền bạc, nói một đàng làm một nẻo, lừa dối….., thì làm sao giới trẻ sống tốt được, chúng sẽ coi đó là những chuẩn mực, dại gì sống liêm khiết, sống thành thật để nghèo đói, chúng sẽ sa đoạ hơn nữa, và cứ thế hệ này nối tiếp thế hệ kia làm cho đạo đức xã hội băng hoại và tụt dốc. “Thượng bất chính, hạ tắc loạn”, xã hội sẽ rối ren, trộm cắp, bạo lực, đĩ điếm,…

“NHƯNG VÔ PHÚC CHO KẺ NÀO GÂY RA GƯƠNG XẤU”.

Mặc dù gương xấu xảy ra là chuyện đương nhiên không thể nào tránh được. Nhưng không vì thế mà người gây ra gương xấu không có trách nhiệm về những gì mình nói và làm.

Chúa Giêsu nói rõ kẻ gây ra gương xấu là người VÔ PHÚC.

Nó vô phúc ở chỗ:

+ Chính cái gương xấu đã làm cho người ấy ra xấu, không xứng đáng với những giá trị Tin mừng, họ đã tự làm xấu mình.

+ Thứ đến họ cũng vô phúc vì đã làm người khác ra xấu còn hơn cả họ.

“THÀ NÓ BỊ CỘT CỐI ĐÁ VÀO CỔ MÀ NÉM XUỐNG BIỂN CÒN HƠN LÀ LÀM GƯƠNG XẤU CHO MỘT TRONG NHỮNG TRẺ NHỎ NÀY.”

“NHỮNG TRẺ NHỎ NÀY”.

Đó là những người còn non yếu trong đức tin và trong giá trị nhân bản, đó là những người bé nhỏ trong cộng đoàn. Những người này đang cần được lớn lên qua những lời dạy bảo của các vị có trách nhiệm trong cộng đoàn.

Nhưng thay vì được lớn lên qua người dẫn dắt, thì họ lại bị què quặt bởi gương xấu của người lãnh đạo, làm cho họ không thể lớn lên được.

Chúa Giêsu rất nghiêm khắc đối với gương xấu của các vị lãnh đạo, của các vị chủ chăn, của cha mẹ,….

Ngài đưa ra hình ảnh: “CỘT CỐI ĐÁ VÀO CỔ MÀ NÉM XUỐNG BIỂN”, đó là hình phạt nghiêm khắc nhất.

Chúng ta từng chứng kiến các vụ đuối nước thương tâm thế nào, nạn nhân bị chìm dần trong biển nước và đang ra sức giãy dụa để được sống. Nhưng bây giờ lại bị cột cối đá vào cổ thì coi như hết phương cứu chữa, chỉ còn đường chết.

“CÒN HƠN LÀ LÀM GƯƠNG XẤU”

Thế mà Chúa Giêsu nói cái hình phạt cột cối đá vào cổ còn hơn “ làm gương xấu”, có nghĩa cái tội làm gương xấu còn đáng bị trừng phạt gấp trăm ngàn lần.

2/. GIÁO HUẤN THỨ HAI: THA THỨ.

“CÁC CON HÃY CẨN THẬN: NẾU CÓ ANH EM CON LỖI PHẠM, CON HÃY RĂN BẢO NÓ, VÀ NẾU NÓ HỐI CẢI, THÌ HÃY THA THỨ CHO NÓ; CHO DÙ MỘT NGÀY NÓ PHẠM ĐẾN CON BẢY LẦN, VÀ BẢY LẦN NÓ TRỞ LẠI NÓI CÙNG CON RẰNG: ‘TÔI HỐI HẬN’, THÌ CON HÃY THA THỨ CHO NÓ”.

“NẾU CÓ ANH EM CON LỖI PHẠM, CON HÃY RĂN BẢO NÓ”.

Chúa Giêsu nói với các môn đệ: “HÃY CẨN THẬN”, có nghĩa đứng trước gương xấu, người môn đệ không được giữ thái độ im lặng, cả nể.

Vì chính sự im lặng này, biểu lộ sự thiếu bác ái và vô tình đẩy người kia lún sâu vào con đường xấu, đó là chưa kể đến có sự đồng loã.

Góp ý để sửa đổi người khác là việc tốt. Nhưng bôi nhọ, công kích núp dưới chiêu bài “góp ý” thì lại là điều tệ hại, che đậy ý đồ thâm hiểm muốn hạ người khác để mình được ngoi lên. Chúa biết rất rõ những cái mặt nạ đó. Vì thế phải góp ý với sự chân thành, bác ái và tế nhị.

Chúa Giêsu muốn các môn đệ phải răn bảo người có lỗi để họ nhận ra điểm sai của mình mà thay đổi, vì họ đang bị mê muội, không thể tự nhận ra điểm sai của họ.

Nhưng vấn đề người kia có nhận ra điều sai lầm không lại là chuyện khác. Cái này còn tuỳ vào ơn Chúa tác động, vì thế răn bảo – dạy dỗ còn phải kết hợp với cầu nguyện, như vậy tất cả đều dựa trên lòng mến.

“NẾU NÓ HỐI CẢI, THÌ HÃY THA THỨ CHO NÓ”

Chúa Giêsu đưa ra hiệu quả tích cực “NẾU NÓ HỐI CẢI”. Trước tình trạng này, người có trách nhiệm phải biết tha thứ, vì khi sửa dạy ai ta cũng mong cho người kia nhận ra lỗi lầm và thay đổi, vậy khi họ đã hối cải thì việc bắt buộc phải làm đó là THA THỨ.

Nếu ta không tha thứ thì việc sửa dạy kia chẳng có giá trị gì.

“CHO DÙ MỘT NGÀY NÓ PHẠM ĐẾN CON BẢY LẦN, VÀ BẢY LẦN NÓ TRỞ LẠI NÓI CÙNG CON RẰNG: ‘TÔI HỐI HẬN’, THÌ CON HÃY THA THỨ CHO NÓ”.

Bây giờ Chúa Giêsu nói đến một trường hợp rất cụ thể cho mỗi người chúng ta, đó là lỗi lầm mà người kia làm không phải là cái lỗi chung chung hay xúc phạm đến người khác mà xúc phạm đến chính ta.

Chúa Giêsu cũng dạy ta hãy tha thứ nếu họ đến xin lỗi “TÔI HỐI HẬN”, Cho dù người đó có phạm đến ta một ngày/ 7 lần.

Giáo huấn này thoạt nghe tưởng dễ nhưng thực hành khó vô cùng, vì người ta thường chỉ tha đến 03 lần là quá mức rồi “quá tam ba bận”, có người còn không tha nổi đến 01 lần nữa.

Như chỉ vì một câu nói nỡ lời mà không cách gì hàn gắn được, người bị xúc phạm cứ khư khư giữ trong lòng và tìm dịp trả thù, có thể là 5 năm hay 10 năm “quân tử trả thù 10 năm cũng chưa muộn” cho dù người kia có năn nỉ xin lỗi hết lời.

Nhưng giáo huấn của Chúa Giêsu vượt lên trên tất cả các lời khuyên từ trước đến nay, tha thứ cho dù người xúc phạm đến 7 lần / 1 ngày. Quả là khuôn vàng thước ngọc.

Nhưng trong Phúc âm của Matthêu, vấn đề này còn ấn tượng hơn nữa.

Matthêu viết: “Bấy giờ, ông Phê-rô đến gần Đức Giê-su mà hỏi rằng: “Thưa Thầy, nếu anh em con cứ xúc phạm đến con, thì con phải tha đến mấy lần? Có phải bảy lần không? ” Đức Giê-su đáp: “Thầy không bảo là đến bảy lần, nhưng là đến bảy mươi lần bảy.” (Mt 18, 21 – 22)

Mặc dù biết con người không thể thực hiện được nhưng Chúa Giêsu vẫn dạy như vậy mà không thay đổi, vì Ngài dựa vào chính bản thân và kinh nghiệm của Ngài.

Tội chúng ta phạm đến Chúa, xúc phạm đến Chúa nhiều lắm, từ lúc lọt lòng cho đến khi nhắm mắt xuôi tay, không còn là 7 lần/ 1 ngày nữa mà là con số không thể đếm, nhưng Ngài vẫn tha thứ cho chúng ta.

Như vậy giáo huấn của Chúa Giêsu đưa ra rất thực tế vì Chúa đã làm gương cho ta trước: “Các con hãy nên trọn lành như Cha các con ở trên trời”.

3/. GIÁO HUẤN THỨ BA: SỨC MẠNH CỦA LÒNG TIN.

“CÁC TÔNG ĐỒ THƯA VỚI CHÚA RẰNG: “XIN THẦY BAN THÊM LÒNG TIN CHO CHÚNG CON”. CHÚA LIỀN PHÁN RẰNG: “NẾU CÁC CON CÓ LÒNG TIN BẰNG HẠT CẢI, THÌ DẪU CÁC CON KHIẾN CÂY DÂU NÀY RẰNG: ‘HÃY TRÓC RỄ LÊN VÀ XUỐNG MỌC DƯỚI BIỂN’, NÓ LIỀN VÂNG LỜI CÁC CON”.

Sức mạnh lớn nhất trong thế giới không phải là sức mạnh của cơ bắp, của máy móc, của vũ khí, của đôla,… mà là sức mạnh của niềm tin.

Trong bài Tin Mừng hôm nay, Đức Giê-su cho thấy sức mạnh ấy qua hình ảnh niềm tin nhỏ bằng hạt cải – theo kiểu nói của người Do Thái, nghĩa là rất nhỏ bé, không đáng kể – nhưng lại có sức mạnh có thể bứng gốc cây dâu dời xuống biển, nói theo thánh Lu-ca, hay chuyển núi dời non, theo thánh Mát-thêu (Mt 17,20).

Dĩ nhiên, ta không hiểu lời này theo nghĩa đen, nhưng theo nghĩa nếu có niềm tin, ta có thể làm cho những gì không thể trở thành có thể, những khó khăn trở nên dễ dàng, bởi vì có Chúa cùng hoạt động với ta.

Tại sao Đức Giêsu lại so sánh đức tin với hạt cải?

Hạt cải đây không phải là cải bẹ, cải bắp hay cải hoa, mà là một thứ cải đặc biệt ở xứ Palestin, nhỏ hơn hạt quả trứng cá, mà cây thì tương đương với cây trứng cá cao khoảng 4 – 5 thước.

Hạt cải nhỏ bé như vậy, chẳng lẽ người tín hữu Chúa lại không có được một lòng tin nhỏ bé như thế sao?

Đức Giêsu rất thích dùng những kiểu nói nghịch lý: Hạt cải là loài “nhỏ nhất trong các loại hạt” (Mc 4,31). Còn cây dâu là cây rất khó bật rễ, theo các câu nói của những giáo trưởng Do Thái.

Dĩ nhiên khi nói: “Nếu anh em có lòng tin lớn bằng hạt cải, thì dù anh em có bảo cây dâu này: ‘Hãy bật rễ lên, xuống dưới biển kia mà mọc, nó cũng sẽ vâng lời anh em”, Ngài chỉ có ý đề cập tới sức mạnh siêu phàm của đức tin thôi.

Đức Giêsu ở đây không khuyên người ta cầu xin những phép lạ giật gân: Ngài không bao giờ dời cây dâu xuống biển; và nhiều lần, Ngài đã từ chối các “dấu chỉ” kỳ diệu mà người ta yêu cầu Ngài. Nhưng bằng hình ảnh này, Đức Giêsu mạnh mẽ nói với chúng ta rằng, đức tin mở chúng ta cho điều bất khả, cho Thiên Chúa.

Không có việc gì mà Thiên Chúa không làm được, và đức tin là ơn Chúa ban cho chúng ta, và khi ta biết mở rộng lòng mình đón nhận thì đức tin sẽ biến đổi chúng ta. Một đức tin nhỏ nhất còn mạnh hơn mọi công việc của con người, bởi vì tham gia vào chính sức mạnh của Thiên Chúa là một việc lớn lao.

Lạy Chúa Giê-su, chúng con không xin Chúa lấy đi những khó khăn, thách đố, nhưng chỉ xin Chúa ban sức mạnh để chúng con vượt thắng. Xin Chúa gia tăng thêm niềm tin cho chúng con.

Amen.
_____________________________
Giuse Nguyễn Viết Tâm.