Không chạy theo đám đông

Trong Phúc âm, từ “đám đông� gần như luôn luôn được sử dụng với ngụ ý chê bai, thư�ng xuyên đến mức lúc nào nhắc tới nó thì bạn liên tưởng đến tính từ “vô tâm�.

�ám đông không có tâm trí. H� được châm ngòi và thôi thúc bởi bất kỳ loại năng lượng gì đang phổ biến, đang phóng đại, thói th�i thượng, đua đòi theo ý thức hệ, hay trong cơn cuồng loạn. Trong Phúc âm, loại năng lượng này được g�i là “sự kinh ngạc�. Rất nhi�u trư�ng hợp khi Chúa Giê-su nói hoặc làm đi�u gì gây ngạc nhiên cho đám đông, thì hầu như bao gi� cũng có câu này theo sau: “và đám đông kinh ngạc.� Hiếm khi đó là một đi�u hay.

Tại sao? Có vấn đ� gì sai trái hay nguy hiểm v� năng-lượng-đám-đông này?

Năng-lượng-đám-đông nguy hiểm bởi vì, trong hầu hết m�i trư�ng hợp, nó không suy nghĩ. Nó chỉ đơn thuần là dẫn và truy�n đi năng lượng chứ không suy xét và chuyển hóa năng lượng. Một hình ảnh minh h�a thích hợp cho năng-lượng-đám-đông, sự kinh ngạc theo nghĩa trong kinh thánh, là sợi dây điện. Sợi dây điện đơn thuần là để tải năng lượng đi qua. Nó không phân biệt loại năng lượng đó tốt lành hay có tính hủy diệt. Nó là vật dẫn thuần túy. Bất cứ cái gì đi vào thì chính cái đó đi ra.

Các đám đông có xu hướng hành xử giống nhau. H� để năng lượng đi qua mình mà không phân biệt và suy xét năng lượng đó tốt hay xấu. Ví dụ, chúng ta thư�ng nói bị/được cuốn theo vào một loại năng lượng nào đó. �ôi khi đó là năng lượng tốt, khi đám đông được cuốn theo một loại năng lượng tích cực, giúp xây dựng cộng đồng. Ví dụ, trong mấy tuần qua, dân chúng trên thế giới cuốn theo cuộc giải cứu những ngư�i thợ m� bị mắc kẹt dưới hầm m� ở Chi-lê, và năng lượng chung đó đã giúp tạo ra một cộng đồng xuyên qua ranh giới các quốc gia, sắc tộc, tôn giáo và chính trị. Chúng ta cũng thấy hầu hết các năng-lượng-đám-đông tích cực xung quanh các sự kiện thể thao chẳng hạn như Giải Vô địch Bóng đá Thế giới World Cup, giải Vô địch Bóng chày Thế giới World Series of Baseball, hay nhi�u giải quần vợt.

Nhưng hầu hết năng lượng của đám đông mang tính cách tiêu cực, năng lượng của ý thức hệ, của chủ nghĩa nguyên giáo, phân biệt chủng tộc, thói th�i thượng, và sự phóng đại. Năng-lượng-đám-đông là năng lượng thúc đẩy cưỡng bức tập thể. �ó cũng là năng lượng đằng sau việc Chúa Giêsu bị đóng đinh trên thập giá. Vấn đ� sáng t� khi nhìn đám đông đó trước và trong cuộc đóng đinh trên thập giá. Năm ngày trước khi bị đóng đinh, Chúa Giê-su bước vào thành Jerusalem và đám đông cuồng nhiệt hô vang l�i tán tụng, muốn tôn ngư�i lên làm vua của h�. Năm ngày sau, hầu như chẳng có gì thay đổi, cũng cùng đám đông đó la hét: “�óng đinh hắn vào thập giá! �óng đinh hắn vào thập giá!� �ám đông hay thay đổi vì đám đông không suy nghĩ. H� chỉ đơn thuần truy�n tải bất cứ năng lượng gì đang bao phủ h�.

Phúc âm kể câu chuyện ngư�i phụ nữ bị bắt quả tang ngoại tình và bị đám đông nhiệt tình dẫn đến gặp Chúa Giê-su, ở đây chúng ta thấy một minh h�a tr�n vẹn nhất cho loại năng lượng không suy xét, nguy hiểm của đám đông tương phản với loại năng lượng có suy xét của cá nhân. Câu chuyện kể đám đông dẫn ngư�i phụ nữ tới trước mặt Chúa Giê-su và yêu cầu Ngài phải đồng ý với h� v� mặt luân lý rằng phải ném đá bà ta cho đến chết. Nhưng Giê-su, với l�i thách thức nổi tiếng, bảo h� rằng: “Ai thấy mình không có tội thì ném trước.� Phản ứng của h� là: “H� b� đi, từng ngư�i một, đầu tiên là ngư�i lớn tuổi nhất.� Một đám đông vô tâm, bị cuốn theo cơn bốc đồng v� luân lý, đã đem ngư�i phụ nữ tới trước mặt Chúa Giê-su. Nhưng h� b� đi với tư cách cá nhân, từng ngư�i một, không còn bị cuốn đi trong cơn bốc đồng kinh ngạc đó nữa.

Tuy nhiên, cần phân biệt hết sức rõ ràng giữa kinh ngạc với ngưỡng mộ (wonder) và thán phục (awe). Ngưỡng mộ và thán phục là phản đ� của kinh ngạc. Trong kinh ngạc, năng lượng chảy xuyên qua bạn. Trong ngưỡng mộ và thán phục, năng lượng làm bạn sững s�, tê liệt, và giữ chặt bạn lại. Danh hài George Carlin châm biếm một cách sắc sảo v� sự khác biệt này: Khi giải thích tại sao ông vốn nghi ng� phần lớn những ngư�i “tái sinh�, Carlin đã châm ch�c như sau – rất nhi�u ngư�i biết đến l�i nổi tiếng này: “Tôi không tin những ngư�i tái sinh vì h� nói quá nhi�u. Khi tôi sinh ra tôi choáng váng tới mức không thể nào nói được gì trong hai năm li�n! Khi một ngư�i có một trải nghiệm tâm linh đủ mạnh mẽ để khiến h� im bặt trong vài năm, thì tôi mới tin h�!�

Có một thách thức trong những l�i đó: Hãy ý thức v� loại năng lượng phát ra từ đám đông. Hãy ý thức v� các thói th�i thượng. Hãy ý thức v� m�i thể loại cư�ng điệu. Hãy ý thức v� những ngư�i cổ vũ cho cả phe tự do lẫn phe bảo thủ. Hãy ý thức v� bất cứ đám đông nào muốn ném đá một ai đó cho tới chết nhân danh Chúa.

Hãy nghĩ lại tất cả những lần đóng đinh ngư�i khác trên thập giá mà bạn đã tham gia, và hãy nhớ lại, sau đó, khi tỉnh táo và nhìn nhận rõ ràng trong một bầu không khí khác, bạn đã tự h�i mình: Làm sao mình lại có thể sai lầm đến vậy? Tàn nhẫn đến vậy? Ngu dại đến vậy? Hãy đ�c lại những câu chuyện trên báo chí và trên internet v� những thanh niên có tâm tốt, đàng hoàng, bị cuốn theo năng lượng đám đông, đã tấn công qua mạng (cyber-bully) một ngư�i nào đó đến mức ngư�i đó phải tự vẫn. Hãy suy nghĩ, trong mỗi trư�ng hợp, nhi�u ngư�i có trách nhiệm cuối cùng đã b� đi như thế nào, từng ngư�i một, tỉnh táo hơn nhi�u và suy xét chính chắn hơn nhi�u so với khi h� bị cuốn đi trong năng lượng vô tâm của đám đông.

Sau đó, có lẽ, một cách nhẹ nhàng hơn, bạn hãy bày ra những bức ảnh cũ chụp các kiểu tóc, kiểu áo quần của bạn qua nhi�u năm, thì bạn sẽ có tất cả những l�i nhắc nhở cần thiết rằng năng lượng của phút giây đó dễ thay đổi và vô tâm đến như thế nào.

J.B. Thái Hòa dịch