Khiêm tốn thật

Thật khó để giả v� khiêm nhượng, nhưng dư�ng như, chúng ta cần phải làm thế.

Ví dụ, một vài l�i của Chúa Giêsu v� tính khiêm tốn lại đặt ra câu h�i hơn là cho câu trả l�i. Trong dụ ngôn v� ch�n chỗ trong bàn tiệc, Chúa Giêsu gợi ý chúng ta đừng tìm chỗ cao, kẻo có ai đó quan tr�ng hơn cũng đến, và mình sẽ bị bẽ mặt khi bị m�i xuống chỗ thấp hơn. Chúa bảo, tốt hơn, nên tìm chỗ thấp nhất trước để chủ nhà sẽ đến và m�i chúng ta lên chỗ cao hơn, như thế ngư�i khác sẽ thấy được tính khiêm nhượng vô cùng của mình. Bất kỳ ai tự hạ mình xuống sẽ được nâng lên, còn ai nâng mình lên sẽ bị hạ xuống. Nhìn sơ qua, dư�ng như chiến lược này dùng để mình được tôn dương mà vẫn t� ra mình khiêm nhượng.

Kinh Thánh m�i g�i chúng ta đừng xem mình cao hơn ngư�i khác, nhưng đi�u này lại gợi lên một chất vấn: Liệu có ai sống đạo đức và quãng đại tận căn, lại nghĩ rằng mình chẳng có gì tốt hơn ngư�i bất cần, ích kỷ, ngư�i ác tâm trong liên hệ với Thiên Chúa, tha nhân và thế giới, hay không? Liệu chúng ta có thực sự tin mình chẳng hơn gì ngư�i khác? Liệu trong thâm tâm, mẹ Têrêxa có nghĩ mình chẳng có gì tốt hơn ngư�i khác? Liệu mẹ có thể thực sự nhìn vào lòng mình mà nói: “Tôi chỉ là một đại tội nhân trên địa cầu này?� Hay, liệu mẹ, và dĩ nhiên là cả chúng ta nữa, đến cuối cùng, giả v� khiêm nhượng vì chúng ta không nghĩ rằng mình chẳng có gì tốt hơn những kẻ xấu xa nhất trên trái đất này?

Và do đó, chúng ta có thể tự h�i mình: Chúng ta cho mình không tốt đẹp hơn ngư�i khác, nhưng liệu suy nghĩ này chỉ màu mè giả bộ, kiểu chúng ta quả quyết v� mình, nhưng hoàn toàn không thật tâm?  Xét cho đến cùng, chẳng phải sự khiêm nhượng của chúng ta thực sự chỉ là một chiến lược để được tôn dương bằng một con đư�ng thâm thúy hơn và được tôn tr�ng hơn hay sao? Có ai muốn mình bị xem là ngư�i kiêu ngạo và đầy cái tôi? Và liệu chúng ta có thể sống khiêm nhượng mà không có chút gì tự hào v� đi�u đó? Liệu chúng ta có thực sự tin rằng mình chẳng có gì tốt đẹp hơn m�i ngư�i?

Tôi rất thích cách nhìn sâu sắc của John Shea v� vấn đ� này. Trong nhật ký của mình, Bede Griffiths thú nhận ông chẳng tốt hơn ai, John Shea đã đặt ra vấn đ� là, dựa vào phẩm chất đạo đức và đ�i sống thiêng liêng của Griffiths, dựa vào chi�u sâu cũng như lòng cảm thông được trau dồi qua năm tháng cầu nguyện và sống kỷ luật của mình, liệu Griffiths có thể thực sự tin rằng mình chẳng có gì tốt đẹp hơn bất kỳ ai, hay không? Liệu ông có thực sự không so sánh mình với ngư�i khác hay không? Có thể nào không một ai trong chúng ta đi so sánh mình với ngư�i khác không?

John Shea cho rằng chìa khóa để giải các câu h�i này nằm ở việc nhìn kỹ vào ngụ ý của Griffiths khi ông cho rằng mình chẳng tốt hơn ai. Khi Griffiths quả quyết như thế, tr�ng tâm của ông không nằm ở các hành vi đạo đức của mình hay của bất cứ ai. Xét trên tầm mức hành vi đạo đức, đã là ngư�i thì không thể nào tránh được việc so sánh với nhau. Chúng ta, hết thảy, đ�u có những so sánh, cho dù chúng ta có chối đi nữa. Nhưng cội rễ của khiêm nhượng không nằm ở nơi vị thế của chúng ta, trên hay dưới ngư�i khác, xét theo hành vi đạo đức.

Khi Griffiths chân thành nhìn nhận mình và tin rằng mình không tốt đẹp gì hơn bất kỳ ai trên đ�i này, thì thật sự ông đang nhìn vào bản chất, vào cốt lõi của mình, vào sâu thẳm tâm hồn mình, nơi ông thấy rằng, ông, giống như tất cả m�i ngư�i khác trên thế giới này, đ�u dễ bị tổn thương, đơn độc, sợ hãi, trần trụi, quy ngã, bất xứng, vô v�ng, phó mặc cho số phận, và cần đến Thiên Chúa và tha nhân, v� những đi�u này chúng ta tuyệt đối giống tất cả m�i ngư�i khác trên trái đất, và như thế, chẳng có gì tốt đẹp hơn ai cả.

Chẳng một ai tự cho mình sự sống, tự giữ sự sống, hay tự cho mình ơn cứu độ. Tất cả chúng ta đ�u như nhau, bất xứng và bất lực ở đ�i này. Tính ngẫu nhiên làm chúng ta bằng nhau, từ mẹ Têrêxa cho đến Hitler, và đi�u mấu chốt cho sự khiêm nhượng chân thật nằm ở việc nhận ra được đi�u đó. Thật vậy, càng nhạy cảm v� đạo đức và tâm lý, chúng ta càng có khả năng nhận ra sự thiếu thốn và đơn độc của mình nơi sự yếu đuối của tất cả m�i ngư�i khác. Khi Bede Griffiths tuyên bố rằng ông chẳng tốt đẹp gì hơn bất kỳ ai và ông cần đến lòng thương xót của Chúa như tất cả tội nhân trên trái đất này, thì không phải ông giả v� khiêm nhượng, cũng như so đo v� mặt đạo đức. Nhưng ông đang nói ra một đi�u gì đó sâu sắc hơn, cụ thể là sự thật, xét cho đến cùng, tất cả chúng ta đ�u bất lực như nhau, không thể tự ban sự sống cho mình được.

L�i m�i g�i sống khiêm nhượng vang v�ng rõ ràng và liên tục trong linh đạo Kitô giáo, từ Chúa Giêsu, qua Bede Griffiths, qua mẹ Têrêxa, qua tất cả các nhà linh hướng là: Hãy trở nên như trẻ nh�. Hãy ch�n lấy chỗ thấp nhất. �ừng bao gi� xem mình tốt đẹp hơn bất kỳ ai. Biết rằng bạn cần lòng thương xót của Chúa, giống như những tội nhân nặng n� nhất trên trái đất này. Tuy nhiên, chúng ta đừng mang lấy nhận thức này bằng cách so sánh mình với ngư�i khác, nhưng bằng cách nhận ra sự trần trụi tột cùng của mình khi đứng trước lòng thương xót của Chúa.(Ronald Rolheiser, 2013-09-22)

J.B. Thái Hòa dịch

Phanxicovn